गितारका तारमा गुन्जिरहेको एउटा आवाज- कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

गितारका तारमा गुन्जिरहेको एउटा आवाज

अरूण थापा जीवित रहेका भए ७० वर्षका हुन्थे । उनी पनि अरु संगीतकर्मीले जस्तै देशका विभिन्न सांगीतिक कार्यक्रममा पुरस्कार–सम्मान लिँदै–दिँदै हुन्थे सायद । तर, उनी बितेको पनि २४ वर्ष लाग्यो– यही साउन ५ देखि । आज अरूण सबैका मनमा छन् । उनको आवाज संगीतप्रेमीको हृदयमै गढेर बसेको छ । २४ औं स्मृति दिवसमा अरूणको सम्झना :
भूपेन्द्र खड्का

नसा–नशामा अरुण
साहित्यकार सरुभक्तले सिग्रेट पिउँदा (जतिखेर उनी सिग्रेट पिउँथे) सँगै रहेका अरुण थापा सिग्रेटको खिल्लीमा गाँजा भर्थे र पिउँथे । सिग्रेटका सिकारुजस्ता लाग्ने उनी गाँजाको साथमा ठर्रा ‘शट’ हान्थे । अनि उनका नसामा नशाको मात चढ्थ्यो र त्यो मात संगीतमा उत्रन्थ्यो । त्यसपछि गितार फिटेर गाउँथे– किशोरकुमार र नारायणगोपालहरूका गीत !

जीवनका लयहरू समात्दै गर्दा संगीतका लय पक्रेका अरुणको संगीत–यात्राको लय पोखराले हालिदिएको हो र विलयको कारक पनि पोखरा नै हो । पोखराका विनोद गौचन, विक्रम गुरुङ, सरुभक्त, तीर्थ श्रेष्ठ, सरोजगोपालहरूको साहित्यिक र सांगीतिक ग्याङमा गितार फिट्दै चिम्सा आँखामा मुस्कान भर्ने अरुण आफ्नै जीवनका लयहरू खोज्दा प्रेम, विवाह, वियोगको लयमा अल्झिए र तिनै लयहरूमा विलय भए ।

विशेषतः साहित्यकारका संगतमा हुर्किएका अरुणका गीति रोजाइ पनि उच्च विम्बात्मक छन् । आफ्ना सबै गीतमा फरक गीति विम्ब र भावका शब्दलाई संगीतमा ढालेका र अरूको संगीतमा गाएका गीतमा पनि उस्तै शब्द छनोट गरेका अरुण नामजस्तै आदित्य छन्, संगीतका लयहरूमा सूर्य नै बनेर उदाएका छन् ।

कुलतको लतका कारण तीन वर्ष नख्खु जेल र सदरखोरको जीवनबाट उनी रिहा त भए, तर नशाको क्रूर झ्यालखानाबाट कहिल्यै मुक्त हुन सकेनन् । बागबजारको ‘कान्तिपुर गेस्ट हाउस’ मा आफैंले सृजना गरेका धूनहरू (साथीहरूका जिन्स ज्याकेटसमेत) बेचेर ‘नशाको धुन’ खोजेका अरुण जति बदनाम भए पनि खासमा ‘नामी’ गायक हुन् । आजको पुस्ताले संसारका पछिल्ला प्रविधिमा आएका गीतहरू सुन्दै गर्दा पनि अरुणकै गीत पहिलो रोजाइमा हुनुले पनि यसको पुष्टि गर्छ ।

किन गाइन्छन् त अरुणका गीत सजिलै ? यो जिज्ञासा जसको मनमा पनि हुन सक्छ । उत्तर पनि सरल र सहज हुन सक्छ– राम्रो गाएर वा राम्रो भएर । यसको जवाफ यतिले मात्रै पक्कै पुग्दैन । जुन कलाकारको आत्मामा ‘सुर’ हरूको बास हुन्छ, तिनको जीवन बेसुर भए पनि अरूलाई संगीतका सुरहरूमा हिँडाउने क्षमता हुन्छ । उसको आत्माले कहिल्यै ढाँट्दैन– फुत्किएको जीवनको लय फेरि मिलाउन सकिन्छ, तर सुर फुत्किएको संगीतको लय बाहिर आउनासाथ बेसुरा भइजान्छ । अरुण संगीतको सुर सिकाउने ‘सुरिला’ शिल्पी हुन् ।

