एक सर्को बास्ना- कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

एक सर्को बास्ना

उनले लगाउने ‘आफ्टर सेभ’ मा कागतीको बास्ना र काँचो सुर्ती मगमगाउँथ्यो । मुख नजिक लैजाँदा उनको सासबाट आउने मेन्थोल चुरोटको हस्कोले आँखा चिम्लेर जीउ छोडिदिउँझैं लाग्थ्यो । भएभरको मायाले उनलाई बाँधेर राखूँजस्तो लाग्थ्यो ।
शिवानीसिंह थारू

प्रस्तावना
प्रेमको आलिंगनमा पहिलोपटक जकडिइँदा के मैले दाँजेकी थिएँ प्रेमीको गर्दनबाट सुवासिएको मांसल बास्ना र बुबाले लगाउने ‘कियो कार्पिन’ केशतेलको सुगन्ध हल्का ? लेखिका आँखा चिम्लेर सम्झिने प्रयास गरिरहेकी थिई । नाकको पोरा फुलाउँदै हरेक सासमा सुवासीय स्मृति खोजिरहेकी थिई ।

अफसोस ! त्यो सुवास आउला–आउलाजस्तो हुन्थ्यो, हराइहाल्थ्यो । लेखिकाको आँखा पट्ट खुल्थ्यो, खुला आँखाले ऊ बास्नाको हरक सम्झिन खोज्थी । तर, सुवासले जगाउने स्मृति आँखाले कहाँ सम्झिन सक्थ्यो ! लेखिका तड्पिन्थी, कपुरझैं आफ्ना सुवासीय स्मृतिहरू हावामा बिलाउँदै गएको देखेर । उदास हुन्थी, कतै यसैग री एक दिन विस्मरणको रोगी होइने त होइन भनेर ।

हो ! उसका सुवासीय स्मृतिहरू हराएका थिए । उसको घ्राणशक्तिले काम गर्न छोडेको थियो । एक खर्बजति गन्ध सुँघ्न सक्ने मान्छेको नाकमा हुने तन्तु रोगाएको थियो, मरेको थियो । कोरोनाको बिरामीले थलिएदेखि लेखिकाको नाकबाट गन्ध गायब थियो । निको भएपछि गन्ध त फर्कियो, तर नाकले ठीकठीक सुँघ्न बिर्सिसकेको रहेछ । किनभने नाकले बास्नाको सिग्नल पूरै गलतगलत टिपिरहेको थियो । हर्रर्र महकिने अत्तरबाट अजिब हस्को आउँथ्यो, सामान्य गन्धहरू केमिकल गनाउँथ्यो, जीउबाट तोरीको तेलको राग आउँथ्यो ।

तीन महिना भइसक्दा पनि बेतालका गन्धहरूले सहीसही सुर समात्न सकिरहेको थिएन । सच्चिने नामोनिसान पनि थिएन । डर अब यो थियो, जिन्दगीभर सुगन्ध नफर्किने हो कि ? यसरी आफूसमेत सारा दुनियाँ गनाउन थालेपछि लेखिकामा नैराश्य बढेको थियो । घ्राणेन्द्रिय अपांगताको भयले तर्साउन थालेको थियो ।

बाल्यावस्थादेखि अधबैंसे उमेरसम्म संगालिन पुगेका खासखास स्मृति जुन बास्नाको अणुमा संरक्षित थिए, ती कहाँ गए ? त्यसलाई एकपल्ट सर्रर्र सुँघ्न नाकको कुन तन्तुको गाँठो फुकिनुपर्ने हो ? बास्नाद्वारा जागृत हुने संवेदनाहरू नै बोध नभएपछि साहित्यलाई कसरी स्पर्श गर्ने ? कथाकारिता कति नीरस हुने होला ? कविता आक्रोशैआक्रोशको एक रसमा लेखिने होलान् । यी सब सम्झीकन लेखिका बिलकुल निरूपाय हुन्थी ।

बरु मान्छेसित आ–आफ्नो गन्धको संग्रहालय भए पनि हुन्थ्यो !

यसो हुन्थ्यो भने मानिसको मानिस्याइँ अझ गाढा हुनेथियो– लेखिका कल्पिन्थी । मान्छेले सिसाको जारमा संग्रह गरेर राख्थे होलान् आफू उम्रेको जराको गन्ध । जारमा धूवाँसरी रङ्मङिन्थ्यो होला आफू हुर्केको हावापानीको महक । एक सर्को वाष्पझैं देखिन्थ्यो होला संसारिक तपकमा पग्लिएर तप्किँदाको हरक ।

यसो हुन्थ्यो भने मान्छेले कहिल्यै बिर्संदैनथ्यो होला, आफू कस्तो माटो मुछिएर बनेको हुँ भनेर । अम्लीय माटो, बलौटे कि दोमाटो ! बिर्से पनि आफूलाई चिन्न जारमा संगृहीत गन्धहरूले उसलाई सम्झाइदिने थिए– भोकको गन्ध, संघर्षको गन्ध, प्रेमको गन्ध !

