सत्ताइतरका बागी जीवनीलायक हुन्छन्- कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सत्ताइतरका बागी जीवनीलायक हुन्छन्

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — लेखक उज्ज्वल प्रसाईको किताब ‘एक बागी : खगेन्द्र संग्रौलाको साधना र संघर्ष’ प्रकाशित छ । प्रसाईलाई दीपक सापकोटाका प्रश्न :

तपाईंले भन्नुभएको थियो, ‘कसको जीवनी लेखिनुपर्ने हो, त्यो कसले तय गर्छ ? त्यो निकाय कुन हो ?’ यसको जवाफ सरल छैन र ? शक्तिशाली मान्छेको जीवनी लेखिन्छ । होइन र ?

जवाफ सरल थियो, अब रहेन । शक्ति संरचनामा उँचो स्थानमा बसेकाले आफू वा आफ्ना वरपरका कथा प्रसार गर्थे । बादशाह र उसका सेना, राजा र उसका विद्वान्, बौद्धिक ‘क्यानन’ निर्माण गर्ने दार्शनिक र संग्रामहरूको नेतृत्व गर्ने नेता, कथा यिनैका लेखिन्थे । समय बदलिएको छ, सत्ता चुनौतीविहीन छैन । आम मान्छेले आफ्ना कथा आफैं भन्ने, आफूजस्तै अन्यका कथा लेख्ने सामर्थ्य बनाएका छन् । महाश्वेतादेवीले रिक्साचालकलाई आफ्ना सुख–दुःख आफैं लेख्न हौस्याइन्, रिक्साचालक मजदुरी गर्दागर्दै लेखक बने । जात र भाषा, लिङ्ग र क्षेत्र, वर्ग र समुदायका आधारमा वञ्चितिमा परेकाको कथा लेखिन र छापिन थालेका छन् । त्यसैले हिजोको सरल जवाफ आज जटिल बनेको छ ।

भनिन्छ, विश्वको इतिहास केही पनि होइन, केवल महान् मान्छेहरूको जीवनी हो । यस भनाइमा व्यङ्ग्य निहित छ कि यसले जीवनीको महत्ता स्थापित गर्छ ?

महानता स्वयं बौद्धिक परीक्षणमा छ । हिजो महामानव बनाइएकालाई साधारण मान्छेका रूपमा तिनका व्यक्तित्वमाथि छ्यानविचार गरिएका छन्, पहिले जन्तु भनेर कज्याइएका प्राणीको यस धर्तीमा अधिकार छ भन्ने सोच अघि सारिएको छ । विश्वको इतिहासमा हिजो आम मान्छे बोल्दैनथे । आन्दोलन र क्रान्तिका आँधीबेहरी सृजना भएका बखत ती हजारौं मान्छे जनता र सेना, क्रान्तिकारी र उन्मादी भीडका रूपमा चित्रित हुन्थे । ई.पी. थम्पसनजस्ता विद्वान्ले गरिखाने वर्गका मान्छेका सोच र चिन्तन, तिनका कविता र गीत, तिनका वाणी र तिनैका आस्था, यी सबैलाई आफ्ना किताबमा मुखर तुल्याए ।

आम श्रमिकलाई केवल तथ्याङ्क होइन, ती सबैका आआफ्ना व्यक्तित्व र तिनका कथा छन् भनेर ‘द मेकिङ अफ द इंग्लिस वर्किङ क्लास’ जस्तो किताब लेखे । त्यस किताबमा थम्पसनले भने, ‘श्रमिक वर्ग जति अरूद्वारा निर्मित हो, श्रमिक स्वयं सोही वर्गको निर्माता पनि हो ।’ त्यसपछि इतिहास पहिलेजस्तो नेपोलियन र निकोलस दोस्रो, पृथ्वीनारायण र चंगेज खाँको मात्रै रहेन । बुझ्दै जान थालियो, सत्ताभन्दा पर बसेका सिर्जनात्मक मान्छे जीवनी लेखिनलायक हुन्छन् ।

आत्मकथा प्रशस्त छापिए । नेपाली बजारमा भएका केही जीवनी पनि अरूलाई लेख्न लगाइएका आत्मकथा नै हुन् । जीवनी र आत्मकथाबीचको भेद नै मेटिएजस्तो लाग्छ । यी विधाबीच फरक हुँदैनन् ?