माइनर कर्ड्समा अरुण

अरुण थापाका मुस्किलले ४ दर्जनजति गीत सुन्न पाइन्छ । तीमध्ये २० वटा गीत त सु–सफल र कालजयी छन् । ती सफल गीत अधिकांश ‘माइनर कर्ड्स’ मा कम्पोज गरिएका छन् । कतिपय गीत ‘मेजर कर्ड्स’ मा भए पनि अन्तराका कतिपय स्थानमा माइनरमै पुगेका छन् । माइनर कर्ड्स ‘मेलोडी’ र ‘हार्मोनिक’ हुन्छन् । हार्मोनिकले ‘टोनिक’ लाई अझै बढी ‘डेकोरेसन’ गर्छ, लयलाई ‘इम्प्रोभाइज’ गर्छ । माइनर कर्ड्समा बनाइएका गीतमा संगीत–संयोजकलाई काम गर्ने धेरै ठाउँ हुन्छ । माइनर कर्ड्समा गीतमा लय भर्दा धेरै ‘अप्सन’ हरूमा खेल्न पाइन्छ । ‘एक्सिडेन्टल नोट’ हरूलाई प्रयोग गर्न सकिन्छ । यस्ता गीत सुन्दा सजिला र सुरम्य लाग्छन्, तर गाउन निकै कठिन हुन्छ ।

‘डी’ माइनरमा बनाइएको गीत हो, ‘म रोए पनि तिमी हाँसिदिनू’ (शब्द–संगीत– भूषण खरेल, अरुण थापा) । करहवा ताल (४/४) मा बनाइएको यो गीत राग भैरवीमा आधारित छ । प्रातःकालमा गाइने यस रागमा प्रायः वियोगात्मक गीत सृजना गर्ने गरिन्छ । शुद्ध रे, ग, ध, नि प्रयोग भए पनि यस रागमा बाह्रै स्वर प्रयोग गर्न सकिन्छ । अरुणको गायिकीको उच्चकला यस गीतमा यसरी नै देखिएको हो ।

त्यस्तै, अरुण थापाको अर्को गीत ‘लाग्न थाल्यो जीवनमा मेरो कथा यस्तो’ (शब्द–संगीत– भैरवनाथ रिमाल कदम, अरुण थापा) ‘सि’ माइनरमा कम्पोज गरिएको हो । निकै गाह्रो मानिने ताल दीपचन्दी (७/८) मा बनाइएको यो गीत शिवरञ्जनी रागमा आधारित छ । रातमा प्रायः गाइने यो रागमा बिन्दास भएर गाउन सकिन्छ । अरुणको यस गीतको लालित्यपूर्ण गायिकी यसकारण यो गीतमा छ ।

अरुणको अर्को चर्चित गीत हो– ‘साँझको जूनसँगै आउँछौ तिमी भनेर’ (शब्द–संगीत– किशोर गुरुङ, अरुण थापा) । ‘सि’ माइनर, करहवा ताल (४/४) मा बनाइएको यस गीतमा राग काफी र खमाजको मिश्रण छ । राग काफीको आरोह ग, नि कोमल स्वर भए पनि शुद्ध प्रयोग हुँदा गीतको गायिकी राम्रो सुनिन्छ । अरुणको यही विशेषता छ, यस गीतमा ।

अरुण थापाका राष्ट्रिय गीतमा एक मात्रै चर्चित गीत ‘करोडौं मुटुहरूको ढुकढुकी नेपाल’ (शब्द–संगीत– नवराज कार्की, सरोजगोपाल) पनि ‘जि’ माइनरमा बनाइएको गीत हो । गीतको लयमा उनले झुम्मिँदै गाउँदा सुनिने आवाजले जोकोहीलाई लठ्ठ बनाउँछ ।

मेजर कर्ड्समा अरुण

माइनर कर्ड्समा सुरवीर सुनिने अरुणका केही चर्चित गीतहरू मेजर कर्ड्समा छन् । त्यसमध्येको सबैभन्दा चर्चित गीत हो, ‘जति माया लाए पनि, जति कसम खाए पनि’ (शब्द–संगीत– विनोद गौचन, अरुण थापा) ।

