वर्षका 'स्टार'

गोकर्ण गौतम

काठमाडौँ — वर्ष २०७४ मा ८० फिल्म रिलिज भएका थिए  । यो वर्ष ९६ पुग्यो  ।

तर संख्याझैं न फिल्मको व्यापार उकासियो, न कलात्मक पाटो । घरेलु बजारबाट ‘छक्का–पञ्जा ३’, ‘नाइँ नभन्नु ल ५’ जस्ता सीमित फिल्मले नाफा कमाए । ‘जय भोले’ सँगै अरू एकाधले लगानी उठाए । ‘प्रसाद’ ले चर्चा पायो, एउटा बहसको पनि सिर्जना गर्‍यो । बाँकी ‘गोलखाँडी’ । लगानीचाहिँ तीन करोडसम्म पुग्यो । नेपाली दृश्यभाषा समृद्ध बनाउने ‘बुलबुल’ र ‘हरि’ बाहेक अरू फिल्म बनेनन् । अधिकांश फिल्ममा ‘छक्का–पञ्जा’ कै चर्को धङधङी देखियो । सीमापारिका सिनेमाबाट चोर्ने शृंखलाको अन्त्य भएन । ‘कोहलपुर एक्सप्रेस’ र ‘झमकबहादुर’ एउटै हिन्दी फिल्म ‘मुम्बई एक्स्प्रेस’ अनि ‘लभ स्टेसन’ टर्किस फिल्म ‘सेबिम्ली तेल्केली’ र ‘हर से असक्तन’ बाट हुबहु कपी गरेर बनाइयो ।
साउनदेखि काठमाडौं उपत्यकामा बक्सअफिस सिस्टम जडान गरियो तर अपेक्षाकृत फलदायी हुन सकेन । पारदर्शी हिसाब देखाउन आनाकानी भइरह्यो । न रिलिजको सुरुआती दिनमा करोड–करोड कमाएको ढोल पिट्ने रवैया नै रोकियो । ४०–५० लाख पारिश्रमिक असुल्ने भनिएका अनमोल केसी र प्रदीप खड्काका फिल्मले समेत लगानीअनुरूप व्यापार गर्न सकेनन्, घाटै लाग्यो । बजारको सुझबुझबिना लहडमा पैसा खन्याउनेहरू चुर्लुम्मै डुबे । यी सबैको कारण एउटै हो— स्तरीय फिल्म नबन्नु । जबकि नेपाली फिल्ममेकरको ठूलो समूह फिल्मलाई व्यापार मात्र ठान्छन्, सिनेमाको कला र समाजप्रतिको दायित्व पूरापूर नजरअन्दाज गरिदिन्छन् ।
कलाकारको अभिनय नियाल्दा पनि सुखद नतिजा प्राप्त हुन्न । ‘हरि’ मा विपिन कार्की र ‘बुलबुल’ मा मुकुन भुसालबाहेक अरू अभिनेताको अभिनय ऐजन–ऐजन मात्रै हो । नेपालमा यस्ता फिल्म बन्दैनन्, जसमा हिरोइन नभएका हुन् । र, यस्ता फिल्म पनि असाध्यै कम बन्छन्, जसमा हिरोइनको भूमिका प्रभावकारी होस् । अपवादबाहेक हिरोइनलाई ‘चास्नी’ वाला भूमिकामै सीमित गरिन्छ । यस वर्ष भने दुई अभिनेत्री प्रशंसाको अग्रभागमा रहे । ‘बुलबुल’ बाट स्वस्तिमा खड्का, ‘साइँली’ बाट मेनुका प्रधान । फिल्मका मेरुदण्ड उनीहरू नै ।
यहाँ यी दुई प्रतिभाशाली अभिनेत्रीको चर्चा गरिएको छ, जो ‘हिरोइन’ को परम्परागत छवि बदल्न सशक्त भूमिका खेले । कथावस्तु, पात्र छनोट र अभिनय कुशलतामा अगाडि देखिए । अभिनयप्रति संवेदनशीलता र इमानदारता देखाए । रमाइलो संयोगचाहिँ उनीहरूको आजसम्म चिनजान त परै जाओस्, देखभेट पनि भएको रहेनछ ।

