बिहेले खोसेका सपना

बिहेको २२ वर्षपछि सुनीताले घरपरिवार छोडेकोमा पटक्कै विस्मात भएन । ३८ वर्षेले जसोतसो नर्स पढोस्, आफ्नो चाहना पूरा गरोस् ।
अमृता अनमोल

मैले घर छोडें नि,’ एक साँझ साथी सुनीताले फोनमा भनी, ‘फुपूको घरमा छु  । ’ ‘ए हो र ? छोडीचाहिँ नहालेको भए हुनी !’ मैले यत्ति भनें  ।

फोन राखेपछि पनि मेरो मनमा तर्कना भने चलिरहे ।सुनीता मेरी बाल्यकालकी साथी । १ देखि १० कक्षासम्म हामीले सँगै पढेका । १० मा पढ्दै थियौं । एक दिन स्कुलबाट घर आउँदा सुनीताको घरमा ५–६ जना ठाँटिएका मान्छे देखिए । उसको हात माग्न आएका रे ! बुटवलबाट खानदानी परिवार माग्न आए भन्ने हल्ला सुनियो । त्यसको ५ दिनमा उसको बिहे भयो । एसएलसी नजिकिएको थियो । बिहेपछि एसएलसी दिँदासम्म ऊ गाउँमै बसी । त्यसपछि बुटवल झरी । पढाइमा निकै तेज थिई । तैपनि बिहेसँगै पढाइ रोकियो । ऊ वर्षमा एकपटक झुल्किन्थी । त्यो पनि दसैंमा पतिसँगै एक दिनका लागि । अनि फर्किहाल्थी । धेरै समय हामीले भेट्नै पाएनौं । लगालगी २ छोरा जन्माई । खरिदार पति अधिकृत बने रे भन्ने सुनियो ।

बिहेको करिब २० वर्षपछि अर्थात् २ वर्षअघि बुटवल चौराहमा सुनीतासित जम्काभेट भएको थियो । त्यतिबेला म पत्रकार बनेकी थिएँ । बुटवलका गन्यमान्यलाई चिन्ने भएकी थिएँ । शिर ठाडो पारेर बोल्ने भएकी थिएँ । ऊ भने पूरापूर गृहिणी । आफ्नो घरपरिवारमा मात्रै सीमित । उसको हक्की स्वभाव निरीह बनेको थियो । चर्को स्वर दबेको थियो । ठाडो शिर निहुरिएको थियो । अनुहारको चमक गुमेको थियो । आँखाबाट आशा गुमेका थिए । तथापि यसले हाम्रो मित्रतालाई केही फरक पारेन । बरु त्यो भेटले फेरि हामीलाई नजिकायो । बाल्यकालमा जस्तै सुखदुःख साट्ने साथी बन्यौं । ऊ किन निराश छ ? असन्तोष छ ? मैले खोतल्न थालें । उसले बताउन थाली ।

हामी स्कुल पढ्दा सपनाका कुरा गर्थ्यौं । ती सपना बिहे र पतिसित जोडिएका हुँदैनथे । आफैं स्वावलम्बी र आत्मविश्वासी बन्ने खालका हुन्थे । सुनीता नर्स बन्न चाहन्थी । लगालगी १० सन्तान जन्माउँदा लागेको बाबुको ऋण तिर्न चाहन्थी । उसका यी सबै चाहना बिहेसँगै मरेका थिए ।

सुनीताले एसएलसीमा दोस्रो डिभिजन ल्याएकी थिई । नतिजा आएपछि उसले घरमा आफ्नो नर्स बन्ने चाहना सुनाई । पढ्न पठाउन बारबार अनुरोध गरी । परिवार राजी भएन । उसलाई माग्ने फुपूसित घरपरिवारलाई मनाउन बिन्ती गरी । फुपूको कुरा पनि उनीहरूले खाएनन् । घरपरिवार राम्रोसित स्याहार–सुसार गरे नर्स बन्ने चाहना पूरा हुन्छ । घरपरिवार यसै भन्थे रे । आमा नबन्दासम्म सुनीताले पढ्ने इच्छा जाहेर गरिराखी । घरपरिवारले टारिराखे । पतिलाई मनाउन हरकोसिस गरी । तर, सकिनँ । यसले उसको मन टुट्न थाल्यो । एक्लै एक्लै रुन र टोलाउन थाली । सपनामा ऐठन हुन थाल्यो । कोही चिच्याउँदा आत्तिन थाली । पतिले यो सबै पढ्न नपाउँदा भएको हो भन्ने बुझेका थिए । तैपनि उनले कहिल्यै बुझेर बुझेजस्तो गरेनन् । धरधरी रुँदा नरोऊसमेत भनेनन् । न त पढ्ने अनुमति नै दिए । उसले जिन्दगीमा हारेको महसुस गर्न थाली ।