संगीतकार राजु सिंहले तयार पारेको ‘जति माया लाए पनि’ को स्वर–लिपी

‘इ’ मेजरमा बनाइएको यो गीत सेलो बिट (२/४, ४/४) मा छ । खमाज रागमा आधारित यस गीतको कम्पोजिसनमा प्रयोग भएको रिपिटेसनका कारण गाउँदा अर्कै प्रकारको आनन्द आउँछ । शृंगार रसले ओतप्रोत हुने खमाज रागलाई ठुमरीको रागिनी पनि भनिन्छ । रातको दोस्रो प्रहरमा गाइने यस रागमा कोमल ‘नि’ स्वरको विशेष प्रयोग हुन्छ । मध्य र तार सप्तकमा गाइने यस रागमा आधारित यो गीतमा अरुणको स्वरको कला चुलिएको छ । त्यसैले पनि अरुण यस गीतको गायिकीमा खास खुलेका छन् ।

त्यस्तै, अरुण थापाको अर्को निकै चर्चित गीत हो, ‘ऋतुहरूमा तिमी हरियाली वसन्त हौ’ (शब्द–संगीत– राजेन्द्र रिजाल, राम थापा) । बीबीसी नेपाली सेवाको विश्वव्यापी सर्वेक्षणको टप–१० मा सातौँ नम्बरमा सूचीकृत यो गीत ‘इ’ मेजरमा कम्पोज गरिएको छ । करहवा (४/४) तालमा बनाइएको यस गीतलाई पश्चिमा भाषामा कन्ट्री सङ भन्दा पनि फरक पर्दैन । राग वसन्तलाई टच गरेर बनाइएको यो गीत रोमान्टिक छ किनकि वसन्त रागलाई रोमान्टिक राग मानिन्छ । यसमा तीव्र र शुद्ध ‘म’ को प्रयोग गरिन्छ । अरुणको यस गीतमा पनि सोही स्वरको प्रयोग भएको छ ।

अपवाद अरुण

२०५४ सालमा अरुणका पछिल्ला गीतहरूको एल्बम ‘अरुण’ लोकार्पण कार्यक्रममा उनी स्वयम् उपस्थित भएनन् । बागबजारस्थित शंकरदेव क्याम्पसको विपरीत दिशामा भएको ‘जि–फन्ट’ को कार्यालय रहेको घरमा मगर भाषासेवीहरूको पत्रिका ‘लाफ’ को कार्यालय थियो, चौथो तल्लामा । लोकार्पण कार्यक्रम सुरु भयो । त्यहाँ उपस्थित करिब ५० जनाले आधा घण्टासम्म चुपचाप अरुणलाई कुरे । एक घण्टासम्म पनि उनी नआएपछि एल्बम लोकार्पण गरियो । एल्बम लोकार्पण गर्दै प्रमुख अतिथि बैरागी काइँलाले स्यामुअल बेकेटको नाटकको कथा सुनाएको सम्झन्छन्, सोही एल्बमको एउटा गीतका गीतकार सन्जोग लाफा मगर, ‘यो त स्यामुअल बेकेटको नाटक ‘वेटिङ फर गडोट’ जस्तो भयो । भगवान्ले मोजा खोजिदेलान् भनेर भगवान्को प्रतीक्षा गरेको, भगवान् नै आएनन् ।’

कल्पना गर्न सकिन्न कि कोही कलाकार आफ्नो गीति एल्बमको लोकार्पण समारोहमा आफैं छुटोस्, तर यसमा अरुण अपवाद रहे । उनी त्यतिबेला जीवन वियोगको पीडा र ड्रग्सको नशामा निर्लिप्त थिए । संजोग सम्झन्छन्, ‘सुख–दुख भुलेर, चाहे आँधी चलोसलगायतका गीत बजाइयो । त्यसपछि दाइलाई खोज्न गएको कतै भेटाइएन । भोलिपल्ट थाहा भयो, बागबजारबाटै उनलाई पुलिसले पक्रेको रहेछ ।’

त्यस्तै, २०५२ साल मंसिरमा आयोजना भएको एकल साँझमा ठडिँदा पनि नशाको लैबरीमा उनले गाए । कार्यक्रम सुरु हुने बेलाभन्दा अघि उनी दुई घण्टा ट्वाइलेटमा हराएका थिए । अरुण थापा प्रतिष्ठानका अध्यक्ष सन्दन थापा सम्झन्छन्, ‘अरुण दाइले अन्य जति सांगीतिक कार्यक्रममा सहभागिता जनाए, त्यहाँ उनले नशालाई अघि र आफूलाई पछि लगाएर प्रस्तुत भए ।’

‘नाम होस्, चाहे बदनाम होस् तर गुमनाम नहोस्’ भन्ने उखान अरुणकै जीवनमा लागू हुन्छ । पोखरामा संगीत जीवनको पूर्वार्द्धमा अरुण निकै चर्चित थिए । संगीतका धेरै बैठकी र कार्यक्रमहरूमा उनले आफ्नो गायिकीले प्रभुत्व जमाउँथे ।

प्रेमको बर्बादीपछि सुरु भएका दिनमा कहिले मदिरा, कहिले गाँजा, कहिले लागूऔषध प्रयोग र ओसारपसारको आरोपमा उनी पक्राउ पर्दा बदनाम भए । उनलाई त्यति बेलाका संगीत क्षेत्रका मानिसले पनि सहयोगसम्म गरेनन् । उनको कुलतलाई ‘सु–लत’ मा ल्याउन कसैले चासो देखाएनन् र पनि अरुण गुमनाम रहेनन् ।

कहिले दार्जिलिङमा, कहिले पोखरामा, कहिले झम्सीखेलमा, त कहिले बागबजारमा गितारका तारमा आफ्नो जीवनका चीत्कार ओकल्ने अरुण संगीतका सुरहरूजस्तै ‘सुर’ मा थिए, केवल उनको जीवन ‘बेसुर’ बनेको हो ।

(यस आलेखमा ‘लय’ भरिदिने प्रसिद्ध संगीतकार राजु सिंहप्रति आभार व्यक्त गर्छु । साथै, ‘जतिमाया लाए पनि’ गीतको स्वर–लिपि (नोटेसन) का लागि म उहाँप्रति कृतज्ञ छु ।)

प्रकाशित : श्रावण ७, २०७९ ०८:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कल्प-ग्रन्थ : किताब-कीर्तन

‘लिमिटेड एडिसन’ को लोगोमा पहिलोपल्ट छापिएको यो किताब तिनै ‘लिमिटेड पाठक’ को हातमा हुनेछ, जसले ‘लिमिटेड समय’ मा नगरकोटीलाई ‘अन–लिमिटेड’ माया र सम्मान गरे !
नगरकोटीको कालो कोटको खल्तीका ५ रङका पाइलट पेनका अक्षरहरूले समयको, सत्यताको, कल्पनाको, इच्छाको र इमानको क्यानभास बनाइरहेका थिए । 
भूपेन्द्र खड्का

कोही छोरो होस्, जसले आफ्नी आमाको कथा लेख्न सकोस् । कोही छोरो होस्, जसले आफ्ना बाबाको कथा लेख्न सकोस् । कोही प्रेमी होस्, जसले आफ्नी प्रेमिकाको कथा लेख्न सकोस् । कोही पति होस्, जसले आफ्नी पत्नीको कथा लेख्न सकोस् ।

कोही पिता होस्, जसले आफ्नो पुत्रको कथा लेख्न सकोस् । कोही मित्र होस्, जसले आफ्नो मित्रताको कथा लेख्न सकोस् । कोही पाठक होस्, जसले पुस्तकको कथा लेख्न सकोस् ।

र, कोही लेखक होस्, जसले पाठकको कथा लेख्न सकोस् ।

यी सबैका कथा लेखिरहेका कुमार नगरकोटीको ‘कल्प–कथा’ को स्मृति–गर्तमा आज फर्कंदै छु म ।

