अदालतमा रङ्गमञ्च शक्ति- कोसेली - कान्तिपुर समाचार

अदालतमा रङ्गमञ्च शक्ति

अदालत अहिले रङ्गमञ्च भएकाले हामी रङ्गमञ्चीय मानिसको दृष्टिको पनि यो एक विशेष थलो भएको छ।
अभि सुवेदी

रङ्गमञ्चसँग जोडिएको एक मानिस भएकाले मलाई थिएटरबाहिर अनेकौं ठाउँ र अवसरमा हुने तमासा र खेलले आकर्षित गरिबस्छन् । यसका कारण पनि रङ्गमञ्चीय प्रकृतिका नै छन् ।

नेपालको सर्वोच्च अदालत आन्दोलित भएका प्रायः सबैजसो घटना, हल्ला, बहस, खिचातानी, भाषण, आलोचना, आक्रोश र तीसँग गाँसिएका अभिनय चाख लिएर हेर्ने–पढ्ने गरिरहेको छु । प्रधानन्यायाधीश यी सबै हलचलको केन्द्रका पात्र भएकाले सर्वोच्च अदालतको यो फेदैदेखि उठेको चक्रवात हो भनेर छुट्ट्याउन सजिलो छ ।

यो अदालत परिसरको वास्तुकला, बार एसोसिएसनको भवन र त्यहाँको अदालत भवनको संरचना विषयमा पनि मेरो चाख बढेको छ । त्यहाँ अदालत प्रवेश र रोक आदिमा मलाई सर्वोच्च अदालतको एउटा रङ्गमञ्चीय संरचना शैलीको बोध भएको छ । मैले यही पत्रिकामा ‘नेपालमा न्यायप्रणाली र वास्तुकला’ शीर्षक लेखमा लेखेको छु, ‘वास्तुकला र न्यायप्रणालीको सम्बन्धको विषय कानुनी वा अदालती मात्र नभएर नाट्य रङ्गकर्म र उत्तरऔपनिवेशिक अध्ययनसँग पनि जोडिएको छ । त्यो वास्तुकला कारागारको रचनासँग जोडिएको कुरा छ (कान्तिपुर, १५ असोज २०७७) ।’

यो लेखमा भने हाम्रा रङ्गमञ्च र सर्वोच्च अदालतका अहिले निकै महिनादेखि चलिरहेका प्रस्तुतिहरूलाई जोडेर एकाध निष्कर्ष निकाल्ने जमर्को गरेको छु । यो सबै जे भइरहेको छ त्यसको तार्किक संगति छ । अनि त्यो राजनीतिसँग जोडिएको छ, संविधानसँग जोडिएको छ र प्रयोगका चिन्ता, असफलता, भ्रम र संकटका आयामहरूसँग जोडिएको छ भन्नेमा विश्वास गर्छु । त्यसैले अदालतमा जे भइरहेको छ, त्यसको कारण अदालतमा अनि वरिष्ठ पात्रहरूले खेलेका राजनीति र परिवर्तनले सिर्जना गरेका

सङ्कट र त्यसका समाधान खोज्ने क्रममा भएको एक आवश्यक र स्वाभाविक प्रक्रिया हो भन्नेमा विश्वास गर्छु । मेरो विचारमा अहिले नेपालको अदालत अर्कै किसिमको शक्तिको थलो भएको छ । यो नकारात्मक वा अप्ठ्यारो देखिएला, तर बुझ्नुपर्ने के छ भने सर्वोच्च अदालत अहिले नेपाली समय, नेपाली उपलब्धि, नेपाली काल्पनिकी, नेपाली गन्तव्य, नेपाली भविष्य, नेपाली राजनीतिको ग्रिक मिथकलाई लिएर भन्दा एउटा डेल्फी थलो भएको छ । त्यसैले पनि मलाई यसको रङ्गमञ्चीय चरित्रले खिचेको हो । केही छलफल गरेपछि म हाम्रा रङ्गमञ्चका अनुभवसँग जोडेर फेरि यही निष्कर्षतिर फर्किन चाहन्छु । विस्तृत लेखको विषय भए पनि खास भेटेका कुरा राख्न चाहन्छु । त्यस अर्थमा यो राजनीतिशास्त्री वा न्याय प्रणालीका विद्वान्को लेख नभएर एक नाटकमा लाग्ने, नाटक लेख्ने व्यक्तिको आलेख हो । त्यसैले केही शास्त्रीय सन्दर्भ छन् ।

