आमा भएर बाँची हेर- कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

आमा भएर बाँची हेर

बढ्दै गरेकी किशोरी छोरीप्रति आमाको चिन्ता के हुन्छ ? निःसन्देह दुनियाँको कामुक नजर र अश्लीलताबाट उसलाई बचाउनु हुन्छ ।
अभय श्रेष्ठ

एउटी युवती कपडा खोलेर स्तन देखाउँदै सोध्छे, ‘कसैलाई दूध चाहिन्छ ?’ झट्ट हेर्दा यस्तो दृश्य, जो कसैलाई अश्लील लाग्छ । तर, जब ऊ आफ्नो मर्मभेदी कथा सुनाउँछे, एकाएक त्यो दृश्यमाथि करुणाको सागर उर्लेर आउँछ । त्यसभित्र मानवतालाई पिर्ने एउटा हृदयविदारक कथा हुन्छ ।

ऊ भन्छे, ‘मसँग भएको यही दूध हो । अब मलाई यसको कुनै काम छैन । जर्मनहरूले मेरो दूधे नानीलाई गोली ठोकेर मारिदिए । तिमीलाई चाहिन्छ भने लिएर जाऊ ।’

आमाले छर्लङ्ग स्तन देखाएर बच्चालाई दूध खुवाउँदा त्यहाँ कतै अश्लीलता झल्किन्न । तर, कसैले पनि ग्लामरका नाममा शरीरको कमनीयता प्रदर्शन गर्छ भने त्यसको मनसाय सरासर अश्लील हुन्छ । सत्य सापेक्ष हुन्छ भनेको यही हो । अल्बर्टो मोराभियाको उपन्यासमा आधारित भित्तोरियो डे सिकाको विश्वविख्यात फिल्म ‘टु वमेन’ को यो दृश्य हेर्दा जोकोही कायल हुन्छ । सम्भवतः यो विश्व सिनेमाकै सबैभन्दा मर्मभेदी दृश्य हो । युद्धको विभीषिकाबाट छोरीलाई बचाउन रोमबाट सियोसियरा गाउँ गएकी एउटी महिला त्यस युवतीलाई सोध्छे, ‘यतातिर चिनी, पिठो वा अरू खानेकुरा कता किन्न पाइएला ? तिमीलाई थाहा छ कि ?’

‘मैले खानेकुरा कहाँ लुकाएकी छु भनेर तिमी जर्मनहरूलाई कुरा त लगाउँदिनौ ?’ ऊ प्रतिप्रश्न गर्छे ।

‘सत्य ! म कसैलाई केही भन्दिनँ, तिमी भन न !’

‘मैले उनीहरूलाई भनेको अन्तिम कुरा के थियो, थाहा छ ? मसँग केही छैन, मैले भनेँ । उनीहरूले सोधे, केही छैन ? त्यसपछि उनीहरूले दनादन गोली चलाए... ! उनीहरूले मेरो दूधे नानीलाई गोली ठोकेर मारिदिए । अब यो दूध कसलाई खुवाउनु मैले ? दूध कसैलाई चाहिन्छ ? (जाँदै) मेरो दूध कसैलाई चाहिन्छ ?’

युद्धको चरम त्रासदी देखाउने यो एउटा मर्मभेदी दृश्य हो । मूल कथा त सन्तानप्रति आमाको असीम चिन्ता हो । युद्धको पन्जाबाट किशोरी छोरीलाई बचाउन हिँडेकी एउटी जवान आमाको विपत्ति हो । युद्धले उपहार दिएको भोक, शोक, विपत्ति र भयको हो । बढ्दै गरेकी किशोरी छोरीप्रति आमाको चिन्ता के हुन्छ ? निःसन्देह दुनियाँको कामुक नजर र अश्लीलताबाट उसलाई बचाउनु हुन्छ । दोस्रो विश्वयुद्धमा हिटलरका खुसामदी इटालीका प्रधानमन्त्री बेनिटो मुसोलिनीलाई सन् १९४३ मा राजा भिक्टर इमानुएलले अपदस्थ गरेपछि जर्मनीले रोममा आक्रमण गर्दाको कथा हो यो । जर्मनीका नाजी सेना इटालीका राजा र नयाँ प्रधानमन्त्रीविरुद्ध कारबाहीमा उत्रिन्छ ।

त्यस क्रममा भएको हवाई आक्रमणमा परेर रोम तहसनहस हुन्छ । आवास ध्वस्त, व्यापार अस्तव्यस्त, धनजनको नष्ट, शासकको बुद्धि भ्रष्ट ! यस्तो स्थितिमा रोम सहरमा साधारण पसल चलाएर बसेकी विधवा युवती सियरा भोक, सम्भावित रोग, शोक, विपत्ति र नाजी सेनाको गिद्दे नजरबाट छोरीलाई सुरक्षित राख्न आफ्नो पुर्ख्यौली गाउँ फर्कन्छे ।

आमाको अवदान

म्याक्सिम गोर्कीको उपन्यास ‘आमा’ की पेलागेया निलोभ्नाको चरित्र असाधारण छ । गोर्की यस कृतिमा छोरा र उसका क्रान्तिकारी साथीहरूलाई प्रेम गर्दागर्दै एउटी अशिक्षित आमा कसरी उनीहरूसँगै अत्याचारी शासनविरुद्ध क्रान्तिमा होमिन्छे भन्ने महागाथाको वर्णन गर्छन् । महाश्वेतादेवीको ‘१०८४ की आमा’ को सार पनि लगभग यस्तै हो ।

मोपासाँको कथा ‘साइमनको पिता’ मा एउटी सुन्दरी विधवा छोराको चाहना पूरा गर्न एक जना साधारण मजदुरसँग बिहे गर्न राजी हुन्छे । ‘टु वमन’ फिल्मकी आमाको कथा भने अलि फरक छ । ऊ यो जाली र क्रूर दुनियाँमा बाँचिरहेकी त्यो साधारण दीनदुःखी नारी हो, जसका अनेक निरीहता र बाध्यता छन् । तर, सन्तानको सुख र सुरक्षाकै खातिर जिन्दगी समर्पित गर्ने उदात्त भाव भने संसारभरिकै आमाहरूमा उस्तै छ । जब कुनै युवती आमा बन्छे, ऊ आफू स्वतन्त्र व्यक्तिमा सीमित रहन्नँ, त्यहाँ ऊ लगभग गयल हुन्छे र सन्तानमा आफूलाई एकाकार गर्छे । चाँदनी शाहको एउटा चर्चित गीत छ– आमा भएर बोकी हेर, सन्तानका पीरहरू । ठ्याक्कै त्यस्तै ।

आमा–छोरीले भोग्नुपरेको विपत्को चित्रण मोराभियाको उपन्यासमा अझै गहिरो छ । रोज हवाई आक्रमणले रोम सहरको जीवन बाँचिनसक्नु हुन्छ । अनिकाल सुरु हुन्छ । यस्तै बेला सियरा छोरी रोजेटाको रक्षक भएर युद्ध नसकुन्जेल पुर्ख्यौली गाउँ जाने निधो गर्छे । तर, सियसियरा प्रदेशको त्यो पहाडी गाउँ निकै टाढा छ । त्यहाँका बासिन्दा मुस्किलले जुट्ने रोटी र वाइनको भरमा बाँचिरहेका हुन्छन् । नौ महिनासम्म दुई आमा–छोरी भोक, रोग, शोक, गरिबी र ठन्डीविरुद्ध संघर्ष गर्छन् । एलाइड फोर्स (अमेरिका, रुस, बेलायत र फ्रान्सको संयुक्त सेना) ले रोम सहरलाई नाजी सेनाबाट मुक्त गरेपछि उनीहरू रोम फर्कन्छन् ।

जीवनको दुर्भाग्य हेरियोस्, एकातिर इटालीलाई नाजी आतंकबाट मुक्त गरेकोमा संयुक्त मुक्ति सेनाको जयजयकार हुन्छ । अर्कोतिर त्यही मुक्ति सेनाको फ्रान्सेली फौजअन्तर्गत मोरक्कन गुमिएर्सले आमा–छोरीमाथि आक्रमण गरी किशोरी रोजेटामाथि सामूहिक बलात्कार गर्छ । उपन्यासको यो प्रसंग राख्दा मोराभियाले सत्य घटनालाई आधार बनाएका छन् ।

सन् १९४४ मे १८ मा एलाइड फोर्सले इटालीको मोन्टे क्यासिनो कब्जा गरेपछि जर्नेल अलफोन्से जुइनको कमान्डमा रहेको मोरक्कन गोमियर्स र कोलोनियल ट्रुप्सका हजारौं सेनाले रोम र नेपल्सको बीचमा पर्ने दक्षिणी लाजियोका गाउँहरूमा सामूहिक बलात्कार र हत्या आतंक मच्चाउँछन् । पीडितहरूको एक संस्थाअनुसार, ११ देखि ८६ वर्षसम्मका ६० हजार महिला बलात्कार तथा हिंसाको सिकार भए भने कैयन् महिला तथा पुरुष मारिए । पहिले नाजीले त्यहाँ अत्याचार गरे । नाजीलाई लखेट्ने मोरक्कन गुमिएर्सले नाजीलाई नै बिर्साउने गरी अत्याचार मच्चाए । उपन्यासमा यस घटनाले छोरी रोजेटा अवसादग्रस्त हुन्छे । बिस्तारै ऊ वेश्यावृत्तिमा धकेलिन्छे । उपन्यासमा मोराभियाले ती दुई नारीको विपत्तिको वर्णन गहिरो समानुभूतिमा पुगेर गरेका छन् ।

सिनेमामा यो दृश्य–कथा अझै हृदयविदारक छ । कुनै सवारी साधन नभेटेपछि आमा–छोरी पैदल यात्रा गर्न बाध्य हुन्छन् । बम आक्रमणले अस्तव्यस्त एउटा गिर्जाघरमा राति उनीहरू बास बस्छन् । त्यसैबेला मोरक्कन डफ्फा अत्यन्त बर्बर शैलीमा प्रस्तुत हुन्छन् र दुवै आमा–छोरीमाथि सामूहिक बलात्कार गर्छन् । छोरीलाई बचाउन आमाले गरेको संघर्ष यहाँ शब्दमा वर्णन गर्न असम्भव छ । ऊ आफैँ सामूहिक बलात्कारमा पर्छे । २५ जना सेनाको डफ्फासँग एउटी आमाले लड्न कतिन्जेल सम्भव हुन्थ्यो !

आमाको भूमिकामा रहेकी सोफिया लारेनलाई जब क्यामेराले क्लोजअपमा देखाउँछ, उनको अनुहारमा आफू बलात्कृत हुनुभन्दा कैयन् गुणा बढी छोरीलाई बचाउन नसकेको पीडा झल्किन्छ । संसारका खराब साहित्यमा असल फिल्म बनेका उदाहरण प्रशस्त छन्, तर असल साहित्यमा उत्कृष्ट फिल्म बनेका उदाहरण लगभग दुर्लभ छन् । यो सिनेमा तिनै दुर्लभ उदाहरणमध्ये एक हो, जसलाई कलाका दृष्टिले पनि विशेष उपलब्धि मानिन्छ ।

डे सिका शैली

नयाँ घटनाबाट सिर्जित नयाँ यथार्थलाई जस्ताको तस्तै चित्रण गरी इटालीका निर्देशकहरूले सिनेमामा नवयार्थवादी आन्दोलन सुरु गरेका थिए । दोस्रो विश्वयुद्ध र मुसोलिनीको शासनपछि इटालीमा जर्जर जनजीवन, आर्थिक दूरावस्था र तिनको दुःख, दर्दमा केन्द्रित भएर बन्ने यस्ता फिल्ममा निर्देशकहरू कृत्रिम सेट प्रयोग नगरी कथाको खास घटनास्थललाई नै रोज्थे ।

व्यावसायिक कलाकारभन्दा कथालाई सुहाउँदा स्थानीय सर्वसाधारणलाई नै अभिनय गर्न लगाउँथे । यसअघिका डे सिकाका ‘द बाइसाइकल थिभ्स’, ‘उम्बर्टो डी’, ‘सु साइन’ लगायत यस्तो मान्यताका नमुना फिल्म थिए । ‘टु वमेन’ मा पनि सोफिया लारेन र जँ पौल बेलमान्डोलाई छाड्ने हो भने किशोरी छोरी रोजेटाको भूमिका खेल्ने एलिएनोरा ब्राउनलगायत अधिकांश कलाकार स्थानीय सर्वसाधारण नै थिए । त्यतिन्जेल इटालीमा अलिअलि चिनिएकी नेपल्सको गरिब परिवारबाट आएकी लारेन यसै फिल्मबाट एकाएक विश्वविख्यात भइन् । संसारमै पहिलोपल्ट उनले गैरअंग्रेजी भाषाबाट सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको ओस्कार पुरस्कार पाइन् । क्यान्स फिल्म फेस्टिबल लगायत अन्य उत्सवमा फिल्मले २१ वटा अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार प्राप्त गर्‍यो ।

युद्धको भय

विधवा सियरा त्यस युगकी महिला भएर पनि परम्परागत होइन । पतिसँग उसको सम्बन्ध प्रेममय थिएन । अतः रोम छाड्ने बेला प्रेमी जिओभानीलाई आफ्नो पसल रेखदेख गरिदिन आग्रह गर्दा उसैलाई शरीर सुम्पनु उसका लागि आपत्ति हुँदैन । सियोसियरामा सानो समूहसँग घुलमिल हुँदा २५ वर्षे कम्युनिस्ट युवा मिसेलसँग उसको दिलको तार गाँसिन्छ । नाजी सेनाले बम आक्रमण गरिरहँदा समेत मिसेलसँग समर्पित हुन उसलाई अप्ठेरो लाग्दैन । नारीको निरपेक्ष एकनिष्ठ प्रेम निरर्थक छ, मुख्य कुरा प्रेम हो ।

सियराको चरित्रले यस कुरालाई तर्कपूर्ण तरिकाले स्थापित गर्छ । छोरी रोजेटासमेत मिसेललाई उत्तिकै रुचाउँछे, जसमा ऊ आफ्नो मायालु पिताको छाया पाउँछे । पराजित हुँदै गएको नाजी सेना त्यहाँबाट भाग्न चाहन्छ, जसमा उनीहरू पहाडी बाटोमा मार्गदर्शक बन्न बाध्य पारेर मिसेललाई बन्दी बनाउँछन् ।

अझै हृदयविदारक स्थिति तब आउँछ जब छोरी रोजेटा बलात्कारपछि अवसादग्रस्त हुन्छे । रोम फर्कने आमाको असामयिक निर्णयकै कारण यस्तो दुर्घटना भोग्नुपरेको ऊ ठान्छे । रोजेटाको ट्रमा, आमासँग बढ्दो दूरी, बरालापन र किशोरी छोरी उमेर खाएको एक व्यक्तिसँग समर्पित भएर फर्कंदा आमाको चिरिएको हृदयको चित्र उतार्दा सिनेमाले दर्शकलाई पूरै समानुभूतिमा पुर्‍याउँछ । यी दुईको सम्बन्ध त्यतिखेर फेरि हार्दिक हुन्छ जब आमा छोरीलाई नाजी सेनाले मिसेलको हत्या गरेको खबर सुनाउँछे । एक निर्दोष बालिकाजस्तै रोजेटाले छाती पिटेर रुवावासी गरिरहँदा सिसेरा सान्त्वना दिइरहेकी हुन्छे । डेसिकाको क्यामेरा त्यही दृश्यमा क्लोजअप भएर सिनेमा सकिन्छ ।