संवत् २०७१ को झरिलो बिहानमा मल्लकालीन सहर पाटनको ‘घन्टाज्’ चिया अड्डामा उनीसँग भेट भएको थियो, किताबी कुराका लागि । त्यसअघिका दर्जनौं शराबी साँझ र चियाका दिवसमा उनी मेरा लागि एक फगत् मास्टर र ‘मोक्षान्त: काठमाडौं फिभर’ का लेखक थिए । मानिसलाई जीवनमा अर्कैको वैभव देखेर धेरै कुराको अम्मल लाग्छ– नशाको, प्यासको, धन–दौलतको, नामको । तर, यी आफ्नै स्वभावका अम्मली थिए– चिया, कफी, शराब, सिनेमा र किताबका । आफैंले निर्माण गरेका जीवनका गुफाहरूमा गुमसुम बस्न मन पराउने यी अम्मलीका सातवटा किताब प्रकाशनको यो संघारमा आइपुग्दा कल्प–ग्रन्थको किताब–कीर्तन अलौकिक छ ।

मनपसन्द गीत गुनगुनाउँदै जंगल पस्ने, कागजी–कुल्फीको सर्कोमा मसानघाटहरूमा निदाउने, यारको हर्जाना तिर्न याराना भैदिने नगरकोटी ‘मिस्टिका’ को लेखनपछि ‘मिस्टिक’ भएर निस्किए । ‘बाथ–टब’ सम्म आइपुग्दा उनको लेखनको बुलाकी निकै सुहाएको थियो । उनी सहरमा अजंगका मान्छे मात्रै थिएनन्, अजंगका कथा सुनाउँदै गरेका लेखक बनिरहेका थिए । उनको कालो कोटको खल्तीका ५ रङका पाइलट पेनका अक्षरहरूले समयको, सत्यताको, कल्पनाको, इच्छाको र इमानको क्यानभास बनाइरहेका थिए ।

यिनै अजंगका मान्छेका सबै किताब काइते ढाँचाका भए, लुते पुस्तक पाठकलाई कति सुम्पनु भन्ने हेतुले जन्मेको हो– कल्प–ग्रन्थ ।

गुदी र बोक्रो

अघिल्लो वर्षको चैतमा कोरोना ‘काल’ बनेर सहर नपसेको भए कल्प–ग्रन्थको यो स्वरूप हुने थिएन । नगरकोटीले आफूलाई लेख्न मन लागेका शैलीका कथा लेखिरहेका थिए । लामा कथाका बान्कीमा उनी ‘ग्रे–स्टोरिज’ को मफलर झुन्ड्याइरहेका थिए । सहरका स्वप्न सुन्दरीका नाममा समर्पित कथालाई उनले ‘पोस्ट–कार्ड स्टोरिज’ बनाइरहेका थिए ।

पटकथा लेखनको डाइलगीय व्यसनलाई ‘स्क्रिन–प्ले स्टोरिज’ मा पात्राणीकरण गर्दै थिए । कतै ‘इन्स्टलेसन स्टोरिज’ त कतै ‘परास्टोरिज’ भन्दै आफ्नो मगज मथिंगल गर्दै थिए । यसैबीच कथाका दुई भयंकर बान्की निस्किए– कन्सेप्चुअल स्टोरिज र टाइपोग्राफिक स्टोरी ।

नेपाली साहित्य लेखनमा पहिलो पटक यस्ता शैलीका कथा पढ्दा नगरकोटीलाई पाठकले ‘फिक्सन डिजाइर’ होइन, ‘पोस्ट–फिक्सन डिजाइनर’ को बिल्ला पक्कै भिराउनेछन् । ६३ वटा कथा लेखेपछि त किताब बनिहाल्यो । तर, सुरु भयो कोरोना–कोक्रोको समय, घरमै खाँदिएर बस्ने । यसबीच बालकुमारीको गुफामा नगरकोटीले फेरि केही कथा कोरले ।

सल्लाह भयो, यो भीमकाय किताबमा जाबो ७ वटा कथा थप्दा के नै पो बिग्रन्छ र ! त्यसपछि सुरु भयो, रि–लेआउटको झन्झटिलो कृत्य । त्यसो त नगरकोटीको एउटा किताब डिजाइन गर्न ३–४ महिना लाग्छ, त्यसमाथि यो अजिंगर किताबका लागि समय कति लाग्यो ! उमेश काफ्लेले बारको गिन्ती नगरी खुक्सको सुखमा नगरकोटीको किताबको ले–आउट गरे ।

पाटनको क्याफे–बारमा एक साँझ किताबको खास्टो बनाउने सल्लाहमा ‘सचिन योगल श्रेष्ठ’ जोडिए । कालो किताबको बाहिरी आवरणमा मसिना रेसाहरू प्रयोग गरेर काल्पनिक संसारको निर्माण गरेका उनले ‘टाइपोग्राफिक स्टोरी’ को यस्तो खाका कोरे, जसलाई पहिलो पटक देख्दा नगरकोटी र म झस्कियौँ ! कभरमा फेरि थपियो, जीवनगतिको कालचक्र । अब कभरमा एउटा सम्पूर्णता आयो कि झैं लाग्यो !

प्रि–भुक्तान घोषणा

‘डी–स्क्वायर क्याफे’ पाटनको कृष्ण मन्दिरको उत्तरपट्टि छ । हेर्दा ‘छि: स्क्वाएर’ भन्न मिल्दैन, तर त्यहाँको बसाइँले मनमा तन्तु र मगजमा जन्तु जन्माउँछ, बाराम्बार । अघिल्लो वर्षको अर्ध–लकडाउनमा यस्तै भयो । फ्याट्ट मैले प्रि–भुक्तानको चस्को सुनाएँ । लगत्तै नगरकोटीले थपे, ‘नेपालमा कसैले यसरी किताब छापेको छ कि छैन ?’ मैले छैन भनेसि ‘डन’ भएको यो कथा समाचारमा ‘डन’ नै बनेर निस्कियो । नेपालको यति सानो साहित्य बजारमा त्यसरी ‘प्रि–भुक्तान’ लिएर किताब छाप्छु भन्नु विपना त के कल्पिनै नसकिने कुरा हो, तर भयो ।

भविष्यका कुनै पनि आकर्षणमा पुन: मुद्रण नहुने गरी भएको त्यो घोषणा सबै पाठकका निम्ति चासोको विषय त थियो नै, यसरी गर्न सकिन्छ र भन्ने आशंका पनि उत्तिकै थियो ! जब हाम्रातर्फबाट पहिलो सूचना प्रकाशित भयो, करिब–करिब ९९ प्रतिशतका गालीले पनि हामीलाई घाइते बनाउन सकेन । धेरै प्रतिक्रिया आए, ‘अब नगरकोटी बिकाउ भयो । प्रकाशकले कमाउ धन्दा गर्‍यो । लेख्न सक्नेले यस्तो हतकण्डा गर्दै गर्दैन’ यावत्, यावत् ! तर, पनि पाठक र बजार खोज्ने नयाँ दृष्टिले प्रकाशक र लेखकलाई पुलकित बनाएको थियो ।

प्रकाशनका दृष्टिले पश्चिमाहरूले संसार हल्लाइसके । हामी पाठकको गालीबाट हल्लिनु हुन्न, प्रेरणा लिनुपर्छ भनेर अघि बढ्यौं । इ–सेवा र बैंकिङ पद्धतिबाट भुक्तान लिइयो । नगरकोटीका जबर्जस्त फ्यान र चेतनशील पाठकको सहभागिताले कल्प–ग्रन्थ नेपालको प्रि–भुक्तानको पहिलो किताब बन्यो ।

मुद्रणमा मुद्राराक्षस

७० वटा कथा, ८ सय पेज । कार्ड–कभर बाइन्डिङ, बक्स । पोस्ट–कार्ड, बुक–मार्क । एउटा सिङ्गो कथाको ‘बुक–लेट’ । त्यसबाहिर ब्रान्डेड झोला ।

यो बाहिरी बनावट थियो । भित्री कथा त भित्री पृष्ठको छ । जब किताब भारतको ‘थमसन प्रेस’ पुग्यो, इन्जिनियरका विविध आशंका उब्जिए । मुद्रणको शनिघण्ट हटाउन म त्यहाँ पुगें । किताब छपाइमा ‘रजत वर्ष’ मनाएको प्रेसका निम्ति पनि यो छपाइ घाँडो बन्यो । मेसिन सफा गरेर ‘डमी’ प्रिन्ट गर्दा सोचेको नतिजा निस्केन । अनेकौं प्रयासपछि किताबको कभरका मसिना ‘भेक्टर’ लाई मेसिनले छाप्यो । तर, छपाइले निकै लामो समय लियो ।

कागज पनि ‘प्रि–अर्डर’ नै थियो । सबै काम अलि विशेष हुँदै थियो– कागज, मसी, बाइन्डिङ सबै–सबै । किताब तयार भयो, तर कोरोनाको दोस्रो भेरियन्टले लकडाउन सुरु भयो । तोकेको समयमा किताब सार्वजनिक गर्न सकिएन । पाठकका प्रतिक्रियाले अबचाहिँ घाइते बनायो । एक लेखक र प्रकाशकको प्रयासमा कोरोना तगारो बनेर पटक–पटक पसिरह्यो ।

खर्पन

किताबको प्रचार नगरे पनि त्यसै प्रचार भइरहेको थियो । तापनि एउटा भूतो न भविष्यति लेखकको यस्तो किताब प्रकाशन गर्दा किन गतिलो प्रचार नगर्ने भन्ने सोच आयो । किताबभित्रको गीत ‘खर्पनमा बोकी हिँड्छु अचेल तिम्रो यादका सामलहरू’ लाई हरि लम्सालको सुरमा सजाउने जिम्मा लगाइयो, उनैले संगीत संयोजन गरे । र गाए, आवाजका दुर्गम प्रयोक्ता सुगम पोख्रेलले ।

काठमाडौंको नक्सालस्थित अकोस्टिक स्टुडियोमा यो गीत रेकर्ड गरेर निस्केपछि ‘सुनील पोख्रेल–ब्रदर’ सुगम पोख्रेलले भने, ‘नगरकोटी जोगीको यो गीत मेरा लागि प्रसाद हो ।’ गीत बनेर मात्रै भएन, आम श्रोता–दर्शकलाई पनि देखाउनैपर्‍यो । अन्तत: नगरकोटी काला–सेता पहिरनमा आफ्नै मनपसन्द लोकेसन ‘पशुपति आर्यघाट र वरपर’ रेड क्यामेराको फ्रेमभित्र कुँदिए, अभिनेता बनेर । नितिन चन्दले छायाङ्कन र सम्पादन गरे । यही गीतले मलाई म्युजिक भिडियोको निर्देशक पनि बनायो ।

क्युज सिनेमाघरको ‘लार्जर द्यान थट’ पर्दा र ‘डल्बी डिजिटल’ साउन्डमा यसको लोकार्पण गरियो । किताब रिलिजको मिति पुन: घोषणा भयो, तर किताब गोदाममा थन्कियो । कोरोनाले गर्दा ज्यान बचाउने समय आयो ।

किताबको सुगन्ध

अन्तत: यसै सातादेखि प्रि–भुक्तान गरेका पाठकको दैलोमा किताब पुग्दै छ । देशका कुना–कन्दरा र विदेशका सम्भ्रान्त सहरमा कल्प–ग्रन्थको यात्रा सुरु भएको छ । २ वर्षभन्दा बढी समयको लेखन, सम्पादन, ले–आउट, डिजाइनले पूरा भएको कल्प–ग्रन्थको कथा मेरा लागि मात्रै नभएर लेखक र प्रबुद्ध पाठकका लागि पनि रोचक हुनेछ । करिब आधा करोडको लागतमा हाम्रो देशमा एक लेखकको एउटा किताब छापिनु किताबका अक्षरहरूको सुखद यात्रा हो नै । र हो, हाम्रा पाठकहरूको विकसित मनोबजार । यो भीमकाय किताबको ‘बोक्रो र गुदी’ दुवैका कारण पाठकले लेखक र प्रकाशकलाई सधैं सम्झनेछन् ।

‘लिमिटेड एडिसन’ को लोगोमा पहिलोपल्ट छापिएको यो किताब तिनै ‘लिमिटेड पाठक’ को हातमा हुनेछ, जसले ‘लिमिटेड समय’ मा नगरकोटीलाई ‘अन–लिमिटेड’ माया र सम्मान गरे !

(नगरकोटीको कथासंग्रह ‘कल्प–ग्रन्थ’ ‘बुक–हिल’ ले यसै साता सार्वजनिक गरेको छ ।)

प्रकाशित : असार १२, २०७८ १२:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×