यस्ता स्मृतियुक्त बास्नाहरू जिन्दगीमा कति बन्दा हुन् ! कति त समयको झोंकाले उडाउँदा हुन् ! कति बाँच्नुको गोलचक्करमा पातलिँदै बिलाएका हुन् ! ती पातलिएका, बिलाएका, बिर्सिएका बास्नाहरू एक–एक संग्रह गर्न पाइदिए ! कम से कम कोभिड–१९ बाट तङ्ग्रेका बिरामी, जो ‘लङ कोभिड’ को रूपमा ‘एनोसमिया’ (गन्ध सुँघ्न नसक्ने) ले पीडित हुन्छन्, तिनीहरूलाई डाक्टरले सुझाएको ‘अरोमाथेरापी’ (सुगन्ध सुँघ्ने अभ्यास) मा काम लाग्थ्यो कि ? के थाहा जिन्दगीसित जोडिएका बास्नाहरू सुँघ्दा नाकभित्रका तन्तु ‘अनलक’ हुन्थे कि ? हराएको गन्ध फर्किन्थ्यो कि ?

तर, अब नाकको गन्ध कहिले फर्किएला भन्दै कुर्ने समय थिएन । गन्ध हराएसँगै उसले त्यस्ता धेरै बास्नाहरू भुल्दै गएकी थिई, जसले उसका खासखास यादहरू ताजा गराउँथे । ती बास्नाहरू हो कि... हो कि... भन्ने आभासमा मात्र बाँकी थिए । बचेखुचेका बास्ना यसरी नै वाष्प भएर विस्मृतिको गर्तमा हराउनुभन्दा अघि ऊ शब्दमा तिनको सुगन्ध कैद गर्न चाहन्थी । अरू केही नभए पनि ऊ कैद गर्न चाहन्थी प्रेमको बास्ना । उसका लागि प्रेमसँगसँगै उनिएर आउँथे मनमुटाव, धोका, उदासी र एक्लोपना । तिनका बास्ना पनि ऊ अक्षरका आकार इकार र उकारमा समेट्न चाहन्थी । आफूलाई केटीबाट स्वास्नीमान्छेमा रूपान्तरित गर्ने ती अनुभूतिका स्मृति ऊ अक्षत राख्न चाहन्थी ।

त्यसैले ऊ लेख्दै थिई ! प्रेमको महक, सम्बन्धका सुवास, प्रेमीका हरक... !

विस्मृत बास्नाका सायामा

एक समय थियो, जब मलाई लाग्थ्यो– मप्रति जो–जो पुरुषहरू आकर्षित हुन्छन्, ती सबै मलाई प्रेम गर्छन् । त्यो प्रेममा म अभिभावकीय मायाको केही हिस्सा खोज्थेँ । पुरुषले देखाउने रक्षक भावमा म बाबुहरूको संरक्षणपन देख्थेँ । त्यसैले बुबाको भाग ती पुरुषहरूमा अलि बढी खोज्थेँ । उन्नाइस बीसकी जो थिएँ !

बिस्तारै बुझ्दै गएँ, कहाँ शारीरिक आकर्षण कहाँ आत्मिक प्रेम !

त्यसैले टोलाएर जब म त्यही समयमा पुगेँ, मनमा मधुरो बास्ना चल्न थाल्यो । मैले आफैंलाई सोधेँ– प्रेमको आलिंगनमा पहिलोपटक जकडिइँदा के मैले दाँजेकी थिएँ प्रेमीको गर्दनबाट सुवासिएको मांसल बास्ना र बुबाले लगाउने ‘कियो कार्पिन’ केशतेलको सुगन्ध हल्का ?

हुन सक्छ । बुबाको आभामण्डलमा जस्तो खाले बास्ना सुँघेर हुर्किइयो मेरा लागि त्यो स्नेह र भरको बास्ना बन्यो । बुबाको स्विटर र मफलरबाट आउने न्यानो–मुलायम... चुरोटचुरोट... कियो कार्पिनीय बास्नाले निश्चिन्तता थपथपाउँथ्यो ।

एसएलसीताका जब जिन्दगीको पहिलो प्रेम प्रस्ताव आयो, ट्युसन, जाँच र स्कुलको ब्ल्याक एन्ड वाइट दुनियाँ एकाएक टेक्निकलरमा रंगियो । टेक्निकलरको रङ कति चहकिलो हुन्छ, त्यो सन् ’६० को दशकको हिन्दी वा हलिउड सिनेमा हेरे पुग्छ । त्यसै गरी मेरो दुनियाँ पनि वास्तविकभन्दा चट्किलो र नाटकीय प्रतीत हुन थाल्यो । र, प्रेमीको ‘आई लभ यु’ लाई फिल्मी अन्दाजमा बुझियो । लाग्यो, यदि कसैले चिठ्ठीमाथि चिठ्ठी पठाएर ‘आई लभ यु’ जाहेर गर्छ भने त्यो मान्छेले पक्का माया गर्छ । पक्कावाला माया गर्ने मान्छेको भरोसा पनि उस्तै गरी लाग्यो । जिन्दगीमा पहिलाचोटि बुबाबाहेकको अरू नै लोग्नेमान्छेमा भर गर्न सकिने निश्चिन्तताले थपथपायो । अबोध मनले यी दुवैको निकट हुँदा लाग्ने निर्धक्कपन उस्तै हो कि जस्तो लाग्यो । त्यसैले पहिलो प्रेमीको अँगालोमा बेरिँदा उसको गर्दननिरको मांसल बास्ना मैले बुबाको स्नेह र भरको बास्नासित दाँजेको हुनुपर्छ । नत्र आजसम्म मलाई त्यो क्षण किन याद भइरहन्छ ?

