बालबालिकालाई ‘कोसेली’- कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बालबालिकालाई ‘कोसेली’

राम्रा, नयाँ, सचित्र किताब हात परेको दिन केटाकेटी किताबसँगै रमाउँछन् । खुसी भएर किताब ओल्टाइपल्टाइ गर्छन् । सक्दो छिटो पढिसक्छन् । ‘ पढ’ भन्नै पर्दैन ।
नरेन्द्रकुमार नगरकोटी

सानो छँदा ‘चित्र छ कि छैन ?’ भन्दै पाना पल्टाउँदै किताबसँग खेलेको सम्झना मजस्तै धेरैसँग हुनुपर्छ । मेरो समयका किताबमा विरलै हुन्थे चित्र । चित्र भए पनि सामान्यतया रङ्गीन हुँदैनथे । किताबका पानामा चित्र छन् कि छैनन् भन्दै अनुमान गर्ने खेल बडो आनन्दको हुन्थ्यो ।

आजकाल हामी प्रायः यस्तो सुन्न अभिशप्त छौं, ‘केटाकेटी किताबै पढ्दैनन् ! पढाइमा ध्यानै दिँदैदन् ! भएका किताब पनि पढ्दैनन् !’

अभिभावक/शिक्षकका यस्ता डायलग खारेज गर्न जरुरी छन्– राम्रा, सचित्र किताब । राम्रा, नयाँ, सचित्र किताब हात परेको दिन केटाकेटी किताबसँगै रमाउँछन् । खुसी भएर किताब ओल्टाइपल्टाइ गर्छन् । सक्दो छिटो पढिसक्छन् । ‘पढ’ भन्नै पर्दैन ।

प्रश्न उठ्छ, कुन किताब राम्रो ? राम्रा किताब कहाँ पाइन्छन् ? यसै सन्दर्भमा, सचित्र किताब प्रालिले एकैपटक प्रकाशन गरेको छ, १० सुन्दर बालकिताब– ‘कोसेली’ । ‘३ वर्षदेखि १० वर्षसम्मका बालबालिकाका लागि सचित्र किताबको कोसेली’ भनेर चिटिक्कको प्याकेटमा किताबहरू राखी होम डेलिभरी पनि गरिरहेको छ । तिनै दस किताबमाथि संक्षिप्त चर्चा गरौं ।

‘आकारको घाउ’ रत्न प्रजापतिको कथा हो । चित्रचाहिँ समित श्रेष्ठको । कथामा ग्याजेट नै आकारको साथी हुन्छ । उसका आँखा कमजोर बन्छन् । ऊ हरेक विषयमा पछि पर्दै जान्छ । साथीहरू पनि टाढिन्छन्, ऊ एक्लिन्छ । ग्याजेटको लतले बालबालिकामा पर्ने असरबाट बच्न सचेत गराउँछ कथाले ।

सिर्जना शर्माको लेखन र नीलम भुर्तेलको चित्रमा तयार पारिएको छ ‘उपहार’ । आदित्यको जन्मदिनको विषयमा लेखिएको कथामा ‘के उपहार दिने ?’ भन्ने दुविधा प्रस्तुत छ । मौलिक खानालाई महत्त्व र जङ्क फुडलाई निरुत्साहित गर्न कथाले प्रेरित गर्छ ।

‘कथा भन्ने खाट’ मा शाश्वत पराजुलीले खाटलाई पात्र बनाएर कथा लेखेका छन् । चित्र छ– कृष्णगोपाल श्रेष्ठको । बाआमाले खाट बेच्न लागेको कुरा हजुरबाको कथा सुनेका मिलनलाई मन नपरेको प्रसंगबाट कथा अगाडि बढ्छ ।

‘के पो गर्ने खै ?’ निर्मला चापागाईको लेखन हो । यसमा अविन श्रेष्ठले बनाएका जीवन्त चित्रहरू छन् । बालबालिकाका मनमा उठ्ने प्रश्न र जिज्ञासालाई चित्रकारले आकर्षक रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् ।

‘गाउँ खाने कथा’ हरूले शोभितमान बनियाका चित्रसँगै केटाकेटीलाई तान्छन् । किताबले केटाकेटीलाई नयाँ विषयमा प्रश्न गर्न, सोच्न, उत्तर खोज्न प्रेरित गर्छ । हरेक पानामा एउटा प्रश्न सोधिएको छ । अन्तिम पानामा उत्तरको सूची पनि छ ।

‘चकचके खरायो’ लेखक–चित्रकार बियाट्रिक्स पोटरको किताबको नेपाली अनुवाद हो । अनुवाद कृष्णदीप सिग्देलले गरेका हुन् । पोटरकै चित्रहरू भएको किताबमा बादल नाम गरेको साहसी खरायोको कथा छ ।

‘चुलबुले च्यान्टु’ मा कृष्णदीप सिग्देलको लेखन र सोनाम तामाङको चित्र छ । कथामा चकचक गर्ने सानो बाँदरलाई रोचक किसिमले प्रस्तुत गरिएको छ ।

सुशीला खनालको लेखनमा दीपक गौतमका चित्रले सजिएको किताब हो ‘प्यारी’ । आमा र सन्तानको मायालाई मूल विषय बनाइएको किताबका हरेक पानामा भाका हालेर गाउन मिल्ने गरी शब्द बुनिएको छ ।

रोशन पोखरेलको कथा ‘भूत’ मा सुमन महर्जनले चित्र बनाएका छन् । अनिलले राति भूत देखेको प्रसंगले डर लागे पनि अन्तमा रमाइलोसँग कथा टुङ्ग्याइएको छ ।

‘लोभी कुकुर’ इसापूर्व ६२० मा जन्मेका इसप कथाको पुनर्लेखन हो । कृष्णदीप सिग्देलको लेखन भएको किताबमा सोनाम तामाङको चित्र छ । इसपका कथालाई नेपाली परिवेशअनुसार रोचक ढंगले लेखिएको छ ।

‘कोसेली’ का यी १० किताबको सम्पादन कृष्णदीप सिग्देलले गरेका हुन् । छरितो–आकर्षक साजसज्जामा तयार पारिएका किताबहरूका कागज तथा छपाइ अब्बल छ ।

-नगरकोटी मासिक बालपत्रिका ‘बाल उदय’का सम्पादक हुन् ।

प्रकाशित : आश्विन ३, २०७७ ११:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

छोप्‍न खोजेका विषय उघारिँदै गए

कान्तिपुर संवाददाता

अर्थशास्त्रका प्राध्यापक विश्वम्भर प्याकुर्‍याल संगीत, साहित्यका पारखी हुन् । नारायणगोपालले गाएको ‘तिमीले भनेका सारा देव छोएर’ गीतका गीतकार प्याकुर्‍यालको आत्मकथा ‘आफैंलाई खोज्दा’ हालै प्रकाशित छ ।

माल्दिभ्स र श्रीलंकाका लागि नेपाली राजदूत रहिसकेका अर्थशास्त्रका पीएचडी प्याकुर्‍यालका यसअघि अर्थशास्त्रलगायतका विषयमा १३ पुस्तक प्रकाशित छन् । उनीसँग गरिएको किताब वार्ता–

तपाईंका विचारमा पढ्नु के–का लागि होला ?

पढ्न एकाग्रताको आवश्यकता पर्छ । लेख–पुस्तक लेख्न, विचार तिखार्न अध्ययनले मद्दत गर्छ । अध्ययनले आत्मविश्वास बढाउँछ, तर्क, संवाद गर्ने ताकत दिन्छ ।

हालसालै पढेको हृदयस्पर्शी कुनै किताब ?

किताब पुरानै हुन् तर ती मैले लकडाउनमा पढें । जेम्स ए. डोर्न र बरुण यस. मित्राले सम्पादन गरेको ‘पिटर बउर एन्ड द इकोनोमिक्स अफ प्रस्पेरिटी’ र सन् २०१९ मा प्रकाशित पल मेसनलिखित ‘क्लियर ब्राइट फ्युचर– अ र्‍याडिकल डिफेन्स अफ द ह्युमन बिइङ’ पढिरहेको छु ।

तपाईं अन्तर्राष्ट्रिय मामिलाको जानकार पनि हुनुहुन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा लेखिएका असाध्यै मन परेका किताब पाठकलाई सिफारिस गर्नुस् न !

यस्ता किताब अनगिन्ति छन् । तर, मलाई साह्रै मन परेको र अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा रुचि राख्ने विद्यार्थीले वालेस थिजको ‘ह्वेन गभरमेन्ट्स कोलाइड’ अनि थमस सेलिङको ‘द स्ट्राटेजी अफ कन्फ्लिक्ट’ पढ्दा राम्रै ज्ञान हासिल होला ।

मन परेका किताबलाई के गर्नुहुन्छ ? देखिने ठाउँमा सजाउनुहुन्छ या सिरानीछेउ राख्नुहुन्छ ?

मन परेका किताब देखिने ठाउँमा सगर्व सजाएर राख्छु । तर, समयअनुसार र प्राथमिकताअनुसार सजाउने स्थान र पुस्तक भने परिवर्तन भइराख्छन् ।

नेपाली साहित्यमा प्रकाशित पछिल्ला आख्यान/ गैरआख्यान/ आत्मकथा कत्तिको पढ्नुहुन्छ ?

पछिल्लो समय प्राविधिक कारणले अर्थशास्त्रका भन्दा अन्य पुस्तक पढ्ने समय खासै मिलेको छैन । तर, पढेका केही किताबमा ‘अन्तर्मनको यात्रा’, ‘पल्पसा क्याफे’, ‘मेरो समय’, ‘खुशी’, ‘महको म’, ‘नथिया’ मन पर्छन् ।

तपाईंले पढेका सामाजिक–राजनीतिक किताबमध्ये पाठकलाई कस्ता किताब रिफर गर्न चाहनुहुन्छ ?

मैले स्नातकोत्तर तहमा प्राध्यापन गरेको थोर्सटिन भेबलिनको ‘द थिअरी अफ् लिजर क्लास’ रिफर गर्न चाहन्छु । यो सामाजिक–राजनीतिक व्यङ्ग्यको अनुपम उदाहरण हो ।

नेपालीमा कस्ता किताब लेखिएका छैनन् ? कस्ता लेखिनुपर्छ ?

अन्य विधामा नबोलूँ किनभने मेरो अध्ययन पुगेको छैन । तर, अर्थशास्त्रमा बोल्न सक्छु । महेशचन्द्र रेग्मीले लेखेका केही उल्लेखनीय किताबबाहेक नेपालमा हिस्टोरिकल इकोनोमिस्ट नै छैनन् । र, यसको महत्त्व हामी धेरैले बुझेकै छैनौं । यसअलावा इन्स्टिट्युसनल अर्थशास्त्रमा किताब पनि अभाव छन् ।

नेपाली समाज र इतिहासमाथि लेखिएका किताबका कमजोर पक्ष के होलान् ?

समाज र इतिहासका विषयमा लेखिएका धेरैजसो किताब राम्रै लाग्छन् । कमजोर पक्ष केलाउनतिर नलागौं । बरु मलाई लाग्छ– सूचनाको उपलब्धताको जटिलताले लेखक अन्योलमा पर्नु स्वाभाविकै हो ।

पढ्नु तपाईंका लागि के हो ? आनन्द, बाध्यता कि ज्ञानको अभीप्सा ?

यो जीवनमा परीक्षा दिनुपर्ने दिन अब सकिएकाले किताब पढ्नु मेरा लागि आनन्द र ज्ञानको अभीप्सा हो । बाध्यता कदापि होइन ।

स्कुल–क्याम्पसमा पढेका कस्ता किताब जीवनमा उपयोगी भए ?

स्कूले जीवनमा हाम्रा पुस्तकालय भनेकै शिक्षक हुन्थे । हाम्रो समयमा जे पढे पनि कोर्समा भएका ओरिजिनल किताब नै हुन्थे । स्कूल–क्याम्पसमा पढेका किताब सैद्धान्तिक ज्ञानका लागि अहिलेसम्मै उपयोगी छन् ।

घरमा तपाईंसँग कति किताब छन् ? तीमध्ये प्रिय पाँचको लिस्ट बनाउनुस् न !

घरमा, कौसीमा, थिङ्क ट्यांक कार्यालयको मेरो कोठामा, नेपाल अर्थिक संघको कार्यकक्षमा गरी हजारौं किताब छन् । तीमध्ये यीचाहिँ प्रिय हुन् भनेर लिस्ट बनाउनु सम्भव छैन । पाँच प्रिय किताबको सूची तयार पार्ने विषय साना छोरा–छोरीलाई बा र आमामध्ये को प्रिय भनेर जिस्क्याउनुजस्तो सजिलो होइन ।

तपाईंको आत्मकथा ‘आफैंलाई खोज्दा’ को कभरमै लेखिएको छ– ‘केही छोपिएका, केही उघारिएका’ । ‘छोपिएका’ विषय उघार्नुपर्छ भन्ने किन लाग्यो ?

यो मैले आफैंलाई खोज्दाको कथा हो– जीवनभरका सुख–दुःखको संकलन । आफ्ना भोगाइलाई आफैंसँग किरिया खाएर जस्ताको तस्तै लेखेको छु । लेखक पनि स्वयं, पात्र पनि आफैं । कतिपय विषय भन्न सकिन्न । त्यसैले लाग्यो– लेख्ने आँट गर्नुपर्छ ।

लेख्दै गएँ, छोप्न खोजेका विषय उघारिँदै गए, उघार्न खोजेका विषय पनि आवश्यकताभन्दा बढी उघारिए । यो कुरा मैले किताबको ‘आरम्भ’ मा पनि लेखेको छु ।

प्रकाशित : आश्विन ३, २०७७ १२:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×