‘निबन्धको स्वास्थ्यमा सुधार हुँदै गएको देख्दै छु’ - कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘निबन्धको स्वास्थ्यमा सुधार हुँदै गएको देख्दै छु’ 

कान्तिपुर संवाददाता

लेखक हरि अधिकारीको नयाँ निबन्धसंग्रह ‘संकलित गद्यरचना’ भर्खरै प्रकाशनमा आएको छ । करिब १० वर्षअघि उनको पहिलो निबन्धसंग्रह ‘६० वर्षपछि’ प्रकाशित भएको थियो । बहुविधाका लेखक अधिकारीका यसअघि उपन्यास, कथासंग्रह र कवितासंग्रह गरी ७ थान कृति प्रकाशित भइसकेका छन् ।

यस संग्रहका रचनामा उनले आफ्नै जीवन र समयका स्मृतिलाई उधिन्दै एउटा विशिष्ट कालखण्डबाट गुज्रिएको नेपाली समाज, त्यसले निर्माण गरेको अधुरो, अपूरो र खण्डित सभ्यताको अभिलेख राख्ने जमर्को गरेका छन् । समकालीन निबन्ध र समीक्षा लेखनका सन्दर्भमा उनका अनुभव कस्ता छन् ? अधिकारीसँग गरिएको वार्ता :

आजकल नेपालीमा लेखिइरहेका अधिकांश निबन्ध विचार, कला र भाषिक लालित्यका दृष्टिले कत्तिको शक्तिशाली लाग्छन् तपाईंलाई ? के नेपाली निबन्धको स्वास्थ्य राम्रै छ ?

नेपाली साहित्यको निबन्ध विधामा उत्साहवर्द्धक संख्यामा कृति आइरहेका छन्, त्यो सकारात्मक हो । धेरै लेखिएपछि प्रयत्न र प्रयोग पनि धेरै किसिमले हुने नै भयो, जसले अन्त्यमा गएर धेरै ठूला कृति तयार हुने सम्भावनाको ढोका खोल्नेछ भन्ने आशा गर्न सकिन्छ । अहिलेका अधिकांश निबन्धमा विचार, कला र भाषिक सौन्दर्य तीनै कुराको परिपाक त्यति धेरै मिलेको भने पाउन्न म । तैपनि नेपाली साहित्यको निबन्ध विधा सम्पन्न हुँदै छ । र, निबन्धको स्वास्थ्य सुधार हुँदै गएको देख्दै छु ।

यस संग्रहमा संकलित लेखहरूको रचना अवधि लामो र विषयहरूको परिधि ठूलो छ । आफ्ना निबन्धहरूमा जन्मभूमि कुशादेवीदेखि २०२९–२०३१ को पोखरा, पुराना प्रतिष्ठत नेता बीपी, गणेशमान, किसुनजी, मोहनविक्रम सिंह, नामी व्यंग्यकार भैरव अर्याल र काठमाडौंका ओसिला गल्लीका रक्सी पसलसम्मका विविध विषय समेट्नुभएको छ । तपाईंले ४० वर्ष बिताएको काठमाडौंचाहिँ तपाईंको आफन्त किन हुन नसकेको हो ?

हो, मेरा यी निबन्धहरूमा मेरो जीवनयात्राको लामो कालखण्डको प्रतिविम्ब परेको छ । मेरो जीवन नै मेरा अनुभव र अनुभूतिको संग्रह हो । एक साहित्यकारको रुपमा मेरो सिर्जनात्मक यात्राको बाटो तयार हुनमा मलाई प्रेरित गर्ने स्थिति परिस्थिति, बाटो देखाउने गुरुहरू, प्रकृति, मलाई प्रेम गर्नेहरू, घृणा गर्नेहरू र मैले आदर्श ठानेका व्यक्तित्वहरू सबैको आआफ्नो हिस्साको योगदान छ । मैले मेरा रचनामार्फत ती सबैलाई सम्झिने, तिनको चर्चार् गर्ने र आभार प्रकट गर्ने प्रयत्न गरेको छु ।

मलाई लाग्छ, काठमाडौंले मलाई कहिल्यै आफन्त ठानेन, तर मलाई एउटा कवि वा लेखक बनाएको भने यसैले हो । मैले काठमाडौं र मेरो सम्बन्धका पाटाहरूको खुलासा तपाईंले उल्लेख गरेको यसै संग्रहमा संकलित एउटा निबन्धमा गरेको छु ।

यस किताबका अधिकांश निबन्धमा तत्समयका पात्र, प्रवृत्ति र घटनाप्रति असन्तोष र असहमति छ । आफू हिँडेर आएको बाटो र बाँचेको समयप्रति यतिविघ्न असन्तुष्टि किन ?