त्यो क्षण याद भए पनि उसको गर्दनबाट आएको मांसल बास्ना कस्तो थियो, मलाई याद छैन । याद नहुनुको कारण सायद ऊबाट लोग्नेमान्छेको गन्ध नआएकाले हुन सक्छ, जुन स्वाभाविक थियो । किनभने ऊ लोग्नेमान्छेमा पूर्ण भइसकेको थिएन । कक्षा आठमा पढ्ने ठिटो थियो । र, म भने ऊभन्दा सिनियर एसएलसी दिँदै थिएँ । उसलाई चिनिन उसको शरीरबाट आउने बास्ना सम्झनामा नबसे पनि अस्तिसम्म याद गर्न क्याडभरी डेरी मिल्कको खाली खोल सुँघे पुग्थ्यो । वा चेलपार्क मसीले लेखेको अक्षर सुँघे पुग्थ्यो । किनभने उसले सधैं क्याडभरीको डेरी मिल्क पठाइराख्थ्यो । र, फ्लेम पेनको निबले लेखिने च्याप्टो मोटो अक्षरमा प्रेमपत्र लेखिरहन्थ्यो ।

वास्तवमा त्यो प्रेमभन्दा पनि क्षणिक मोह थियो, जसलाई अग्रेंजीमा ‘इन्फ्याचुएसन’ भनिन्छ । र ‘इन्फ्याचुएसन’ को बास्ना मेरो लागि डेरी मिल्कको कफीकफी... दुधिलो... क्यारामलीय बास्ना हुनगयो ।

डेरी मिल्कको चमचमे खोलबाट आउने बास्ना केही क्षणका लागि मात्र हर्रर्र महकिन्छ । खाइसकेर चमचमे फेरि सुँघ्नुस्, बास्ना खासै आएजस्तो लाग्दैन । त्यस्तै क्षणिक हुन गयो, हाम्रो ‘इन्फ्याचुएसन’ पनि । गल्ती सायद हामी दुवैको उमेरजन्य काँचोपनमा थियो ।

तर, कफीको तीतो स्वाद र ठिटौलोपनको बेढंगीपनालाई बिर्साउने गरी त्यो एक दिन आयो, जब जीवनमा ‘लोग्नेमान्छे’ भन्न लायकको मान्छेको प्रवेश भयो । छुट्टीमा म पश्चिम तराईको सहर नभगन्ज गएकी थिएँ । नभगन्जलाई प्रतिनिधिसभाको चुनाव लागेको थियो । बजार क्षेत्रबाट काका उठेका थिए । जोडतोडले चुनाव प्रचार भइरहँदा म पनि रमितामा सामेल थिएँ । मेरो राजनीतिसित केवल घरेलु साइनो थियो, सचेत देशवासीको रूपमा थिएन । काका, दाइ, आफन्त जुनै पार्टीबाट उठे पनि घरका मान्छेहरू स्वतः त्यही पार्टीका खेताला भइहाल्थ्यौं । खैर !

यही माहोलमा मेरो तिनै मान्छेसित भेट भयो । काकाले चुनाव जितेपछि विजय र्‍यालीमा उनले मलाई देखेका रहेछन्, अबीरले रंगिएर जिन्दाबादको नारा घन्काउँदै गर्दा । त्यसपछि उनले मसित चिनापर्ची गर्न मेरो नातामा सोल्टिनी पर्नेसित अनुरोध गरेछन् । अहिले आएर सोच्दा लाग्छ, तिनले ठीक पात्रलाई समाएका रहेछन् । किनभने ती सोल्टिनीसित साथीजस्तै मिल्ती भए पनि म उनलाई निकै आदर गर्थें । त्यसैले उनीद्वारा जब त्यो मान्छेको प्रस्ताव मसम्म आइपुग्यो, ती नभगन्जवासीप्रतिको छवि त्यसैत्यसै खास हुन पुग्यो ।

सोल्टिनीको चिनजानका ती मान्छे मभन्दा दुई–तीन वर्षले मात्र ठुला थिए । तर, उनी पाकोझैं व्यवहार गर्थे । यही भएर सोल्टिनीलाई तिनी भलादमी लाग्थे । कतिसम्म भने मेरोसामु गर्नुपर्ने प्रेमको इजहार उनले सोल्टिनी अघि गरेछन् । यसरी गरेछन् मानौं उनी मेरो आफन्तलाई मसित प्रेम गर्ने अनुमति मागिरहेछन् । बस्, यिनै कुराले म पनि ती नभगन्जवासीलाई नभेट्दै उनलाई मन पराउन थालेछु ।

त्यसैले पहिलोचोटि उनलाई भेट्न पुग्दा, हामी दुवै एकअर्काको प्रेममा परिसकेका थियौं । त्यसपछिका हरेक भेटमा हाम्रो शारीरिक दूरी घट्दै जान थाल्यो । अनि एक दिन एकअर्कासित राम्ररी भेट्न नपाउँदै छुट्टिनुपरेको थियो । मन नलाइनलाई छुट्टिँदा उनले आफ्नो रुमाल दिएर पठाएका थिए (प्रेममा दोहोर्‍याउन लायकको ‘क्लिषे’ सायद यही होला) । त त्यस रात उनको रुमाल मैले दाहिने हातको नाडीमा बाँधेर सुतेँ । राति कोल्टो फेर्दावर्दा रुमालको फेर मुखनिर पर्थ्यो । म हातलाई झन् नगिच ल्याउँथे । रुमालबाट उनको पसिनाको गन्ध र बडीस्प्रेको कस्तूरीय बास्ना मिसिएर रमरम मताउने सुवास आउँथ्यो । त्यो लोग्नेमान्छेको मादक गन्ध थियो । र, त्यतिबेला मेरो लागि त्यो प्रेमको महक थियो ।

प्रेमको महकमा लठ्ठिएर एकअर्कामा एकाकार भइ चरम सीमासम्म पुग्नु नै थियो । सो पुगेर हामी सरोबरी भयौं ।

हुन त यही मादक बास्नाले नै उनी सदैव याद हुनुपर्ने हो । तर, जबजब उनी ख्यालमा आउँछन्, मेरो नाकमा मनतातो पेप्सीको हस्को आउँछ । मलाई ठस्स गनाउँछ बन्दा हालेर बनाएको सिन्के चाउमिनको उसिनेको पीठोपीठो गन्ध । किनभने उनले एकबिहानै एउटा बासीजस्तो देखिएको रेस्टुरेन्टमा लगेर यही अर्डर गरेका थिए । र, यही भेटमा सम्बन्ध अन्त्य गर्दै भनेका थिए– ‘खासमा तिमीलाई गर्लफ्रेन्ड बनाउँदा कति एक्साइटिङ होला भनेर मैले प्रपोज गरेको । तिम्रो काकाले जितेको र्‍यालीमा तिमीले मच्चीमच्ची जिन्दावाद गर्दा मलाई रिस उठेको थियो । किनभने चुनावमा तिम्रो काकासित हाम्रा मामा हारेका थिए, जुन तिमीलाई थाहै छ । मलाई भित्रभित्र तिमीदेखि ईर्ष्या पनि लागेको थियो । चुनावको उत्साह त सक्किइहाल्यो । अब हामी पनि धेरै सिरियस हुनु हुँदैन...है ? प्लिज !’

बिहान–बिहानै खाली पेटमा मनतातो पेप्सी घुट्क्याउँदा नाक पोल्नेगरी आउने डकारको हस्को यसपछि मेरो लागि मानसिक औडाहाको गन्ध बन्यो । बासी तेलमा तारेको, बासी बन्दा मिसाएको र त्यो बासीपनलाई लुकाउन चाउमिनमा लतत्त सोया सस हालेको ‘फ्राइड भेजिटेबल चाउमिन’ को ह्वास्स मेरो लागि अवसादको गन्ध बन्यो ।

उनका लागि मसितको सम्बन्ध ‘पावर ट्रिप’ रहेछ । अर्थात् आफ्नो अहंको तुष्टि मेट्न कसैमाथि विजय पाएर शक्तिशाली महसुस गर्नु । त्यतिबेला त्यो केबिन रेस्टुरेन्टको निलो, चिल्लो धब्बाधुब्बी लागेको, मैलो पर्दाले खुसुक्क कानमा सुसाएजस्तो लाग्यो, ‘वास्तविक संसारमा स्वागत छ जुलियट !’

यो संसारको आबहवामा बँचिरहन अलिकति विष त चाहिने रहेछ । त्यो ‘विष’ कस्तो हो, मान्छे–मान्छेमा भर पर्छ । मैले भने उनको क्रूरताबाट घृणाको एसिड नलिएर ईखको आगो लिएँ । र, यही आगोले यसपछिको सम्बन्धलाई पोल्नेवाला थियो ।

लोग्नेमान्छेको गन्ध कस्तो हुन्छ, थाहा पाएपछि मलाई लाग्यो– म तिनको माटोसित वाकिफ छु । तर, मलाई के थाहा संसारका हरेक मानिसको आफ्नै विशिष्ट गन्ध हुन्छ । ‘फिंगरप्रिन्ट’ भएजस्तै मान्छे–विशेषको ‘केमिकल फिंगरप्रिन्ट’ पनि हुन्छ । पसिनामा हुने विशिष्ट रसायनिक अणु जुन मिलेर शरीरबाट बास्ना आउँछ, त्यसले उसलाई अलग तुल्याउँछ । र, त्यो केटाले भन्दा केटीले बढी सुँघ्न सक्छन् । किनभने केटाभन्दा केटीहरूको घ्राणशक्ति तिखो हुन्छ ।

त्यसैले होला मैले त्यस्तो बास्ना पनि ठम्याएको छु, जुन बास्ना एउटा ठोस गन्ध नभइ बास्नाको आभास मात्र थियो । त्यस्तो बास्ना ‘दाई’ को थियो । मेरो जिन्दगीमा प्रवेश गरेका ती मान्छेलाई म ‘दाई’ भनेर सम्बोधन गर्थें । तिनको अरूबाट टक्कै छुट्टिने खास बास्ना थिएन । तैपनि उनको विशेष गन्धको मेसो मैले पाएकी थिएँ । उनी घरेलु बास्ना आउँथे । जस्तो धोएको लुगा पट्याएर राख्दा बास्ना आउँछ । जस्तो घाममा सुकाइएको रुईको सिरक ओढ्दा बास्ना आउँछ । जस्तो दराजको कुनाकानी बास्ना आउँछ ।

यो उनको वास्तविक बास्ना थियो वा उनले ममा बनाएको छविको बास्ना थियो ? म यसै भन्न सक्दिनँ ।

बडो छोटो समयका लागि उनी मेरो जीवनमा आएका थिए । त्योबेला म विज्ञापन निर्देशक बन्ने भरपूर कोसिसमा लागेको थिएँ । त्यसैले म एउटा प्रोडक्सन गृहको कन्सेप्ट बनाउने प्रोड्युसरको रूपमा कार्यरत थिएँ । सञ्चारमाध्यममा त्यो समयमा पुरुषहरूको दूषित मर्दानागिरीले टिकिनसक्नु थियो । पुरुषकर्मीहरूले काँधमा हात राखिदिने, कम्मर हल्का समाउन खोज्ने, छातीको उभारतिर आँखा नापी–नापी बोल्ने बेला थियो । पातकि ‘हिरो’, कुण्ठित मेकअपम्यान र टेलिफिल्म निर्माताहरू हामीजस्तालाई ‘मैयाँ’ भनेर हेप्थे । जसले इज्जत दिन्थे तिनका लागि हामी ‘बैनी’ बन्न अभिशप्त थियौं ।

यही समयमा ती ‘दाइ’ भेटेको थिएँ । प्रोडक्शन कम्पनीका मालिक भएपनि उनले कहिल्यै मौका छोपेनन् । बरू उल्टै सल्लाह दिन्थे– यो मान्छे राम्रो छ, काम गर्नु ! त्यो बोका छ, होश पुर्‍याउनु ! यस्तो प्रतिकुल वातावरणमा तिनीजस्तो ‘दाई’ भेट्दा म धन्य भएको थिएँ । त्यसैले म तिनीतिर तानिँदै गएँ ।

उनीप्रतिको मेरो इज्जत र मप्रतिको उनको संरक्षकत्व प्रेममा बदलियो । उनीसितको शारीरिक निकटता भनेको हात समाउने र प्रेमपूर्वक अँगालो हाल्ने मात्र थियो । बाँकीको बिहापछि भन्थे । उनको संयम देखेर म नतमस्तक हुन्थेँ । बाबुआमाले मागी बिहा गर्दा यस्तै केटा छान्ने होलाजस्तो लाग्थ्यो ।

छुट्टिने बेला अफिसको कुनाकानी छेल पारेर अँगालो हाल्दा उनको गर्दननिर आँखा चिम्लेर म लामो सास लिन्थे । त्यही लामो सासको सर्कोमा उनी मलाई घरेलुपन बसाउँथे । र, म उनको अर्धांगिनी बनेको कल्पना गर्थें ।

सम्बन्ध प्रेमको लयमा बढिरहेको थियो । गडबडी त्यो दिन आयो, जब उनले मलाई अप्रत्याशित एउटा प्रश्न सोधे । पुरुष सत्ताको चार किल्लामा महिलालाई केरिने तल्लो तहको प्रश्न थियो । र, उनले यस्तो सन्दर्भमा सोधे, जसले उनको पुरातन ढर्रा सामुन्ने आयो ।

‘तिमी भर्जिन हो कि हैन ?,’ उनले यो प्रश्न सोध्दा म अवाक भएकी थिएँ । किनभने उनले यो प्रश्न बिहे गर्ने सुरसार गर्दा गरेका थिए । ‘यो कुरा जरुरी छ र ?’ भनेर मैले हलुकाले लिँदा उनी गम्भीर भएका थिए । र, ‘एकदम’ मा जोर दिँदै ‘छ’ भनेका थिए ।

‘म भर्जिन हुँ,’ भनेर मैले जिब्रो किटिक्क टोकेँ ।

उनले गमक्क पर्दै, ‘गुड !’ भने ।

बस् यसपछि मलाई के भयो, भयो । मभित्र कुनै कुरा एकाएक ‘स्वीच अफ’ भएजस्तो ! लोलाइरहेको प्रेमिल तन्द्रा एक्कासि भंग भयो । अनि अर्को दिन फोन गरेर भनेँ, ‘म पढ्न दिल्लीको मिरान्डा हाउस जाने भएँ तीन वर्षको लागि ।’

यसपछि मैले फर्केर हेरिनँ । स्पष्टीकरण पनि दिइनँ । त्यो प्रश्नले जसरी प्रेमको शुद्धता जाँच्न योनिको झिल्लीलाई कसी बनाउन खोजेको थियो, तिनीप्रतिको भ्रम च्यातिएको थियो । त्यो प्रश्नले जसरी प्रेमिकाको अस्तित्वलाई योनिको घेरामा खुम्च्याएको थियो, मनबाट प्रेम स्खलित भएको थियो । सत्ते ! उनको त्यो ‘गुड’ साह्रै दिगमिग लाग्ने थियो ।

उनलाई बिर्सिदिँदा मनले एकपटक पनि ऐया मानेन । तर, सायद मस्तिष्कले बिर्सिन सकेन । त्यसैले होला उनीबाट महकिने घरेलु बास्ना स्मृतिले आफ्नो गर्तमा पट्याएर राखेको छ । र, सोच्दै नसोचेको बेला झस्काएर जान्छ । त्यो बास्ना रेशमी धागोजस्तो यति मिहिन छ, सुँघ्दासुँघ्दै बिलाउँछ । र, आफूपछाडि एक आभास मात्र छोडेर जान्छ ।

मलाई लाग्छ, मेरो नाकमा बास्ना पहिलाजस्तो नफर्किने हो भने, सबैभन्दा पहिले यही बास्ना विस्मृत हुनेछ । त्यस्तो नहोस् ! म मेरो छायासहित सिंगो रहन चाहन्छु ।

तर, एउटा बास्ना छ, जो सायद नाकमा बास्ना नफर्किए पनि ममा रुमल्लिरहनेछ । हात काटिएको मान्छेलाई कहिलेकाहीँ डुँडिएको हत्केला चिलाएजस्तो । यसको हरकले मलाई बिर्सन दिनेछैन त्यो मान्छेलाई, जससित मेरो गहिरो प्रीति बसेको थियो । जसबाट पिपरमिन्टीय... मेन्थल चुरोट... ताजा ‘आफ्टर सेभ’ रङ्मङिएर आउँथ्यो । तर, अहिले त्यो मेन्थलीय शीतलु बास्नाले मुटु ठिहिर्‍याएर जान्छ ।

‘मिस्टर मेन्थल’ थिए प्रतिभाशाली वृत्तचित्रकार । एउटा तालिममा उनको र मेरो टिम बनेको थियो । म विषयको अनुसन्धान गरेर वृत्तचित्रको अवधारणा बनाउँथे । उनी स्क्रिप्ट लेखेर निर्माण गर्थे । कहिले भुटानी शरणार्थीमाथि, कहिले गारमेन्ट उद्योगमाथि, कहिले नेपाली मखमली जुत्तामाथि वृत्तचित्र बनाउँदा बनाउँदै हामी कतिखेर ‘टिम–मेट’ बाट प्रेमीप्रेमिका हुन पुग्यौं, आफैंलाई छाम्दा मात्र थाहा पायौं ।

न उनी ‘दाइ’ जस्ता पुरातन विचारधाराका थिए, न नभगन्जवासीजस्ता द्वेषले भरिएका । उनी उदारखाले मान्छे थिए । आफ्नो सम्भावनालाई चिनेर त्यसको प्वाँख हाली आकाशमा उड्नुपर्छ भन्ने विचारका । उनैले मलाई लेखनपट्टि प्रेरित गरेका थिए । उनलाई थाहा थियो म बोलेर भन्दा डायरीमा लेखेर पोखिन्छु । उनले एक दिन मेरो डायरी चोरेर पढे । यसकै कारणले हाम्रो घमासान झगडा पनि भयो । तर, त्यसपछि उनले मलाई लेखनतिर लाग्न सुझाए ।

म एकैपटक तीनवटा डायरी लेख्थें । प्रायःजसो आफ्नै एक्लोपनामा धुम्मिरहने भएकोले म आफैंसित कुरा गर्न एकपछि अर्को डायरी भरिरहन्थेँ । एउटा डायरीमा म राति देखेका सपनाहरू मात्र लेख्थेँ । अर्को डायरीमा म ‘कन्फेसन’ हरू लेख्थेँ । अर्कोमा मान्छेहरूका आवरण, प्रकृति र मसित भएका घटनाहरू लेख्थेँ ।