आफैंले आफ्नो जीवनबारे बोल्ने र त्यसरी भनिएको कथा अरू कसैले टंकण र सम्पादन गरेर छाप्दा, त्यो किताब कथा भन्ने व्यक्तिको आत्मकथा हुन्छ । अर्थात, किताबको लेखक सोही कथावाचक हो । टंकण गर्ने र सम्पादन गर्ने महत्त्वपूर्ण सहयोगी हुन् । मैले अहिले लेखेको किताब ‘एक बागी’ यसरी तयार गरिएको आत्मकथाको किताब होइन । विषयबारे अध्ययन र लेखन नै मेरो हो । यो किताबमा वर्णित खगेन्द्र संग्रौला मुख्य विषय र पात्र हुन्, लेखक म हुँ ।

त्यसैले यस किताबलाई जीवनी भनियो, आत्मकथा भनिएन । एक जिउँदा पात्रको जीवनका भोगाइ, उनले गरेका केही निजी र धेरैजसो सार्वजनिक गतिविधि, सर्जकका रूपमा उनले सिर्जेका साहित्य र बौद्धिकका रूपमा उनका लेखनलाई मुख्य मौलो बनाएर नेपाली इतिहासको सानो अंश लेख्ने सामान्य कोसिस गर्दा यो जीवनी बन्यो । यही किताब हेर्दा पनि आत्मकथा र जीवनी भनिने दुई विधाबीचको भेद स्पष्ट छ भन्ने बुझिन्न र ?

श्री फलानो यति सालमा जन्मिए, यति पढे, यति देश घुमे, यति उमेरमा बिहे गरे, देशका नाममा यति योगदान गरे, यति पुरस्कार पाए र यति सालमा मरे’— नेपाली भाषामा लेखिएका अधिकांश जीवनीको जम्माजम्मी जमिन यत्ति हो । जीवनी भन्नु जम्माजम्मी यत्ति होइन र ? एक बागी’ यसभन्दा बेग्लै के हो ? आफ्नै निर्मम समीक्षा गर्नुस् त ।

समीक्षा गर्ने पाठकहरू छँदै छन् । मुख्य उद्यम नै समीक्षा र समालोचना बनाएका प्रबुद्ध पाठकहरूले निर्ममतापूर्वक समीक्षा लेख्दै होलान् । अहिलेलाई यति भनौं– खगेन्द्र संग्रौलाजस्ता लेखक भए, ती त्यस्ता किन र कसरी भए भनेर खोज्ने प्रयत्न हो यो । नेपाली समाजमा भएका कस्ता परिवर्तन र त्यसबीच आम मान्छेमा परेका कस्ता प्रभावका कारण उनका विभिन्न लेखन सम्भव भए भनेर थाहा पाउने कोसिस हो ‘एक बागी’ ।

उदाहरणका लागि, ‘आमा र यमदूतहरू’ किताब लेख्ने लेखक किन र कसरी बने संग्रौला ? त्यो किताब लेखिएपछि नेपाली आमवृत्तमा कस्ता तरंग उत्पन्न भए ? ‘एक बागी’ मा वर्णित यो कथाले पाठकलाई व्यक्तिको सेखपछि गरिने काजक्रिया कति निजी र कति सार्वजनिक विषय हो भन्नेबारे सोच्न सघाउला । त्यसैगरी ‘नालापानीदेखि समरबहादुरसम्म’ र ‘नकटो दोर्जेको शालिक’ जस्ता चर्का राष्ट्रवादी कथा लेखेर ख्याति कमाएको एउटा लेखक ‘म राष्ट्रवादी रहिनँ’ भन्ने उद्घोष गर्ने ठाउँसम्म कसरी आइपुग्छ भनेर बुझ्न खोज्दा यो किताब बनेको हो । प्राज्ञिक अन्वेषण गर्ने कसैले किताबको यस्ता प्रसंगका आधारमा नयाँ खोजी गरेर अन्वेषणात्मक आलेख नै तयार गर्न सक्लान् ।