मेरो विगतलाई हेर्ने दृष्टिकोणका विषयमा तपाईंले निकाल्नुभएको निचोडप्रति म सहमत हुन सकिन । मैले कुनै पनि स्थिति परिस्थिति, प्रवृत्ति, पात्र र घटनालाई एउटा कोणबाट मात्र हेर्ने र पर्गेल्ने गरेको छैन । विक्रमीय २००७ साललाई नेपाल आधुनिक युगमा प्रवेश गरेको बिन्दु मान्ने हो भने त्यसयता हाम्रो देश र नेपाली जाति जुन किसिमले उन्नति र प्रगतिको पथमा अगाडि बढ्नुपर्ने हो, बढ्नसकेका छैनन् भन्ने सबैलाई थाहा छ । त्यसलाई लिएर उठ्ने असन्तुष्टि ममा पनि छ र एक लेखकका रुपमा त्यो असन्तुष्टि मेरा रचनामा प्रकट हुनु अस्वाभाविक हो भन्ने लाग्दैन ।

आफूलाई कुन अग्रज लेखकको निकट मान्नुहुन्छ ? नेपालीमा लेखिएको कुनै मनपर्ने एक निबन्ध सम्झिनु हुन्छ ?

म कवितामा मोहन कोइराला, कथामा विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला र दौलतविक्रम विष्ट, निबन्धमा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा र जनकलाल शर्माको निकट पाउँछु, आफूलाई । मेरा प्रिय नेपाली निबन्धकारहरूको नाम लिनुपर्दा देवकोटा र शर्माको अतिरिक्त शंकर लामिछाने, तारानाथ शर्मा र ध.च.गोतामेको नाम लिन्छु । व्यंग्यरचनाका दृष्टिले भैरव अर्याल बेजोड लाग्छन् । कुनै एक निबन्धको नाम लिन त्यति सजिलो छैन । सम्भवतः देवकोटाको ‘के नेपाल सानो छ’ को प्रभाव गहिरोसँग गडेर बसेको छ, मेरो मनमा ।

एउटा विधामा स्थापित भइसकेको लेखकले अर्को विधा किन लेख्नुपर्छ ?

एउटा विधामा स्थापित भइसकेको लेखकले अर्को विधामा किन लेख्नु हुँदैन भनेर मैले प्रश्न गरेँ भने जसरी तपाइँ सहज किसिमले उत्तर दिन सक्नु हुन्न, मलाई पनि यो प्रश्नको उत्तर दिन असजिलो लागिरहेको छ । लेखकलाई एउटै विधामा सीमित वा केन्द्रित हुनुपर्छ भन्न मिल्दैन ।

पाठकहरूले तपाईंलाई लामो समयदेखि बलियो, खरो, ठाडो, खस्रो, रूखो समीक्षकका रूपमा पढ्दै आइरहेका थिए । अब समीक्षकको रूपमा तपाईंलाई पढ्न पाइने दिन गए ? हालका दिनमा तपाईंलाई मनपर्ने कोही समीक्षक छन् ?

मेरो समीक्षालाई यति धेरै नराम्रा विशेषण दिन मिल्दोरहेछ भन्ने कुरा थाहा पाउँदा खुसी लाग्यो । मैले आइन्दा समीक्षा लेख्दै लेख्दिन भनी विद्याकसम नखाएकाले समीक्षकका रूपमा मलाई पढ्न पाउने दिन सधैँका लागि गए भन्न मिल्दैन । म भविष्यमा समीक्षा लिएर आउन पनि सक्छु । हालका दिनमा समीक्षा लेखिरहेका लेखकमा राजकुमार बानियाँ मनपर्छन् ।

अहिले आफ्नै विषयमा सिंहावलोकन गर्दा एउटा शानदार कविले निबन्धमा आफूलाई कुन बिन्दुमा भेट्टायो ?