स्वस्तिमाको 'सरप्राइज'
जब लेखक/निर्देशक विनोद पौडेलले ‘बुलबुल’ मा स्वस्तिमालाई लिने निधो गरें, धेरै शुभेच्छुकको प्रतिक्रिया/गुनासो एउटै थियो, ‘मिस कास्ट’ भयो । टेम्पु चालकको भूमिकामा स्वस्तिमा सुहाउँदै–सुहाउँदिनन् । यसो भन्नेमा स्वस्तिमाका पति तथा फिल्म निर्देशक निश्चल बस्नेतसमेत थिए । स्वस्तिमा म्युजिक भिडियो हुँदै फिल्म खेल्न थालिन्, चमकधमक र चिरिच्याट्ट परेको भूमिकामा मात्र । त्यसैले टेम्पु चलाएर गुजारा गर्ने बच्चाकी आमाको चरित्रमा उनलाई नपत्याउनु स्वाभाविक भइहाल्यो । तर २३ वर्ष टेक्दै गरेकी यी अभिनेत्रीले यावत् अनुमान चिरिदिइन्, रणकलाको चरित्र जीवन्त बनाएर । बुलबुल हेरिरहँदा यस्तो लाग्छ, उक्त चरित्र स्वस्तिमाकै लागि लेखिएको हो । यथार्थ त्यस्तो थिएन ।
पटकथा लेख्दा पौडेलले धेरै टेम्पुचालक महिलालाई भेटे । तीमध्ये एकको चालढाल, भावभंगिमा, बोलीचालीलाई केन्द्रमा राखेका थिए, चरित्र निर्माण गर्दा । जब स्वस्तिमाको कुरा निस्कियो, पौडेल दुविधामा परे । फिल्म मन नपरे पनि ‘लभ लभ लभ’ का एकाध दृश्यमा स्वस्तिमाको अभिनयबाट प्रभावित भएका थिए उनी । त्यसैले पात्रको ‘इन्टरल जर्नी’ मा लान सकिन्छ भन्नेमा आशा राखे । पहिलो भेटपछि चाहिँ गल्ती गरेजस्तो भएछ । बोलेको–बोल्यै गर्ने स्वस्तिमासँग गम्भीरता भेटेनछन् । ‘स्क्रिप्ट पढेपछिचाहिँ स्वस्तिमा परिवर्तन भइन् । ‘न्युट्रल’ हुने र स्क्रिप्टभित्र आफूलाई समपर्ण गर्ने क्षमता रहेछ,’ पौडेल भन्छन्, ‘पहिल्यै सबै जान्या छु भन्ने कलाकारलाई काम गराउन सकिन्न । आधा दर्जन फिल्म खेलिसकेकी स्वस्तिमामा त्यो भ्रम रहेनछ । उनी शून्यबाट सुरु गर्न राजी भइन् ।’
स्क्रिप्टमा त्यस्तो के थियो र ? एकाएक बदलाब आयो । स्वस्तिमा भन्छिन्, ‘पात्रलाई चिन्नासाथ ममा आत्मीयता पैदा भयो । मैले आजसम्म पाएकाभन्दा उत्कृष्ट र सानदार भूमिका थियो । त्यसैले पात्रमा आफूलाई ढाल्न जस्तोसुकै त्याग गर्न तयार भएँ ।’ अनुबन्ध भएको धेरै समयपछि मात्र निश्चललाई थाहा दिएकी थिइन् । टेम्पु चलाउन सिक्दै ‘बुलबुल’ को यात्रा सुरु भयो । त्यस क्रममा टेम्पु चलाउने महिलालाई नजिकबाट नियालिन् । चरित्रप्रतिको यस्तो खोज उनका लागि बिल्कुल नयाँ थियो । वर्कसपमा आउँदा रणकला पात्रलाई लिएर उनीसँग अनेकौं सवाल थिए । लेखक/निर्देशक पौडेलले सम्झाउँदै गए । पौडेल भन्छन्, ‘रणकलाको भोगाइका बारेमा प्रचुर अभ्यास गरेकाले सुटिङअगावै स्वस्तिमाले पात्रलाई आत्मसात् गरिसकेकी थिइन । भोलि क्यामेरा अगाडि इमोसन नआउला भनेर वर्कसपमा धेरै अभिनय गर्न लगाइनँ ।’
पौडेलका अनुसार लामा–लामा ‘टेक’ मा पनि स्वस्तिमा आत्तिदैनथिइन् । भनेको कुरालाई छिटो–छिटो टिप्थिन् । उनी अगाडि थप्छन्, ‘मैले जे कल्पना गरेको थिएँ, कलाकारबाट त्यस्तै आउनुपर्छ भन्ने हुन्न । कलाकारलाई चरित्रमा पगाल्नचाहिँ सक्नुपर्छ । स्वस्तिमामा त्यो बदलाव आयोजस्तो लाग्छ ।’ ‘बुलबुल’ मा भिजिरहँदा स्वस्तिमालाई महसुस भएछ, खासमा मैले गर्न चाहेको भूमिका त यस्तो पो रहेछ । जहाँ सबै स्वाभाविक होस्, बनिबनाउ नहोस् । उनी भन्छिन्, ‘रणकला हुन पाउँदै म दंग थिएँ । अभिनयका क्रममा रणकला मात्र होइन, आफैंलाई पनि नयाँ ढंगबाट चिन्न पाएँ । त्यसैले हरेक पलमा रमाइरहेको थिएँ ।’
मेनुका प्रधानलाई पनि यो वर्ष सबैभन्दा मन परेको काम स्वस्तिमाकै रहेछ । भन्छिन्, ‘बुलबुल हेरिरहँदा रणकलासँग व्यक्तिगत रूपमै नजिक छु भन्ने महसुस भयो । पात्रप्रति यस्तो विश्वसनीयता र प्रेम असाध्यै कम पैदा हुन्छ ।’
शंकै छैन, ‘बुलबुल’ बाट स्वस्तिमाले ‘सप्राइज’ दिइन् । अभिनय क्षमताको नयाँ पाटो उघारेर आफ्नो छवि बदल्न सफल भइन् । तर यो वर्ष स्वस्तिमाका लागि विशेष हुनुको कारण ‘बुलबुल’ मात्र होइन । उनकै मुख्य भूमिका रहेको ‘नाइँ नभन्नु ल ५’ यही वर्ष हिट भयो । अर्को फिल्म ‘जय भोले’ ले पनि तुलनात्मक रूपमा राम्रो व्यापार गर्‍यो । १५ करोड कलेक्सन गरेको भनिएको ‘छक्का–पञ्जा ३’ मा समेत उनलाई देख्न पाइयो । यस हिसाबले हेर्दा यो वर्षका सप्पै हिट फिल्म र सबभन्दा प्रशंसित फिल्ममा स्वस्तिमा नै स्वतिमा भइन् । यो वर्ष उनकै हो भन्दा फरक पर्दैन ।
फिल्म फ्लप भएका हिरोहरूको पारिश्रमिक ४०–५० लाख पुगिरहेका बेला उनी अब कति लिन्छिन् ? ‘काम उत्तिकै हुँदा पनि अभिनेत्रीले कम पैसा पाउँनु विडम्बना हो । तर प्रायः नयाँ हिरोसँग काम गरेकाले होला मैलेचाहिँ हिरोभन्दा धेरै बढी पारिश्रमिक लिएकी छु,’ स्वस्तिमा भन्छिन्, ‘फेरि पनि पैसा मेरो लागि दोस्रो प्राथमिकता हो, पहिलो त टिम हो । स्क्रिप्ट र चरित्र अब्बल छ तर टिम (खासगरी निर्देशक) गतिलो छैन भने गतिलो परिणाम आउँदैन ।’ उनले ‘हजार जुनीसम्म’ को सुटिङ भ्याइसकिन् । अब ‘घामट शेरे’ र ‘दिमाग खराब’ मा व्यस्त हुनेछिन् ।

