क्रूर मौन

राजव

अब उसको दृष्टिको भविष्य राता पुलिसको हातमा छ  । यो वाक्य ‘ऊ कुन चीज हो ?’ शीर्षकको मेरो कथाको अन्तिम वाक्य थियो  ।

ZenTravel

राजधानीको एकप्रतिष्ठित त्रैमासिकमा निकै पहिलेयो कथाछापिएको थियो। प्रतिक्रियामापाठकहरूलेप्रयोग गरेको शब्दमा भन्ने हो भने यसलाई निकै पावरफुल कथामानिएको थियो । तर, यो कथाबारेपाठकको जिज्ञासा सकिएको थिएन । विशेषगरी हरिसिंह कार्कीबारे उनीहरू निकै कौतूहलमाथिए । हरिसिंह कार्कीकथाको नायक थियो । पाठक, दर्शकहरूको सहानुभूति नायकतिर नै हुन्छ । खलनायकतिर के हुनु ?

कोहीकोहीपाठक खलनायकको पक्षमापनि ढल्कन सक्छन् । यो कुरो पाठकको विचार, संस्कार, आर्थिक स्थिति, शिक्षा र रुचिमा भरपर्छ । यस मामलामा पाठकहरू स्वतन्त्र हुन्छन् ।

Meroghar


‘ऊ कुन चीज हो ?’कथाकाखलनायक राता पुलिसहरू थिए । कथामा काला पुलिस पनि थिए । दुवै, नायक हरिसिंह कार्कीका लागि खलनायक थिए । राता पुलिस र काला पुलिस एकअर्काका अत्यन्त दुस्मन थिए । काला पुलिस सरकार पक्षका थिए, राता युद्धरत पक्षका । भर्खर संसदीय व्यवस्था उदितभएको महाकविकोसानो सुन्दर नेपालमादुवै घमासान लडेका थिए । युद्धभन्दा प्रचार र आतंक धेरै थियो ।यो इतिहासको कुरो थियो । कथाहरिसिंह कार्कीकोबारेमा केन्द्रित थियो। कथा अगाडि बढ्दै गएपछिराता पुलिसलेहरिसिंह कार्कीको अपहरण गरेको होस उड्नेबयान आउँछ।


कुरो संगीन थियो । माम्लो अपरहणको । अपहरणकारी माओवादी । टुंग्याउनका लागि कथा टुंग्याएजस्तोभयो । कथा अगाडि बढिरहनुपर्थ्यो । अपहरणपछि हरिसिंह कार्कीलाईराता पुलिसले कहाँ लगे ?मारे कि ?काटे कि?छाडे कि ?के गरे ?कथाबारेपाठकका यस्तैकौतूहलपूर्णप्रश्नले मलाई लखेटिरहेका थिए । कति लखेटिनु ? त्यसकारण जवाफमा म योपूरक कथा लेख्दै छु । पूरक कथा प्रारम्भ गर्नुपूर्व‘ऊ कुन चीज हो ?’कथाको उपरोक्तअन्तिम वाक्यभन्दा अगाडिको प्रसंग के थियो त्यसको केही अंशउद्धृत गर्न जरुरी हुन्छ । तलका वाक्यहरू त्यसै प्रसंगकाहुबहु उतार हुन् ।


ऊ फेरि चुप छ । आतंकित छ । रातमा चारैतिर स्यालहरूको हुइयाँ चर्किरहेछ । नजिकै राता पुलिसले आगो बालेकाछन् ।

त्यसकारण उसको शरीरको एक छेउमा न्यानो राप परिरहेछ । माघको महिना भएको हुनाले वातावरणमा चिसो झन्झन् फैलिरहेछ ।फेरि त्यही स्वरले सोध्यो, ‘साला तँ कुन चीज होस् ? कुन जिनिस् होस् ? हामीले जान्न चाहेको यै हो ...तँमन्डले होस् कि, सुन्डले होस्, कांग्रेस कि सीआईडी होस् ? कुन चीज होस् ...?’


‘मैले भनिहालेंकेही समयअगाडिसम्म म विद्यार्थी थिएँ...अब जागिर खोज्न थालेको बेकारी भएको छु ...।’

‘योबाहेक तँअरू के होस् ? तेरो बाउ कांग्रेस, तँ के होस् ?’


‘म गाउँमा हुर्के–बढेको साधारण किसानको छोरा हुँ । एउटा जागिर पाए म सन्तुष्ट हुने थिएँ। मेरो अरू कुनै सोख छैन, म आफ्नै स्वतन्त्रतामा रमाउने मान्छे हुँ।’


‘के रे ...आफ्नै स्वतन्त्रता ? आफ्नै स्वतन्त्रताको कुरा बुर्जुवाहरू मात्र गर्छन्, थाहा छ तँलाई ?’
‘... ’


यसपछि उनीहरूले खासखुस सुरु गरे । खासखुसमा उनीहरूले यस्तो मान्छे शंकास्पद र खतरनाक हुन्छ भन्ने छलफल गरे । र, फेरि ऊतिर खतरनाक तरिकाले फर्के ।


रात वयस्क भइसकेको छ । अलिअलि जाडो र डरले उसको शरीर भित्रभित्र कामिरहेको छ । उसको आँखामा रातो पट्टी यथावत् कडासँग कस्सिएकै छ ।अपरहणपछि उसलाईतीन मोटरसाइकलसहित ढुकेर बसेका अर्का राता पुलिसले बीचको मोटरसाइकल पछाडि बसाएकाथिए । चालक रातो पुलिस थियो, ऊ पछाडि कोच्चिएर अर्को रातो पुलिस बस्यो । बीचमा पाउरोटीमा दलेको ब्ल्याक बेरीजामझैं ऊ बसेको थियो । त्यसपछि उसको अगाडि–पछाडि गरेर तीन मोटरसाइकल सक्दो रफ्तारमाबीस मिनेट हुइँकिएका थिए।