आफ्ना निबन्धमा यसरी खोजेको नै छैन मैले आफूलाई । मेरो पहिलो निबन्धसंग्रह प्रकाशमा आएको समय, २०६९ सालमा सुधी पाठक र साहित्यका पारखीले मेरो गद्यलेखनको शैली र भंगिमा मनपराइदिएर मेरो हौसला बढाइदिएका थिए । आरम्भदेखि नै मेरो लेखनयात्रालाई नियाल्दै आएका र मेरोबारे यदाकदा लेखिरहेका एकजना वरिष्ठ समालोचकले त ‘नेपाली भाषाको जीवन्तता र लालित्यको संरक्षणप्रति सदैव सजग स्रष्टा’ भनेर मेरो प्रशंसासमेत गरेका थिए ।

मलाई स्नेह गर्ने ती अग्रज साहित्यमर्मज्ञले गरेको त्यस्तो प्रशंसाका लागि म आफू योग्य छु भनेर ढुक्कसँग भन्न त सक्दिन, तर हरेकपल्ट लेख्न बस्दाखेरि म ती अग्रजले भनेझैँ नेपाली भाषाको जीवन्तता र लालित्यको संरक्षणप्रति सजग रहन प्रयत्न भने गरिरहेको हुन्छु ।

तपाईंका निबन्धका विशेषताहरूलाई थोरै शब्दमा बयान गर्नुपर्दा कसरी गर्नु हुन्छ ?

यी निबन्धका विशेषताको गन्ती गराउने आँट छैन मसँग । यतिमात्र भन्न सक्छु, मेरा निबन्ध प्रबन्धहरूमा मैले भोगेको समयको अभिलेख राख्ने प्रयत्न सफलताका साथ पूरा भएको छ । यिनमा मेरो जीवनयात्राका अगणित पदचापहरूको मन्दमन्द ध्वनि सुन्न सकिनेछ । यी गैरआख्यान रचना भए पनि यिनमा आख्यानका तत्त्वहरू यथेष्ट मात्रामा भेट्न सकिन्छ ।

प्रकाशित : चैत्र २१, २०७७ १०:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

संगीतस्रष्टाका नालीबेली

आमाले गोपाल योञ्जनलाई संन्यासी बनाउने सपना देखेकी थिइन् । तर, गोपाल रक्सीको नशामा ढल्दै घर आएपछि आमा धुरूधुरू रोइन् । 
आधुनिक नेपाली संगीतमा काठमाडौं र दार्जिलिङ कसरी जोडिन पुग्यो ? किताबमा यसबारे  तथ्यसहित चर्चा छ । 
शार्दूल भट्टराई

झुले अर्ग्यानिक फार्महाउस एन्ड रिसोर्टमा गीत–संगीतबारे अनौपचारिक कुराकानी भइरहेको थियो । त्यसको नेतृत्व गरिरहेका थिए– बुलु मुकारुङले । कुराकानीमा सहभागी थिए– वसन्त थापा, नारायण ढकाल, डम्बर चेम्जोङ, सुरेश ढकाल र देवेन्द्र ढुंगाना ।

म कुराकानीमा सहभागी हुनुभन्दा पनि बढी मात्रामा एउटा श्रोता थिएँ । कुराकानीमा बुलु मुकारुङले केही गायक/संगीतकारका सार्वजनिक जानकारीमा नआएका प्रसंगको खुलासा गर्न थाले । केही चाखलाग्दा घटना सुनिसकेपछि मेरो जिज्ञासा बढ्यो । मैले त्यस्ता घटनाको विश्वसनीयताबारे प्रश्न गरेँ । उत्तरमा बुलुले भने, ‘त्यसका लागि पिटर जे. कार्थकको ‘नेपाली संगीतस्रष्टा’ भन्ने पुस्तक पढ्नोस् ।’

‘सेलेब्रिटी’ का निजी जीवनका सामान्य घटना पनि मानिसका लागि चासो र जिज्ञासाका विषय बन्छन् । त्यस दिन बुलुका कुरा त्यस्तै थिए । उनले मेरो कौतुहलता बढाउने काम गरे । त्यही पुस्तकबारे थप केही सोध्दै थिएँ । मेरो कौतुहलतालाई अझै बढाउने काम वसन्त थापाले गरे । उक्त पुस्तकको अध्ययनप्रति वास्तवमै जागरुक भएँ ।

***

आमाले गोपाल योञ्जनलाई संन्यासी बनाउने सपना देखेकी थिइन् । तर, गोपाल एक दिन रक्सीको नशामा ढल्दै घरमा आएपछि आमा धुरुधुरु रोइन् र आफ्नो सपनालाई त्याग्न पुगिन् । आमाको सपना अधुरो रहे पनि तामाङ बौद्ध परम्परामा हुर्केबढेका गोपाल योञ्जनले आफ्नै शब्द, स्वर र संगीतमा दुईवटा हिन्दु आध्यात्मिक भजन रेकर्ड गरे र जीवनभर कडा शाकाहारी बनेर रहे ।