मेनुकाको साहस
हेमन्त रानाको बहुचर्चित गीत, ‘साइँली...’ । यसको भिडियोमा देखिएकी थिइन्, मेनुका प्रधान । गीतजस्तै भिडियो पनि औधी लोकप्रिय भयो । दर्शकमाझ प्रेमील छाप छोड्न सफल भइन् । यही गीतको शीर्षकमा फिल्म बन्ने भएपछि मेनुका छुट्ने कुरै भएन । साइँलीकै चरित्र पाइन् । रामबाबु गुरुङले मेनुकालाई नै फोकस गरेर पटकथा लेखे, चरित्र बनाए । उनले यसअघि मेनुकालाई ‘पुरानो डुंगा’ मा अभिनय गराएका थिए । डुंगा खियाउने माझीको रोगी पत्नीको भूमिकामा मेनुकाले सानदार काम गरिन् । ‘साइँली’ मा त्यस्तै जीवन्तता पस्किन्छिन् भन्नेमा विश्वस्त थिए, रामबाबु । ‘तीन एकान्त’ नाटक हेरेपछि उनले ‘पुरानो डुंगा’ मा मेनुकालाई खेलाएका थिए । रामबाबु भन्छन्, ‘स्क्रिप्ट लेखिसक्दा चरित्र लगभग बनिसकेको हुन्छ तर त्यसलाई अझ परिपक्व बनाउन मेनुकाको ‘इनपुट’ रहन्छ । चरिक्रमा दुविधा हुँदा निर्धक्क बोल्न सक्छिन् ।’
‘साइँली’ को स्त्रिप्ट सकिनु र मेनुका दुर्घटनामा पर्नु एकै पटक भयो । लामो समय घरमै आराम गर्नुपर्‍यो । त्यसैले कथा सुनाउन रामबाबु आफैं उनको घर जान्थे । महिला हुनुको नाताले साइँलीप्रति मेनुकाको दृष्टिकोण बुझ्थे । त्यहीअनुरूप पात्रलाई थप सबल बनाउँथे । यही क्रममा मेनुका पात्रमा समाहित भइसकेकी थिइन् । भन्छिन्, ‘मनमा लागेको कुरा निर्धक्क भन्न सक्ने साइँलीको स्वभावसँग आकर्षित भएँ । त्यसैले उनको आन्तरिक भोगाइ र मनोविज्ञान खोतल्न मज्जा आयो ।’ अनुप बरालसँग एक महिनाको वर्कसपले थप
निखारता ल्यायो ।
मेनुकाले थिएटर हुँदै फिल्ममा फड्को मारिन् । त्यसैले पनि हुनुपर्छ, यथार्थपरक पात्र र स्वाभाविक अभिनयप्रति उनको खुब लगाव छ । यस्ता पात्रलाई बुझ्दै जाँदा वास्तविक जीवनका लागि पनि ज्ञान पाइने अनुभव सुनाउँछिन् । कथित ‘हिरोइन मेटिरियल्स’ मा पटक्कै विश्वास छैन । न चमकधमक र गानाबजानामै रमाउँछिन् । हरेक पात्रको गहिराइमा पुग्नु र सोहीअनुरूप पर्दामा पस्कनु उनको खासियत हो । कहिल्यै क्यामेरा अगाडि कस्तो देखिन्छु भनेर तनावमा लिन्नन् । यसो हुँदा अभिनय बनावटी हुनबाट जोगिन्छ । पात्रलाई छिटै समाइहाल्ने खुबी छ । साइँलीका रूपमा उनले त्यही गरिन् । भन्छिन्, ‘मेरा लागि अभिनय कला व्यक्त गर्ने माध्यम हो, जसले मलाई आनन्द पनि दिन्छ । अभिनयलाई कहिल्यै बोझका रूपमा लिन्नँ ।’
‘साइँली’ मा मेनुकाको कामबाट स्वस्तिमा उस्तै प्रभावित छिन् । उनकै शब्दमा, पर्दामा हेर्दा मेनुकाले अभिनय गरेजस्तै लाग्दैन, सरल र सहज शैलीमा चरित्रलाई न्याय गर्छिन् । यही वर्ष वैशाखमा प्रदर्शित ‘डमरुको डन्डिबियो’ बाट पनि मेनुकाले तारिफ बटुलेकी थिइन् ।
हामीकहाँ रणकला, साइँली जस्ता सशक्त महिला चरित्र असाध्यै थोरै लेखिन्छन् । जति लेखिन्छ, ती पनि पुरुषकै आँखाबाट । महिलालाई प्रायः उडाएर कमेडी गरिन्छ । संवेदनशीलताको खडेरी छ । कलाको नाममा महिलालाई बिकाउ ‘वस्तु’ मा सीमित पार्ने नियतले अझ निरन्तरता पाइरहेको छ । सिनेमाको हकमा महिला लेखक छँदै छैनन् भन्दा हुन्छ । त्यसैले मेनुकालाई लाग्छ, ‘महिला लेखक र फिल्ममेकरको संख्या बढ्नुपर्छ । तब मात्र महिलाको नजरबाट संसारलाई हेर्ने तरिका पर्दामा देख्न पाइन्छ । यसका लागि पहिले महिलाका सवाल र चरित्र निर्माणमा जोड दिनु आवश्यक छ ।’
लेखक/निर्देशक रामबाबु भन्छन्, ‘हामीसँग जस्तै चुनौतीपूर्ण भूमिकामा काम गर्न सक्ने महिला कलाकार छन् भनेर स्वस्तिमा, मेनुकाले प्रमाणित गरिसके । अरू पनि छन् । यस्ता क्षमतावान कलाकारलाई बचाउन पनि प्रभावकारी महिला चरित्र जन्माउनुपर्छ ।’

प्रकाशित : चैत्र ३०, २०७५ १२:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आँटिली बालिका

कफीगफ
मैले कपास नलिई दुई–चारवटा चक्लेट झ्याप्प पारेँ, उसले मेरो कुरा बुझेर हातभरि मुठ्याई र त्यही पुन्टे झोलाभित्र कोच्न खोजी । कुनै चक्लेट त भित्र पस्न नमानेर अटेर गरेजस्तो देखियो, उसले गुच्चा ठेल्ने औँला बनाएर ट्वाक्क ट्वाक्क हानी ।
नारायण वाग्ले

काठमाडौँ — त्योबेलासम्म सोचिरहनू जबसम्म कुनै सोचाइले तिमीलाई छक्क पार्दैन  । सिपालु लेखकहरू त्यही भन्छन्, त्यो बेलासम्म लेखिरहनू जबसम्म कुनै कथाले तिमीलाई अचम्भित तुल्याउँदैन  । त्यो बेलासम्म हिँडिरहनु जबसम्म तिमीलाई ठेस लाग्दैन । अथवा, त्यो बेलासम्म उभिरहनू, जबसम्म तिमीलाई कसैले ठेल्दैन ।

एक जना कसैले नठेलेसम्म म बुद्ध एयरको काउन्टरमा त्यसैगरी उभिरहेको थिएँ । चन्द्रगढी विमानस्थलमा बाक्लो ज्याकेटबाहिर झोला भिरेका ती हतारेलाई काउन्टरका कर्मचारीले रोके । मतिर देखाउँदै सम्झाए, ‘धैर्य गर्नुस्, लाइनमा उहाँ हुनुहुन्छ ।’

उनी मतिर हेर्दै क्षमाशील हाँसो हाँसे । हेहेहेहे गर्दै थिए, तुरुन्तै मुख बन्द गरे । उनको हातमा लामो नेपाली कागजवाला नाबालिग नागरिकता थियो । मैले बोर्डिङ पास पाएपछि केही पर सर्दै एक छिन हेरेँ । उनले कर्मचारीसँग भने, ‘बच्चीलाई पठाउन लागेको । टिकट नम्बर यी यहाँ छ ।’