त्यसैले ‘एक बागी’ खगेन्द्र संग्रौलाले पाएका पुरस्कार वा देखाएका कथित महानताको प्रशस्ति होइन, बरु उनले गरेका सिर्जनात्मक एवं बौद्धिक प्रयत्न र त्यस क्रममा देखिएका अन्तरविरोधको खोजी हो । केन्द्रमा एक जना पात्र भए पनि जीवनीमा उसको समय, समाज, देश र दुनियाँ बोल्छन् । मेरो प्रयास समयको चित्र खिच्नमा केन्द्रित थियो । कति सफल भयो, पाठकले भन्नेछन् ।

एक बागी’ ले राम्रै प्रारम्भिक समीक्षा पाइरहेको छ । मेहनत गरेर लेख्नुभएको छ भन्ने टिप्पणीहरू सुनिन्छन् । समय पनि मनग्गे लिनुभयो, पाँच–छ वर्ष । यत्रो लामो समय किन लाग्यो ?

म साह्रै व्यवस्थित र भयंकर जाँगरिलो लेखक नभएकाले समय धेरै लागेको होला । खगेन्द्र संग्रौलाका किताब र समग्र लिखत भेला पार्न नै मलाई हम्मे भयो । यस्ता खोजबिन गर्नमा बानी परेका अन्वेषकलाई सहज हुँदो हो, मलाई भएन । उनका लेखनबाहेक अन्य कस्ता र कति सामग्री जुटाउने, अन्तर्वार्ताहरू कति र कसरी गर्ने, सुनेका र पढेका विषय कति र कसरी समेट्ने, फेला परेका ससाना विन्दुलाई उनेर सग्लो कथा कसरी भन्ने, यी सबै तय गर्न मेरा लागि सहज थिएन । २००३ सालदेखि २०७६ सम्मको समय खिच्न पनि कठिन भयो । अनि, यही किताबकै मात्र काम गरेर बसेको भए, ३/४ वर्षमै प्रकाशित भइसक्थ्यो होला । जिन्दगीका उल्झन, क्षमताको अल्पता र समयको व्यवस्थापन गर्ने सीपको न्यूनताका कारण आवश्यकभन्दा धेरै समय लागेको होला ।

जीवनीको नायकसँग जीवनीकारको निकटताले कस्तो अर्थ राख्दो रहेछ ? पात्रलाई ॅऊ जस्तो छ, उस्तै रूपमा’ प्रस्तुत गर्न गाह्रो नहोला ? सत्यका सवालमा सम्झौता नगरिएला र ? लेखक संग्रौलासँगको आफ्नो निकटतालाई सन्दर्भित गर्दै जवाफ दिनुहोला ।

खगेन्द्र संग्रौलालाई एक अग्रजका रूपमा म सम्मान गर्छु, लेखकका रूपमा उनीबाट प्रभावित छु, पछिल्ला केही वर्षदेखि म उनको साथी भएको छु । हाम्रो यस सम्बन्धका कारण नै मलाई उनको जीवनी लेख्न दकस लागेको थियो । जे लेखिन्छ, त्यो प्रभाव र स्नेह, आदर र दोस्ती मात्रको दसी हुन पुग्ला भनेरै म सकसमा थिएँ । तर, गहिरिएर सोच्दा लाग्यो, यो निकटता आफैंमा एउटा सामर्थ्य पनि बन्न सक्ला । निकटताबारे सचेत हुँदै काम गरें । र, हामीबीचको सम्बन्धमा पर्दा हालेर शतप्रतिशत शुद्धताको जिरह गरेको छैन । संग्रौलाका लेखनी र सार्वजनिक गतिविधिमा मैले देखेका अन्तरविरोध र बेमेलहरू सतहमा ल्याउने प्रयत्न गरें । उनका आलोचकले उनका लेखन र व्यक्तित्वबारे गरेका दाबी र तिनका कारण खोज्ने कोसिस भएको छ । त्यसैले यो जे बन्यो, मेरो निकटता र त्यो निकटताका प्रभावप्रतिको मेरो सचेतताबीच बन्यो ।

