आमा- कोसेली - कान्तिपुर समाचार

आमा

राबत

झरीको एक बिहान
आकाश नै धर्तीमा झरिरहेको बेला
तिमी भने आकाशतिरै गयौ
आमा, तिमी आकाश भयौ !
अब कसरी छुनु मैले आकाशलाई ?

आकाशमा छन् जूनतारा

अब तिम्रो सहारा

आकाशमै डुल्छ घाम

म एक्लो पो कता जाम्

न छ मसँग, तिम्रो कान्छीऔंला

न छ मसँग, तिम्रो मुटुको दरी

न छ मसँग, मैले ऐना हेर्ने तिम्रो आँखा

म त केवल

तिम्रो सम्झनालाई अघि लगाएर

पछिपछि कुदिरहेछु– यो संघर्ष–लोकमा

आमा, के आकाशबाट म देखिन्छु ?


कहिलेकाहीँ लाग्छ–

उधारो रासनपानीका निम्ति

किरानापसलेसँग याचना पो गर्दै छौ कि !

कहिलेकाहीँ लाग्छ–

बाउको कुटाइले मामाघरतिर पो भाग्यौ कि !

कहिलेकाहीँ लाग्छ–

मेरो पढाइको ऋण तिर्न

ढुङ्ग्री फुकालेर साहुको ढोकामा पो पुग्यौ कि !

र, कहिलेकाहीँ लाग्छ–

यो लठ्ठु छोरोलाई हल गाँसिदिन

कुटुम्बहरुको दैलो पो चहार्दै छौ कि !

तर अहँ,

कहीँकतै देख्तिनँ तिमीलाई

कहीँकतै भेट्दिनँ तिमीलाई ।


भदौको एक बिहान

जगत्ले नै आकार लिइरहेको बेला

तिमी भने अन्धकारमा विलीन भयौ

आमा, तिमी निराकार भयौ !

अब कसरी देख्नु मैले निराकारलाई !


अझै पनि

भीरपाखाहरुमा सुनिने दुःखको स्वर

तिम्रैजस्तो लाग्छ !


अभावको साँझमा

भन्ज्याङबाट भारी बोकेर झर्ने मधुरो छाया

तिमीसँग दुरूस्तै मिल्छ !


काखमा नानी च्यापेर

खोला किनारमा गिट्टी कुटिरहेका

ती आमाका अनुहारहरु

ठ्याक्कै तिम्रैजस्ता लाग्छन् !

आमा, के तिमी अझै यतैकतै छौ र ?


जीवनका हरेक बिसाउनीहरुमा

मलाई हाँस्न मात्र सिकाएर

किन रून सिकाएनौ ?

त्यसैले

तिमीबिनाको यो एकान्तमा पनि

म रून जानिरहेको छैन ।

प्रकाशित : वैशाख २५, २०७८ १०:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आरक्षका अर्ना संरक्षणमा चुनौती

डिल्लीराम खतिवडा

उदयपुर — कोसीटप्पु वन्यजन्तु आरक्ष क्षेत्रमा घरपालुवा जनावरका कारण अर्ना संरक्षण चुनौती बन्दै गएको छ । घरपालुवा भैंसीलाई अर्नासँग वर्णशंकर गराएर पाडापाडी निकाल्ने समूह सक्रिय भएकाले चुनौती बनेको हो ।

आरक्ष क्षेत्रमा १० हजारभन्दा बढी घरपालुवा गाईभैंसी छन् । आरक्ष क्षेत्रमा लामो समयदेखि छोडिएका भैंसी र तीनका सन्तान (पाडापाडी) मा अर्नाकै जस्तो जंगली स्वभाव भइसकेको छ । त्यसैले आरक्ष क्षेत्रबाट घरपालुवा भैंसी हटाउन चुनौती बन्दै गएको हो ।

आरक्ष क्षेत्रमा रहेका अर्नासँग ‘क्रस’ गराइएका भैंसी पनि झट्ट हेर्दा अर्नाजस्तै ठूला–ठूला सिङ भएका देखिन्छन् । आरक्षमा अर्नाभन्दा अर्नासँग ‘क्रस’ (वर्णशंकर) भएका भैंसी बढी छन् । आरक्षले वैशाख ६ देखि ११ गतेसम्म अर्ना गणना गरेको थियो । गणना प्रतिवेदनअनुसार ५७ वटा अर्ना बढेको पाइएको छ । थपिएको ५७ सहित अर्नाको कुल संख्या ४ सय ९८ पुगेको छ ।

२०७४ सालमा भएको गणनामा आरक्षभित्र ४ सय ४१ वटा मात्र अर्ना थिए । २०३२ सालमा स्थापना भएको कोसी टप्पुमा सुरुमा ६३ अर्ना मात्र थिए । त्यसयता क्रमशः अर्नाको संख्यामा वृद्धि हुँदै गए पनि संरक्षण अभाव हुँदै गएको आरक्ष प्रशासनले जनाएको छ ।

घरपालुवा चौपायको चरिचरन रोक्न नसकिएको आरक्षका संरक्षण अधिकृत अशोक रामले बताए । ‘आरक्ष क्षेत्रमा ४ किसिमका जनवार छन्’ रामले भने, ‘पहिलो अर्ना, दोस्रो आरक्षनजिकै गोठ राखेर भित्र चरिचरनका लागि छोडिएका भैंसी, तेस्रो ८–१० वर्षदेखि नै रहेका १० हजारको संख्याका गाई (जुन गाई जंगली नै हुन्) र चौथो दैनिक चरिचरनका लागि आरक्ष क्षेत्र आसपासका गाउँबाट आउने चौपाया ।’

त्यसमध्ये आरक्षनजिकै गोठ बनाएर रातभरि भित्र छोडिने भैंसीका कारण अर्ना सरक्षणकामा चुनौती भएको उनले बताए । राति आरक्ष क्षेत्रमा छोडिने भैंसीबाट अर्नासँग वर्णशंकर भएर जन्मिने पाडापाडी समस्या भएको सरक्षण अधिकृत रामले बताए । आरक्ष सुनसरी, सप्तरी र उदयपुर तीन जिल्लाको सप्तकोसी तटीय क्षेत्रमा छ । यहाँ विश्वमै दुर्लभ मानिएको बाबुलिस जातको अर्ना पाइन्छ ।

प्रकाशित : वैशाख २५, २०७८ १०:०२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×