काठमाडौंको मासंगल्लीमा रहेको नारायण साहुको ठर्रा पसलमा जानेमानेका गायक, संगीतकार र कलाकारको ठूलै जमघट हुन्थ्यो । त्यहाँका नियमित ग्राहकमा नारायणगोपाल, पिटर जे.कार्थक, उत्तम नेपाली, रवि शाह, कोकिल गुरुङ, भीमवरसिंह थापा, यमबहादुर खड्का, श्यामकृष्ण प्रजापति आदि हुन्थे । गृह मन्त्रालयबाट खटिएका कालो टोपी लाउने जासुस र लल्लुपञ्जुहरू पनि त्यहाँ कलाकारसँग घुलमिल हुन आउँथे ।

नारायणगोपाल त्यहाँको कडा नेवारी रक्सी र मसालेदार सितन निकै मनपराउँथे । एक रात ११ बजे नारायणगोपाल र पिटर ठर्रा पसलबाट निस्किए । सेतो मच्छिन्द्रनाथको मन्दिरअगाडि पुगेपछि मन्दिरभित्र रात्रिकालीन भजन चलिरहेको सुनियो । नारायणगोपाल र पिटर त्यहीँ छिरे । त्यहाँ चिलिमका चिलिम गाँजाको धूवाँ पनि उडिरहेको थियो । रक्सीको नशामै चिलिम तान्दै नारायणगोपालले धूवाँको मुस्लो फाले । त्यहाँ उनले ६ वटा भजन गाए । रातभर रमाउनेहरूका लागि अँध्यारो रात पनि जीवन्त बन्न पुग्यो ।

दार्जिलिङको चाादमारी रोडको ठाडो र घुमाउरो नालीमा कहिलेकाहीँ मातेर लडेका दुई जना प्रधानाध्यापक भेटिन्थे । तिनमा एक जना अगमसिंह गिरी र अर्का पिटर जे. कार्थकका बाजे अल्बर्ट कार्थक हुन्थे । अगमसिंह गिरी एक दिन बेलुकी मातेर पिटरको घरको गेट हल्लाउन आइपुगे । उनले भने ‘पिटर भाइ, हामीले यी बिहारी, कैयाँ (मारबाडीलाई हेपेर बोलाउने शब्द) र बंगालीहरूलाई दार्जिलिङबाट खेदाउनुपर्छ । यो भूमि हाम्रो हो । उनीहरू यहाँका होइनन् ।’

नातिकाजी शक्तिसम्पन्न व्यक्तिहरूको दबाबको पालना गर्थे । एकपटक दरबारसँग जोडिएका एक जना राणाले नातिकाजीलाई आफ्नो गीतमा संगीत भर्न दबाब दिए । नातिकाजीले पनि त्यसलाई स्वीकार गरे । उनले त्यसै दिन कार्यालयमा पुग्नासाथ त्यसमा संगीत भरे । त्यही दिन दिउँसो फत्तेमानले त्यो गीत गाए । साँझ त्यो गीत रेडियो नेपालबाट प्रसारण भयो । यस्तै कामका कारण नातिकाजीलाई दरबारको कारिन्दा ठान्नेहरू पनि थिए । उनीहरू नातिकाजीलाई पञ्चायती व्यवस्थाका पिठ्ठु ठान्थे ।

रेडियो नेपालको अवस्था निकै नाजुक थियो । त्यहाँ बाजाहरू नै थिएनन् । एउटा थोत्रे अर्गन, केही भायोलिन, केही मादल, एउटा जलतरंग, एउटा ट्र्यांगल, केही मुरली, केही बाँसुरी, केही तबेला, ढोलक र तानपुरा थिए । एक दिन रेडियो नेपालमा नारायणगोपाल एउटा गीत रिहर्सल गरिरहेका थिए । सँगैको स्टोर कोठामा रञ्जित गजमेरले एउटा डबल बेस फेला पारे र त्यो पिटरलाई दिए । बाजा पुरानो भए पनि राम्रो अवस्थामा थियो । पिटरले अभ्यास गरेर त्यसलाई ‘थर्ड इफेक्ट’ का लागि तयार बनाए । पिटरकै कारण रेडियो नेपालको रेकर्डिङमा पहिलोपटक डबल बेसको आवाज गुन्जियो ।