यहाँ पश्चिमी रङ्गमञ्चको परम्पराका आवश्यक कुरा गर्न चाहन्छु । रङ्गमञ्चको खासगरी युनानी थिएटरको व्याख्या गर्ने सन्दर्भमा जर्मन दार्शनिक फ्रेडरिक निच (१८४४–१९००) ले लेखेको ‘द बर्थ अफ ट्र्याजेडी’ (१८७२) को एउटा सार प्रसङ्ग ल्याउनुपर्छ । उनले ग्रिक मिथकबाट डायनिसस र अपोलो देवताका विपरीत चरित्रहरूलाई लिए । डायनिसस काव्य, अराजक र उत्ताल, तर अत्यन्त सिर्जनशील देवता थिए भने अपोलो यिनै सिर्जनाका, तर अनुशासित शैलीका देवता थिए । दुवै थरीका रङ्गमञ्चको सार त्यही एउटै हो– थिएटरमा मानिसका अभिनय र सिर्जना अनि गहिरा सङ्कटका चित्रण गर्नु । विद्वान् जर्ज स्टाइनरले निचको सिद्धान्तको उल्टो व्याख्या गर्दै ट्र्याजेडीको मृत्यु वा ‘द देथ अफ ट्र्याजेडी’ (१९६१) लेखे । त्यसो त पछिका ट्र्याजेडी नमान्ने जर्मनीका देब्रे ढल्कुवा नाटककार बेर्टोल्ट ब्रेख्तले पनि ‘मदर करेज’ र मारिएका ‘ग्यालिलियो’ जस्ता ट्र्याजेडी नै लेखे । मेरो छलफलको विषय हो– रङ्गमञ्चमा मानिसका सङ्कट र गहिरा ऐतिहासिक चिन्ताका नाटकहरू प्रदर्शित हुन्छन् । रङ्गमञ्चको सारवस्तु त्यही हो ।

अहिलेको नेपालको गति र सङ्कटको नाटकीय प्रस्तुति नेपालको सर्वोच्च अदालतमा हुनु एउटा गम्भीर र आवश्यक विषय हो भने मान्छु म । मलाई नाट्यकर्मी र त्यस विषयका विद्वान् र शोधार्थीहरूसँगका छलफलको पनि केही प्रभाव परेको अवस्था छ । म हाम्रो रङ्गमञ्चीय अनुभव ल्याएर यहाँ जोड्छु । नेपालको दसवर्षे युद्धको अन्तिमतिरको समय थियो । नेपाल हिंसा र भयाक्रान्त अवस्थामा थियो । मानिसको स्वतन्त्रता र शान्तिपूर्ण भविताको केही ठेगान थिएन । नेपालका गुम्बा, शिक्षालय, प्रतिष्ठानहरूमा आगो लागिरहेको थियो । कलाकार र शिक्षकका हत्याको शृंखला थियो । सबैतिरबाट हेर्दा एउटा सङ्कटको कलेवर रचना भएको थियो । कला र साहित्यका अनेकौं विधाले आ–आफ्नै किसिमले त्यो सङ्कटको प्रस्तुति गरे । हामीले रङ्गमञ्चबाट गर्‍यौं । सुनील पोखरेललाई त्यो समयको संवेदनशीलता र अझ भन्दा सङ्कटको चित्रण गर्ने इच्छा थियो । त्यो अग्निदहनलाई गहिरो सङ्कटको रूपमा लियौं । मैले ‘अग्निको कथा’ नाटक लेखें । सुनीलले निर्देशन गरे । माघ २३ गते २०५९ मा त्यो नाटकको मञ्चन गरेर गुरुकुल थिएटरको आरम्भ भयो । त्यो नाटकमा हामीले सकेसम्म नेपाली इतिहासको गहिरो सङ्कटको चित्रण गर्ने प्रयास गर्‍यौं । सुनीलका आँखा त्यो चिन्ताले सधैं अर्धमुदित हुन थालिसकेका थिए । नेपालमा क्रान्तिकारी, सरकारी, प्रजातान्त्रिक, पहिलेका सत्ताका मानिसदेखि लिएर धेरै युवक, विद्यार्थी, गुम्बाका भिक्षु–भिक्षुणीले त्यो नाटक स्वतःस्फूर्त भएर हेरे । बाहिर अनेकौं देशका विविध किसिमकाले पनि हेरे । नाटक सहकला हो, नाटक लेख्ने र निर्देशन गर्नेको मात्रै होइन, अभिनय गर्ने अनि परिवेश रचना गर्नेको पनि हो । गुरुकुल पुस ३० गते २०६८ मा बन्द भयो । अहिले हेनरिक इब्सेनको चर्चित् नाटक ‘पुलतीको घर’ को मञ्चनसँगै नयाँ ऊर्जासहित गुरुकुल फेरि आरम्भ भएको छ । यो सुखद खबर हो ।