अब पूरक कथा प्रारम्भ हुन्छ—


नकटुवा गाउँमा पुगेपछि तीनवटैमोटरसाइकलको ब्रेक लाग्यो । राता पुलिसलेउसलाई हरदेव लालको खलिहानमा ओराले । नकटुवा गाउँको धनीमानी किसान हरदेव लाललाई माओवादीहरूएक नम्बरको गरिबमारा चुसाहा मान्थे । यो यथार्थ थियो ।माओवादीहरूले उसको सबखेतका पाकेका धानबाली लुटेका थिए ।खलिहान कब्जा गरेकाथिए ।हरदेव लालको त्यही खलिहानमादस–आठ अरू राता पुलिस उनीहरूलाई कुरिरहेकाथिए । मोटरसाइकलबाट ओरालेपछि राता पुलिसहरूलेउसलाई भुइँमा थचारे ।दुई राता पुलिस मिलेर उसको दुवै हात सन्ठीको डोरीलेबाँध्न उसको नाडी समाउँदै थिए।उसको आँखामा रातो पट्टी यथावत् कस्सिएकै थियो। ऊ चर्को त्रासमाथियो । र, पिसाबले उस्तै च्यापेको थियो । अपहरणकोआतंकमाथि पिसाबकोतोडले ऊ थप यातनामा देखिन्थ्यो । यसबाटउम्कनकुन बेला कट्टु खोल्न पाउँलाको जपमा रहेको उसले हात बाँध्न खोजिरहेका राता पुलिसलाई त्रसित स्वरमाभन्यो, ‘मैदान जाए के बा ।’


‘लम्हर कि छोट्का रे चुतिया?’


‘छोट्का।’


निर्दयी हाँस्दै तिनले उसलाई भनेका थिए, ‘कट्टुमै फेर ।’


अर्को कुनै सिनियरले तिनलाईहप्काउँदै अह्रायो, ‘अबे बेवकुफ सलबरतिनु काहे ?फेरवाके ल्याव सजल्दी ।’


अर्डरमुताविक तुरुन्ततीमध्येदुई राता पुलिसले उसको पाखुरा समाउँदै भनेका थिए, ‘चल चुतिया ।’


तिनले उसलाई घचेड्दैछेउको खेततिर लगे । र, ऊ पछाडि उभ्भिँदैभने, ‘चल, होक ।’


यो आदेश पाएर उसले फस्नर खोलेको थियो। केही बेरमा ऊ हल्का भयो।त्यसपछि तिनले उसलाई खलिहान फिर्ताल्याए । डोरी लिएर उसलाई कुरिरहेका अर्का तीन राता पुलिस मिलेर उसकादुवै हात बाँधे । र, भने, ‘बैठ भेडी चो... ।’


सुन्नासाथ ऊचिसो भुइँमा थचक्क बसेको थियो ।खलिहानको बीचमा ठूलो दायराको घुर बालिएको थियो । त्यसको राप उसको भागमा पनि अलिअलि आइपुगेको थियो । त्यहाँ भएका राता पुलिस कमरेड लालबहादुरकुर्मीको प्रतीक्षामा थिए । ऊ वीरगन्जबाट मोटरसाइकलमा आउंदै थियो । कमरेडलालबहादुर त्यताका योद्धाहरूको कमान्डर थियो । ऊ र केही कमरेड फिरौती र चन्दाको रकम असुल्न वीरगन्ज गएका थिए । असुलीको त्यहीरकम कोचेको ब्याकप्याक अँठ्याएर ऊ फर्कंदै थियो । ऊ कमरेडहितनारायण कोइरीले हाँकेको मोटरसाइकलमा थियो । सुरक्षाका लागि खटेका अरू चार मोटरसाइकल उसको अगाडिपछाडि गति मिलाएर कुदिरहेका थिए । तिनैको प्रतीक्षामा थिए, खलिहानमाघुर तापिरहेका कमरेडहरू । ती कमरेडमध्ये एउटाले बाँकी कमरेडलाई आदेश दिएको थियो, ‘चल गाव स ।’


यो लाल अर्डर सुन्नासाथजनवादीढोलकियाले ढोलक ठटाउन थाल्यो । त्यसको तालमा अर्कोले खैंजडी बजायो । यी दुवैबाजाको सम्मिश्रित तालमा बाँकीगर्जंदै गाउन थाले– जनता के चलावपलटनियाँहोचलावपलटनियाँहिलाव जिमिंदरवारवाहिलाव सिंहदरबारवाजनताके चलाव पलटनियाँहिलाव कठमंडुहिलाव दुस्मनवाँहिलाव मन्त्रीहिलाव सन्त्रीजनता के चलावपलटनियाँहोचलावपलटनियाँमौन कामिरहेको ऊ तिनको लालगान लीला सुनिरहेको थियो । तीमध्येको एउटालाई उसको मौन असह्य भएछ। कड्कियो, ‘अरे ओ सकार के चुतर हम्नी के गीततोहरा के भात नै खे का ?’


‘एकरा के छौंडी केगीत न सुनाद, मजा ली!’