उनको हात समातिरहेकी बच्चीको कपाल पछिल्तिर दुइटा बाटुला दुई रङका काँटा थिए । कपाल कोरेर लपक्क थियो । मैले ढल्केर उनको आकृति हेर्न खोजेँ, आँखामा गाजल थियो । खैरो स्विटरबाहिर सिसाकलम थन्क्याउने आकारको पुन्टे झोला थियो । त्यो एकातिरको काँधबाट अर्कोतिरको काखीमुनिसम्म छातीमा टाँसिएको थियो ।

‘कति वर्षकी भइन् ?’ कर्मचारीले जर्‍याक्क उभिएर नानीलाई हेर्दै सोधे । धन्य, नानीलाई जुरुक्क उचालेर तौल नापेनन् । त्यसो गरेको भए कपासजस्तो हलुको ज्यान अटाउने सिट कौडीको भाउमा आउँथ्यो र ? तौलका आधारमा यात्रुको रकम समायोजन हुने गरेको छैन ।

‘आठ, दस वर्ष भइहोला,’ उनले जवाफ फर्काए, ‘०६७ सालमा जन्मेकी हो ।’

मैले आफ्नी छोरीभन्दा केही सानी देखेर मनमनै उचाइ दाँजेँ । मेरी छोरी एक बित्ता अग्ली होला भन्ने सोच्न औँला जोडेँ र सर्किएका ओठ नखुल्दै बन्द गरेँ । आफूले पनि छोरीको नाबालिग नागरिकता बनाउँदाको उमंग सम्झिएँ । साथसाथै सोचेँ, मैले त त्यसरी छोरीलाई एक्लै कतै यात्रामा पठाउन आँटेको छैन ।

‘आँटिली बालिका’ को नाबालिग नागरिकता पट्याउँदै कर्मचारीले बोर्डिङ पास बनाइदिए । बालिकाले त्यसलाई हातमा चकलेटझैँ समाती । पल्याकपुलुक गरेपछि पुन्टे झोलाभित्र हाली ।

सुरक्षा जाँच पार गर्न सूचना आइसकेकाले म अर्को लाइन लागेँ । यो विमानस्थलमा पूर्वोत्तर भारतदेखि समेत यात्रुहरू आउने भएकाले भाषा र भेष थपिन्छ, जाँचपड्ताल केही लम्मिएकै हुन्छ ।

झोला छाम्ने काइदा उही हो, जसरी डक्टरलाई जँचाउन जाँदा बिरामीसँगै सोध्छन्, तपाईंलाई के भयो ?
सुरक्षाकर्मीले सोध्ने उही हो, ‘झोलामा के छ ?’

आफैँ हेरे भैगो त । होल बडी चेकअप याने कि सम्पूर्ण शरीर छामछुम गर्दा पनि सोध्ने त्यही हो– माचिस, लाइटर, चक्कू छ कि ?
होइन, चुइँगम मात्र छ चाहिन्जो भन्दिए हुन्छ ।

खैर, संवदेनशील क्षेत्रमा सुरक्षाकर्मीसँग असंवेदनशील हुनुहुँदैन ।

प्रतीक्षालयमा एकाध काखे शिशु पनि थिए, आमासँग टाँस्सिएका । कुनै त दूधको बोतल भुइँमा गुडुल्क्याउँदै, फेरि समात्न खोज्दै थिए । कोही हलक्क बढेका केटा थिए, अभिभावकसँगै । वा केटी । मोबाइलमा कुनै गेम हेरिरहेका वा नयाँ डाउनलोड गरिएको एप चलाउन हात चिलाइरहेका ।

त्यो आँटिली बालिका ओझेल परेपछि मैले बिर्सिएँ । त्यहाँ देखिएकी भए ख्याल आउने थियो । यात्रुहरूका चिन्ता आफ्नै थिए, उडान होला/नहोला । आकाश खुल्ला/नखुल्ला । दुई दिनअघि मात्र दिनभरिको हावाहुरी र झरीले धेरै उडान बिथोलेको थियो । कत्ति यात्रु आउनै पाएनन् वा जान ।

चैते याम नै उस्तै । उसमाथि अस्ति भर्खर बारा/पर्सामा त्यत्रो टोर्नाडो चलेको, जसको क्षति अझै संकलन हुँदै छ । त्यो हुण्डरी मच्चाउने विध्वंसकारीलाई नेपाली नाम के दिने भन्नेमा विशेषज्ञहरू विचार मथ्दै छन् ।

यती एयर उड्यो । बुद्धको पालो आयो । मेरो सिट १८ ‘सी’ थियो जुन जहाजको पुछारको लहर हो भन्ने मलाई थाहा थिएन । पारिचारिकाले नमस्ते गर्दै भित्र्याएपछि मैले रुक्स्याक थन्क्याउन माथिको ढकनी खोल्न खोजेँ । उनले सिटमुनि खुट्टाले च्यापेर राख्न सुझाइन् । त्यही बेला मैले देखेँ मेरो सिटछेउ झ्यालतिर त्यही आँटिली बालिका आएर बसिसकेकी छ ।