अहिले सर्वोच्च अदालतमा कानुन व्यवसायी र सर्वसाधारणको जुन आन्दोलन भएको छ म त्यसलाई एक नाटक भन्छु । त्यो अहिले भइरहेको आन्दोलन पनि अमुक ‘अग्निको कथा’ को नाटक हो, जहाँ नेपाली आधुनिककालको राजनीतिक र विधिको इतिहासको सङ्कट अभिनय भइरहेको छ । कानुन व्यवसायीले आफ्ना कामका थलो छाडे । बाहिर आएर प्रस्तुति थाले, श्रोता र दर्शक भेला भए अनि अत्यन्त प्रभावकारी र कलात्मक शैलीमा ती बोल्न थाले । तिनले अदालतभित्र अनेकौं बहस गरे होलान्, तर हामीले कहिल्यै सुनेनौं । बाहिर हाम्रा साहित्यिक प्रसङ्ग पनि जोडेर आफूले बहस गरेको कुरा मलाई वरिष्ठ अधिवक्ता शम्भु थापाले एक पटक सुनाएका थिए । अरू जानकारी नभए पनि त्यो क्रम भने थाहा छ । केही दिनअगाडि नागरिक अभियन्ताहरू मैले गान्धीजस्ता भनेर लेखमा लेखेका डा. गोविन्द केसी र लेखक खगेन्द्र संग्रौला– दुवै साना काँटीको ज्यान भएका– विद्रोही वकिलमध्येका ओमप्रकाश अर्यालसँग रङ्गमञ्चमा उभिएर संवाद प्रस्तुत गर्दै थिए । त्यो देखेपछि लाग्यो, त्यो यही नाटकको प्रस्तुति पक्ष थियो ।

अदालत यस्तो रङ्गमञ्च भएको छ, जहाँ नेपाली इतिहासको परिवर्तनका भ्रम र राजनीति गर्नेले पनि धन्द्याउन नसकेका पक्षहरूको नाटकीकरण भइरहेको छ । त्यसैले अदालत अहिले रङ्गमञ्च भएकाले हामी रङ्गमञ्चीय मानिसको दृष्टिको पनि यो एक विशेष थलो भएको छ । डायनोसियाली उत्ताल देखिएला, तर यहाँ संकटको सिर्जनशील नाटकको प्रस्तुति हुँदै छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन १४, २०७८ ०८:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गुरुकुलसँगै ब्युँझेका स्मृति

यहाँको राजनीति र परिवर्तन आगो पार गरेर आएको छ । रङ्गमञ्चले त्यो अनौठो अप्ठ्यारो यात्रालाई अनेकौं नाट्य प्रस्तुतिमा देखाएको छ । त्यो थलो थियो– गुरुकुल ।
अभि सुवेदी

थापागाउँस्थित कुञ्ज नाटकघरमा ३० पुस २०७८ मा ‘पुतलीको घर’ मञ्चन गरी गुरुकुल निकै वर्षपछि फेरि आयो । यो नर्वेली नाटककार हेन्रिक इब्सेन (१८२८–१९०६) ले लेखेको र अंग्रेजीमा ‘अ डल्स हाउस’ भएर सन् १८७९ मा प्रकाशित नाटक हो । यसलाई सुनील पोखरेलले नेपालीमा ‘पुतलीको घर’ (२०६३) शीर्षकमा रूपान्तरण गरेर गुरुकुलबाट छापेका हुन् । दक्षिण एसियामा उन्नाइसौं शताब्दीको यो युरोपेली नाटकलाई कालिक उद्बोधनका रूपमा प्रयोग गरियो । यस्तो चेतनाको पहिलो केन्द्र थियो– बंगाल ।