‘नौलाख तारा उदाए....’ भन्ने गीत सार्वजनिक हुनेबित्तिकै दार्जिलिङमा लोकप्रिय बन्यो । त्यससँगै त्यो ठूलो विवादमा पनि पर्‍यो । त्यसलाई भारतमा दबिएका आप्रवासी समुदायको विरोधी ‘अराष्ट्रिय’ गीतको रूपमा चर्चा गरियो । त्यस गीतका कारण भारतको एकतामै खतरा उत्पन्न हुन पुगेको बताइयो । त्यही गीतका कारण अम्बर गुरुङलाई खेद्ने काम सुरु भयो । डुअर्सको एउटा कन्सर्टमा त ‘खोइ अम्बरे ?’ भन्दै एउटा ग्याङ आक्रमण नै गर्न आइपुगेको थियो । त्यति हुँदा पनि दार्जिलिङमा अम्बर गुरुङको पक्षमा त्यहाँका नेताले केही बोलेनन्, केही गरेनन् ।

बच्चुकैलाश राजपरिवार र तिनका नसनाताका राणा तथा ठकुरीकहाँ गएर गीत गाउँथे । उनलाई बोलाएर गीत गाउन लगाउने कुरामा तँछाडमछाड हुन्थ्यो । हिमालय शाहकी गजबदना पत्नी प्रिन्सेस शाह त बच्चुकैलाशको हितचिन्तनमा ‘सदा व्याकुल’ देखिन्थिन् । यस्ता उच्च वर्गका धेरै महिलाको लाडप्यार उनलाई थियो । ह्यान्डसम बच्चुकैलाश त्यस्ता ‘महिलाका चहेता’ थिए ।

***

सारांशमा माथि उल्लिखित केही प्रसंग हुन् पिटर जे. कार्थकको पुस्तक ‘नेपाली संगीतस्रष्टा’ भित्रका । पुस्तकमा यस्ता अनेकौं प्रसंग छन् । संगीतस्रष्टाहरू प्रेममा परेका, रक्सीले मात्तिएका, अराजक बनेका, महागफाडी भएका, जुवाडे बनेर हिँडेका, गुट बनाएका, चाकडीबाज बनेका, एकले अर्काको ईर्ष्या गरेका, घमण्डी बनेका, अपमान गरेका जस्ता अनेक प्रसंग पुस्तकमा छन् । कतिपय प्रसंग रोचकमात्र छैनन्, घोचक पनि छन् । पुस्तकमा काठमाडौं र दार्जिलिङको संगीत संसारका संगीतस्रष्टालाई समेटिएको छ ।

दार्जिलिङका पिटर जे. कार्थकले १२ वर्षकै उमेरमा आफ्नो सांगीतिक जीवन सुरु गरेका थिए । उनी दार्जिलिङको ‘म्युजिकल ब्यान्ड’ को नेतृत्व गर्न पुगे । दार्जिलिङबाट नेपाल छिरेपछि र काठमाडौंमा रहन थालेपछि उनको जीवनयात्रा अनेकतिर छरिन पुग्यो । उनी क्यासिनोका कुपियर मात्र बनेनन्, स्कुल र कलेजमा अंग्रेजी पढाउने अध्यापक पनि बने । रेडियो नेपालमा पूर्णकालीन गितारवादक बनेका उनी एउटै कृति ‘प्रत्येक ठाउँ, प्रत्येक मान्छे’ बाट उपन्यासकारको चर्चामा पनि रहे । ट्राभल एजेन्सी सञ्चालन र सडक निर्माणसँग सम्बन्धित काममा पनि उनको आबद्धता रह्यो । उनी अंग्रेजी पत्रिकाका स्तम्भकार पनि रहे । उनको सम्पर्क–सम्बन्ध विभिन्न क्षेत्रका मानिससँग भयो । तर, यस पुस्तकमा उनले आफ्नो संगतका संगीत स्रष्टाहरूलाई मात्र समेटेका छन् ।

राजा महेन्द्रले अम्बर गुरुङलाई नेपाल राजनकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका लागि ‘आयात’ गरेपछि दार्जिलिङका संगीत स्रष्टाहरूको काठमाडौं बसाइँसराइ बढेको विचार राख्ने पिटरले अम्बर गुरुङलाई नेपाली आधुनिक संगीतमा सबैभन्दा ठूलो स्रष्टा ठानेका छन् । उनले अम्बरलाई आधुनिक नेपाली संगीतका ‘अल्फा’ र ‘ओमेगा’ भनेका छन् । आफूहरूका लागि अम्बर गुरुङ उस्ताद, नाइके, पथप्रदर्शक, दार्शनिक, एकभन्दा बढी अवतारका गुरु र इटालीका प्रख्यात अर्केस्ट्रा कन्डक्टर आर्तुरो तोस्कानिनीको साक्षात अवतार भएको मानेका छन् । सँगसँगै रेडियो नेपालमा अम्बर गुरुङ, गोपाल योञ्जन, नारायणगोपाल, नातिकाजी र शिवशंकरका सामान्य सहयोगी बन्नकै लागि आफ्ना सारा सिर्जनशील इच्छाहरू दबाएर बस्नुपरेको गुनासो पनि पिटरको छ ।

पुस्तकमा पिटरले विभिन्न गायक/संगीतकारहरूका स्वभावबारेसमेत तिखो टिप्पणी गरेका छन् । उनका अनुसार, बेसुरा गाए पनि गायिका कहलिएकी र ‘सेक्स बम’ मानिएकी दिलमाया खाती दम्भी र अहंकारी थिइन् । पिटर योगेश वैद्यलाई एकलकाँटे, अभिमानी र साम्प्रदायिक ठान्छन् ।

नामचाहिँ पुण्यात्माजस्तो भए पनि भक्तराज आचार्यलाई उनी दम्भी, अहंकारी, व्यर्थको फुलेल गायक मान्छन् । उनी शान्ति ठटाललाई एकलकाँटे, अरूसँग नमिल्ने, हेपाहा, रूखो र छुच्ची ठान्छन् । उनी अम्बर–शान्तिको प्रेमजालको कुरा पनि गर्छन् । उनको टिप्पणी छ– ‘शान्तिजस्तो एकल महिलाका लागि यसो हुनु स्वाभाविक थियो होला तर अम्बर गुरुङ त चार जना छोराछोरीसमेत भएका विवाहित पुरुष थिए । प्रेम र संगीतमा सम्भवतः जे पनि क्षम्य छ ।’ पिटरले रेडियो नेपालमा वाद्यवादक भएर दस वर्ष काम गर्दा अरू सबैसँग आफ्नो राम्रो सम्बन्ध भए पनि तारादेवीसँग भने बोलचालसमेत नभएको बताएका छन् ।

संगीतसँगै पिटर राजनीतिको कुरा पनि गर्छन् । उनले नेहरूको ‘समाजवादी भारत’ लाई बन्द मुलुक बताएका छन् भने बंगाली मार्क्सवादीहरू आधुनिक संगीत र संगीतकारप्रति असहिष्णु भएको उल्लेख गरेका छन् । डुअर्समा कन्सर्ट बिथोलेर अम्बर गुरुङ र उनको टोलीलाई लखेट्ने ‘राजनीतिक गुन्डाहरू पछि नक्सलाइटका नामले चिनिएको’ दाबी पिटरको छ । गोर्खाल्यान्ड आन्दोलनका प्रमुख सुभास घिसिङले छेडेको अभियानलाई उनले बौद्धिकताविरोधी अभियान मानेका छन् । नेपालका राजा महेन्द्रप्रति भने उनको सद्भाव देखिन्छ ।

वसन्त थापाको सम्पादन, संयोजनमा हिमाल किताबबाट प्रकाशित यो पुस्तक पढ्नुअघि यसबारेका चर्चामात्र सुनेको अवस्थामा लागेको थियो– पुस्तक केही संगीतस्रष्टाको निजी जीवनसँग मात्र सम्बद्ध छ । तर, किताब पढ्दै जाँदा लाग्यो– पुस्तकले आधुनिक नेपाली संगीतको आरम्भ, विकास र यसमा संलग्न स्रष्टा बारेसमेत रोचक पारामा तथ्यगत जानकारी दिने काम गरेको छ । आधुनिक नेपाली संगीतमा नेपालको काठमाडौं र भारतको दार्जिलिङ कसरी जोडिन पुग्यो भन्ने विषयमा पनि पुस्तकमा उल्लेखित सन्दर्भहरूले तथ्यसहित उजागर गरेका छन् ।

प्रकाशित : चैत्र २१, २०७७ १२:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×