यो कुरोमासब गलल हाँसे । तिनलेउसलाई आदेश दिए, ‘चल हम्नी सँगे गा, चल बोल ।’


भारतीय कम्युनिस्ट पार्टीको जनसंगठनले गाउने गीतलाई तिनले आफ्नो सन्दर्भमा ढालेरगाउने गरेका थिए। हरिसिंह कार्कीलाई यसको ओरिजनल गीत पनि आउँथ्यो ।ऊ तीसँगै त्यसको प्यारोडीगाउन थाल्यो– हिलावदुस्मनवाँ होहिलाव दुस्मनवाँ जनता के चलाव पलटनियाँ हिलाव दुस्मनवाँ तिनको गानबीच टाढाबाटमोटरसाइकलको घर्रघर्र, ढटढटको कर्कशआवाज आउन थाल्यो । गाना रोकेर एउटाले भन्यो, ‘बुझा ता कमरेड स ।’


अर्कोले कान थाप्दै भन्यो, ‘वैसने बुझाता ।’


तिनको अन्दाज सार्थक पार्दैएक छिनमा गडगडाएरचार व्रायल इनफिल्डमोटरसाइकलखलिहानछेउ आएर रोक्किए । कमरेडहरू फुर्तीका साथ त्यसबाट फटाफट ओर्लिए । खलिहानकाभुरा कमरेडहरू सब उठे । ऊपनि उठ्यो । सब एकसाथगर्जिए, ‘लाल सलाम कमरेड ।’


‘लाल सलाम, लाल सलाम ।’


कमरेड लालबहादुरले उसको अनुहारमा टर्च बाल्दै सोध्यो, ‘इए ह रघुनाथपुर गाँव केकंग्रेसिया के डाउटफुल बेटवा?’


‘जी कमरेड ।’


उसको हात, मुख घुर्दैलालबहादुरले आदेश दियो, ‘यसको आँखाको पट्टी,हात खोल्दे, अब यो भाग्छ काँ, भागे मर्छ ।’ लालबहादुरले वीरगन्जसँग जोडिएको सीमावर्ती भारतीय सहर रक्सौलको एक भुच्चढपुलिससँग किनेको पिस्तोल देखाउँदै भन्यो ।


सँगैकोकमरेड आदेश पालन हेतुउसको आँखाको पट्टी,हातको डोरी फुकाउनअघि सर्‍यो । लालबहादुरले आफ्नोक्यामोफ्ल्यागपाइन्टको खल्तीभित्र पेस्तोल घुसार्‍यो । आदेश पालन गर्नेले उसकोआँखाको पट्टी, हातको डोरी फुकायो । र, परघुरमा हुर्‍यायो । डोरीबाट मुक्त भएपछिउसका हात निकै हल्का भए। उसका आँखाले रातको धर्ती देख्न पाए । कहाँ छु भन्ने बुझ्न पाए ।बन्धनका उसका हात चिसोलेनिकैकठ्यांग्रिएका थिए । र,शून्य हुन थालेका थिए । तिनलाई तताएरज्यान फुक्न उसले दुवै हात माड्न थाल्यो ।बेथनापुरहाइस्कुलकोशिक्षक मारिएझैँमारिने हुँ कि ? वाअर्को कुनै यातना दिएर यिनलेसताउने हुन् कि ? त्रस्त ऊयस्तै, यस्तैसोच्दै थियो । उसको मुन्टो भुइँतिर झुकेकोथियो । रात उक्लिरहेको थियो रचिसो निकै बढेको थियो । उसको जीउमा सुइटर, मफलर पनिथियो । तर, त्यसले उसलाई पुगिरहेको थिएन । डर, चिसो, जाडोले ऊभित्र कम्प चलिरहेको थियो । बतासको थप्पड खाँदै भर्खरमोटरसाइकलबाट ओर्लिएकोलालबहादुरका, नाक कान, हात पनि चिसैथिए । घुरको ज्वाला हेर्दैलालबहादुरलेउसलाईभन्यो, ‘चल घुर लगे ।’लालबहादुर हात माड्दैघुरतिर लाग्यो । तर, ऊ यथास्थानमा पूर्ववत् विवश उभ्भिइरहेकोथियो ।लालबहादुरले‘चल घुर लगे’कसलाई भनेको हो उसले बुझिरहेको थिएन । उसलाई पहारा दिइरहेको एककमरेड कड्क्यो, ‘अरे कुत्ता के दुम सुनत नैख का कमरेड का कह ताडेन ?’


यसपछि ऊ घुरतिर गयो । लालबहादुरले उसलाई आफूसँगै बस्न अह्रायो । घुरको न्यानो पाएर उसको शरीर बिस्तारै फुक्न थाल्यो ।लालबहादुरले केरकारको पहिलोप्रश्नसोध्यो, ‘रघुनाथपुर किन आएको रे?’


‘म घरमा आएको हुँ, मेरो गाउँहो ।’


‘कसको छोरा ?’


‘रामसिंह कार्की ।’


‘ए !त्यैकांग्रेसीको छोरा पो, अच्छा। कत्ति दिन भयो गाउँ आएको ?’

‘दस दिन ।’

‘के उद्देश्यले आएको ?’

‘मआफ्नू घर आएको हुँ ।’

‘यो दस दिनसम्म बस्नुको मतलब ?’

‘आफ्नो घर हो, जहाँ पूरै जीवन बिताइन्छ ।’

‘त्यो त हो,तर दस दिनमाकांग्रेसी गतिविधि पनिखुब गरियो होला नि ?’

‘म कांग्रेसी हैन ।’

‘बाउ कांग्रेस, छोरो के त ?’

‘मान्नुस्, मेरो संलग्नता कुनै पार्टी वार्टीसँग छैन ।’


‘हाम्रो सुराकीमा खटिएर आएको त हैन ?’


‘यो सुन्दा पनि मलाई घृणा लाग्छ ।’


‘अनिकाठमान्डुमाके गरिन्थ्यो ?’


‘पढ्थेँ ।’


‘के?’


‘एम ए ।’


‘कुन विषयपढेको ?’


‘अंग्रेजी साहित्य ।’


‘सेक्सपियर मात्र पढ्या छ कि मार्क्स पनिपढ्या छ ?’


‘दुवैपढ्याछु।’


‘एंगेल्स को हो थाहा छ ?’