अन्त्यमा

मलाई अक्सर लागिरहन्छ, ७० वर्ष पुराना इटालेली नवयथार्थवादी फिल्महरू प्रविधिलाई छाड्ने हो भने अहिलेका नयाँ भनिएका बहुचर्चित फिल्मभन्दा हरेक हिसाबले नयाँ लाग्छन् । कथावाचनको स्वाभाविक शैली, विश्वसनीय पटकथा, जीवन्त अभिनय र विराट् यथार्थले तिनलाई युगान्तकारी बनाएका छन् ।

‘प्यारासाइट’ लगायत आजका उधुमै चर्चित, प्रशंसित र हिट फिल्मले जस्तो तिनले अपवादका कथालाई सामान्यीकरण गर्ने गल्ती गर्दैनन् । इटालीमा बनेका ‘द बाइसाइकल थिभ्स’, ‘उम्बर्टो डी’, ‘बिटर राइस’, ‘द अर्थ ट्रेम्बल्स’, ‘रोको एन्ड हिज ब्रदर्स’, ‘रोम : ओपन सिटी’, ‘सु साइन’ आदि यसका ज्वलन्त उदाहरण हुन् ।

प्रकाशित : माघ २२, २०७८ ११:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

तः मुंज्या : रैथाने प्रतिपक्षी स्वर

अभय श्रेष्ठ

हरेक सिर्जनाको आफ्नै खालको राजनीति हुन्छ । कतिपयले आफ्नो सिर्जनामा कुनै राजनीति नभएको दाबी गर्छन् । तथापि तिनको अराजनीतिकताले आफैंमा अर्को खालको राजनीति गरिरहेको हुन्छ । भक्तपुरमा प्रत्येक वर्ष हुँदै आएको नेपालभाषा साहित्य तः मुंज्याका आयोजकहरूले भने हाकाहाकी आफ्नो सम्मेलनलाई साहित्य र सांस्कृतिक कार्यक्रममार्फत किसान र मजदुरबीच जागरण ल्याउने अभियान भनेका छन् ।

नेपाल संवत् ११०० (विसं २०३७) देखि प्राचीन नगर भक्तपुरका विभिन्न भेगमा प्रत्येक वर्ष नेपाल संवत्को कौलाथ्व द्वादशी र त्रयोदशीमा तः मुंज्या (विशाल सम्मेलन) हुँदै आएको छ । नेपालभाषा, साहित्य, कला र संस्कृतिको संवर्द्धन एवं विकासका लागि भइरहेको प्रयासमा टेवा दिनु र त्यसमार्फत मजदुर, किसानहरूलाई जागृत गर्नु सम्मेलनको ध्येय हो ।

विजया दशमीपछिको द्वादशी र त्रयोदशी अर्थात् असोज ३१ र कात्तिक १ गते यसपालि भक्तपुर देकोचामा भएको ४१ औं सम्मेलनमा यसले समाजमा व्याप्त असमानता, व्यवस्थाका विकृति र सङ्कट, अन्याय, अत्याचार, खतरामा पर्दै गएको देशको सार्वभौम सत्ता, देशको सीमा अतिक्रमण र एमसीसी सम्झौताको प्रतिरोधमा केन्द्रित गरेको थियो ।

सम्मेलन आयोजक समितिका अध्यक्ष गणेशराम थुसाले एक अन्तर्वार्तामा भनेकै थिए, ‘तः मुंज्या कामदार वर्गको साझा डबली हो । यसको उद्देश्य साहित्य र संस्कृतिमार्फत कामदार वर्गको जागरण र उत्थान हो । त्यसैले त स्थापनाकालदेखि नै यसले ‘जनता म्वासा भाषा म्वाई’ (जनता बाँचे भाषा बाँच्छ) नारा तय गरेको छ ।’

जैविक नगरमा साहित्य उत्सव

भक्तपुर नगरलाई प्राचीनताको अजायब घर भन्दा फरक पर्दैन । खासमा यो मौलिकता सुरक्षित रहेको एक जैविक नगर हो । मल्लकालीन दरबार क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने हो भने आज पनि झन्डै तीन सय वर्षअघिको मल्लकालसँग साक्षात्कार गर्न सकिन्छ । दुई–दुइटा महाभूकम्प थेगेर पनि यहाँको प्रसिद्ध ङ्यातापोल (पाँचतले मन्दिर) कसरी सुरक्षित रह्यो ? वास्तुकलाको औपचारिक शिक्षा नै नभएको युगमा निर्मित ङ्यातापोलको वास्तुकला आधुनिक वास्तुकलाभन्दा किन उत्कृष्ट थियो ? यी गम्भीर खोज र अनुसन्धानका विषय हुन् । नगरपालिकाले सस्तो, सुलभ र स्तरीय कलेज तथा अस्पताल स्थापना गरेको छ । देशमा एउटा आधारभूत चिकित्सक उत्पादन गर्न कम्तीमा ६० लाख रुपियाँ खर्च हुन्छ ।

भक्तपुर नगरले भने ख्वपः विश्वविद्यालय स्थापना गरेर १० लाख रुपियाँले चिकित्सक उत्पादन गर्ने योजना बनाएको छ, जसलाई मेडिकल माफियाको जालमा परेर सरकारले स्वीकृति दिएको छैन । सम्पदा र मौलिक संस्कृतिमा त यो अत्यन्त धनी सहर हुँदै हो । इँटा वा समथर ढुङ्गा बिच्छाइएका यहाँका सडक, दाःछी इँटाले बनेका कलात्मक झ्यालयुक्त घर, तेली इँटा बिच्छाइएका मन्दिर र घर परिसर अनि माटोका कलात्मक भाँडाले अहिले पनि हामीलाई मल्लकालीन प्राचीनतासँग साक्षात्कार गराउँछन् । प्राचीनता जोगाउने मौलिक शैलीका घर बनाउन अनुदान दिएरै नगरपालिकाले प्रोत्साहित गरिरहेको छ ।

सिद्धपोखरी, कमलपोखरी, रानीपोखरी र सहरका टोल–टोलमा रहेका साना–ठूला पोखरी अनि सिनित्त सफा पारिएका सडक, चोक र गल्ली, हरेक बिहान टोलटोलमा गुन्जने दाःफा भजन, सालैभरि चलिरहने मौलिक चाडपर्व र जात्राहरू यसका सुन्दर गहना हुन् । समाजवादको मौलिक अभ्यास गरिरहेको यस नगरमा विगत ४१ वर्षदेखि नेपालभाषा साहित्य तः मुंज्या हुँदै आएको छ । नगरका उत्साहित जनतालाई सांस्कृतिक रूपले प्रशिक्षित गर्न र मजदुर, किसान वर्गको जुझारु आवाजलाई साहित्यमार्फत वाणी दिन तः मुंज्याले गरेको प्रयास मननयोग्य छ ।

विशाल जमघट

हरेकपल्ट खेतीपातीको काम सुरु हुन लाग्दा शरीरमा ऊर्जा भर्ने र सकिँदा उत्सव मनाउने चलन नै नेवारहरूको चाडका रूपमा विकसित भएका हुन् । दसैंकै बेला पर्ने उनीहरूको मोहनी नखः धानबाली भित्र्याउनलाई शरीरमा ऊर्जा भर्ने चाड हो । यही चाडको रमझमबीच भक्तपुरका जागृत किसान र बुद्धिजीवीहरू भने तः मुंज्यामा अभिरुचिपूर्वक सहभागी हुन्छन् ।

मिडियामा विस्तृत प्रचार पाएका ‘लिटेरेचर फेस्टिबल’ हरूमा श्रोताको सङ्ख्या सारै सानो हुन्छ । यहाँको श्रोता सङ्ख्या सधैं विशाल हुन्छ । माथि मञ्चमा कविले कविता सुनाउँदा होस् वा विशेषज्ञले विचार व्यक्त गर्दा हरेक क्षण १५ सयभन्दा बढी श्रोताले दर्शकदीर्घाबाट सुनिरहेका हुन्छन् । स्थानीय टेलिभिजनबाट प्रत्यक्ष प्रसारण हेर्नेको समेत हिसाब गर्ने हो भने श्रोताको सङ्ख्या अगणित हुन्छ । यो भव्य कार्यक्रम सम्पन्न गर्न स्थानीय आयोजक समितिले गर्ने मिहिनेत र तयारी सानो हुँदैन ।

यसपालि गणेशराम थुसाको अध्यक्षतामा अनिता जधारी, डा. सत्यनारायण सुवाल, कमला सिजख्व, चण्डेश्वरी याकामी, विष्णुकेशरी दुवाललगायतको बहुसङ्ख्यक आयोजक समितिले अथक मिहिनेत गरेको थियो, जसलाई आशाकुमार चिकंबन्जारको अध्यक्षतामा रहेको तः मुंज्या मूल गुथिले सघायो । जनसहभागिता बढाउने उद्देश्यले आयोजक समितिले सम्मेलनको पूर्वसन्ध्यामा सहरका टोल टोल परिक्रमा गर्दै सुकुन्दा र्‍याली गरेको थियो । आयोजकका हरेक प्रस्तुतिमा भक्तपुरको स्थानीय पहिचान कायम गर्ने प्रयास प्रशंसनीय थियो । कहाँसम्म भने अतिथि सत्कारमा समेत यःमरी, चःतामरी, मुस्या–पालु (कालो भटमास र अदुवा) र जुजुधौजस्ता नेवार संस्कृति झल्काउने खाद्य अनिवार्य राखिएका थिए ।

पूर्वन्यायाधिश गौरीबहादुर कार्की तथा अधिवक्ता कृष्णप्रसाद भण्डारीले भ्रष्टाचार, अनियमितता र अदालतमा हुने विसङ्गतिबारे तथ्यमूलक मन्तव्य राखे भने पत्रकार भैरव रिसाल तथा सीमाविद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठले नेपालको सीमा अतिक्रमण, एमसीसीको वास्तविकता र नेपाल सरकारले उठाउनुपर्ने मुद्दाबारे छर्लङ्ग पारे । डा. विश्वबन्धु शर्मा, डा. राजेन्द्र कोजू, डा. पुकारचन्द्र श्रेष्ठ, डा. सानुमाया श्रेष्ठ, डा. शम्भु पहाडी, डा. ऋषिकेशनारायण श्रेष्ठले स्वास्थ्य नीति र जनताले अपनाउनुपर्ने स्वास्थ्य सावधानीबार, डा. पुरुषोत्तमलोचन श्रेष्ठले संस्कृतिबारे प्रस्ट पारे । अतिथि तथा स्थानीय साहित्यकारले रचना सुनाइरहे भने संस्कृतिकर्मीहरू सङ्गीत र नृत्य प्रस्तुत गरिरहे । नेपाल मजदुर किसान पार्टीका अध्यक्ष नारायणमान बिजुक्छे ‘रोहित’, सङ्घीय सांसद प्रेम सुवाल, प्रदेशसभा सांसद सुरेन्द्रराज गोसाई तथा सृजना सैंजूलगायत भक्तपुरका विशिष्ट व्यक्तित्व दर्शक दीर्घामा रहेर निरन्तर सुनिरहे ।

जैविक बुद्धिजीवीको अभिनन्दन

हल्लाको संसारमा कला र बुद्धिका असली साधकभन्दा नक्कलीहरू नै बढी चिनिन्छन् । तः मुंज्याले हरेक वर्ष त्यस प्रवृत्तिलाई तोड्दै आएको छ । यसपालि उसले कृषि विशेषज्ञ बाबुकाजी भोमी र सांस्कृतिक गुरुहरू कृष्ण सितिखु, न्हुच्छेकुमार अवाल, हरिभक्त सुवाल, हरिराम सुवाल, तुल्सी शाही र कृष्णप्रसाद दथेपुथेलाई तः मुंज्याको भव्य समारोहबीच अभिनन्दन गर्‍यो । खासमा देशले यस्ता रैथाने जैविक बुद्धिजीवीलाई चिन्दैन । हामी पनि चिन्दैनौं । मिडियाले पनि चिन्दैन ।

मिडिया सही पात्रको खोजी गर्दैन । ‘तिर्खा मेट्न खोला धाउने’ कमसल पात्रलाई नै ऊ हिरो बनाउँछ । यसले गर्दा कीरोहरू हिरो हुन्छन् । वास्तविक हिरोहरू मिडियामा जिरो हुन्छन् । कला–साहित्यको बजारमा सधैंजसो लफङ्गाहरूकै राज हुन्छ । ठूला मिडियामा हाँसको स्वर भएका गायक र कमजोर चेतनास्तरका लेखककै बढी प्रचार देखिन्छ । कलाचेत भएको कुनै व्यक्ति अध्ययन गर्न पस्यो भने उसले त्यहाँ केवल चर्चित व्यक्ति भेट्छ, लेखक वा कलाकार भेट्दैन । यस्तो बेला त.मुंज्याले देशका तिनै गुमनाम सांस्कृतिक गुरु र कृषि विशेषज्ञलाई अभिनन्दन गरेर कथित मूलधार प्रवृत्तिको खण्डन गर्‍यो ।

नेताले जनतालाई सुन्ने उत्सव

स्तरीय साहित्य लेखिए पनि अल्पमत भाषाका साहित्य राष्ट्रिय स्तरमा चिनिँदैनन् । कवितामा नेपालभाषाको उपलब्धि नेपाली भाषाको जत्तिकै छ । खोजी पस्दा मैथिली, भोजपुरी, थारू र अन्य भाषामा पनि यस्ता उदाहरण भेटिन सक्छन् ।

नेपाली साहित्य र कलाको वास्तविक रूप हेर्ने हो भने खस नेपाली भाषाबाहिर पनि पुग्नु अनिवार्य छ, जसरी विश्वको साहित्य, कलाको वास्तविक रूप हेर्न अङ्ग्रेजी भाषाबाहिर छिर्नु जरुरी छ । तः मुंज्याले नेपालभाषाबाहेक खस नेपाली, तामाङ, मैथिलीलगायत सीमान्तकृत भाषाका साहित्यलाई पनि समेटेर दिन खोजेको सन्देश यही हो ।

तर, भक्तपुरमा बर्सेनि हुने विराट् नेपालभाषा साहित्य सम्मेलन, नेपालभाषा साहित्य तः मुंज्याका खबर मुस्किलले मिडियामा आउँछन् । यिनले दिन खोजेको सन्देश भने सारा देशवासीले सुन्नु जरुरी छ । त्यहाँ प्रसिद्ध र नयाँ लेखकका रचना, विशेषज्ञका कुरा नेताहरू तल जनतासँगै बसेर धैर्यपूर्वक सुनिरहेका हुन्छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक १३, २०७८ १०:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×