म मुस्काएँ । उसले मतिर हेर्दै गाला तन्काई, पिर्पिराउने आँखाका गाजल चम्काई । केही आत्तिएको, केही कसो गरूँ के गरूँ भइरहेको भान ओठ र आँखामा पारेको मैले पढेँ ।

‘हेलो,’ मैले सिटपेटी बाँध्दै भनेँ । हात मिलाऊँ कि जस्तो लागेको थियो, उसको हात भने उसकै सिटपेटीतिर अलमलिरहेका रहेछन् । मैले बाँध्न सिकाइदिएँ । उसले अझै जानिन । मैले आफैँ बाँधिदिएँ, अलिकति ठाउँ छाडिदिँदै, ताकि कम्मर चल्मलाउन अप्ठ्यारो नहोस् ।

मैले छोरीलाई विदेशमा पहिलोपल्ट जहाजबाट ओर्लिएपछि कारभित्र त्यसैगरी पेटी बाँधिदिँदा निर्दोषितापूर्वक मलाई सोधेकी थिई, ‘यो गाडी पनि उड्छ पापा ?’

म हाँसोले ठहरै भएको थिएँ । अहिले पनि म उसलाई त्यो घटना सुनाउने गर्छु । ऊ आफैँ सोध्ने गर्छे, ‘तिमी त्यतिबेला किन त्यस्तरी हाँसेका थियौ ?’

सिटपेटी बाँधेपछि जहाज उड्ने पक्का भयो । बालिकाले झ्यालबाहिर दृश्य धेरै छिटो चलेको चाल पाउन थाली । पारिचारिकाको उद्घोषअनुसार मैले मोबाइललाई एरोप्लेन मोडमा राखेँ । उसले पाइन्टको खल्तीबाट सानो मोबाइल निकाली । अफ गर्न खोजी । सकिन । मलाई दिई । मैले त्यो श्यामश्वेत मोबाइल थिचेर बन्द गर्न खोजेँ, स्मार्ट फोन चलाउने बानीले मलाई बिगारिसकेछ । पल्लोपट्टिका यात्रुसँग सहयोग मागेँ । उनले अफ गरिदिए । बालिकाले खल्तीभित्र फर्काई ।

‘मेरो नाम नारायण हो,’ मैले दायाँ फर्केर भनेँ, ‘तिम्रो नि ?’
‘शीताष्मा,’ उसले भनी ।
मैले नबुझेर दोहोर्‍याएँ, उसले मलाई बुझाउन अलि चर्को बोली ।
‘पहिला जहाज चढेकी थियौ ?’
‘अहँ ।’
‘पहिला काठमाडौं गएकी थियौ ?’
‘अहँ ।’
‘तिमी आँटिली रहिछौ, गुड गर्ल,’ मैले भनेँ ।
उसले केही पनि भनिन । आँखा भने वरिपरि डुलाएको डुलायै गर्न थाली ।
‘कति कक्षामा पढ्छ्यौ ?’
‘चार,’ उसले भनी, ‘अब पाँचमा जाने ।’
‘ए,’ मैले भनेँ, ‘मेरी छोरी पनि अब पाँचमा जाने । फोटो हेर्छ्यौ ?’

उसले टाउको हल्लाएपछि मैले मोबाइलमा देखाएँ । छोरीका पोजहरू बाबुका मोबाइलमा किन यतिसारो भरिएका हुन्छन् मैले बुझेको छैन ।

‘अहिले त स्कुल छुट्टी छ हगि ?’
‘त्यही भएर त म काठमान्डू जान ला,’ उसले भनी ।
‘अघि तिमीलाई एयरपोर्टमा छोड्न आउनुभएको को हो ?’ मैले सोधेँ, ‘हजुरबुवा ?’
‘होइन,’
‘को त ?’
‘बुबा,’ उसले भनी ।

हुन्छ नि कति त घरमा अरूले जे बोलाउँछन् त्यही सिको गर्छन् । बुबालाई दाइ भन्छन्, आमालाई भाउजू वा हजुरबुबालाई पनि बुबा वा हजुरआमालाई पनि आमा भनेर बोलाउँछन् । त्यस्तै हो कि ?
‘तिम्रो ग्य्रान्ड फादर कि फादर ?’
‘फादर,’ उसले भनी ।
‘सरी है,’ मैले कान समात्दै भनेँ । ग्लानिबोध भयो । उसलाई सान्त्वना दिन थालेँ, ‘हेर न, मेरी छोरीलाई पनि मसँग देख्दा जल्ले नि हजुरबुबा हो भनेर सोध्छन् ।’

उसले फिस्स हाँसेझैँ गरी । मैले भनेँ, ‘बरु तिम्रो बुबाको त कपाल मेरोजस्तो फुलेको छैन नि, हगि ?’
उसले मुन्टो हल्लाई । फेरि बाहिर हेर्न थाली । जहाज हलक्क आकाश काट्न थालिसकेको थियो । बेलुनभन्दा छिटो उडेको हेर्ने उत्सुकता उसमा कम्ती होला र ? मैले उसको बुबालाई नानाथरी भनिदिएको उसले माइन्ड गरी कि ?

एकपल्ट त्यस्तै भयो । केही वर्षअघिको कुरा हो । पछ्यौरा ओढ्दै हिउँदे घाम तापिरहेका महिलाहरू बसेको मेचको ठिक्क बीचमा छोरीलाई राखेर म मकै खुवाउँदै थिएँ । व्यस्त बजारको त्यो खुला ठाउँमा एक जना बढी बाठा सज्जन टाढैबाट हात हल्लाउँदै चर्को स्वरमा कराउँदै आए, ‘ओहो नारायणजी, नातिनी हो ?’

‘हैन,’ मैले सानो स्वरमा भनेँ, ‘छोरी हो ।’
‘कान्छी छोरी ?’ नजिक आइपुग्दा पनि उनको स्वर उत्रै थियो ।
‘एउटै हो,’ मैले भनेँ ।
‘सेकेन्ड म्यारिज ?’
‘होइन हउ,’ मलाई चिट्चिट् हुन थाल्यो ।
‘लेट म्यारिज ?’ उनका प्रश्नहरू सिध्दिने छाँट देखिएन ।
‘खै, के भनूँ ?’ म लत्रिएँ ।

उनले जान्ने पल्टेर मेरो बायाँपट्टि पछ्यौरा ओढिरहेकी महिलातिर हेर्दै सोधे, ‘भाउजू हो ? ए भाउजू नमस्ते है ।’
कति हाँस्नु ? वा रुनु ?

यस्तै घटनाहरूको भुक्तमानी भएकी मेरी छोरीले आजित हुँदा कहिलेकाहीँ भन्ने गर्छे, ‘पापा, तिमी निदाएको बेला म कपालमा कालो दल्दिन्छु है ।’

म कत्ति सम्झाउने गर्छु । आज आफैँ अनाहकमा अर्काकी छोरीलाई त्यस्तै भन्न पुग्दा मलाई पछुतो मात्र लाग्यो भन्ने सोचेर पुगेन । मैले उनलाई क्षतिपूर्तिस्वरूप केही भन्नुपर्थ्यो, के भन्ने आफैँलाई थाहा थिएन ।
‘तिम्रो बुबा घर फर्किनुभयो ?’

‘अँ,’
‘काँ हो ?’
‘फिक्कल,’
‘फिक्कलबाट केमा आएको ?’
‘बुबाको बाइकमा,’
‘तिम्रो पछाडिको नाम ?’
‘घिमिरे,’
‘बुबा के गर्नुहुन्छ ?’
‘पढाउनुहुन्थ्यो, अहिले छाड्नुभयो,’
‘तिम्रो परिवारमा को–को हुनुहुन्छ नि ?’
‘आमा, दाइ, भाउजू, दिदी र एउटी बहिनी,’ उसले भनी, ‘बहिनी त सानी छ ।’
‘कति सानी ?’
‘सानी के,’
‘गाईभैँसी नि ?’
‘गाई र बाच्छो,’ उसले भनी, ‘बाच्छी हो क्या हो ।’
‘कुकुर नि ?’
‘छैन,’
‘बिरालो त पक्कै होला,’
‘छ नि,’
‘गाई ब्याएको घरमा त दूध चोर्न आइहाल्छ नि हगि ?’
‘मेरो त चोर्दैन,’
‘बिरालोलाई कसरी बोलाउनुपर्छ थाहा छ ?’
‘कसरी ?’
‘सुरी ।’

खासमा उसलाई थाहा छ बिरालालाई बोलाउनै पर्दैन । ऊ कसैले बोलाएर कतै जाने पनि होइन । ऊ कतै गएको पनि कसैलाई थाहा हुँदैन ।

पारिचारिका ट्रे तेर्स्याउँदै आएको देखेपछि मैले उसलाई हातभरि लिन सुझाव दिएँ । ‘के ल्याएको ?’ उसले सोधी ।
‘चक्लेट,’ मैले भनेँ ।

मैले कपास नलिई दुई–चारवटा चक्लेट झ्याप्प पारेँ, उसले मेरो कुरा बुझेर हातभरि मुठ्याई र त्यही पुन्टे झोलाभित्र कोच्न खोजी । कुनै चक्लेट त भित्र पस्न नमानेर अटेर गरेजस्तो देखियो, उसले गुच्चा ठेल्ने औँला बनाएर ट्वाक्क ट्वाक्क हानी ।
‘एउटा त खाऊ,’ मैले भनेँ ।

खोल्न सिकाइदिएँ । मुखमा क्वाप्प पारी, खोल राख्ने ठाउँ देखाइदिएँ । झ्यालबाहिर हेर्न थाली । पारिचारिकाको कुनै उद्घोष आयो । प्रस्ट सुनिएन । सिटपेटी बाँधिराख्न भनिएको थियो । केही बेरमा जहाज हल्लिन थाल्यो, उसले आबुई भन्दै दुवै हात सिटको पाखुरामा च्याप्प समाती । मैले हावा चलेको बेला बादलभित्र पस्दा केही बेर पिङ खेलेजस्तो हुन्छ भनेर सम्झाएँ । झ्यालबाट देखिने सेतो बादल निख्रिएपछि दसैँ पिङ हल्लिन छाड्यो ।

मैले अर्को चक्लेट पनि मिठ्याएँ, ऊतिर हेर्दै सोधेँ, ‘अर्को खान्नौ ?’
उसले ‘अहँ’ भनी ।
एक छिनपछि अर्को एक झट्का पिङ खेल्नुपर्‍यो ।
‘तिम्रो फिक्कल रमाइलो छ, हगि ?’
‘जानुभएको छ ?’
‘त्यही बाटो झरेको हुँ म पनि,’ मैले भनेँ, ‘तिमीलाई सबभन्दा रमाइलो कहाँ लाग्छ ?’
‘अन्तु डाँडा,’
‘घाम उदाउने भएर ?’
उसले फेरि अँ भनी । मैले थपेँ, ‘मलाई त फिक्कल, करफोक, कन्याम, मिरिक नामै मन पर्छ ।’
‘डाँडाहरू हेर्नू त,’ उसले झ्यालबाहिर आँखा नहटाई मतिर इसारा गरी, ‘कत्ति रमाइलो हगि ?’

अर्को एक खेप झट्का लाग्नुअघि पारिचारिका आएर भन्न थालिन्, ‘ए नानु, तिमीलाई बान्ता आयो भने यी यसमा गर्नू है ।’
उनले सिटअगाडिको खल्तीबाट कलेजी रङको कागजी झोला निकालेर देखाइन् । फेरि भनिन् । बालिकाले मसँग भनी, ‘मलाई त कहिल्यै बान्ता आउँदैन ।’
‘राम्रो,’
‘हेर्नू न, कति धेरै घर है ?’
‘त्यही त,’
‘जता हेर्‍यो घर है ?’
‘त्यही भन्या,’
जहाज ओर्लिंदै गएपछि घर झन् ठूला देखिन थाले । उसले सोधी, ‘काँ हो यो ?’
‘काठमान्डू,’
‘यति छिटो ?’

त्यति छिटो हामी अवतरण भयौँ । सिटपेटी फुकाल्ने संकेत आउनासाथ पारिचारिकाले आएर बालिकालाई लगिन् । म उठ्न पाएकै थिइनँ । उसले मलाई नाघेर जानुपर्‍यो । किन त्यति चाँडै झारिदिया होला भन्ने सोचिरहेँ । एक छिनपछि थाहा भयो, झोलाहरूको प्रतीक्षालयसम्म पुर्‍याउने बसको ड्राइभर समानान्तर सिटमा उसलाई लगेर राखिएको रहेछ । भीडभाड बसभित्र मैले उसलाई चियाउँदा उभिरहेका यात्रुमध्ये कसैको काखीमुनि प्वालबाट मैले उसलाई देखेँ । उसले पनि त मलाई चियाइरहेकी रहिछ । त्यस्तो बेला आँखाहरू जत्ति पनि हाँस्न सक्छन् ।

बस रोकिनुअघि मैले झ्यालबाहिर हेर्दा एक जना महिला आँखा फट्टाउँदै र सम्पूर्ण दाँत टल्काउँदै प्रसन्नचित्तले बालिकातिर हेरिरहेको मैले देखेँ । यात्रुको बीचमा ऊ हतारिँदै ती महिलाछेउ पुगी । म ढुक्क भएँ । आफ्नो गतिमा बाहिर निस्किएँ । बालिकातिर हेर्दा ती महिलासँगै उभिरहेकी रहिछ । मैले बाई गर्न हात हल्लाउनुअघि ख्याल गरेँ— उसले मतिर हात हल्लाउँदै ती महिलालाई केही भनिरहेकी थिई ।

मैले भेटेरै जाऊँ भन्ने निधोसाथ पाइला ऊतिर सारेँ । उसको खैरो स्विटरले बाक्लो भएको ढाडमा थुप्थुप्याउँदै भनेँ, ‘ल, काठमाडौं रमाइलोसँग घुम है ।’ अनि महिलातिर फर्केर भनेँ, ‘कस्तो आँटिली रहिछन्, ढुक्कसाथ आइन्, भेरी स्मार्ट ।’

महिला हाँसिरहिन् । मैले सोधेँ, ‘यिनको ममी हुनुहुन्छ ?’
‘होइन,’ उनले मुद्रा अचानक गम्भीर बनाउँदै भनिन् ।
हँ ? म फेरि ट्वाल्ल पर्नुपर्ने भयो ।
‘दिदी हुँ,’ उनले भनिन् ।

तत्काल सरी भन्ने शब्द मरिगए झरेन । ओठभित्र त्यो कैद भएको भयै भयो । त्यसले सास पनि फेर्न पाएन । मैले कति छिटो टाप कसेँ त्यो आँटिली बालिकाले सम्झिरहनेछ, सायद ।

(वाग्लेद्वारा लिखित ‘कोरियाना कफीगफ’ हालै प्रकाशन भएको छ ।)

प्रकाशित : चैत्र ३०, २०७५ १२:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT