टोटनहमको संकट

हिमेश

 गत सिजनको अन्त्यसम्म टोटनहमको खेललाई लिएर ‘वाहवाही’ थियो  । जसरी उसले युरोपेली च्याम्पियन्स लिगमा आयाक्स र म्यानचेस्टर सिटीलाई पन्छाएको थियो, प्रशंसाका दुई शब्द खर्च गर्न कन्ज्युसाइँ गर्ने खालेको प्रदर्शन थिएन त्यो  ।

अर्जेन्टिनी प्रशिक्षक मउरिसो पोचेटिनोलाई अब लामै समयका लागि क्लबको जिम्मा दिनुपर्छ पनि भन्न थालिएको थियो । अहिले नयाँ सिजन सुरु हुन पाएको छैन, त्यही टोटनहमको खेललाई लिएर ‘छिःछिः’ भन्न सुरु भएको छ ।


अनि अब त दिन गन्न पनि सुरु भएको छ, यिनै पोचेटिनो कहिले बर्खास्त हुनेछन् त भनेर । टोटनहमका लागि यति कम समयमा कति धेरै समय फेरिएको छ । गत सिजनको आफ्नो अन्तिम खेलमा लिभरपुलसँग माथ खाएको थियो । त्यो खेल गुमाए पनि क्लबमाथि धेरैको धेरै विश्वास थियो, यसले अबका दिनमा पनि राम्रो गर्छ भनेर । आखिरमा क्लब इतिहासमै पहिलोपल्ट च्याम्पियन्स लिग खेल्दा धेरै अपेक्षा गर्नु पनि ठीक थिएन, उपविजेता भयो, ठीकै थियो । तर अहिले दिन कस्तो आएको छ भने टोटनहमले त्यही अपेक्षाको छेउछाउ पनि प्रदर्शन गर्न सकिरहेको छैन । भर्खरै इन्टरनेसलन ब्रेकअगाडि टोटनहम बायर्न म्युनिखको हातबाट नराम्रोसँग पराजित भयो । उसले आफ्नै घरमा भएको खेलमा ७–२ को हार बेहोर्‍यो । टोटनहमले क्लब इतिहासमै आफ्नो घरेलु मैदानमा यसअघि ७ गोल खाएको थिएन् । फेरि त्यो यस्तो खेल थियो, जसमा टोटनहमले सुरुआती अग्रतासमेत लिएको थियो ।


जर्मन च्याम्पियनले पक्कै राम्रो खेलेको थियो तर यो खेलको सबैभन्दा ठूलो विशेषता नै थियो, टोटनहमको सर्वथा बिर्सनलायक प्रदर्शन । फेरि यो यस्तो एक मात्र खेल थिएन, जहाँ टिमले राम्रो खेल्न सकेन भनौं । इंग्लिस प्रिमियर लिगमै पनि टोटनहमले कहाँ राम्रो खेल्न सकेको छ र ? सकेको भए, टिम लिग तालिकाको शीर्षस्थानमा रहेको लिभरपुलसँग १० अंकको दूरीमा रहने थिएन, त्यो पनि जम्माजम्मी सात चरणको खेलको समाप्तिमा । अनि लिगकपमा टोटनहम कोलचेस्टरसँग पराजित भएर प्रतियोगिताबाट बाहिरिएको पनि धेरै भएको छैन । कोलचेस्टर कस्तो प्रतिद्वन्द्वीभन्दा यसले इंग्लिस लिग संरचनाको चौथो डिभिजनमा खेल्छ र त्यहाँका क्लबहरूको वरीयता तयार पार्ने हो भने यो टोटनहमको तुलनामा कता हो कता पुछारमा छ । सबैखाले प्रतियोगिताको खेल जोड्ने हो भने पनि टोटनहमले जित्न बिर्सेको छ । पछिल्ला नौ खेलमध्ये टिम दुईमा मात्र विजयी रहेको छ ।


जनवरीमा फुलहमलाई पराजित गरेयता टोटनहमले प्रतिद्वन्द्वीको घरमा कुनै खेल जित्न सकेको छैन । आर्सनल र ओलम्पियाकोजविरुद्धका खेलमा टोटनहम दुई गोलले अगाडि रह्यो तर खेल टुंगिँदा नतिजा रह्यो, बराबरी । लेस्टरविरुद्ध लिगमा पनि सुरुआती अग्रता त लियो तर अन्त्यमा खेल टुंगिँदा हार्ने टिम बन्यो । यस्तोमा टोटेनहमले बायर्नविरुद्धको खेल गुमाउनु संयोगमात्र थिएन । अनि, प्रश्न स्वाभाविक बन्छ– कुरा कहाँनिर
ब्रिगियो त ? सबैभन्दा पहिलो कुरा यिनै प्रशिक्षक पोचेटिनोको । आजभन्दा केही वर्षअगाडिसम्म पनि इंग्लिस फुटबलमा अर्जेन्टिनीको उपस्थिति कल्पना नै गर्न सकिन्न थियो । सन् असीतिरको फोकल्यान्ड युद्धपछि चिस्सिएको दुई देशबीचको सम्बन्धको प्रभाव त्यहाँको फुटबलमा पनि परेको थियो । अहिले दिन फेरिएका छन्, इंग्लिस फुटबलमा अर्जेन्टिनी प्रशिक्षक, अझ भनौं पूर्वखेलाडीको उपस्थिति सहज बनेको छ । नत्र जति बेला उनी खेल्थे, इंग्ल्यान्ड र अर्जेन्टिनाको फुटबल ‘राइभरि’ उत्कर्षमै थियो ।


इंग्लिस फुटबलको समर्थक हो भने सन् २००२ को विश्वकप कसरी भुल्न सक्छ र ? लिग चरणमा इंग्ल्यान्ड र अर्जेन्टिना एउटै समूहमा थिए । जति बेला दुई टिम एक आपसमा भिडेका थिए, माहोल निकै तनावपूर्ण थियो । खेल पनि उत्तिकै तनावपूर्ण रह्यो, इंग्ल्यान्ड १–० ले विजयी रह्यो । डेभिड बेकह्यामले त्यसमा पेनाल्टीबाट निर्णायक गोल गरेका थिए । त्यो पेनाल्टीका कारक थिए, यिनै पोचेटिना । उनले माइकल ओवेनमाथि फल खेलेका थिए । त्यो विश्वकपमा अर्जेन्टिना लिग चरणबाटै बाहिरियो । पोचेटिनोका लागि त्यो हार र अर्जेन्टिना नकआउट चरण पनि पुग्न नसक्नुको प्रदर्शन कति धेरै असह्य थियो भने उनी घर पुगेयता आफ्नो कोठामा के छिरे, लगभग १० दिन बाहिर नै निस्केनन् । उनी अहिले पनि भन्छन्, ‘त्यो दिन सम्झँदा अहिले पनि मन उदास हुन्छ ।’ भन्न त उनी लिभरपुलविरुद्धको च्याम्पियन्स लिग फाइनल गुमाउँदा पनि उत्तिकै दुःख लागेको बताउँछन् ।
सायद अहिले पनि उनी उत्तिकै निराश छन् कि ? अहिले टोटनहमको खराब प्रदर्शनका सबैभन्दा बढी कोही आलोचक बनेका छन् भने ती क्लबकै समर्थक हुन् । पोचेटिनाको भाषामा यी समर्थकको यति हकचाहिँ बन्छ बन्छ । उनको भनाइ छ, ‘जस्तो अपेक्षा गरिएको थियो, त्यस्तो नतिजा निस्केन भने आलोचना त हुन्छ नै । पछिल्लो पाँच वर्षमा हाम्रो प्रदर्शन राम्रै रह्यो । त्यति बेला सबैले राम्रो माने । अहिले खराब खेलिरहेको, आलोचना पनि हुनैपर्‍यो ।’


उनी के पनि भन्छन् भने अहिले क्लबमा चाहिएको भनेको एकता हो । एकले अर्कोको आलोचना गरेर, एकले अर्कोको खेलमा खोट देखाएर हुने केही पनि होइन, टिम फेरि राम्रो लयमा फर्कने एक मात्र उपाय भनेकै सबै मिलेर उत्कृष्ट खेल पस्कने हो । उनले यत्ति गह्रौं र भावनात्मक कुरा इंग्लिसमा भन्न गाह्रो भएपछि स्पेनीमा भनेका थिए । उनी पोस्ट म्याच कन्फ्रेन्समा इंग्लिसको बीच–बीचमा स्पेनी छिराउँछन् । यसले उनलाई टिम कस्तो स्थितिबाट गुज्रिरहेको छ, त्यसबारे व्याख्या गर्न सजिलो हुन्छ । उनी प्रशिक्षकका रूपमा खुसी पनि छन्, टोटनहमलाई आफ्नो शतप्रतिशत दिन तयार छन् । के उनी इन्टरनेसनल ब्रेकपछि आफ्नो टिमलाई फेरि पुरानै लयमा फर्काउन सक्षम हुनेछन् त ? यो त्यही प्रश्न हो, जसमा धेरै प्रतिशत टिमले किन खराब खेल्यो भन्ने पनि जोडिएर आउँछ । साँच्चै टोटनहमले यो सिजन किन राम्रो गर्न सकिरहेको छैन ?


इंग्लिस फुटबलमा निकै पुरानो र उत्तिकै लोकप्रिय क्लबमा पर्छ, टोटनहम । इंग्लिस फुटबलमा के पनि भनिन्छ भने टोटनहम समर्थक हुनु भनेको दुःख र पीडा सहन तयार हुनु हो । यस्तो किनभन्दा क्लबले जति बेला केही गर्ला र जित्ला भन्ने अनुभव हुन्छ, अहिलेको जस्तै प्रदर्शन दोहरिन्छ, क्लबको भाग्यमा मार पर्छ । क्लब व्यवस्थापनमा ठूला प्रतियोगिता जित्नुपर्छ र यसका लागि खर्च पनि गर्नुपर्छ भन्ने मानसिकता छैन पनि भनिन्छ ।


यो अहिलेको मात्र समस्या होइन, यो त एक प्रकारले टोटनहममा दोहरिरहेको प्रवृत्ति हो । निकै राम्रो र सफल क्लबीच जुन अन्तर हुन्छ, त्यसमै प्रायः अलमलिरहेको हुन्छ, टोटनहम । अहिलेको टिमका लगभग अधिकांश प्रमुख खेलाडीसँगै खेल्न थालेको पाँच वर्ष जति भयो । अहिले उनीहरूबीच कलह छ । केही प्रमुख खेलाडीले सिजन सुरु हुनुअगाडि अन्यत्र जान इच्छा पनि देखाए । यस्तो गर्ने खेलाडी सात थिए, तर जान भने कोही गएनन्, यसले टिममा ठूलै समस्या भित्र्यायो । केही खेलाडी घाइते छन्, केही खेलाडीले मानसिक रूपमा राम्रो गर्न सकिरहेका छैनन् । जब कि पोहोर सिजनको खेलको आधार मान्दा टोटनहमले जबरदस्त पो खेल्नुपर्ने हो । जब एउटा सिजनबाट अर्को सिजन गइन्छ, क्लबले आफूलाई त्यहीअनुसार रूपान्तर गर्न सक्नुपर्छ । प्रशिक्षकले आफ्ना खेलाडीलाई विश्वास दिलाउन सक्नुपर्छ, हामी यसपल्ट अझ राम्रो गर्छौं भनेर । यसका लागि प्रशिक्षकलाई व्यवस्थापनको सहयोग चाहिन्छ । ठ्याक्कै भन्दा टोटनहम यस्तै–यस्तै परिस्थितिमा चुकिरहेको छ । यो अहिलेको रोग पनि होइन, पहिलेदेखिकै हो ।
Twitter: @himeshratna

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७६ १०:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

चीन पुगेको नेपाली पालुंगो

चीनले नेपालबाट पाएको पालुंगोको सागको बदलामा त्यही बेला उपहार पठाएको थियो– आलु, बदाम, लिचीका बीउ
हिमेश

काठमाडौँ — चिनियाँहरू खानाका ठूला पारखी हुन् । उनीहरूको निम्तो मान्नुपर्छ, मीठो खानाको माध्यमबाट पाहुनाको मनसम्म छुने प्रयास गर्छन् भनिन्छ । त्यसैले त चिनियाँ खाना पूरा विश्वमा लोकप्रिय छ । यिनै मीठा चिनियाँ खानामा प्राय: नछुट्ने एउटा परिकार हो, पालुंगोको साग ।

नेपालीलाई जति यो सागको परिकार मीठो लाग्छ, उत्तिकै चिनियाँलाई पनि लाग्छ । इतिहासले भन्छ, यो पालुंगोको साग नै त्यस्तो परिकार हो, जसले नेपाल र चीनबीचको पुरानो कूटनीतिक सम्बन्धलाई पनि झल्काउँछ ।

नेपाल र चीनबीचको सम्बन्ध त निकै पुरानो हो, तर आधिकारिक कूटनीतिक सम्बन्ध सुरु भएको मानिन्छ, सन् ६४७ बाट । त्यतिबेला नेपालबाट एउटा सौगात मिसन चिनियाँ बादशाहको दरबारसम्म पुगेको थियो । त्यसको चार वर्षपछि सन् ६५१ मा फेरि अर्को यस्तै सौगात मिसन तत्कालीन राजा नरेन्द्रदेवको पालामा चीनतर्फ गयो । उनका दूतले चिनियाँ बादशाहको दरबारमा उपहारस्वरूप लगेका थिए, यही पालुंगोको बीउ । त्यसयता पूरा चीनमा पालुंगोको सागलाई मीठो मानेर खान थालियो । ‘चिनियाँले आफ्नो विविध खानाको परिकारमा अहिलेसम्म पनि पालुंगोको सागलाई सकेसम्म छुटाउँदैनन् र मीठो मानेर खान्छन्,’ चीन र चिनियाँ भाषामा राम्रो दख्खल राख्ने चिकित्सक सर्वोत्तम श्रेष्ठले भने ।

अझ सत्यमोहन जोशीले आफ्नो प्रसिद्ध पुस्तक ‘कलाकार अरनिको’ मा केसम्म दाबी गरेका छन् भने आजसम्म पनि जानकार चिनियाँहरू राजा नरेन्द्रदेवका दूतले उपहारस्वरूप चीन पुर्‍याएका नेपाली पालुंगोका बीउहरूको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गर्ने गरेका छन् । पालुंगोको सागलाई नेपालभाषामा ‘पल:चा’ भनिन्छ र यसलाई चिनियाँले भने ‘प:छा’ अथवा ‘पो:छाइ’ भन्ने गर्छन् । एउटै सागको नाम नेपालभाषा र चिनियाँ भाषामा समानता पाइनुले पनि यो नेपालबाटै चीन पुगेको थप आधार मिल्छ । नेपालबाट चीन पुगेको त्यस पालुंगोको सागबारे नेपाली इतिहासमा कमै लेखिए पनि चिनियाँ स्रोत भने यसमा प्रस्ट देखिन्छ ।

नरेन्द्रदेवको पालामा चीनमा थाङ राजवंश चलिरहेको थियो र त्यहाँको राजधानी अहिलेको सिआन थियो । नेपाली दूत त्यहाँकै बादशाह थाई चुङको राजदरबार पुगेका थिए । ती राजाको समयकाल सन् ५९८–६४९ मानिन्छ । चिनियाँ स्रोतले भने सन् ६४१ मा पालुंगो आफ्नो देशमा पुगेको दाबी गर्छ । थाङ राजवंशपछि चीनमा सुङ परम्परा सुरु हुन्छ । त्यो समयमा इतिहासमा कलम नाम चलाउने एक प्रसिद्ध लेखक थिए, वाङ पो (सन् ९२२–९८२ ) ।

उनैले लेखेको ‘याङ ह्वै याउ’ पुस्तकमा ‘पो:छाइ’ नेपालबाट उपचारस्वरूप प्राप्त भएको उल्लेख गरिएको छ । नेपाली र चिनियाँ स्रोतमा उपहार प्राप्त वर्षको उल्लेख गर्दा भने भिन्नता पाइन्छ । ‘चिनियाँ ऐतिहासिक स्रोतले पालुंगोको साग नेपालबाट उता पुगेको हो भनेर आधिकारिक रूपमा प्रस्ट पार्छ । ती लेखकले पालुंगोका साग पकाएर खाँदा मीठो हुन्छ भनेर पनि लेखेका छन्,’ श्रेष्ठले थपे । उनका अनुसार चिनियाँ बृहत् विश्वकोषको कृषि खण्डमा पनि नेपालबाट आएको पालुंगोको सागबारे उल्लेख छ ।

संयोग कस्तो पनि रह्यो भने नरेन्द्रदेवको पालामा गएको त्यो दोस्रो सौगात मिसनले त्यसयता सात सय वर्षसम्म निरन्तरता पाएन । तर जतिजति बेला नेपाल र चीनबीचको मित्रता तथा सांस्कृतिक सम्बन्धबारे चर्चा हुनेछ, पालुंगोको सागबारे उल्लेख नगरी त्यो पूरा हुने गरेको छैन । चिनियाँ जनकथन के पनि छ भने चीनले पालुंगोको सागको बदलामा नेपाललाई त्यही बेला उपहार पठाएको थियो, आलु, बदाम, लिचीका बीउ । अनि कागज बनाउने प्रविधि पनि ।

प्रकाशित : आश्विन २५, २०७६ ०७:४९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×