लेख्दा मेरा सृजनात्मक ऊर्जा कहाँकहाँबाट उर्लेर आउँथ्यो, म पुलकित हुन्थेँ । लेख्दा आनन्द आउनु भनेको सायद यसैलाई भनिन्छ । तर, मैले लेखेका कुरा अरूलाई पढ्नयोग्य छन् कि छैनन्, त्यतातिर सोचेको थिइनँ । जब उनले मेरो लेखाइमा सम्भावना देखे, म तत्पर भइहालेँ । मानौं म पर्खिरहेको थिएँ, कसैले ‘लेख्’ भनेर घच्घच्याओस् र म लेख्न थालिहालूँ । हुन पनि यसपछि नै म साहित्य पठन र लेखनमा डुब्न थालेँ । मेरो चाहनालाई साधनामा बदलिन उनको घच्घच्याइप्रति म कृतज्ञ भएको थिएँ ।

मेरो मनलाई लाग्दै गयो– यही हो त्यो मान्छे, जो मेरो लागि बनेको छ । यही हो त्यो मान्छे, जसले मलाई बुझ्नेछ । म बस् उनलाई यो संसारको एक मात्र मान्छेझैं गरी माया गर्न थालेँ । म यति मग्न भएँ, उनको प्रेममा जोगी हुँदै गएँ । किनभने मैले मेरा साथीहरूका साथ पनि छोड्दै गएँ ।

एक किसिमको सम्मोहन थियो उनको बास्नामा । उनले लगाउने ‘आफ्टर सेभ’ मा कागतीको बास्ना र काँचो सुर्ती मगमगाउँथ्यो । त्यो ‘आफ्टर सेभ’ उनको शरीरको बास्नासँग मिसिँदा उनलाई सुँघिरहूँजस्तो लाग्थ्यो । मुखनजिक लैजाँदा उनको सासबाट आउने मेन्थोल चुरोटको हस्कोले आँखा चिम्लेर जीउ छोडिदिऊँझैं लाग्थ्यो । भएभरको मायाले उनलाई बाँधेर राखूँजस्तो लाग्थ्यो ।

बाँधेर राख्न त बिहे गर्नुपर्छ । त्यही बिहा ‘एक दिन’ गर्ने भन्दाभन्दै चार वर्ष बित्यो । जसै चार वर्ष बित्यो, पहिल्यै छनक पाउनुपर्ने कुराको भेद खुल्यो । मेरो टाउको तातो र खुट्टा चिसो एकैपटक भयो । उनी त मबाहेक अरूसँग पनि सम्बन्ध राख्दै आएका रहेछन् ।

‘ममा के कमी थियो’ भन्ने हीनताबोधले पिल्सिएर म उनकी दुइटी प्रेमिकालाई भेट्न पुगेँ । उनीहरूले आफ्ना इतिवृत्त सबै भने । बल्ल झल्याँस्स भयो । काठमान्डुबाहिर वृत्तचित्र बनाउँदै छु भनेर व्यस्त भएको मान्छे त यतातिर पो भ्याउने रहेछ । मलाई आफैंदेखि थुक्क लाग्यो । म अब मौकाको ताकमा थिएँ । जब मैले पत्ता लगाएँ उनले फेरि अर्की प्रेमिका बनाएको । म उनको फ्ल्याटमा झ्वास्स पुगेँ । उनी प्रेमिकासित थिए । म सरासर गएर प्रेमिकाकै अघि उनलाई थप्पड लगाइदिएँ । अतिरेकमा पुगेर गरिएको प्रेमको अन्त्य थप्पडमा हुनु थियो ! थप्पडले रन्केको हातले म बाटोभरि आफ्नो आँसु पुछिरहेँ ।

भ्रमको बास्ना कस्तो हुन्छ भनेर मलाई सोध्नुस् । म भन्नेछु, कमनीय सम्मोहक सुवासजस्तो हुन्छ ।

यसपछि म फेरि उस्तै भइनँ । जुन मिश्रणले बनेको थिएँ, त्यो घोलमा अम्लीयपन ज्यादा हुन गयो । त्यसैले म फेरि प्रेममा पर्नै सकिनँ । मैले चाहेर पनि हुन सकेन । कसैसित प्रेमिल रूपमा नजिकिनेबित्तिकै मलाई डर लाग्थ्यो । लाग्थ्यो, फेरि केही गडबडी भइहाल्ने हो कि ! विश्वास गर्नासाथ फाइदा उठाइहाल्ने हो कि ! अनि म बिस्तारै तिनीहरूबाट टाढा हुन्थेँ । कसैप्रति आकर्षित भइहाल्यो भने निस्सारपनले छोप्थ्यो । यसपछि के त ? प्रेम ? अनि प्रेमको चरममा पुगेपछि स्खलन ? बरु म आफ्नो एक्लोपनमै ठीक छु । मेरो उदासीले राहत पाउँथ्यो उर्दूको नज्म र दिवानमा । प्रेमीलाई प्रेम गर्नुभन्दा म प्रेमलाई नै प्रेम किन नगरूँ !

