यसरी बनाउनुस् थारु परिकारहरू- जीवनशैली - कान्तिपुर समाचार
दसैं परिकार

यसरी बनाउनुस् थारु परिकारहरू

बुनु थारु

काठमाडौँ — थारु समुदायले चाडपर्वमा विभिन्न विशेष प्रकारका खानेकुराहरू बनाउने गर्छन् । ढिक्री, खरिया, बरियालगायत परिकारहरू प्रायः चाडपर्वमा टुट्दैन । चाडपर्वमा मात्र नभई अरु कुनै माहोलमा पनि थारु परिकारहरू यसरी बनाएर खान सकिन्छ । 

ढिक्री

आवश्यक सामग्री :

  • चामलको पिठो
  • पानी

यो सजिलो र स्वास्थ्यवर्द्धक खाजा हो । ढिक्री बनाउका लागि चामलको पिठो आवश्यक पर्दछ । चामलको पिठो अलि खस्रो र नयाँ धानको चामलको भए अझ स्वादिष्ट हुन्छ । पिठोलाई मज्जाले मुछ्ने र यसलाई आफ्नो मनपर्ने आकार दिने । लामो वा गोलो आकारमा बनाउन सकिन्छ । ढिक्रीलाई १५ देखि २० मिनेट उसिनेपछि यो खानका लागि तयार हुन्छ । यो तरकारी र अचारसँग खान मिठो हुन्छ ।

खँरिया

आवश्यक सामग्री :

  • मासको दाल
  • चामलको पिठो
  • गहुँको पीठो
  • लसुन र अदुवाको पेस्ट
  • जिरा र धनियाँको धुलो
  • खुर्सानीको पेस्ट
  • बेसार
  • कर्कलोको पात
  • आवश्यकता अनुसार नुन
  • सनफ्लावर तेल

यो परिकार विशेष गरेर चाडपर्वमा पकाइन्छ । यो बनाउनका लागि आफूलाई आवश्यकताअनुसार मासको दाल लिनुपर्दछ । मासको दाल रातभर भिजाउने नभए कम्तीमा ८ घण्टा भिजाउनुपर्दछ । भिजेको दाललाई राम्ररी बोक्रा फालेर पखाल्ने । दाललाई सिलौटामा वा मिक्चरमा पिस्ने । दाललाई एकदमै मसिनो गरेर पिस्नु हुँदैन हल्का लेदो बन्ने गरी मात्र पिस्नुपर्छ । त्यसपछि चामलको पिठो एक भाग र गहुँको पिठो भाग, जिरा र धनिँयाको धुलो, अदुवा–लसुनको पेस्ट, खुर्सानीको पेस्ट, बेसार, आवश्यकताअनुसार नुन हालेर सबैलाई मोल्नुपर्छ ।

त्यसपछि कर्कलोको पातमा बनाएको पेस्टलाई पातलो गरी दल्नुपर्छ । त्यसपछि पातलाई घुमाउँदै रोल गर्दै लाने । त्यो रोललाई कम्तीमा १५ देखि २० मिनेट उसिन्नुपर्दछ ।त्यो बनाएको रोललाई मसिनो आकारमा काट्ने र तेलमा फ्राइ गर्नुपर्छ । हल्का रातो भएपछि यो खानलाई तयार हुन्छ ।

अन्डिक बरिया

आवश्यक सामग्री :

  • अन्डीको पिठो
  • आवश्यकताअनुसार चिनी
  • तार्नका लागि तेल

अन्डीको पिठोमा आवश्यकताअनुसार चिनी हालेर मुछ्ने । पिठो मज्जाले मुछ्ने तर धेरैबेर मुछ्नु हुँदैन । त्यसपछि हातैले सानो–सानो आकारमा रोटी बनाउने । रोटी तेलमा तार्न थालेपछि मज्जाले फुल्छ । हल्का रातो भएपछि प्लेटमा निकाल्ने र यो खानलाई तयार हुन्छ ।

घोंघी

आवश्यक सामग्री :

  • आवश्यकताअनुसार घोंघी
  • चामलको कनिका र पिठो
  • तेल
  • बेसार र नुन
  • लसुन अदुवाको पेस्ट
  • काटिएको प्याज र टमाटर
  • जिरा र धनिँयाको धुलो

घोंघी खोला किनारमा पाइने गर्दछ । काठमाडौंमा पनि विशेष गरेर माछा पसलमा यो बेच्न राखिएको हुन्छ । घोंघीलाई पकाउनुभन्दा पहिले यसलाई कुनै ठूलो भाँडामा राखेर चामलको कनिका वा पिठोमाथिबाट छर्नुपर्दछ । यसलाई कम्तीमा १० घण्टा यत्तिकै छाडिदिने । हतार छैन रातभर यत्तिकै छोडिदिनुपर्दछ । यसले पिठो खाएर माटो ओकल्छ । पकाउनुभन्दा पहिले घोंघीलाई राम्ररी पखाल्नुपर्छ । यसमा लेउ पनि हुने भएकाले सफासित पखाल्नुपर्छ ।

त्यसपछि घोंघीको चुच्चो भागलाई काट्नुपर्दछ ताकि घोंघीभित्र मजाले मरमसला पस्न पाओस् र भित्रको मासु तान्न सजिलो होस् । काटिसकेपछि अब पकाउन थाल्ने । आवश्यकताअनुसार तेल हाल्ने र जिरा पड्काउने । त्यसपछि प्याज हाल्दै बाँकी रहेका मसला भुटेर टमाटर हाल्ने । मसला पाकिसकेपछि आधा कप पानी हाल्ने । पानी मज्जाले उम्लिएपछि घोंघी हाल्ने ।

घोंघी मज्जाले पाकेपछि त्यसमा थोरै चामलको पिठो हाल्ने जसले गर्दा मज्जाको ग्रेभी बन्छ । आधा घण्टा जति पकाएपछि माथिबाट हरियो धनिँया हाल्ने र यो खानका लागि तयार हुन्छ ।

प्रकाशित : आश्विन १७, २०७९ १४:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पाल्पामा पिङ संस्कृति जगेर्ना गर्दै युवा

युवापुस्ता गाउँमा नहुँदा पिङ हाल्ने मान्छेको अभाव हुने अवस्था
माधव अर्याल

पाल्पा — तानसेन नगरपालिका-७ का वडाध्यक्ष युवा हुन् । युवाको प्रतिनिधित्व गर्ने वडाध्यक्ष प्रदीप खनाल संस्कृति जगेर्नामा अघि बढेका छन् । वडाध्यक्ष नहुँदै पनि वंशगोपाल युवा क्लबका अध्यक्ष थिए । त्यसबेलामा पनि युवाहरूलाई संस्कृति संरक्षण गर्नका लागि विभिन्न योजना बनाए । काम गरेर युवाको मात्र होइन महिला, पुरुषको मन जितेकैले वडाध्यक्षसमेत जिते ।

वैशाख ३० गते निर्वाचन जितेका खनालले पछिल्लो २० वर्षयता हराउँदै गएको पिङ संस्कृति जोगाउन कस्सिएर लागेका छन् । टोल-टोलमा पिङ राख्नुपर्छ भनेर टोल विकासलाई जिम्मा दिएका छन् । ‘टोल विकास संस्थालाई पिङ राख्नुपर्छ भनेर भनेको छु,’ उनले भने, ‘सात ठाउँमा पिङ राख्ने योजना बनेको हो । अहिलेसम्म पाँचवटा राखिसकिएको छ ।’

कतिपय स्थानमा स्थानीय युवा नहुँदा पिङ भएर पनि झुन्ड्याउन समयमा नसकिएको उनले बताए । ‘युवाहरूको विदेश पलायन हुने क्रम नरोकिएकाले पिङ राख्ने मान्छेसमेत नपाइने अवस्था छ,’ उनले भने । पुराना पुस्ताका अनुसार २० वर्षअघिसम्म पहाडी जिल्लाका भन्ज्याङ, चौपारी, वर, पिपल, स्वामी, लाकुरी, देउराली, टोलबस्तीका अन्य रुखमा समेत पिङ हाल्न युवाहरू कस्सिएर लागिपर्थे । पछिल्ला वर्षमा भने यस्तो चलन हराउँदै गएको छ ।

पहिले-पहिले जतासुकै टोल, बस्तीमा सबै जना भेला भएर पिङ खेल्ने; गीत गाउने; रमाइलो गर्ने गरेको अनुभव तानसेन–७, प्रभासका हरि ढकालले सुनाए । रमाएर पिङ खेल्दै बडादसैं मनाउने चलन अहिले पछिल्ला वर्षमा हराएको छ । पछिल्लो पुस्ताले पिङप्रति खासै चासो राखेको पाइँदैन । पाल्पामा २०५५ सालतिरसम्म टोल, बस्तीपिच्छे पिङ हाल्ने चलन भए पनि गाउँका युवा विदेश पलायन हुने; समाजिक सञ्जाल र प्रविधिको विकास भएसँगै पछिल्लो पुस्तामा आकर्षण नै नभएको उनले बताए ।

गाउँका बुढापाकाहरू त्यसबेलाको पिङको रौनक अझै पनि सम्झन्छन् । तानसेन-७, ठाँटीकी तारा पृथी पहिले-पहिले पिङ खेलेर रमाएको अझै पनि सम्झिन्छिन् । ‘अहिले फेरि युवाहरूले पिङ लगाएको देख्दा साह्रै खुसी लागेको छ,’ उनले भनिन्, ‘गाउँमा घुम्न जाँदा मगर बस्तीमा अझ काठको रोटे पिङ खेलेको छु ।’ पछिल्लो समय त्यस्ता पिङहरू हराउँदै गएको उनले बताइन् ।


प्रकाशित : आश्विन १७, २०७९ १४:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×