‘छ ।’


‘कम्युनिस्ट मेनिफेस्टोबारे जानकारी छ ?’


‘छ ।’


‘विश्व सर्वहाराका नेता,महानयोद्धाहरूलेनिन, स्टालिन, माओ, चे, चुतेह,क्यास्ट्रोबारे जानकारी छ ?’


‘छ ।’


‘बोल्सेविक पार्टीबारे ज्ञान छ ।’


‘छ ।’


‘मेनसेविकर बोल्सेविक पार्टीबीचको भिन्नता थाहा छ ?’
‘छ ।’


‘अक्टोबर क्रान्तिको बारेमा जानकारी छ ?’


‘छ ।’


‘चिनी क्रान्तिबारे अध्ययन छ ?’


‘छ ।’


‘महान्क्रान्तिपुरुष माओलाई पढेको छ ?’


‘छ ।’


‘होची मिन्ह, चाउ एनलाई को हुन् थाहा छ ?’
‘छ ।’


‘यत्ति अध्ययन भएको मान्छे, कम्युनिस्ट नभएर मूर्ख किन भएको ?’


अब यो प्रश्नमा के भन्नु ? यसमा‘छ’मात्रचल्नेवाला थिएन । त्यसकारण ऊ पूर्ववत्ओठबन्दीमा लाग्यो।लालबहादुर कड्क्यो, ‘यत्ति धेरैअध्ययन हाम्रो सुराकी गर्न त गरेको हैन ?’


‘मैले भनिसकें म यो कर्मलाई घृणा गर्छु ?’


‘त्यसो हो भनेकम्युनिस्ट किन नभएको ?’


‘मलाई स्वतन्त्र हुन मन पर्छ ।’


‘देशमा यस्तो अन्याय, अत्याचार, शोषण, गरिबी छ । तिमीयत्ति पढेको मान्छे स्वतन्त्र बस्न मिल्छ ?’


‘हेर्नुस्, मलाई यहाँ ल्याउने तपाईंका कार्यकर्तालाई पनि भनिसकेको छु म केही हैन जागिर खोजिरहेको बेकार हुँ ।’


‘आफू मात्र जागिर खोज्ने कि लाखौँ बेरोजगारलाई काम दिने व्यवस्था स्थापनामा लाग्ने ?’


यस्तो महान् विचार नकार्ने उसको के सामर्थ्य ? लज्जित मुद्रामा ऊमौन भयो ।


एक छिन कमरेडलालबहादुर पनि मौन भयो । वरिपरि छरिएका, घुरमा हात–ढाड सेकिरहेका राता पुलिसहरू, कमरेडहरू सब अदब मुद्रामा मौन थिए। गाउँका फटिचर कुकुरहरू मात्र भुकिरहेका थिए। उखुबारीभित्र पसेका स्यालहरूको हुइँया पनि रोक्किएको धेरै भइसकेको थियो । यत्तिकैमासाम्यवाद अहिल्यै खस्छ कि भनेझैँ गरेरएकाएकलालबहादुरलेआकाश हेर्न मुन्टो ढाडपछाडि ढल्कायो । फेरि सीधा पार्‍यो । एकाएककेहीसम्झेझैं गरेरभन्यो, ‘अँ यत्ति धेरै पढेको तिमीहाम्रा कार्यकर्ताहरूलाई पढाउन सक्छौ ?’


त्रस्त सोचमा डुबेको ऊ अलि हल्का भएको थियो । अरू कमरेडको कानअब यसले के भन्ला भन्ने सुन्न ठाड्ठाडा भएका थिए । उसले बिस्तारै भन्यो, ‘सकुँला ।’


लालबहादुर फेरि कड्क्यो, ‘सकुँला कि सक्छौ ?’
‘सक्छु ।’


‘तिनलाई तिमीलेसैद्धान्तिकप्रशिक्षण दिनुपर्छ ।’


‘हस् ।’


यो उसकोज्यान जोगाउने जवाफ थियो । ऊ निकै कम्पकम्पीमा थियो ।


‘त्यसो हो भनेल सुन, तिमीले चारमहिना यिनलाई, मार्क्स, माओ, लेनिन,चे, क्यास्ट्रोलगायतकम्युनिज्मकोसब बेसिक सिद्धान्तपढाउनुपर्छ। तिमीलेचाहने होभने हामी तिमीलाई संगठनात्मक तालिम दिन्छौं । तर, कर गर्दैनौं । हाम्रा कमरेडलाईप्रशिक्षणदिँदादिँदै के ठेगान तिमीआफैं कम्युनिस्ट भयौ भने खुसीको कुरा हुनेछ, नत्र केही छैन, त्यसपछि हामी तिमीलाई सुरक्षित मुक्त गर्नेछौं, हुन्छ ?’


हुन्न भन्ने उसको के सामर्थ्य । उसले लुत्रुकिएर भनेको थियो, ‘हस् ।’


‘तिमीतोकेको चौहद्दी छोडेर कहीँ जान पाउँदैनौ, तिम्रोखानेबस्ने सुरक्षित व्यवस्था हुनेछ । त्यतिन्जेल तिम्रो हालचाल, तिम्रो परिवारलगायत कसैले पनि पत्तो पाउनेछैन ।’


‘हस् ।’


लालबहादुर कमरेडले उसको भविष्यको यस्तो निर्धारणगरेपछि कार्यकर्ताहरूले उसलाई गाउँकै कुनै कमरेडको घरमा लगेका थिए। घरको ओसारामा भेला हुने जुझारुकमरेडहरूलाई ऊ कम्युनिस्ट मेनिफेस्टोदेखि विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलनकोसबअवयव र त्यसका सैद्धान्तिक पक्ष सरल ढंगमा पढाउन थाल्यो । प्रशिक्षण रातिराति लालटिनको उज्यालोमा हुन्थ्यो । दिउँसो कार्यकर्ता कहाँ जान्थे, के गर्थे उसलाई थाहा हुँदैनथ्यो । यो उसको वास्ताको कुरो पनि थिएन ।ऊ बिल्कुल बन्दीप्रशिक्षक भूमिकामा थियो । कसले, कसरी निगरानी गरिरहेछ भन्ने उसलाई पत्तोहुँदैनथ्यो । भाग्ने कोसिस नगर्नू भन्दैउसलाई यसको हिदायत दिइएको थियो । ऊ दिनरातसशंकित रत्रस्त भइरहन्थ्यो। पहिलो ब्याचका पच्चीसजनालाई उसले प्रशिक्षित गरिसकेको थियो । दोसोब्याचकालाई पढाउने काम चलिरहेको थियो ।


यस ब्याचकालाईप्रशिक्षण दिन थालेको चौथो रातको कुरो थियो । त्यस रातयो ब्याच,लगभग डेढ सयपुलिस र सैनिकको भयानकसंयुक्तरेडमा परेको थियो । यो रेडअमेरिकी नेभिसिलले गरेको रेडझैंसब साटसुट, पाटपुटमा भएको थियो । कोही उम्कन पाएनन् ।एकाएकसब जालमा परेकोपोठिया माछा भएका थिए ।घरका परिवारसमेत क्याप्चरमाथिए ।एकएकलाईट्रक र भ्यानमा हालेर दस कोस परको सैनिक ब्यारेक लगिएको थियो । त्यसपछि तिनको के हाल भयोअहिलेसम्मकोपत्तोमा छैन । तिनलाई बेपत्ता मानिएको छ । माओवादीहरूले तयार गरेको आफ्नाकार्यकर्ताको बेपत्ता लिस्टमा ती सबको नाम छ । तर, त्यहाँ हरिसिंह कार्कीको नाम छैन । यो कथामा बाहेक हरिसिंह कार्कीको नामकतै उल्लेखछैन । लिस्टबाट पनि बेपत्ता छ,हरिसिंह कार्की । पत्तोहुने लालबहादुर अहिलेसरकारमा छ । तर, मौन छ ।


प्रशिक्षण दिँदादिँदै हरिसिंह कार्की आफैँ चेजस्तो क्रान्तिकारी हुने निर्क्यौलमा पुगिसकेको थियो । यो कुरो उसकोभविष्यवाणी गर्नेलालबहादुरलाई पत्तो भएन । प्रशिक्षार्थीहरूले बिस्तारै कमरेडहरिसिंह कार्कीलाईबुझ्दै थिए ।

प्रकाशित : माघ २५, २०७६ ११:२६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

जुना तामाङको प्रेमकथा

हरि अधिकारी

अँगेनाको छेउमै भुसुक्क निदाएका दुइटै नानीहरूलाई माथि कोठामा लगी सुताइदिएर फर्केकी जुना तामाङले पकाएका, खाएका जुठा भाँडाकुँडा जम्मा पारी, तिनलाई प्लास्टिकको एउटा ठूलो बाटामा हाली र बाख्राको खोरनेर लगेर राखिदिई  । ती जुठा भाँडाकुँडा अहिल्यै माझूँ कि भोलि बिहानका लागि राखूँ ? एक छिन उसलाई दोमन भयो  ।

एउटा मनले भन्यो ‘अहिल्यै माझ् जुने, अहिले नै माझ्, टन्टै खलास गर्, खान साँची अरूलाई काम साँची आफूलाई भन्ने उखान त सुनेकिछेस् नि ?’


यो कुरोलाई जायज ठानेर त्यसै गर्न आँटेकी मात्र के थिई उसको अर्को मनले तुरुन्तै भन्यो, ‘आ..केको हतार, भोलि बिहान पनि सिकारको बन्दोबस्तीमा खटिएको पिपाको सिपाहीले जस्तो कुन राजाको पाल टाँग्नु छ र तँलाई, आजै, अहिले नै सबै काम सक्न ?’
उसलाई लाग्यो कुरो त यो पनि ठीक हो ।


आफ्नो मनले दिएको अघिल्लोभन्दा पछिल्लो सल्लाह मन पर्‍यो उसलाई त्यतिबेला । हुन पनि हो, दुई नानीहरू र आफूसमेत् ३ जनाको छोटो र छरितो भात भान्साका भाँडाकुँडा सफा गर्न कति नै समय चाहिने हो र ? अहिले गरे पनि भोलि गरे पनि, बढीमा उही आधा घण्टा लाग्ने न हो ।


त्यसपछि जुठा भाँडा थुपारेको बाटालाई खोरको छेउमा त्यसै छोडेर अँगेनाको डिलनेर आई र त्यहाँ राखिएको परालको चकटीमा थचक्क बसी । थचक्क बस्ने क्रममा ज्यान त्यति स्थिर र संयत नभएको देखेर उसले आफ्नो पेट र पुट्ठामा अलि बढी नै बोसो लागेको जस्तो अनुभव गरी । थोरै खिन्न भई ।


अधबैँसे उमेरको जस्केलामा पुग्न लागेको आफ्नो ढाडले आड खोजेजस्तो लाग्यो उसलाई । पलेटीमुनिको चकटीलाई सारेर नजिकको थामसम्म लगी र त्यसमा अडेस लागेर बसी । थामको अडेसा लागेर आँखा चिम्म गरी बस्दा शरीरलाई अलिकति सुबिस्ता भएजस्तो त भयो । तर, त्यसपछि पनि तत्कालका लागि गर्ने कुनै काम नभएको मानिसको जस्तो अन्यमनस्क मुद्रामा देखिई ।


त्यति नै बेला अचानक उसलाई केही बेर पहिले दुई–चार सर्को मात्र तानी निभाएर चौबन्दी चोलोको भित्री पत्रको सानो बगलीमा जतनसाथ राखेको चुरोटको ठुटोको सम्झना भयो । चुरोटको त्यस ठुटोलाई सम्झिएपछि अनुहारमा हल्का खुसीको तरंग फैलिएझैँ देखिएकी उसले त्यसलाई बगलीबाट झिकी र अँगेनामा भएको आगोको फिलिंगोमा झोसेर सल्काई ।


त्यसपछि चिम्सा आँखा, गोरो मुहार र थाम्मरथुम्मर बाक्लो ज्यान भएकी यस कथाकी एक्ली नायिका जुना तामाङ, नेपालका अधिकांश गरिब अम्मलीहरूको पहिलो रोजाइमा पर्ने पाइलट मार्का सस्तो र खरो चुरोट धित मर्नेगरी तानिरहेकी देखिई । पहिलो सर्कोमा तानेको चुरोटको धूवाँलाई तुरुन्तै बाहिर ननिकालेर घाँटीतिरै कतै अल्मल्याई र एक छिनपछि नाकका दुवै पोराबाट फुरुरु पारेर फ्याँकिदिई । सिंगो र ठुटो गरी उसले त्यस दिन खान लागेको चुरोटको त्यो आठौँ खिल्ली थियो ।


दिनेश सरले धेरैपटक भनेका थिए, ‘आफ्ना सुलुत्त परेका, मसिना चोरी र माझी औँलाका बीच च्यापेको चुरोटको खिल्लीलाई पातला ओठसम्म पुर्‍याई त्यसको लामो सर्को तानेका बेलामा तिमी गज्जबकी सेक्सी देखिन्छ्यौ ।’ सरले भनेको यो कुरा अहिले सम्झँदा उसको मुटु एकपटक ढक्क भयो । अनायाश नै फिस्स हाँसी र यसरी चुरोट तान्दा के म साँच्चिकै सेक्सी देखिन्छु त ? मनमा उठ्न खोजेको त्यो प्रश्नलाई बीचैमा टुक््रयाइदिई र टोलाएझैँ भई ।


चुरोटजस्तो नाथे पदार्थसँग उसको जीवनको सबैभन्दा मीठो स्मृति गाँसिएको कुरा कस्तो–कस्तो अमिल्दा र अनौठोजस्तो लाग्छ उसलाई, अहिले पनि । तर, त्यो थियो उसको जीवनमा आएको एउटा अद्भुत क्षण, जतिबेला उसले आफ्नो जीवनमा आएको पहिलो पुरुषप्रति पैदा भएको अति नै घनीभूत रतिरागात्मक आकर्षणको त्यस्तो तीव्र अनुभूति गरेकी थिई, जसलाई शब्दमा ठीकसँग उतारेर वर्णन गर्न सम्भव लाग्दैन उसलाई ।


उसले आफ्नो हृदयको अन्तस्तलमा बडो जतनका साथ लुकाएर राखेको पहिलो प्रेमको स्मृति–तरंग फेरि एकपल्ट सजीवझैँ भएर चेतनामा फैलिन थालेपछि उसका पातला कमनीय ओठमा अनायास मुस्कानको सानो धर्सो देखा पर्थ्यो हरेक पटक । त्यतिबेला पनि भयो त्यस्तै । उसले एकपटक लामो सास फेरी र आफ्नो स्मृतिको कोषागारबाट आफ्नो जीवनको त्यो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण क्षणलाई बाहिर निकाली, त्यससँग एक छिन खेल्ने चेष्टा गरी र त्यसले दिने आनन्दको सरोबरमा आफूलाई चुर्लुम्म डुबाई ।


जुना तामाङको सम्झनाको ढुकुटीमा दुःख, विरह र वेदनाका अप्रिय कुराहरू नै धेरै छन् । तर, दिनेशहरि सरसँग भएको पहिलो भेट र चुरोटको प्रसंगलाई भने उसले आफ्नो सम्झनाको एल्बममा भएको सबैभन्दा सुन्दर तस्बिरको रूपमा हृदयमा सजाएर राखेकी छे । जुनालाई लाग्छ, उसको हृदयको भित्री तहमा कोरिएको त्यस तस्बिरको रङ ऊ नमरुन्जेल फिक्का हुनेछैन ।


खिरिलो ज्यान भएका, सामान्यभन्दा अलि अग्ला, अधबैंसेजस्ता देखिने इँटेबेंसीको गौरेश्वर हाइस्कुलका अंग्रेजी शिक्षक दिनेशहरि नेपाली सरसँग जुनाको देखाभेट अचानक नै भएको थियो । ती दुवैको जीवनको मार्गचित्रलाई नै पूरै फेरिदिने त्यो अद्भुत क्षणको सम्झना मात्रले पनि जुनाको हृदयमा रोमाञ्चको तरंग उठ्छ अहिले पनि ।


रोसी खोलाको उद्गमतिरको एउटा सानो गाउँबाट पहिलोपल्ट पनौती बजारको इन्द्रेश्वर मन्दिरमा माघे संक्रान्तिका दिन लाग्ने मेला भर्न भाउजू अनिता ब्लोन तामाङको साथ लागेर आएकी थिई १९ वर्षीया चञ्चल चपल किशोरी जुना ब्लोन तामाङ । मंसिर महिनाको खुला फाँटमा आफ्ना स–साना पखेटाहरू फिर्फिर गर्दै निर्धक्क उडिरहेको गाइने कीरोजस्तै पनौती बजारमा आँखाअगाडि आउने सबै वस्तु र तिनले बनाउने दृश्यलाई आँखाले चुम्दै, अडिँदै अडिँदै हिँडिरहेकी थिई ऊ ।


