पैतालाको भूगोल- कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

पैतालाको भूगोल

विश्‍व सिग्देल

हिँड्ने बेलामा
थपक्क उठाएर खस्रा हातमा
उसले नापेको थियो सानी छोरीका पैताला
जो, उसको चिउँडोदेखि नाकको फेदसम्म
फैलिएका थिए
ती कलिला – कलिला पातहरू

हावामा तैरिरहेको थियो

ज्वानो र भुटेको तेल

बिदाइमा हल्लिरहेको थियो

हातभन्दा बढी एउटा मुटु

या भनूँ हावामा हल्लिरहेको थियो झुत्रो, निर्धो लुङ्दर

जसका खस्रा पैताला

चिउँडोदेखि उसका निधारका सिरानसम्म

फैलिएका थिए


बिनाठाउँ, बिनाठहर

वर्षाको माटो जस्तै

सर्दै गरेको पहाड

मर्दै गरेको चुरे भावर

मिचाहा झारले छोप्दै गरेको तराईबाट


ऊ जहाँ जहाँ टेक्छ

एक जोडी पैताला

चिउँडोदेखि नाकको फेदसम्म टेक्छ

चिउँडोदेखि निधारको फैलावटको किनार किनार टेक्छ


आफ्ना गह्रौं पैतालामा

फूलजस्तै दुई जोडी पैताला जोगाइ हिँड्न

कम्ता सकस हुन्न


ऊ तीन जोडी पैतालाले

हिँडेर आफ्नो निधारभरि

संसार नाउँको उदेक मात्र देख्छ


बाल्यकालको विद्यालय,

शैक्षिक सामग्रीको नाममा रहेको एउटै बडेमाको ग्लोब

पालै पालो दिन बिराएर

फरक फरक गुरू–गुरूमाले कक्षामा ल्याउनु

र घुमाउनु, सबैले एकै गरी

फनफन्ती,

विद्यालयको त्यो क्रीडा, त्यो कौतुकलाई

लोभिएर हेर्नु, हेरिरहनु

आफ्नो टाउको नरिङ्ग्याएसम्म पेट नबटारेसम्म

अनि घुमाएको टाउकोमा वाकवाकी लिएर

थचक्क बस्नु

बाबुको आाखाजस्तै धुमिलो

आमाको सुस्केराजस्तै अत्यासलाग्दो

जीर्ण बेन्ची !


सबै दोहोरिएको छ, त्यो रिँगटा, त्यो वाकवाकी

कसैले जे देख्यो त्यही आफ्नो हुने

कसैले जहाँ टेक्यो त्यही आफ्नो हुने

कसैले चाहिँ

सिँच्दा पनि आफ्ना पसिनाले

खनीखोस्री, मलिलो पार्दा पनि आफ्ना हाडखोरले

कहिल्यै आफ्नो नहुने

ऊ फर्केको छ नापेर

निर्मम निर्मम न्यायको जालो

खुम्चिएर

आफ्नै पैतालाको भूगोल


यतिखेर

छोरीको पैताला पुगिसकेको छ

उसको चिउँडोदेखि आँखीभौँका डिलडिल


ऊ नाप्न परहेज गर्छ

श्रीमतीका पैताला

साँघुरिएका, चाउरिएका

आफ्नो निधारसाम मिल्दाजुल्दा

गुजमुजिएका रेखाहरु, चिरिएका कुर्कुच्चाहरु


साँच्चै, साँच्चै छ सानो

उसको पैतालाको भूगोल

एउटा हावा भरिएको बेलुन

खुम्चिँदै, साँघुरिँदै, चाउरिँदै गएको सपनाजस्तो, कल्पनाजस्तो


कुनै दिन,

उसलाई फेरि यो घरबाट

उसको पेट अगाडि लाग्छ र निकाल्छ

नापेर पैतालाको भूगोल निधारभरि

पुनः फर्कन्छ ऊ, एक साँझ

गुमाएर,

बैंससँगै पैतालाको भूगोल ।।

प्रकाशित : आश्विन २३, २०७८ १३:४१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एउटा निरीह देश

मीनबहादुर विष्ट

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी कोही चढेका छन् मेरो घरको छानामा कोही बुइगलमा कोही बैठककोठामा 

कोही बार्दलीमा

कोही करेसामा

भान्सामा, बेडरूममा

बगैंचामा, आँगनमा

ममाथि राज गरेजस्तो

कोही भर्‍याङ उक्लिरहेछन्

कोही भर्‍याङ ओर्लिरहेछन्

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी ।

***

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी

यी विकासका कुरा गर्छन्

शान्तिका कुरा गर्छन्

अधिकारका कुरा गर्छन्

नागरिकताका कुरा गर्छन्

व्यापारका कुरा गर्छन्

विज्ञान र प्रविधिका कुरा गर्छन्

धर्मका कुरा गर्छन्

समृद्धिका कुरा गर्छन्

शब्दहरूको चटक देखाउँदै

चढिरहेछन् मेरो घरको छानामा

होइन, ककसका छौंडा खेलिरहेछन् मेरो घरको भान्सामा

बेडरूममा

देउता थापेर राखेको पूजाकोठामा

निर्धक्क

मानौं मेरो घर कुनै उपनिवेशजस्तो ।


***

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी

जसले मेरो घरमा आगो सल्काएका छन्

जसले मेरो घरलाई घाइते र क्षतविक्षत बनाएका छन्

जगै हल्लिने गरी

जसले मेरो घरलाई कमजोर बनाएका छन्

घरी भुइँ तला त घरी माथिल्लो तल्ला

अपदस्थ गरेर मलाई

ममाथि हुकुम गरिरहेजस्तो

नांगो नाच देखाउँदै

मलाई लज्जित तुल्याएका छन्

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी ।


***

होइन, ककसका छौंडा चढिरहेछन् मेरो शिरमाथि

र मेरो शिर निहुरेको छ

होइन, ककसका छौंडा चढिरहेछन् मेरो घरको छानामाथि

र मेरो घरको छाना चुहिएको छ

यो मेरो घर हुन सक्दैन

यो मेरो देश हुन सक्दैन ।

ल ल ल

होइन, कहाँ गए यो घर रूङ्न बसेकाहरू

होइन, कहाँ गए यो देश रूङ्न बसेकाहरू ।

प्रकाशित : आश्विन २३, २०७८ १३:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×