बिहेअघि हरेक छोरीलाई आमा, दिदी र भाउजूले लोभ्याएका हुन्छन्– बिहेपछि रानी हुन पाइन्छ । पतिको घरमा राज गर्न पाइन्छ । हामीले पनि आमाहरूका तिनै चिप्ला कुरा सुनेका थियौं । कहिलेकाहीं यस्तै कल्पना गर्थौं । सुनीताको बिहेपछि रानी हुने सपना पूरापूर नोकरानीमा बदलिएको थियो । संयुक्त परिवारकी बुहारी थिई । घरभित्रै पनि यति काम हुन्थ्यो कि बिहान ५ बजेदेखि राति १० बजेसम्म मुस्किलले काम सकिन्थ्यो । यद्यपि कसैले उसको काम देख्दैनथे । सघाउन कोही अघि सर्दैनथे ।

सुनीताका पति जब अफिसबाट आउँथे बाहिरैबाट बोलाउँदै कोठाभित्र छिर्थे । उनको कोट खोलिदिनेदेखि कोठामै सर्वत–पानी पिलाउन पुग्थी । कामले थाकेर लखतरान भएको बताउँथे । उसले कहिले टाउको त कहिले खुट्टा मिचिदिन्थी । त्यसमा उसले कहिल्यै अप्ठ्यारो मान्दिनथी । तर शरीर दुखेर थिलोथिलो हुँदा पनि पतिले सुनीताको ख्याल कहिल्यै गर्दैनथे । छोराछोरी नजन्मँदासम्म सुनीताका पति ठीकै थिए । यौनमा अलि लिप्त । सुनीता चुपचाप उनको इच्छा पूरा गरिदिन्थी । उनकै चाहना र भावनाअनुसारका क्रियाकलाप गराउँथे । ऊ आज्ञाकारी विद्यार्थीझैं खुरुखुरु मान्थी । त्यो मानेमा सुनीतालाई माया गर्थे । खाए नखाएको ख्याल गर्थे । पढ्न जिद्दी गर्दा घर गरेर पढ्न दुःख हुन्छ भनेर सम्झाउँथे ।

गर्भवती बनेपछि भने यो सम्बन्ध टाढिन थाल्यो । आमा बन्दासम्म उनको चालढाल अर्कै भैसकेको थियो । राति घरमा ढिलो आउँथे । त्यो पनि रक्सीले मात्तिएर । कहाँ गएको भनेर सोधे मनको इच्छा पूरा गर्न भनेर ठाडो जवाफ दिन्थे । दिनदिनै अन्याय हुँदा पनि सिधै औंला उठाउन सकिन । किनकि उमेरमा पतिभन्दा १० वर्ष कान्छी थिई । पढाइमा पति स्नाकोत्तर हुँदा ऊ एसएलसी मात्रै । यसैमाथि गाउँले र गँवारका उपमा त छँदै थिए । आमा बन्दा बिग्रेको र कमजोर बनेको शरीर पतिका लागि प्रिय थिएन । उनी ससानो कुरामा झोक्किन्थे । बिस्तारै सुनीताका पतिले मदिराको लत बढाए । उनी पूरापूर जँड्याहा बनेका थिए । बिहान साविक अवस्थामा अफिस गएका साँझ कति बेला फर्कन्थे टुंगो थिएन । कसरी फर्कन्छन् आँकलन थिएन । आधा रातमा रक्सीको नशामा आउँथे । खान मन लागे खान्थे । नत्र त्यसै सुत्थे । सुनीताले प्रतिवाद गर्न खोज्यो कि कुट्न थाल्थे । पति आधा रातमा आउनु र कुटाइ खानु उसको दैनिकी बन्न थाल्यो । कुट्दा कुट्दा उसको शरीर नीलै हुन्थो । ऊ हारगुहार माग्थी । तर परिवार कसैले गुहार दिँदैनथे । पतिको चित्त बुझाउन नसक्ने भनेर उल्टै उसलाई दोष लगाउँथे । त्यसको असर छोराहरूमा पनि पर्‍यो । नाबालक छँदा आमापट्टि लाग्ने छोराहरू क्रमशः टाढिन थाले । यसले सुनीताको मन कुँडिन र चुँडिन थाल्यो । घरभित्रको अन्याय कहाँ पोख्ने ऊ अलमलमा थिई । मानौं ऊ पखेटा चुँडिएको पन्छी हो उड्न सक्दिन । इज्जतको खोल ओढेर अन्यायमा जिउँदै थिई ।

हो यस्तै बेलामा सुनीतासित भेट भएको थियो । म बेलाबेलामा उसको घरमा जान्थें । पति र घरपरिवारलाई सुनीता निराश हुनाका कारण सोध्थें । उनीहरू उसको बानी नै असन्तोषी भएको बताउँथे । मैले नर्स बन्ने उसको धोको पूरा गराइदिन आग्रह गर्थें । कहिले कुटेका डाम देखाएर किन यस्तो हुन्छ भनेर सोध्थें । म पत्रकार र उसकी साथी पनि । घरपरिवारले सहेनन् । एक दिन पतिले मुखै खोले– ‘बिन्ती म्याडम तपाईंको बाटोमा मेरी श्रीमती नलगाइदिनुस् । मलाई सोझी र साधारण पत्नी नै मन पर्छ ।’ म जवाफ दिन चाहन्थें तर हाँसेर टारें । अर्को दिन सुनीताले सुनाई त्यो रात पतिले घरका कुरा लगाएको भन्दै बेस्मारी कुटे रे । भाइबरमा फोटो हेरें । नीलडाम शरीरमा मात्रै होइन मुखमा पनि थिए ।