यतिका वर्षपछि मैले मेरा प्रेम सम्बन्धलाई सुवासको सर्कोहरूमा यसरी सम्झिन्छु होला भनेर सोचेकै थिइनँ । मेरो नाकको बास्ना नगुमेको भए मलाई ती सुवासीय स्मृतिहरूको माया लाग्ने थिएन होला । कसैलाई सम्झिनु नै परेको भए स्पर्शहरूमा सम्झिन्थेँ होला । जसरी प्रेमीलाई सम्झिइने गरिन्छ ।

मानिलिऊँ मेरो नाकमा बास्ना पहिलाजस्तो फर्किएन रे, उसोभए के मेरो लागि प्रेमको महक यत्ति नै हुने हुन् ? प्रेमको विश्वासमा जोडिएका सम्बन्धका सुवास यत्तिले परिभाषित हुने हुन् ? यसको जवाफ मलाई जिन्दगीले दियो ।

१५ वर्ष भइसकेको थियो, थप्पडले अन्त्य भएको त्यो सम्बन्धलाई । पन्ध्र वर्षमा जिन्दगीले कति घुम्ती घुम्यो, कति कुइनेटा काट्यो, तर मनले कोल्टो फेर्न मानेन । कोभिडको दोस्रो लहरमा जब चारैतिर मृत्यु मडारिरहेको थियो, मलाई पनि कालले सट्ट छोएर गयो । रगतमा घट्दै गएको अक्सिजनले जिन्दगी फुत्किन फुत्किन आँटेको थियो । एक सरो प्राणवायुमा झुन्डिएर मैले जिन्दगीलाई बेस्सरी च्यापेँ । बाँच्ने लालसाको तातोले ढुकढुकीको लबढब लबढबलाई बचाइराखेँ । सायद यही बेला मेरो मनले कोल्टो फेर्‍यो । वा त्यतिबेला फेर्‍यो, जब पाँचौं दिन निस्लोट ज्वरोबाट आँखा खुल्यो । आँखा खुल्दा लाग्यो, एकपटक मलाई फेरि मौका दिइएको छ । लाग्यो, अब बाँकीको जिन्दगी फेरिदेखि जिउने ! यो ‘फेरिदेखि’ ले भित्रैबाट तरंगित बनायो । लाग्यो, संसारमा थप रङ चढ्यो । र, मलाई फेरिदेखि प्रेममा पर्न मन लाग्यो ।

मलाई त्यस्तो प्रेमको सुवास सुँघ्न मन लाग्यो, जसका प्रेमिल यादहरू पारिजात फूलको बास्नाजस्तो मधुरो महझैं होओस् । जसको नजिक जाँदा न्यानो... मसालेदार... नरमिलोपनको बास्ना एकैसाथ आओस् । त्यो बास्ना... लोबान... लेमनग्रास... देवदारे काठ... जाइफल–जावित्री... सुन्तलाको फूल... अत्तर गुलाब... जस्तो होस् ।

एउटा गहिरो सासमा मलाई सुँघ्नु छ बस्... एक सर्को बास्ना ।

प्रकाशित : आश्विन २३, २०७८ १२:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एउटा निरीह देश

मीनबहादुर विष्ट

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी कोही चढेका छन् मेरो घरको छानामा कोही बुइगलमा कोही बैठककोठामा 

कोही बार्दलीमा

कोही करेसामा

भान्सामा, बेडरूममा

बगैंचामा, आँगनमा

ममाथि राज गरेजस्तो

कोही भर्‍याङ उक्लिरहेछन्

कोही भर्‍याङ ओर्लिरहेछन्

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी ।

***

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी

यी विकासका कुरा गर्छन्

शान्तिका कुरा गर्छन्

अधिकारका कुरा गर्छन्

नागरिकताका कुरा गर्छन्

व्यापारका कुरा गर्छन्

विज्ञान र प्रविधिका कुरा गर्छन्

धर्मका कुरा गर्छन्

समृद्धिका कुरा गर्छन्

शब्दहरूको चटक देखाउँदै

चढिरहेछन् मेरो घरको छानामा

होइन, ककसका छौंडा खेलिरहेछन् मेरो घरको भान्सामा

बेडरूममा

देउता थापेर राखेको पूजाकोठामा

निर्धक्क

मानौं मेरो घर कुनै उपनिवेशजस्तो ।


***

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी

जसले मेरो घरमा आगो सल्काएका छन्

जसले मेरो घरलाई घाइते र क्षतविक्षत बनाएका छन्

जगै हल्लिने गरी

जसले मेरो घरलाई कमजोर बनाएका छन्

घरी भुइँ तला त घरी माथिल्लो तल्ला

अपदस्थ गरेर मलाई

ममाथि हुकुम गरिरहेजस्तो

नांगो नाच देखाउँदै

मलाई लज्जित तुल्याएका छन्

होइन, ककसका छौंडा हुन् यी ।


***

होइन, ककसका छौंडा चढिरहेछन् मेरो शिरमाथि

र मेरो शिर निहुरेको छ

होइन, ककसका छौंडा चढिरहेछन् मेरो घरको छानामाथि

र मेरो घरको छाना चुहिएको छ

यो मेरो घर हुन सक्दैन

यो मेरो देश हुन सक्दैन ।

ल ल ल

होइन, कहाँ गए यो घर रूङ्न बसेकाहरू

होइन, कहाँ गए यो देश रूङ्न बसेकाहरू ।

प्रकाशित : आश्विन २३, २०७८ १३:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×