प्रसिद्ध बंगाली नाट्य निर्देशक शम्भु मित्रले सन् १९५८ मा बंगालीमा रूपान्तरण गरेर कलकत्ताको एक रङ्गमञ्चमा यो नाटक मञ्चन गरे । त्यसको शीर्षक थियो ‘पुतुल खेला’ अथवा ‘पुतलीको खेल’ । त्यसो त बंगालीमा यो पहिलो अनुवाद थिएन ।

त्यसभन्दा पहिला सन् १९५१ मा ‘पुतुलेर संसार’ शीर्षकमा प्रसिद्ध नाट्य निर्देशक उत्पल दत्तको निर्देशनमा यो नाटक कलकत्तामै प्रस्तुत भइसकेको थियो । तर, मित्रको अनुवाद र निर्देशनमा इब्सेनको यो नाटकको बढी प्रभावकारी प्रयोग भएको थियो । त्यसपछि मैले पढेअनुसार, सुनीलको अनुवाद यो भेगमा गरिएको अत्यन्त सफल प्रयोग हो । यो नाटक सुनीलले पहिले कसैलाई अनुवाद गराएर मलाई देखाए । केही नबुझिने त्यो अनुवाद देखेपछि मैले सुनीललाई भनें, ‘भाइ, तपाईं आफैं अनुवाद गर्नुहोस् ।’ त्यसपछि सुनीलले अनुवाद गरेको यो नाटकको पाण्डुलिपि हेरेपछि म अत्यन्त पुलकित भएको थिएँ ।

इब्सेनको यो नाटकको अनुवाद र मञ्चनको कथा चीन र जापानमा पनि छ, यहाँ विस्तृत लेख्न सकिँदैन । यसबाट नोर्डेली देशहरूमा इब्सेन एक पहिचान हुन् भन्ने बुझिन्छ । इब्सेनलाई नर्वे, स्विडेन, डेनमार्क र फिनल्यान्डका मानिसले आफ्नै नाटककारको रूपमा लिन्छन् । ती मृत्यु भइसकेका उन्नाइसौं शताब्दीका नाटककार इब्सेन नोर्डेलीका साझा पहिचान हुन् । एउटा वाचाल घटना छ । डेनमार्क एलबोर्ग सहरको थिएटरमा सुनीलले अक्टोबर २००३ मा ‘पुतलीको घर’ र ‘अग्निको कथा’ मञ्चन गराए । नेपालबाट नाटक प्रस्तुति गर्नेसँगै एउटा साझा सेमिनारमा भाग लिन लोकराज बरालसहित हामी केही एकेडेमिकहरू पनि गएका थियौं ।


अन्तिम दिन ‘अग्निको कथा’ सकिएपछि उनीहरूले एउटा पार्टी दिएका थिए । त्यसमा एक जना प्रोफेसरसँग मेरो पहिचान भयो । उनले मलाई सोधिन्, ‘प्रोफेसर, यो ‘अग्निको कथा’ लेख्ने नाटककार मरेको कति भयो ?’ कुरा वाचाल र रमाइलो थियो । तर, मेरो भनाइको अर्थ हो नोर्डेलीका निम्ति इब्सेन नै नाटककार हेर्ने मापदण्ड हुन्, जो विगतका भए पनि जीवित राखिराख्नुपर्ने एक संस्कृतिको पर्याय र माग हुन् । ती प्राध्यापकलाई नोराको भूमिकामा निशाले गरेको अभिनय अत्यन्त मन पर्‍यो । उनले निशाको अभिनयमा अर्कै संस्कृतिको घरायसी परिवेशमा पनि कसरी इब्सेनको नारी काल्पनिकीको प्रयोग हुने रहेछ भन्ने देखेको सुनाइन् । गुरुकुल माघ २३ गते २०५९ सालको दिन ‘अग्निको कथा’ मञ्चन गरेर बानेश्वर डाँडामा बनाएको सम नाटकघरमा आरम्भ भएको थियो । त्यही नाटक मञ्चन गरी पुस ३० गते २०६८ को दिन जमिनको लिज सकिएका कारण गुरुकुलले बन्द भएको घोषणा गर्‍यो ।

‘अग्निको कथा’ को मञ्च अनुप बरालले डिजाइन गरेका थिए, जुन सधैं रह्यो । पछि दिल्ली नाट्य फेस्टिभलमा यो नाटक गर्दा अनुप बरालले मुख्य पात्र ज्ञानको पाठ खेलेका थिए । दिल्लीका अखबारमा अनुपको अभिनयको प्रशंसा भएको पढ्यौं । यो बीचको समय आधुनिक नेपाली नाटक र रङ्गमञ्चका निम्ति अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण रहिआएको छ ।