‘म स्वतन्त्र हुन चाहन्छु । बिहेसँगै मरेका मेरा सपना ब्युँताउन चाहन्छु,’ अन्ततः सुनीताले मुख खोली । मैले उसलाई सहयोग गर्ने वचन दिएँ । अर्को भेटमा उसले बिहे तोड्ने निश्चय गरेको बताई । माइती पक्ष यसमा सहमत हुँदैनथे । किनभने यसअघिका कैयौं कुटाइ र चुटाइबारे उसले माइतीलाई बताएकी थिई । तर इज्जत जान्छ नबोल भन्नेबाहेक अरू जवाफ पाइन ।

यसपालि सुनीता दरिएकी थिई । जस्तोसुकै काम गरेर पनि स्वतन्त्र जीवन जिउन सक्ने हिम्मत निकालेकी थिई । मैले अन्यायविरुद्ध स्थानीय न्यायिक समितिमा जान सुझाएँ । विडम्बना जानुअघि नै घरपरिवारले थाहा पाए । जानै दिएनन् । बरु हिंसाको सीमा बढाउँदै लगे । यसबाट आजित ऊ जसरी भए पनि छुट्कारा पाउन चाहन्थी । पतिको धनदौलत, इज्जत उसलाई केही आवश्यक थिएन । आवश्यक थियो त स्वतन्त्रता । उसको यौटै इच्छा थियो– निर्भय बाँच्नु । आफ्नो लक्ष्य र सपना पूरा गर्नु ।

‘छोरीलाई नपढाउने तर पढेको ज्वाइँ खोज्ने समाज गलत छ । छोरीलाई दाइजोसित तौलने संस्कार गलत छ । बिहे गर्दा छोरीभन्दा जेठो ज्वाइँ खोज्ने प्रवृत्ति गलत छ । गरिबले धनी केटो खोज्ने चलन गलत छ । यसले पतीपत्नीबीच सामीप्य ल्याउँदैन रैछ । उमेर, पढाइ, शिक्षा, संस्कार र वर्गमा भिन्नता आए । विवाह विवाह हुन्न रैछ । जीवनसाथी साथी होइन सबैभन्दा माथि मालिक हुँदोरैछ,’ सुनीताले लामो गन्थनपछि निष्कर्ष सुनाई, ‘हो यही कारण हामी छोरीले विवाहसँगै आफ्नो स्वतन्त्रता र सपना मार्नुपर्दोरैछ । परतन्त्र बन्नुपर्दोरहेछ । यो चक्र तोड्न चाहन्छु ।’

फगत म स्वतन्त्र बस्न चाहन्छु भन्ने चिठी लेखी र बिनासम्पत्ति घरबाट निस्की । फुपूको घरमा आश्रय लिएकी सुनीता अब कहाँ जाली ? के गर्ली मलाई पटक्कै चिन्ता लागेन । बिहेको २२ वर्षपछि घरपरिवार छोडी पटक्कै विस्मात भएन । ३८ वर्षेले जसोतसो नर्स पढोस् । आफ्नो चाहना पूरा गरोस् । बिहेसँगै मारिएका सपना पुनः पलाऊन् । उसको ओठमा हाँसो आओस् । आँखामा आशा र विश्वास पलाओस् । बूढा र सहाराबिहीन बनेका उसका बाबुआमाको सहारा बनोस् । उसको निर्भीक चाहनामा सहमत भए पति र छोराहरू आउलान् । नत्र ऊ एकल पनि जीवन बिताउन सक्नेछ । मैले मनमनै भावी जीवनको शुभकामना दिएँ र सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता पनि ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७६ ११:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

छोरी हत्याका आरोपी २१ वर्षपछि पक्राउ

अमृता अनमोल

बुटवल — छोरीको हत्या अभियोगमा रुपन्देहीमा एक बाबु पक्राउ परेका छन् । गैडहवा गाउँपालिका–६ गुलरियाका ६३ वर्षे पूर्णवासी लोनिया पक्राउ परेका हुन् ।

लोनियाले ०५४ सालमा घरायसी विवादका कारण १५ वर्षीया छोरी कान्ति लोनियालाई कुटेर हत्या गरी घाटमा गाडेको रुपन्देहीका डिएसपी धर्मराज भण्डारीले बताए।

करिब एक महिनापछि स्थानीय महिला घाँस काट्ने जाने क्रममा करिब मानिसको कंकाल र उखुबारीमा कान्तिको कपडा देखेपछि हत्याबारे खुलेको थियो। छोरीको सनाखतका लागि बोलाउँदा उनी फरार भएका थिए। फरार रहेका लोनियालाई २१ वर्षपछि भैरहवाबाट पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुपन्देहीले जनाएको छ।

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७६ १९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्