अचानक उसका आँखा इन्द्रेश्वर मन्दिरतिर लाग्ने मोडनेरको डबलीमा हालिएका प्लास्टिकका कुर्सीहरूमध्ये एउटामा बडो निस्फिक्रीसँग खुट्टा फैलाएर बसेका र सार्‍है भाँती पारेर अत्यन्तै स्वाद लाग्नेगरी चुरोट तानिरहेका दिनेशहरि सरमा गएर ठोक्किएका थिए । त्यसो त त्यस दृश्यमा त्यस्तो अनौठो केही पनि थिएन तर जुनालाई त्यसले मन्त्रबिद्धझैँ बेसुध पारेको थियो । देख्दैखेरी बेकारको जस्तो लाग्ने, सुर्ती बेरेको कागजको एउटा टुक्रोलाई ओठमा च्यापेर तान्दै मुख र नाकबाट पीरो धूवाँको मुस्लो निकालिरहेका ती ख्याउटे अधबैंसे त्यस दिन, त्यस खास क्षणमा उसलाई किन त्यति धेरै आकर्षक लागेका थिए, त्यसको रहस्य भने उसले अहिलेसम्म पनि पत्ता लगाउन सकेकी छैन ।


दिनेशहरि सर बसेको बाहेक अरू तीन–चार कुर्सी पनि थिए त्यहाँ । तिनमा अरू मानिस बसेका थिए । ती सरका साथी वा विद्यार्थीहरू हुँदा हुन् । तर, जुनाले भने त्यस क्षणमा पनौती बजारको त्यो मुख्य चोकमा अंग्रेजी सर दिनेशहरि नेपालीबाहेक अरू कसैलाई पनि देखिन । देख्दैमा गम्भीर र नीरस लाग्ने ती भद्रपुरुषले तत्काल त्यही क्षणमा उसको दिल र दिमाग दुवैलाई बलियोसँग आफ्नो पकडमा लिएको कुरामा भने कुनै सन्देह थिएन ।


आफूले कहिल्यै नदेखेकी, खाँट्टी गाउँले तामाङ्नीजस्ती देखिने एउटी किशोरीले त्यसरी गहिरो दृष्टिले आफ्नो अनुहारमा हेरेको थाहा भएपछि दिनेशहरि माड्साहेबले अलिक असजिलो माने । आङ तानेर संयत हुने प्रयत्न गरे र त्यसपछि बसेको कुर्सीबाट उठेर जुनाको ठीक अगाडि आएर उभिए । जुना खङ्ग्रङ्ग भई । धेरै संकोच र डर थोरै भरोसाको मनस्थितिमा टाउको निहुर्‍याएर उभिइरही ।
के गरूँ, कसो गरूँ भएका दिनेशहरि सरले कमिजको माथिपट्टिको बगलीमा भएको याक मार्का चुरोटको बट्टाबाट झटपट एउटा चुरोट झिकेर जुनातिर तेर्स्याउँदै थोरै संकोचका साथ सोधे, ‘खान्छ्यौ ?’


‘छ्या खान्छौँ कि क्या हो हामी त्यस्तो जाबो चुरोट ?’ जुनाले अलि भन्केको तिखो स्वरमा जवाफ दिई । त्यतिबेलासम्म ऊ चुरोट खान्नथी, उसलाई सुर्तीको गन्ध नै मन पर्दैनथ्यो ।


‘ओहो, गल्ती भो सरी है’ दिनेशहरि माड्साहेबले यति भने र जुनाका दुवै हत्केलालाई एकै ठाउँमा राखी चपक्क समाएर थुम्थुम्याए । उनको त्यो कमनीय स्पर्ष र उनले मधुरो स्वरमा मागेको माफीको जुनाको हृदयमा यति बलियो प्रभाव पर्‍यो ऊ भावावेशमा आएर थर्थर् कााम्न थाली । उसलाई सरको अगाडि उभिइरहन सकस भयो । सरको हातबाट आफ्ना दुवै हत्केलालाई बिस्तारै छुटाएर ऊ नजिकै रहेको कुर्सी तानेर बस्न पुगी ।


जुनालाई त्यसपछि घरमा के भयो ? आमा बाले के भने, मलेसियामा भएको दाजुले के लेखेर पठायो, भाउजूले सहयोग गरिन् कि गरिनन्जस्ता कुराहरूको विस्तृत विवरण दिन मन लाग्दैन । ऊ आफ्नो र दिनेशहरि नेपाली सरको सम्बन्धलाई लिएर आफूले गरेको त्यो अहम् निर्णयलाई मात्र सम्झन्छे, जसले उसलाई आजको स्थितिमा ल्याइपुर्‍याएको थियो ।


जुनाले सम्झी, त्यस दिन भाउजू र सर स्वयम्को करबलले इन्द्रेश्वरको मेलाबाट गह्रुँगो मन लिएर घर फर्केकी जुना त्यसको एक महिना पनि पूरा नबित्दै एउटा रुकस्याकमा दुई जोडी कपडा, दाँत माझ्ने मञ्जन र बुरुस, एउटा काइँयो र मुट्ठीभित्र अटाउने खालको एउटा सानो ऐनाजस्ता खिच्रिमिच्री सामान हालेर सरासर दिनेशहरि सर ले पढाउने गरेको स्कुल भएको ठाउँ इँटेबेंसी
पुगेकी थिई ।


त्यसरी घर छोडेर हिँडेकी उसको मनमा ठूलो धुकचुक थियो । अनेक प्रकारका अशुभ आशंकाहरूबाट दपेटिएकी उसका पाइलाहरूसमेत ऊ हिँडिरहेको बाटोको ठीक ठाउँमा परिरहेका थिएनन् । तर, उसको मनको भित्री कुनामा भने दिनेशहरि सरप्रति उसले गरेको भरोसाको दियो मन्दमन्द आँचमा भए पनि पूरै दृढताका साथ बलिरहेको थियो ।


सोधखोज गरेर सर बसेको घर पत्ता लगाई त्यसको पिँडीमा बसेर उनलाई पर्खिरहेकी जुनाले अपराह्न साढे ४ बजेतिर सर् आएपछि बडो सुस्थिर र संयत स्वरमा ‘सर् म त आएँ नि’ भनेकी थिई ।


ऊ आउनेछे भन्ने कुरामा ढुक्क भएर बसेझैँ दिनेशहरि नेपाली सरले पनि उसलाई असीम अनुरागका साथ अँगालोमा बेर्दै भनेका थिए, ‘स्वागत छ जुना प्यारीलाई । म एक प्रकारले तिमीलाई नै पर्खिरहेको थिएँ ।’


जुनाको प्रेमले प्रेमीको अँगालो पाएको थियो, उसको देहले सन्तुष्टि । उसले छिट्टै नै एउटी स्त्रीको जीवनका लागि सर्वाधिक महत्त्वको मानिने मातृत्वको सुख पनि पाएकी थिई । तीन वर्षभित्र २ सन्तानकी आमा भएकी थिई ऊ । त्यसपछि दुवैको सल्लाहले दिनेश सरले परिवार नियोजनको स्थायी उपाय अवलम्बन गरेका थिए ।


अतीतका तीता–मीठा सम्झनाहरूको तलाउमा डुब्दै–उत्रँदै गरेकी जुनाले फेरि अर्को चुरोट सल्काई । तल्लो ओठको एउटा पत्रमा तिखो आँच पुग्ने गरी एउटा लामो सर्को तानी र मुख गोलो पार्दै त्यसबाट धूवाँको स–सानो नीलो रङको मुस्लो फ्याँकी । किन हो उसको मन थोरै शान्त भयो ! अनि उसले आफ्नो जीवनमा घटित त्यो सबैभन्दा भयानक घटनाले हृदयमा पारेको कहिल्यै खाटा नबस्ने घाउलाई सुम्सुम्याउन थाली ।


एउटा घुर्मैलो दिनको कुरो हो यो । स्कुलबाट निकै ढिलो गरी आएका दिनेश सरले त्यस दिन स्कुल जाँदा लगाएर गएको कपडासम्म पनि नफेरी उसलाई सुत्ने कोठामा बोलाएका थिए र एकदम धीमा स्वरमा अडिई अडिई भनेका थिए, ‘मलाई माफ गरिदेऊ प्रिय जुना, मैले मेरो जिन्दगीको सबैभन्दा ठूलो रहस्य तिमीसँग लुकाएर राखेको थिएँ । म माओवादी दलको कार्यकर्ता हुँ, एउटा तहको नेता भने पनि हुन्छ । तिमीसँग सम्बन्ध बढाउने र सँगै बस्ने बेलामा मैले पार्टीलाई जानकारी गराएर अनुमति पनि लिएको थिएँ । तर, अहिले पार्टी नेतृत्वको आन्तरिक द्वन्द्वका कारण परिस्थिति फेरिएको छ र ममाथि कारबाही हुनुपर्छ भन्ने कमरेडहरू निर्णायक तहमा पुग्नुभएको छ । उहाँहरूले ममाथि यौन विचलन र सुविधाभोगी निम्न पुँजीवादी व्यवहार गरेको आरोप लगाउनुभई मलाई आचरण शुद्धीकरण र आत्मालोचनाका लागि पश्चिमको जलजला क्षेत्रको श्रम शिविरमा पठाउने निर्णय गर्नुभएको छ । भोलि नै हिँड्नु भन्ने आदेश छ ।’


सरको कुरा सुनेर जुनाको त आफू उभिएको जमिन नै भास्सिएको झैँ भएको थियो । एकदम नै हतप्रभ भएकी उसले बिस्तारै सोधेकी थिई, ‘पार्टीको यो आदेश नमाने के हुन्छ ?’


‘मलाई मारेर यतै कतै फालिदिन्छन् ।’


‘मेरो के हुन्छ त अब ?’ अधमरो स्वरमा जुनाले अर्को प्रश्न सोधेकी थिई ।


‘हाम्रा दुइटा नानीहरूका लागि तिमीले सर्भाइभ गर्नुपर्छ । मैले ब्राइट फ्युचर बोर्डिङ स्कुलका प्रिन्सिपल राघव सरसँग कुरा गरेको छु । उहाँले तिमीलाई केही न केही काम दिनुहुन्छ । हाम्रो प्रेमको निसानी यी दुई बालखलाई बचाउने प्रण गर्छ्यौ नि ?’
त्यसपछि दुवै जनाका लागि आपसमा भन्ने–सुन्ने कुरा केही पनि बाँकी रहन गएको थिएन ।


त्यसको भोलिपल्ट बिहान सबेरै दुई जना पुरुष र दुई जना स्त्री कमरेडहरूले राप्ती अञ्चलको पहाडी भेगतिर पुर्‍याउने भनी लिएर गएको जुनाको प्राणप्रिय, गौरेश्वर हाइस्कुल इँटेबेंसी काभ्रेका अंग्रेजी शिक्षक दिनेशहरि नेपालीको यतिका वर्ष बितिसक्दा पनि कुनै खुट्पत्तो छैन । यता दिनेश सरकी प्रेयसी जुना तामाङ भने गाउँकै एउटा प्राइभेट स्कुलमा पियनको काम गरेर आफ्नो र दिनेश सरको प्रेमका निसानीहरूलाई जसोतसो बचाउने प्रयत्न गरिरहेकी छे ।

प्रकाशित : माघ २५, २०७६ ११:१४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×