संगत गुनाको फल

बालिका थपलिया

‘तिमी यस नेपालमा खेर गइरहेका नदी सरह हौ,’ श्रीमान् गोविन्दराज भट्टराईले आफूलाई यस्तो वाक्य प्रयोग गरेपछि अञ्जनाको मनमा काँडा बिझेझैं भयो  । यही वाक्यले उनलाई नियात्राकार पनि बनायो  ।

केही लेखेर देखाउन मन लाग्यो । उनको क्षमताले उनलाई चुनौती दियो । त्यसपछि उनले ‘जीवनका घुम्ती र देउरालीहरू’ नामक कृति जन्माइन् । ‘यात्रामा पनि ठूलो शिक्षा लुकेको हुँदो रहेछ’ अञ्जना आफनो आत्मसंस्मरणमार्फत् यही वास्तविकतालाई प्रस्ट्याउन चाहन्छिन् ।

उनले कृतिको सुरुवातमा ताप्लेजुङको महत्त्वलाई बयान गर्दै ‘ताप्लेजुङ यात्राको संयोगले ब्युँझाएका सम्झनाका पत्रहरू’ शीर्षकको संस्मरण लेखेकी छन् । त्यो ठाउँ उनको श्रीमान्का पुर्खाहरूको थातथलो पनि हो । दोस्रो लेखले इलामको महत्त्वलाई दर्सार्एको छ । जहाँ उनले इलामको शैक्षिक र प्राकृतिक महत्त्वको चर्चा गरेकी छन् । तेस्रा नियात्रामा उनले नगरकोटको प्राकृतिक सुन्दरताको बयान गरेकी छन् ।

चौथो संस्मरणमा उनले श्रीलंका यात्राबारे लेखेकी छन् । राष्ट्रसंघको महासभाका निम्ति उनलाई जाने अवसर मिलेको थियो । कोरिया भ्रमण गर्दा सियोल, ग्वाङ्जु, मोक्पो, दक्षिण कोरियाको दक्षिणी सिमाना आदि ठाउँ घुम्दाको अनुभवको बयान गरेकी छन् ।
परिवारसँग भारत भ्रमण गर्दा अनि धार्मिक स्थलमा जाँदा उनले गरेको अनुभवलाई यसरी व्यक्त गर्छिन्, ‘शक्तिका प्रतीक देवीस्थलहरू किन उचाइमा हुँदा रहेछन् ? शक्तिछेउ पुग्न सजिलो हुँदैन, कडै परिश्रम गर्नुपर्छ भनेर होला त ।

हुन त अन्य कति देवताका मन्दिर पनि चुचुरामा हुन्छन् । उदाहरणस्वरूप नेपालको मुक्तिनाथ, भारतको बद्री केदारलाई लिन सकिन्छ तर उचाइमा हुने देवीस्थलको संख्या अन्यको तुलनामा बढी नै देखिन्छ ।’ त्यसपछि उनी अमेरिकाको नेब्रास्का जाँदा घुमेका विभिन्न ठाउँको बारेमा आफनो अनुभव लेख्छिन् । त्यहाँको युनिभर्सिटी, पुस्तकालय, फार्मर्स मार्केट, चिडियाखाना, बेलेभ्यु विश्वविद्यालय, प्रविधि विभाग, ग्यालप, डेरी, स्टेट क्यापिटल, स्ट्राटेजिक एयर कमाण्ड म्युजियम, वासिङटन, स्टेट डिपार्टमेन्ट र क्यापिटल हिल आदि ।

‘मोक्पो राष्ट्रिय विश्वविद्यालयको निमन्त्रणा’ शीर्षकको संस्मरणमा कोरिया यात्राको बारेमा लेखेकी छन् । यात्राको क्रममा भेट भएकी एउटी पाकी महिलाले जुस पिएका ग्लासलाई टिसुले पुछपाछ पारेर आफ्नो ब्यागमा खुसुक्क छिराएको देख्दा मानवीय स्वभावमा समानता भएको अनुभव गर्छिन् लेखक ।