तपाईं आफू जीवनी विधा कत्तिको पढ्नुहुन्छ ? कस्ता जीवनी पढ्नुभएको छ ?

मैले धेरैजसो बौद्धिक र लेखकहरूका जीवनी पढेको छु । कुनै लेखकबारे थप जान्न उत्सुक भएपछि तिनका राम्रा जीवनी छन् भने खोजेर हेर्छु । समाज विज्ञानसम्बन्धी अनुसन्धानका लागि पनि जीवनी उपयोगी औजार मानिन्छ ।

पछिल्लो समय पढेका दुई जीवनी मन परे : अक्षय मुकुलले लेखेको भारतीय हिन्दी साहित्यका प्रसिद्ध लेखक अज्ञेयको जीवनी र विनित गीलले लेखेको अर्का सर्जक निर्मल वर्माको बौद्धिक जीवनी । मुकुलको किताबमा अज्ञेयका निजी जीवनका रोचक घुम्तीसहित हिन्दी साहित्य संसारका उतारचढाव खिचिएका छन् । गीलले भने वर्माका लेखनीलाई मुख्य आधार बनाएर बौद्धिक अन्वेषण गरेका छन् । यी दुवै कृति मैले आफ्नो किताब लेखिसकेपछि बजारमा आएका हुन् ।

गत वर्ष टिमोथी ब्रेननको ‘प्लेसेस अफ माइन्ड : अ लाइफ अफ एड्वार्ड सइद’ पढेको थिएँ । किताबमा सइदको निजी जीवनका केही रोचक झलकहरू भए पनि मूलतः उनको बौद्धिक जीवनीमा केन्द्रित किताबले सइदका कृति पढेका पाठकलाई उनीबारे थप स्पष्ट हुन सघाउँछ । प्याट्रिक फ्रेन्चले भीएस नयपालबारे लेखेको ‘द वर्ल्ड इज ह्वाट इट इज’ पनि मन परेको काम हो । प्रख्यात बौद्धिक सुसन सोन्ट्यागको जीवन र लेखनीमा अन्वेषण गर्दा बेन्जमिन मोसरले ६ सयभन्दा बढी मान्छेसँग अन्तर्वार्ता गरेको थाहा पाउँदा आत्तिएको थिएँ, त्यो किताब भने पूरा पढ्न सकेको छैन ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७९ १२:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेपाल कस्तो सांग्रिला हो ?

सांग्रिलाको कल्पना चर्को विषय हो । दुःखले थाकेका मानिसको कुनै बिसौनीको कल्पना हो । मानिसलाई मन नपर्ने र ऊ डराउने विषय रोग, वय र मृत्यु हुन् । यी विषयबाट भाग्ने काल्पनिकी सांग्रिलाको एउटा खोज हो ।
अभि सुवेदी

काठमाडौँ — केही समयदेखि मलाई ‘सांग्रिला’ शब्द र यसको व्याख्या गर्ने संयोग परिरहेको छ । अमेरिकामा अध्ययन गरेर उतैका विश्वविद्यालयमा पढाउने मेरा पूर्व विद्यार्थीहरूले एउटा किताब प्रकाशित गरे । ‘नेपाल ए सांग्रिला ?’ (२०२२) शीर्षकमा उनीहरूका निम्ति मण्डला बुकले त्यो किताब प्रकाशित गरेको छ ।

त्यसमा मैले भूमिका लेखेको छु । विषय सांग्रिलाकै छ । तर, त्यसको शीर्षकमै उनीहरूले प्रश्नचिह्न राखेका छन् ।

बाहिर बस्ने र भित्र बस्ने हाम्रा निम्ति सांग्रिला सुन्दर भविष्य र जीवनको परिकल्पना भएको छ । नेपालमा हामी यो सांग्रिला शब्दको निकै प्रयोग गर्न थालेका छौं । यही शब्दको प्रयोग नगरे पनि यसले बुझाउने काल्पनिक आनन्दमय समय र थलोका परिकल्पना गर्ने हाम्रो बानी बसेको छ । त्यसमा पनि अहिले मंसिर ४ को चुनावमा मतदाता आकर्षित गर्न यस्तै सपनाहरूको व्यापक प्रचार भइरहेको अवस्था छ । नेपालको राजनीतिमा हामीले थाहै नपाई सुन्दर सुखमय जीवनको कल्पना एउटा भाषा नै भएको छ । यो नेपाल भूमिमा कस्ताकस्ता जादुमय परिवर्तन गर्ने, यहाँको तराईदेखि हिमालसम्मका भूखण्डमा कस्ताकस्ता काम गर्ने, कस्ता साधनहरूका रचना गर्ने, पहाड खोपेर कस्ता सुरुङ खन्ने, हिमालदेखि नागबेली परेर रेलहरू कसरी कुद्दै झर्ने र उकालो लाग्ने मिलाउने, खाली भूमिमा कस्ता ठूला हवाइमैदान बनाउने र ठूला जहाजहरू अवतरण गराउने, पानी जहाज कहाँ र कस्ता जलराशिमा चलाउने योजना र न्यारेटिभहरू त्यही सांग्रिलाका काल्पनिकी हुन्, सुन्दर तर यथार्थसँग अलिक मेल नखाने काल्पनिकी । यसको अर्थमाथि केही लेखौं ।

सांग्रिलाको कल्पना निकै चर्को विषय हो । दुःखले थाकेका मानिसको कुनै बिसौनीको कल्पना हो सांग्रिला । मानिसलाई मन नपर्ने र ऊ डराउने विषय रोग, वय र मृत्यु हुन् । यी कुराबाट भाग्ने काल्पनिकी सांग्रिलाको खोज हो । यो शब्दको पश्चिमीहरूले धेरै प्रयोग गरे । तर, जरा अथवा बृद्धत्व र मरणबाट विस्मित हुने अनि त्यसको समाधान खोज्ने पहिलो मानिस गौतम बुद्धलाई मानेका छौं । बालक छोरा र पत्नी सुतेको ठाउँबाट लुसुक्क निस्केर हिँडेका ती मानिस जरा मरणबाट मुक्तिको खोजमा हिँडेका थिए । तिनले मुक्ति पाए अनि अरूलाई पनि त्यो बाटो सिकाए । तर, तिनकी पत्नी यशोधरा उर्फ बिम्बा सधैं तिनको दैहिक र भावनाको प्रेम पर्खेर बसिरहिन् ।

मैले ‘बिम्बाका सपना’ भन्ने नाटक लेखेर तिनको चित्रण गर्ने जमर्को गरें । ती बिम्बाको खप्की खाँदा खाँदा गरें । तर, संयोगबस पाँचौं शताब्दीमा अमुक भिक्षुले पाली भाषामा बिम्बाको बयान गरेर केही पाठ लेखेका रहेछन् । त्यसको प्रयोग गर्दा केही समाधान निकालें । बुद्धको विषयमा मात्रै लेखिन्छन् सबै कुरा । यी यशोधराको विषयमा के लेख्थे र ! आकार थिएटरले त्यो नाटक मञ्चन गरे । म पश्चिमी लेखक र साहित्यकारका कुराले अलि बढी बहकिएको मानिस हुँ । सांग्रिलाकै कल्पना गरिरहें । सोधें, के बुद्ध कुनै सांग्रिलाको खोजीमा निस्केका थिए त ? उनको यात्रा व्यापक र सबैले मानेका छौं, महान थियो । तर, सांग्रिलाको काल्पनिकीमा बल्झिएर आउने कुरा पनि तिनै हुन् । सांग्रिलाको प्रयोग कसरी भयो त्यसको कथा यस्तो छ ।

जेम्स हिल्टन भन्ने आङ्ल लेखकले लेखेको ‘लस्ट होराइजन’ अथवा ‘गुमेको क्षितिज’ भन्ने एउटा उपन्यास सन् १९३३ मा लन्डनमा प्रकाशित भयो । यस उपन्यासमा मानिस र प्रकृतिको अनि विभिन्न थरीका मानिस मिलेर बसेको काल्पनिकी छ । हिमालयपारि कुनै तिब्बती उपत्यका र भित्री ठाउँमा यो सांग्रिला रहेको छ भन्ने कल्पना बलियो भएर आयो । त्यो ठाउँका बासिन्दा बूढाबूढी हुँदैनन् अनि त्यो परम सुन्दर भूखण्डमा बस्छन् भन्ने वर्णन छ त्यसमा । यस्ता उत्तरी र हिमाली खण्डमा सांग्रिला हुन्छ भन्ने विश्वासले निकै मानिसमा खोजी गर्ने आतुरता बढ्यो ।

सांग्रिलाको पर्यटकीय भाष्यमा यसको धेरै प्रयोग गरिने कारण त्यस्तै स्वप्नधारीहरूलाई केही न केही सांग्रिलाका विम्ब, सपना जगाउने कुरा दिएर आकर्षित गर्ने होडले गर्दा हो । पश्चिमका युवायुवतीहरू यस्तै अमुक काल्पनिक थलोका खोजीमा निस्किने क्रम बढ्यो । उनीहरू सन् १७७३ देखि लेखिएका पश्चिमी यात्रुहरूका बयानबाट प्रेरित थिए । तिब्बतमा चीनको शासन १९५९ मा लागू भएपछि यस्ता वर्णनहरू लेख्ने क्रममा परिवर्तन आयो । पश्चिमेली स्वप्नधारी युवायुवतीहरू अतिरिक्त सांग्रिलाको खोजीमा लागे । उनीहरूले नेपाललाई त्यस्तो ठाउँ भएको र त्यो यहाँ भेटिएको ठाने । ‘द इम्पेरियल आर्काइभ’ (१९९३) किताबमा टमस रिचार्डसले लेखे, यी नवयुगको सपना खोज्ने युवाहरू बलियो र व्यापक ज्ञानको खोजी गर्दै नेपालमा आइपुगे । तिनलाई अर्को भाष्यमा हिप्पी पनि भनिएको छ । तिनीहरूका खोजी काल्पनिकी वा युटोपियाली थिए । तर, उनीहरूले त्यो काल्पनिक थलोका अवस्था बुझ्ने त्यति प्रयाश गरेनन् । उनीहरू नेपाललाई सांग्रिला भनेर मान्ने चाहनाले ओतप्रोत थिए ।

तर, नेपालका युवायुवतीहरूका बाहिर जाने अवस्था कस्ता हन् ? ती कस्ता सपनाको खोजीमा जान्छन् त ? मलाई लाग्छ, सुन्दर जीवनको खोजीमा जाने चाहना बलियो छ नेपाली युवाहरूमा । त्यो काल्पनिक होला, तर उनीहरू यथार्थ अवस्थासँग धेरै जुध्छन् । श्रम गर्न विदेश जाने लाखौं नेपाली अमुक सांग्रिलाको खोजीमा जाँदैनन् । जीवनको यथार्थसँग जुध्न जान्छन् । तर, अर्कोतिर त्यस्ता बाहिरतिर जानेहरू पनि छन्, जो इच्छाले युटोपियाली खोजमा जान्छन् । प्रवासी नेपालीका संघको निमन्त्रणामा एउटा साहित्यिक अनलाइन छलफलमा भाग लिएको थिएँ । ती छलफलमा सांग्रिला काल्पनिकी कहीँ न कहीँ एउटा बलियो विषय भएर आएको थियोजस्तो लाग्यो । डायास्पोराजस्ता शब्दले व्याख्या गरिने अनेकौं विषय छन् । नेपालको सांग्रिला काल्पनिकीसँग त्यो यथार्थ कति मेल खान्छ भन्न सजिलो छैन ।

नेपालको कुरा गर्दा सांग्रिला शब्द किन आउँछ ? यसको एउटै उत्तर मैले भेटेको छैन । तर, नेपालमा सपनाहरूको चर्चा निकै हुन्छ । त्यसलाई राजनीतिले धेरै प्रयोग गरेको छ । सपना बुन्नु, अनि ती सपना पूरा गर्ने बहानाका भाष्य बनाउनु र राजनीति गर्नु अहिले नेपालको सबभन्दा बलियो विशेषता भएको छ । सपनाहरू बनिनु स्वाभाविक प्रक्रिया हो । साधारण आवश्यकता पूरा भएनन् भने, जीवन कठिन हुँदै गयो भने, आधुनिक संसारमा स्वाभाविक रूपमा पूरा हुनुपर्ने चाहनाहरू पनि पूरा भएनन् भने मानिसहरू कि आक्रोशित हुन्छन्, कि सपना बुन्न थाल्छन् ।

नेपालमा राजनीतिक रूपले मानिस मुक्त भएको, तर जीवन भोग्ने क्रममा कठिनाइहरूसँग सामना गर्नुपरेको अवस्था छ । गतिलो राजनैतिक अभ्यासले समाधान गरिनुपर्ने विषय हुन् यी । ती कुरा यसरी पूरा हुन्छन् वा यसरी हामी पूरा गर्छौं भन्ने प्रतिज्ञाहरू गर्ने संघ र संगठनहरूलाई हामी राजनैतिक पद्धति भन्छौं । यो कुरालाई अहिलेको आमनिर्वाचनको अवसरले प्रस्ट बनाइदिएको छ । अहिले राजनैतिक दलहरूका घोषणापत्रहरू भनेका तिनै सपना पूरा गर्ने विभिन्न योजना हुन् । अहिलेको नेपाली राजनीतिको चरित्र भनेको हाम्रा सपनाहरूको व्याख्या गर्ने, तिनको समाधन गरिदिने प्रतिज्ञा गर्ने भाष्यको प्रयोग गर्ने हो । अहिले आम मानिसले व्यक्त गर्नेे भावनाहरूमा यही अभ्यासको परीक्षा छ ।

नेपालको महिमा साहित्यिक काल्पनिकीमा गरिन्छ, त्यो स्वाभाविक हो । महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले लेखेको निबन्ध ‘के नेपाल सानो छ ?’ लाई उदाहरण लिन सकिन्छ । तर, सबभन्दा जटिल प्रश्न हो, हाम्रो नेपाल सांग्रिला हो भन्ने केही आधार छन् भने ती के हुन् ? त्यसका उत्तर प्रस्ट छैनन् । तर, हामीसँग सांग्रिला चरित्र बुझाउने केही विषय छन् भन्ने मान्छौं हामी । पर्यटकलाई तिनको प्रयोग गरेर आकर्षित गर्न चाहन्छौं । हामी हाम्रा सांस्कृतिक, फोकलोरसम्मत विशेषताहरू, हाम्रा महान् कला, हस्तशिल्प र तिनका रूपहरू, हिमालय, प्रकृति र संगीतमा सांग्रिला काल्पनिकीलाई चलाउन निकै सिपालु भएका छौं । तर, जनताका यथार्थ कल्पनासँग राजनीति गर्नेहरूले जनतालाई सम्मान गर्ने काम गरून्, हाम्रो यही भनाइ छ ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७९ ११:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×