यो कालमा सक्रिय युवा निर्देशक, नाट्य कलाकार र लेखकहरूमा गुरुकुल र सुनील पोखरेलको प्रभाव देखिएको छ । तर, आधुनिक नेपाली नाट्यमञ्च र मञ्चनको यो कालमा सर्वनाम थिएटरका निर्माता, निर्देशक र लेखक अशेष मल्लले रचेको इतिहास अलग र स्वतन्त्र छ । अरू निर्देशक र कलाकारले पनि यो कालमा आफ्नै कामहरू गरे । त्यसमा अनुप बरालका आफ्नै शैली, काम र थिएटर थिए । त्यस्तै गुरुकुलसँग नजिकको सम्बन्ध भएका, तर स्वतन्त्र निर्देशक र नाटकहरू गर्ने पुष्कर गुरुङ यो कालमा सक्रिय थिए । यी सुनील पोखरेलका समकालीन मित्रहरू सबै अहिले पनि सक्रिय भएको कुरा महत्त्वपूर्ण छ भनेर उल्लेख मात्र गरेको हुँ । अनेकौं लेखक, शोधकर्ता र रङ्गमञ्चका इतिहासकारहरूले यो विषयमाथि लेखिआएका छन् । यो लेखको उद्देश्य केवल गुरुकुलको फेरि आरम्भ भएको सुखद कुराले प्रेरित भएर केही कुराहरू लेख्नु मात्र हो । गुरुकुलको विषयमा लेख्नु मेरा निम्ति अर्को कारणले महत्त्वपूर्ण छ ।


गुरुकुलकालमा मैले लेखेका पाँचवटा जति नाटक त्यही मञ्चमा प्रस्तुत भए । दुईवटाबाहेक ती सबै सुनीलको निर्देशनमा गुरुकुलमा त्यहीँका कलाकारले अभिनय गरेर प्रस्तुत भए । ती सबैमा मूल अभिनय गर्ने महिला पात्र निशा थिइन् । ती दुइटा नाटकचाहिँ मैले त्यही कालमा लेखेको ‘ठमेलको यात्रा’ थियो, जुन पुष्कर गुरुङको निर्देशनमा गुरुकुलमा वैशाख २०६१ मा मञ्चन भएको थियो ।

पुष्करले ब्रोसरमा लेखेका छन्, ‘नाटक गर्नुपर्छ भन्नेमा विशेष सुनील पोखरेल र अनिल पाण्डे दाइको उक्साइ, अनुप बरालको मञ्च परिकल्पना र राजन खतिवडा भाइको दिन–रातको मञ्च निर्माण/प्रपर्टी मेकिङ आदिको सामूहिक मद्दतले यो ठमेलको यात्रा निर्माणमा ठूलो सहयोग पुगेको छ ।’ नेपाली संस्कृतिमा आधारित सत्यमोहन जोशीले लेखेका नाटकहरू पनि गुरुकुलमा मञ्चित भए । अरू पनि धेरै भए । त्यस अर्थमा गुरुकुल मञ्च नाट्यकर्मीहरूको एउटा संगम भएको थियो । माओवादीकाल र त्यसको अन्त्यको चित्रण गरेर मैले लेखेको नाटक ‘मायादेवीका सपना’ निशाको निर्देशन र मूल अभिनयमा प्रस्तुत भएको थियो । त्यो नाटक निशाले दिल्लीमा नारी थिएटर फेस्टिबलमा र गुरुकुलमा सफलतापूर्वक प्रस्तुत गरेकी थिइन् । नाटककै माध्यमबाट त्यही कालको यो देशको सांस्कृतिक परिवर्तनको चित्र त्यसमा उल्लेख गरेको हुँ । गुरुकुललाई एकादेशको अमूक रङ्गमञ्चको कथाको रूपमा हेर्ने चलन छ । त्यसले भ्रम सिर्जना गर्छ । त्यस्तो धारणाले मूल कुरो नै छुट्छ ।

यो गुरुकुल नाट्य मञ्च र संस्थाले आधुनिक नेपाली रङ्गमञ्चमा खेलेको भूमिका र गरेको कर्म यसको एकल कथा होइन । सुनीलको भूमिका, उनको काल्पनिकी, सफलता र निराशाका कथा त्यसमा आउँछन् । त्यो अर्कै कथा हो, जसबारे अनेकौं लेख लेखिएका छन् । मैले पनि लेखेको छु । तीमध्ये ‘माइकेलान्जेलोको पग्लेको मर््तृि’ शीर्षकमा ‘कान्तिपुर’ १७ साउन २०७१ मा प्रकाशित लेख म सम्झिन्छु, जसमा सुनीलको विषयमा लेखेको छु ।

गुरुकुल वैश्विक थिएटर संस्कृतिको एउटा थलो भएको थियो, जुन नेपालमा त्यसअगाडि रचिएको थिएन । हामी सन् २००० मा अन्तर्राष्ट्रिय नाट्य संस्थाको सदस्य भएपछि यो क्षेत्रका बंगलादेश, भारत र नेपालका नाटकका साझा प्रस्तुति गर्ने थलो भयो, गुरुकुल । गुरुकुलले नाटक हेर्ने संस्कारको स्थापना गर्‍यो । त्यो बेला युवाहरूका भाष्यमा परिचित विषय अग्नि थियो । हामीले त्यो आगो लुकाएनौं, त्यसैको नाटक गर्‍यौं । तिनै युवाले आगोमा अन्तर्निहित विशाल सिर्जनाको सम्भावना देखे । हामीले त्यो भाष्य कवितामा राख्यौं । तिनै युवा नाटकका धरोहर भए । मैले भर्खरै गुरुकुलका निम्ति लेखेको छु, ‘स्थापनावादी, क्रान्तिकारी, पुरातनवादी र अभाँगार्दहरू सबै नाटक हेर्न र कति भाग लिन आए । गुरुकुल त्यसैले संगीत र चित्रकलाको पनि थलो भयो । विख्यात चित्रकारहरू कुची र क्यानभास लिएर गुरुकुल थिएटरमा, अझ नाटक चलिरहेकै बेला, चित्रकला बनाउन आए ।’

नेपाली राष्ट्रिय चरित्र हेर्दा यहाँको राजनीति र परिवर्तन आगो पार गरेर आएको छ । रङ्गमञ्चले त्यो अनौठो र अप्ठ्यारो यात्रालाई अनेकौं नाट्य प्रस्तुतिमा देखाएको छ । त्यो थलो मूलतः गुरुकुल थियो । गुरुकुल बन्द भएपछि खुलेका र युवाहरूले चलाएका सबै थिएटर त्यस्ता खोजी र नयाँ सिर्जनाका थलो भए । शिल्पी, मण्डला, कौसी, थिएटर मल, पुरानो घर र राष्ट्रिय नाचघरले अनेकौं नाटकलाई शक्ति र सिर्जनका थलोको रूपमा प्रयोग गरिआएका छन् ।

निशाले मलाई भनिन्, ‘अबको गुरुकुलमा म एउटा नयाँ किसिमको नाट्य संस्कृतिको नैरन्तर्य भएको हेर्न चाहन्छु । जिन्दगी यही हो, अनि म अर्को भाष्य जान्दिनँ ।’ तर, निशाले नजानेको अर्को भाष्य जटिल छैन । यो निशा र सुनीलको सहयात्रा हुनेछ । सुनीलले ‘नेपथ्य’ (अंक ८, २०६२) मा लेखे, ‘नाटकको प्रदर्शन सकिएपछि त्यसको प्रभाव हाम्रो घरसम्म आइपुग्छ । एकखालको डरलाग्दो खालीपन, आफूलाई रित्याएको अनुभव, एक्लोपन । अभि दाइले एउटा नाटक मेरो हातमा राखिदिनुभयो– ‘नाटकपछिको यात्रा’ । (यो नाटक उहाँकै ‘पाँच नाटक’ मा प्रकाशित भएको छ अहिले ।) हाम्रो घर एउटा अर्को मञ्च रहेछ भन्ने कुरा मैले त्यस दिन बुझें । अनौठो लाग्यो र एकदम डर लागेर आयो । अहिलेसम्म त्यो नाटक खेल्ने आँट गर्न सकेको छैन ।’

तर, अबको गुरुकुलको कर्म निशा र सुनीलको सहज र सिर्जनशील सहयात्रा हुनेछ ।

प्रकाशित : माघ ८, २०७८ १०:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×