मानवीय स्वभावलाई जाति, धर्म, भाषा, भूगोलले अन्तर नल्याउने उनको ठम्याइ छ । अर्को संस्मरण ‘एक आकस्मिक यात्रा’ मा जीवनका आरोह–अवरोहलाई यसरी परिभाषित गरेकी छन् ‘आरोह–अवरोह जीवनका अभिन्न गहना हुन् । कुन क्षण के हुन्छ सधैं अनिश्चित ।’ यसभित्र उनले आफूलाई मुटुको समस्या हुँदा झेलेको समस्या र उपचारको बारेमा उल्लेख गरेकी छन् । अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थानमा नयाँदिल्लीमा गएर मुटुको उपचार गरेको बारेमा उनले यसमा उल्लेख गरेकी छन् ।

आफ्नी छोरीसँग थाइल्यान्डमा यात्रा गरेको प्रसंगलार्ई उनले ‘थाइल्यान्डको पर्यटकीय यात्रा’ शीर्षकको संस्मरणमा सम्झना गरेकी छन् । यस कृतिमा समेटिएको अन्तिम संस्मरण ‘दिल्लीको अस्पताल बसाइ र पठन’ मा आफ्ना श्रीमान् बिरामी भएर भारतको अस्पतालमा उपचार गराउँदाको समयलाई अभिव्यक्त गरेकी छन् ।

सरल लेखनशैलीमा जीवनको गहनतालाई अञ्जना वस्तीले आफ्नो पुस्तकमा प्रस्तुत गरेकी छन् ।

आफ्नो जिन्दगीका भोगाइलाई शालीन शैलीमा उत्खनन् गरेकी छन् । यसलाई ओरिएन्टल पब्लिकेसनले प्रकाशित गरेको छ । कुनै पनि व्यक्तिको जीवनमा परिवारको महत्त्व अतुलनीय हुन्छ भन्ने वास्तविकतालाई लेखकले प्रस्ट्याएकी छन् । ‘यात्रा अनन्त ज्ञानको स्रोत हो’ यो भनाइलाई उनले आफ्नो लेखनमा उतारेकी छन् ।

साहित्यिक परिवारसँग नाता जोड्न पुगेकी र आफू पनि लामो समयसम्म त्रिभुवन युनिभर्सिटीमा प्राध्यापन क्षेत्रमा संलग्न रहेकी उनी संगतबाट लेखक भएको यथार्थलाई आफ्नो लेखाइमार्फत् उजागर गर्छिन् ।

प्रकाशित : कार्तिक १६, २०७६ १०:३१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

भर्चुअल प्रेम : अप्रिल फूल

बालिका थपलिया

लेखक कृष्ण आचार्यले आफ्नो पहिलो उपन्यास ‘अप्रिल फुल’ मा अहिलेको समयको जल्दोबल्दो विषय यो विषय हो— भर्चुअल प्रेम  ।

युरेका पब्लिकेसनले बजारमा ल्याएको यो पुस्तक पछिल्लो समय पुस्तक बजारमा चर्चामा रहन सफल छ । उपन्यास युवा पुस्ताको प्रेम कथामा आधारित छ । यहाँ प्रेमी–प्रेमिकाले आफनो प्रेम व्यक्त गर्ने माध्यम फेसबुक बनेको छ । फेसबुकमा पोस्ट गरेका स्टयाटस र तस्बिर अनि म्यासेन्जरको कुराकानी युवा पुस्ताका लागि प्रेम गर्ने भरपर्दो माध्यम कसरी बनिरहेको छ भन्ने उपन्यासमा बुनिएको छ ।


यसभित्र बुनिएका प्रेमका कथाहरू बाहिरी रूपमा सरल देखिए पनि प्रेमको कुनै न कुनै सन्देश बोकिरहेका छन् । लेखकले प्रेमको वास्तविकतालाई खोजी गर्ने प्रयास गरेका छन् । प्रेेमबारे उनले यसरी आफ्नो विचार व्यक्त गरेका छन्, ‘मानिसहरू संसारभर प्रेमकै खोजीमा भौँतारिइरहेका हुँदारहेछन् । म पनि यही संसारको एक मानव थिएँ । मेरो मनको फरक चाह पनि कतै प्रेम त होइन् ? आफैंसँग प्रश्न गरें ।’विवाहअघि नै सेक्स गर्ने अहिलेको पुस्तालाई लेखकले राम्ररी नियालेका छन् । उनी प्रेम स्वतन्त्र हुनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छन् । उनी यसरी प्रेमलाई खुला बनाउँछन्, ‘आपसी सहमतिमा प्रेमी–प्रेमिका यौन प्यास मेट्छन् भने दुनियाँको टाउको किन दुख्नुपर्ने ? रेस्टुराँ वा लजमा सहमतिमा बसेका प्रेमजोडी समाउँदा प्रहरी किन अपराधी समाएझैं गर्छ ?’


पुस्तकको शीर्षकले अहिलेको प्रेमको विकृृतिलाई प्रस्ट्याउन खोजेको छ । छिनछिनमा प्रेमी अथवा प्रेमिका फेर्ने संस्कारले जरा गाडिरहेको हाम्रो समाजमा प्रेमलाई अप्रिल फुलझैं दुरुपयोग गरिँदै छ । प्रेमलाई झूटको खेल बनाइँदै छ । पटक–पटक प्रेमी अथवा प्रेमिका फेर्ने युवाको मनोभावनालाई दर्साउन सफल भएका छन् लेखक । उपन्यासको कुनै कुनै अंशमा उनले प्रेमलाई दार्शनिक ढंगले व्याख्या गर्न खोजेका छन् । उनी यसरी प्रेमसँग बग्छन्, ‘प्रेम चाहेर हुने, चाहेर दिने, चाहेर गरिने होइन । यो त स्वतः कति बेला, कोसँग कसरी हुन्छ थाहै हुँदैन । जहाँ इच्छा, रुचि, चाहना हुन्छ त्यो प्रेम असफल हुन्छ । त्यसैले प्रेम आभास हो, अनुभूति हो, विश्वास हो । जहाँ प्रेमलाई शब्दले किन्न नसकोस्, मनले चिन्न सकोस् ।’


आफ्नो भविष्यको मतलब नराखी क्षणिक प्रेममा रमाइरहेको युवा पुस्ताका केही पात्रले यस उपन्यासमा अग्रस्थान कायम गरेका छन् । बिदेसिएका श्रीमान्की श्रीमतीको यौन असन्तुष्टिलाई पनि नियालिएको छ । बिहे गर्नेबित्तिकै बिदेसिएका श्रीमान्ले अर्कै केटीसँग बसिरहेको चाल पाएपछि श्रीमतीले आफ्नो यौन चाह मेट्नका लागि परपुरुषसँग गरेको अनुरोधलाई मार्मिक रूपमा विश्लेषण गरिएको छ । सतहमा बाँच्नेहरूलाई साँच्चिकै प्रेमले अप्रिल फुल बनाउँछ । नराम्ररी झुक्याउँछ । त्यसैले प्रेमलाई गम्भीरतापूर्वक लिएमा झूटको खेतीबाट बच्न सकिने कृतिको आशय हो । पढ्दै जाँदा शीर्षक र उपन्यासको तालमेल राम्ररी मिलेझैं लाग्छ । अहिलेको समाज बुझ्न चाहनेलाई यो उपन्यासले भरपूर सहयोग गर्छ । ज्ञान र मनोरञ्जनको फयुजन बनेको छ अप्रिल फुल उपन्यास ।

प्रकाशित : श्रावण १८, २०७६ ०९:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT