एउटा कथा एउटा कार्निभल

किशोर नेपाल

काठमाडौँ — जात्राको सिजन शुरु भएपछि शहर कान्तिपुर सबै शहरवासीको आँखाबाट अलिअलि सपनाहरूको चोरी गर्छ  । आफूलाई ध्वजा–पताका, तोरण र चँदुवाले सजाउँछ  ।

शहरमा जात्राका लागि कुनै सिजन पर्खिनु पर्दैन । जाडो, गर्मी, वर्षा मौसमजस्तो भए पनि कतै पट्यार लाग्दैन । शहर वर्षैभरि सिजनसँग लुटपुटिएको हुन्छ । संस्कृतिको यो शहरमा गुनकेशरी फूलको ठूलो महिमा छ । नयाँ जमानाका नयाँ मानिसले यसलाई नचिनेर के भो त ? शहरमा गुनकेशरी फूलका पारखीहरूको संख्या घटेको छैन । पहिले पहिले शहरका प्रत्येक घरमा राखिएका गमलामा नेपाली साहित्यका आदिकवि भानुभक्त आचार्यले चर्चामा ल्याइदिएका गुनकेशरीका सुन्दर फूल सधैं ढकमक्क फुलेका हुन्थे । ती फूल हेर्नका लागि चोखाँछे र इटुमबहालका गल्लीहरू छिचल्दै हिंड्नुपर्थ्यो । फूलहरू माटाका फुटेका गमलामा पनि सुन्दर फुल्छन् । दूग्ध विकासले दही बेच्ने प्लास्टिकका कतारोमा पनि उत्तिकै खुल्दछन । फूल भनेको त वास्ना हो, सुवास हो । थोरै सुवासका लागि मानिस कति धेरै पैसा खर्च गर्छन् । हिजोआज शहरमा कन्दहारतिरबाट नेपाल छिरेका अत्तर व्यापारी देखिन थालेका छन् । देखेर कसैलाई कान्तिपुरमा बग्दाद शहरको झझल्को मिल्यो भने पनि अस्वाभाविक लाग्ने छैन ।
कान्तिपुर शहरको भित्री भागलाई ‘कोलाहलको कोलाज’ भनिदियो भने फरक पर्दैन । बाहिरी भागमा छ— धूलो र धूवाँको थेग्न नसकिने चाप, हर्नको चर्को आवाज, ट्राफिक पुलिस पोस्टमाथि जबर्जस्ती विश्राम गराइएका स्वर–सम्राट् नारायण गोपाल । नारायण गोपाललाई स्वर–सम्राट्को मुकुट लगाइदिएका थिए कवि कृष्णप्रसाद भट्टराईले । नारायणको मृत्यु भएको समयमा देश अन्तरिमकालमा थियो । भट्टराई प्रधानमन्त्री थिए त्यो बखत । धेरैलाई थाहा छैन होला, उनी ‘चक्रधर’ नामबाट कबिता लेख्थे । त्यतिबेला उनी प्रधानमन्त्री नभएको भए, अर्को कसको हिम्मत हुन्थ्यो, नारायणहिटीमा एउटा सम्राट् छँदाछँदै, खुलामञ्चबाट अर्को सम्राट्को घोषणा गर्ने ? अहिले त त्यो समय नै लथालिंग भइसकेको छ । कान्तिपुर शहरका नदीहरू नालामा परिणत भएका छन् । भुइँचालोपछि राम्रो बनाउन सुकाइएको रानीपोखरी हाडेओखरको बोक्रा जत्तिकै साह्रो महसुस हुन थालेको छ । छेउको दरबार स्कुलको पुनर्निर्माणको गति जति बढ्दै गएको छ त्यत्ति नै रानीपोखरीका बारेमा आशंकाका बादल मडारिएका छन् ।
कति मेलम्ची वर्ष लाग्ने हो रानीपोखरीमा पानी भरिन ? एक मेलम्ची वर्ष भनेको कति समय हो ? २०४८ देखि २०७५ सम्मको हिसाब निकाल्ने हो भने २७ वर्ष । एक मेलम्ची वर्ष भन्नु नै सत्ताइस वर्ष । मेलम्चीको पानी भन्नु त अन्योलमाथि अन्योल थप्नु मात्रै हो । यो अन्योल चिरेर मेलम्चीको पानी कान्तिपुर शहरमा झरेन भने रानीपोखरीमा पानी भरिने सम्भावना साँघुरिनेछ । अहिले पनि, रानीपोखरीको जमिन व्यापारिक उपयोगका लागि लिजमा लिन साहु महाजन र ठेकदार जमजमाइसकेका छन् । उनीहरूको सोचाइमा छ ः पोखरीको बीचमा बनेको मन्दिरलाई चारैतिरबाट घेरामा पारेर, एउटा बुलन्दको बिजनेस सेन्टर चलाउन सकिन्छ त्यहाँ । अथवा, कमलपोखरीको पानीमा टल्किन थालेको अन्तर्राष्ट्रिय होटलको छायाजस्तै, एउटा अर्को अन्तर्राष्ट्रिय होटलको शृंखला टल्काउन पनि सकिन्छ रानीपोखरीमा । व्यापारको विकासलाई समृद्धिको सर्वोच्च चुली नघाउने हो भने ‘प्राइम प्रपर्टी’ का रूपमा रहेको जमिनबाट ‘रानीपोखरी’ लाई बदर गरेर यहाँ व्यावसायिक पौडी पोखरी बनाउनुपर्छ भन्ने धेरै छन् । रानीपोखरी बनेको जमिनमाथि रहेको राजा प्रताप मल्लको स्वामित्वको लगत काटिसकेका होलान् मालपोतका कारिन्दाहरूले । यसको लालपुर्जा त बनेकै थिएन होला । सांस्कृतिक चेतनाकै कुरा हो भने रानीपोखरीलाई ग्वार्कोतिर सारे पनि हुन्छ । संस्कृतिको नाममा देश गरिब रहन सक्दैन भन्दै छन् उनीहरू । रानीपोखरीलाई ग्वार्कोभन्दा पनि अझै पर, दक्षिण गोदावरीतिर सारे संस्कृति प्रकृतिसँग समावेशी हुने नारा लगाउनेको बोली बिक्न थालेको छ । मानिसको स्वार्थमा पखेटा लागेको छ । कलि कालो देश अँध्यारो भनेको यही त होला ।
गाउँ–घर, शहर–बजारका लाखौं पीडितका लागि अहिलेसम्म ठूलो अभिशाप बनेको छ २०७२ वैशाख १२ को भुइँचालो । ‘थोरै’ हजारौंका लागि त्यो भुइँचालो वरदान साबित भएको छ । तीन शहरका तीन दर्जन व्यापारी, शिक्षक र कलाकार व्यवसाय परिवर्तन गरेर नयाँ व्यवसाय ‘समाजसेवा’ तिर छिरेका छन् । नब्बे सालको भुइँचालोपछि बनेका र अहिलेसम्म मर्मत–सम्भार नभएका घर बहत्तर सालको भुइँचालोपछि नयाँ बनेका छन् । शहरका कति चोकबाट नियालेर हेर्दा कान्तिपुर चिन्नै नसकिने भएको छ । अझ तीन चौथाइ शहरको कायाकल्प हुन त बाँकी नै छ । भुइँचालोले कान्तिपुरका टोलटोलमा एउटा न एउटा बितण्डा मच्चाएकै छ । कतै केही भएको छैन भनिएको टोलबाट समेत घरको मूलढोकासँगै बनाइएका खोपामा स्थापित आस्थाका भीमसेनका हजारौं मूर्ति उछिट्टिएर रिङरोडबाहिर पुगेका छन् । सनातनदेखि चलिआएका गुठी भोज नियमित हुन सकेका छैनन् । भोजमा होइन, मानिस अचेल आफैंमा रमाउन थालेको छ । चार दशकपहिले लगाइएको ‘हामी दुई, हाम्रा दुई’ को नारा यथार्थमा परिणत हुँदै छ । सानो परिवार सुखी परिवार ।

ठमेलको गम्किएको बजार देखेपछि चहकिन थालेकी थिई शकुन्ता । शकुन्ता र बेखा सँगसँगै हिँडिरहेका थिए । बेखा शकुन्तालाई जिस्क्याउँदै थियो, ‘ठमेल बजारको यो भीडमा तिमी हराउलिऊ भन्ने ठूलो पिर पर्‍यो मलाई । जो पनि कर्के नजर लगाएर तिमीलाई हेर्न खोज्ने । यो त हुँदै भएन नि । बरु तिमी मेरो खोकिलामा थुपुक्क बस ल ।’ शकुन्तालाई मन पर्ने गीत ‘लैजाऊ घुमाउन मलाई ठमेल बजार...।’ सडकमा कहिले बेखा अघि हुन्थ्यो, कहिले शकुन्ता । एकअर्कालाई उछिन्न खोज्दै, लम्किँदै, हाँस्दै, रमाउँदै हिँडिरहेका थिए उनीहरू । हिँडेको पनि नाचेजस्तै देखिने । नाचेको पनि हिँडेको जस्तै देखिने । रमाउनु त यसरी पो रमाउनु ।
नजिकै बनेको घरमा जडित ऐना टल्किएर बेखाको आँखैमा सोझै प्रतिविम्बित भएको सूर्यको किरणले निकै दुःख दिएपछि ऊ अलिकति छेउ लागेको थियो । यसरी अलिकति कर्किंदा झन्डै हिर्काएन रोशनलाई टेम्पुले । तै, सडकको अर्को छेउमा रमाउँदै हिंडेकी शकुन्ताले देखिहाली । हतारहतार उफ्रिएर ऊ बेखाको छेउमा पुगी र भनी, ‘के गरी हिँडेको ? सडकको दायाँबायाँ हेरेर हिँड्नु पर्दैन ?’
बोल्दा शकुन्ताको आँखामा आँसु टिलपिलाएका थिए । उसको अनुहारमा हेरेर बेखा फिस्स हाँस्यो र चोसो पसार्‍यो । उसको चोसो देखेर शकुन्ताले हाँसो थाम्न सकिन । रुन बिर्सिएर ऊ पनि फिस्स हाँसी रुन्चे हाँसो । ‘दुनियाँले के भन्ला ?’ यस्तो कुनै भाव थिएन उनीहरूको आँखामा । उनीहरू खुसी थिए । शकुन्ता बाटामा देखिएका बाला, माला, औंठी र क्युरियो पसलमा पस्दै, सामान हेर्दै, भाउ सोध्दै निस्कन्थी । थैली र कुर्तीका पसल त देख्नै नहुने । बेखा केहीबेर पसल बाहिरै पर्खिन्थ्यो शकुन्तालाई । कहिले ऊ बाहिर निस्किन्थी र सडकको छेउमा उभिएको बेखालाई तान्दै लग्थी पसलभित्र । अनि, आफूलाई मन परेको सामान देखाएर सोध्थी, ‘भन त, यो कस्तो लाग्यो तिमीलाई ?’
ज्याठाबाट ठहिटी लाग्ने मोडमा पुगेपछि शकुन्ताले बेखाको कानैमा भनी, ‘भोक लाग्यो ।’ भोक बेखालाई पनि लागेको थियो । उसलाई यही मोडमा रहेको एउटा रेस्टुराँको सम्झना थियो । कुनै तिब्बती शरणार्थीले चलाएको त्यो रेस्टुराँमा उसले दस बाह्र वर्षअघि तरकारीको मीठो झोलमा डुबाएको मःम खाएको थियो । मोडभन्दा अगाडि टक्रक्क उभिएर उसले चारैतिर नजर फिरायो । कतै थिएन त्यो रेस्टुराँ । त्यहाँ उसले देखेको घर पनि थिएन । युग पल्टिइसकेको थियो । उनीहरू त्यसपछि पुगे गाया । तल्लो ठमेलमा यो एउटा रेस्टुराँ थियो मीठो खाना खाने । शकुन्ता र बेखाले भोकको झोंकमा पहिले एक एक पिस ब्राउनी खाए । त्यसपछि मःम खाए । रेस्टुराँबाट निस्किएर उनीहरू सँगैको बजारमा अलमलिए । शकुन्तालाई उदेक लाग्यो, ठमेल त निकै सस्तो भएछ । उसलाई थाहा थियो, ठमेलमा चिनियाँ पर्यटकको चाप बढेको छ । तर, त्यो चाप यसरी सामानको भाउ नै घटाउने गरी बढेको होला । सोचेकी थिइन उसले । बेखाचाहिँ ‘खुदाका चमत्कार’ मा अलमलिएको थियो । सामान पठाउने चीन, किन्ने चिनियाँ र बेच्ने पनि चिनियाँ । ठमेलका पसलमा देखिएका यी दृश्यले बेखालाई चकित तुल्याएको थियो । ऊ सोच्दै थियो ः यही हो खुदाका चमत्कार । हुन पनि ठमेल साङघाई शहरको एउटा गल्लीजस्तो देखिएको थियो । पसलका साइनबोर्डसमेत चिनियाँ भाषामा थिए ।
त्यसपछि उनीहरू सोझै पुगे ठहिटी चोक । त्यहाँबाट अलिपर काठे सिम्बुको छेउमा रहेको एउटा क्युरियो पसलमा छिरी शकुन्ता । त्यहाँ गहनाको भीड खोतलेर उसले कानमा लगाउने एक जोर झुम्का फेला पारी र किनिहाली नगद २५० रुपैयाँमा । ऊ झुम्का कानमा सजाउन थाली ।
‘यति मिलाइदेऊ त,’ उसले बेखासँग भनी । त्यसपछि सोधी, ‘राम्रो छ ?’ शकुन्ताको कानमा झुम्का मिलाउँदै बेखाले मसिनो आवाजमा जवाफ दियो, ‘तिमीजस्तै ।’
शकुन्ता मुस्कुराई । त्यसपछि उनीहरू लागे इन्द्रचोकतिर । इन्द्रचोक जहाँ आकाश भैरवको उच्चासन छ । बाटोमा आयो नघल । त्यसपछि आयो दाँतका ‘ठायेंमरु’ देवता । त्यसपछि बांगेमुढा, त्यसपछि भेडासिंग र त्यसपछि वंग अथवा इन्द्रचोक । शकुन्ता र बेखाले मन्दिर परिसरमा दियो बत्ती र फूल किने । भैरवको दर्शन गरे । बत्ती बाले । फूल चढाए । प्रसादका रूपमा पाएको एउटा फूल कपालमा सिउरिंदै शकुन्ताले भनी, ‘मैले त भैरवसँग तिमीजस्तै साथी मागें सधैंका लागि ।’ बेखा मुसुमुसु हाँस्यो । ऊ खुसी थियो । किनभने, धेरैपछि शकुन्ता यति धेरै खुसी भएकी देखेको थियो उसले । दर्शन सकिएपछि शकुन्ता राँकी बजारतिर लागी । चुरा–पोतेको त्यो सानो बजारमा ऊ निकैबेर रमाए पनि फर्किंदा रित्तै हात फर्किई । त्यसपछिको यात्रा) हनुमानढोकामा स्थापित हनुमानको दर्शनमा केन्द्रित रह्यो ।
वसन्तपुरमा शकुन्ता ठूलो स्टोरभित्र छिरी रमाउँदै । त्यहाँ उसले चाहेजस्ता कपडा थिए ः कुर्ती र लेहंगा । भेस्ट र ट्राउजर । इनर्सहरू । सबै कटनका । शकुन्ताको इच्छा थियो, धेरै सामान एकै पटक किन्ने । खल्तीले त्यो नमानेपछि उसले केही पनि किनिन । बेखाले पैसा सापटी दिन खोजेको थियो । उसले लिन मानिन । बरु, आफैंसँग वाचा गरी, ‘फेरि आउँछु ।’ त्यसपछि उनीहरू बस स्टपतिर लागे । शनिबार भएकाले नयाँ सडकका अधिकांश पसल बन्द थिए । बस स्टपमा घुइँचो थियो ।

भित्री शहर बिस्तार सुत्दै थियो, बाहिरी शहरमा कोलाहल भर्खर शुरु भएको थियो । सात दोबाटो, कलंकी, गोंगबु, सामाखुसी, कपन, सुकेधारा, बौध्द–जोरपाटी, लोकप्रिय बस्ती थिए ः शहर बाहिरका महा–शहर । यताका रेस्टुराँमा रक्सी र रन्डीबाजी, ठगी र चोरी सरोबर थियो । मानिसहरू मात्तिँदै आउँथे र काँप्दै फर्किन्थे । बन्द र आन्दोलनहरू यहींबाट शुरु हुन्थे । रातभरि गुलजार रहने बस्तीहरू बिहान सूर्योदयसँगै खुम्चिन्थे । रातभर महँगा र विलासी गाडीको चल्ती हुने बाहिरी शहरमा बिहान झिसमिसेदेखि टिपर र टेम्पोको जाम लाग्थ्यो । शहर यस्तै थियो । कतै कोमल, कतै कठोर ।
शहरमा सामान्य मानिसका खाजा घरका अस्तित्व संकटमा थिए । पारम्परिक खाजामा पाइने जिनिसहरू घट्दै थिए । धन हुनेहरू आफ्ना लागि नयाँ पर्व र नयाँ जात्राको उत्पत्तिमा लागेका थिए । कान्तिपुर सनातनदेखिको जात्रा । सनातनदेखिको रमाइलो । रथ र खटमा देवी देवताको मूर्ति राखेर शहर परिक्रमा गर्ने चलन । सबै मासिंदै थिए । शहर गजुर हराएको मन्दिरजस्तो थियो बुच्चो । कान्तिपुर हरेक मोडमा हराउँथ्यो । हरेक गल्लीमा भेटिन्थ्यो । अलकापुरी कान्तिपुरी नगरी थियो । अब यो कान्तिपुर कार्निभल–कार्निभल कान्तिपुरमा रूपान्तरित भएको छ ।

प्रकाशित : चैत्र ३०, २०७५ १२:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आँटिली बालिका

कफीगफ
मैले कपास नलिई दुई–चारवटा चक्लेट झ्याप्प पारेँ, उसले मेरो कुरा बुझेर हातभरि मुठ्याई र त्यही पुन्टे झोलाभित्र कोच्न खोजी । कुनै चक्लेट त भित्र पस्न नमानेर अटेर गरेजस्तो देखियो, उसले गुच्चा ठेल्ने औँला बनाएर ट्वाक्क ट्वाक्क हानी ।
नारायण वाग्ले

काठमाडौँ — त्योबेलासम्म सोचिरहनू जबसम्म कुनै सोचाइले तिमीलाई छक्क पार्दैन  । सिपालु लेखकहरू त्यही भन्छन्, त्यो बेलासम्म लेखिरहनू जबसम्म कुनै कथाले तिमीलाई अचम्भित तुल्याउँदैन  । त्यो बेलासम्म हिँडिरहनु जबसम्म तिमीलाई ठेस लाग्दैन । अथवा, त्यो बेलासम्म उभिरहनू, जबसम्म तिमीलाई कसैले ठेल्दैन ।

एक जना कसैले नठेलेसम्म म बुद्ध एयरको काउन्टरमा त्यसैगरी उभिरहेको थिएँ । चन्द्रगढी विमानस्थलमा बाक्लो ज्याकेटबाहिर झोला भिरेका ती हतारेलाई काउन्टरका कर्मचारीले रोके । मतिर देखाउँदै सम्झाए, ‘धैर्य गर्नुस्, लाइनमा उहाँ हुनुहुन्छ ।’

उनी मतिर हेर्दै क्षमाशील हाँसो हाँसे । हेहेहेहे गर्दै थिए, तुरुन्तै मुख बन्द गरे । उनको हातमा लामो नेपाली कागजवाला नाबालिग नागरिकता थियो । मैले बोर्डिङ पास पाएपछि केही पर सर्दै एक छिन हेरेँ । उनले कर्मचारीसँग भने, ‘बच्चीलाई पठाउन लागेको । टिकट नम्बर यी यहाँ छ ।’

उनको हात समातिरहेकी बच्चीको कपाल पछिल्तिर दुइटा बाटुला दुई रङका काँटा थिए । कपाल कोरेर लपक्क थियो । मैले ढल्केर उनको आकृति हेर्न खोजेँ, आँखामा गाजल थियो । खैरो स्विटरबाहिर सिसाकलम थन्क्याउने आकारको पुन्टे झोला थियो । त्यो एकातिरको काँधबाट अर्कोतिरको काखीमुनिसम्म छातीमा टाँसिएको थियो ।

‘कति वर्षकी भइन् ?’ कर्मचारीले जर्‍याक्क उभिएर नानीलाई हेर्दै सोधे । धन्य, नानीलाई जुरुक्क उचालेर तौल नापेनन् । त्यसो गरेको भए कपासजस्तो हलुको ज्यान अटाउने सिट कौडीको भाउमा आउँथ्यो र ? तौलका आधारमा यात्रुको रकम समायोजन हुने गरेको छैन ।

‘आठ, दस वर्ष भइहोला,’ उनले जवाफ फर्काए, ‘०६७ सालमा जन्मेकी हो ।’

मैले आफ्नी छोरीभन्दा केही सानी देखेर मनमनै उचाइ दाँजेँ । मेरी छोरी एक बित्ता अग्ली होला भन्ने सोच्न औँला जोडेँ र सर्किएका ओठ नखुल्दै बन्द गरेँ । आफूले पनि छोरीको नाबालिग नागरिकता बनाउँदाको उमंग सम्झिएँ । साथसाथै सोचेँ, मैले त त्यसरी छोरीलाई एक्लै कतै यात्रामा पठाउन आँटेको छैन ।

‘आँटिली बालिका’ को नाबालिग नागरिकता पट्याउँदै कर्मचारीले बोर्डिङ पास बनाइदिए । बालिकाले त्यसलाई हातमा चकलेटझैँ समाती । पल्याकपुलुक गरेपछि पुन्टे झोलाभित्र हाली ।

सुरक्षा जाँच पार गर्न सूचना आइसकेकाले म अर्को लाइन लागेँ । यो विमानस्थलमा पूर्वोत्तर भारतदेखि समेत यात्रुहरू आउने भएकाले भाषा र भेष थपिन्छ, जाँचपड्ताल केही लम्मिएकै हुन्छ ।

झोला छाम्ने काइदा उही हो, जसरी डक्टरलाई जँचाउन जाँदा बिरामीसँगै सोध्छन्, तपाईंलाई के भयो ?
सुरक्षाकर्मीले सोध्ने उही हो, ‘झोलामा के छ ?’

आफैँ हेरे भैगो त । होल बडी चेकअप याने कि सम्पूर्ण शरीर छामछुम गर्दा पनि सोध्ने त्यही हो– माचिस, लाइटर, चक्कू छ कि ?
होइन, चुइँगम मात्र छ चाहिन्जो भन्दिए हुन्छ ।

खैर, संवदेनशील क्षेत्रमा सुरक्षाकर्मीसँग असंवेदनशील हुनुहुँदैन ।

प्रतीक्षालयमा एकाध काखे शिशु पनि थिए, आमासँग टाँस्सिएका । कुनै त दूधको बोतल भुइँमा गुडुल्क्याउँदै, फेरि समात्न खोज्दै थिए । कोही हलक्क बढेका केटा थिए, अभिभावकसँगै । वा केटी । मोबाइलमा कुनै गेम हेरिरहेका वा नयाँ डाउनलोड गरिएको एप चलाउन हात चिलाइरहेका ।

त्यो आँटिली बालिका ओझेल परेपछि मैले बिर्सिएँ । त्यहाँ देखिएकी भए ख्याल आउने थियो । यात्रुहरूका चिन्ता आफ्नै थिए, उडान होला/नहोला । आकाश खुल्ला/नखुल्ला । दुई दिनअघि मात्र दिनभरिको हावाहुरी र झरीले धेरै उडान बिथोलेको थियो । कत्ति यात्रु आउनै पाएनन् वा जान ।

चैते याम नै उस्तै । उसमाथि अस्ति भर्खर बारा/पर्सामा त्यत्रो टोर्नाडो चलेको, जसको क्षति अझै संकलन हुँदै छ । त्यो हुण्डरी मच्चाउने विध्वंसकारीलाई नेपाली नाम के दिने भन्नेमा विशेषज्ञहरू विचार मथ्दै छन् ।

यती एयर उड्यो । बुद्धको पालो आयो । मेरो सिट १८ ‘सी’ थियो जुन जहाजको पुछारको लहर हो भन्ने मलाई थाहा थिएन । पारिचारिकाले नमस्ते गर्दै भित्र्याएपछि मैले रुक्स्याक थन्क्याउन माथिको ढकनी खोल्न खोजेँ । उनले सिटमुनि खुट्टाले च्यापेर राख्न सुझाइन् । त्यही बेला मैले देखेँ मेरो सिटछेउ झ्यालतिर त्यही आँटिली बालिका आएर बसिसकेकी छ ।

म मुस्काएँ । उसले मतिर हेर्दै गाला तन्काई, पिर्पिराउने आँखाका गाजल चम्काई । केही आत्तिएको, केही कसो गरूँ के गरूँ भइरहेको भान ओठ र आँखामा पारेको मैले पढेँ ।

‘हेलो,’ मैले सिटपेटी बाँध्दै भनेँ । हात मिलाऊँ कि जस्तो लागेको थियो, उसको हात भने उसकै सिटपेटीतिर अलमलिरहेका रहेछन् । मैले बाँध्न सिकाइदिएँ । उसले अझै जानिन । मैले आफैँ बाँधिदिएँ, अलिकति ठाउँ छाडिदिँदै, ताकि कम्मर चल्मलाउन अप्ठ्यारो नहोस् ।

मैले छोरीलाई विदेशमा पहिलोपल्ट जहाजबाट ओर्लिएपछि कारभित्र त्यसैगरी पेटी बाँधिदिँदा निर्दोषितापूर्वक मलाई सोधेकी थिई, ‘यो गाडी पनि उड्छ पापा ?’

म हाँसोले ठहरै भएको थिएँ । अहिले पनि म उसलाई त्यो घटना सुनाउने गर्छु । ऊ आफैँ सोध्ने गर्छे, ‘तिमी त्यतिबेला किन त्यस्तरी हाँसेका थियौ ?’

सिटपेटी बाँधेपछि जहाज उड्ने पक्का भयो । बालिकाले झ्यालबाहिर दृश्य धेरै छिटो चलेको चाल पाउन थाली । पारिचारिकाको उद्घोषअनुसार मैले मोबाइललाई एरोप्लेन मोडमा राखेँ । उसले पाइन्टको खल्तीबाट सानो मोबाइल निकाली । अफ गर्न खोजी । सकिन । मलाई दिई । मैले त्यो श्यामश्वेत मोबाइल थिचेर बन्द गर्न खोजेँ, स्मार्ट फोन चलाउने बानीले मलाई बिगारिसकेछ । पल्लोपट्टिका यात्रुसँग सहयोग मागेँ । उनले अफ गरिदिए । बालिकाले खल्तीभित्र फर्काई ।

‘मेरो नाम नारायण हो,’ मैले दायाँ फर्केर भनेँ, ‘तिम्रो नि ?’
‘शीताष्मा,’ उसले भनी ।
मैले नबुझेर दोहोर्‍याएँ, उसले मलाई बुझाउन अलि चर्को बोली ।
‘पहिला जहाज चढेकी थियौ ?’
‘अहँ ।’
‘पहिला काठमाडौं गएकी थियौ ?’
‘अहँ ।’
‘तिमी आँटिली रहिछौ, गुड गर्ल,’ मैले भनेँ ।
उसले केही पनि भनिन । आँखा भने वरिपरि डुलाएको डुलायै गर्न थाली ।
‘कति कक्षामा पढ्छ्यौ ?’
‘चार,’ उसले भनी, ‘अब पाँचमा जाने ।’
‘ए,’ मैले भनेँ, ‘मेरी छोरी पनि अब पाँचमा जाने । फोटो हेर्छ्यौ ?’

उसले टाउको हल्लाएपछि मैले मोबाइलमा देखाएँ । छोरीका पोजहरू बाबुका मोबाइलमा किन यतिसारो भरिएका हुन्छन् मैले बुझेको छैन ।

‘अहिले त स्कुल छुट्टी छ हगि ?’
‘त्यही भएर त म काठमान्डू जान ला,’ उसले भनी ।
‘अघि तिमीलाई एयरपोर्टमा छोड्न आउनुभएको को हो ?’ मैले सोधेँ, ‘हजुरबुवा ?’
‘होइन,’
‘को त ?’
‘बुबा,’ उसले भनी ।

हुन्छ नि कति त घरमा अरूले जे बोलाउँछन् त्यही सिको गर्छन् । बुबालाई दाइ भन्छन्, आमालाई भाउजू वा हजुरबुबालाई पनि बुबा वा हजुरआमालाई पनि आमा भनेर बोलाउँछन् । त्यस्तै हो कि ?
‘तिम्रो ग्य्रान्ड फादर कि फादर ?’
‘फादर,’ उसले भनी ।
‘सरी है,’ मैले कान समात्दै भनेँ । ग्लानिबोध भयो । उसलाई सान्त्वना दिन थालेँ, ‘हेर न, मेरी छोरीलाई पनि मसँग देख्दा जल्ले नि हजुरबुबा हो भनेर सोध्छन् ।’

उसले फिस्स हाँसेझैँ गरी । मैले भनेँ, ‘बरु तिम्रो बुबाको त कपाल मेरोजस्तो फुलेको छैन नि, हगि ?’
उसले मुन्टो हल्लाई । फेरि बाहिर हेर्न थाली । जहाज हलक्क आकाश काट्न थालिसकेको थियो । बेलुनभन्दा छिटो उडेको हेर्ने उत्सुकता उसमा कम्ती होला र ? मैले उसको बुबालाई नानाथरी भनिदिएको उसले माइन्ड गरी कि ?

एकपल्ट त्यस्तै भयो । केही वर्षअघिको कुरा हो । पछ्यौरा ओढ्दै हिउँदे घाम तापिरहेका महिलाहरू बसेको मेचको ठिक्क बीचमा छोरीलाई राखेर म मकै खुवाउँदै थिएँ । व्यस्त बजारको त्यो खुला ठाउँमा एक जना बढी बाठा सज्जन टाढैबाट हात हल्लाउँदै चर्को स्वरमा कराउँदै आए, ‘ओहो नारायणजी, नातिनी हो ?’

‘हैन,’ मैले सानो स्वरमा भनेँ, ‘छोरी हो ।’
‘कान्छी छोरी ?’ नजिक आइपुग्दा पनि उनको स्वर उत्रै थियो ।
‘एउटै हो,’ मैले भनेँ ।
‘सेकेन्ड म्यारिज ?’
‘होइन हउ,’ मलाई चिट्चिट् हुन थाल्यो ।
‘लेट म्यारिज ?’ उनका प्रश्नहरू सिध्दिने छाँट देखिएन ।
‘खै, के भनूँ ?’ म लत्रिएँ ।

उनले जान्ने पल्टेर मेरो बायाँपट्टि पछ्यौरा ओढिरहेकी महिलातिर हेर्दै सोधे, ‘भाउजू हो ? ए भाउजू नमस्ते है ।’
कति हाँस्नु ? वा रुनु ?

यस्तै घटनाहरूको भुक्तमानी भएकी मेरी छोरीले आजित हुँदा कहिलेकाहीँ भन्ने गर्छे, ‘पापा, तिमी निदाएको बेला म कपालमा कालो दल्दिन्छु है ।’

म कत्ति सम्झाउने गर्छु । आज आफैँ अनाहकमा अर्काकी छोरीलाई त्यस्तै भन्न पुग्दा मलाई पछुतो मात्र लाग्यो भन्ने सोचेर पुगेन । मैले उनलाई क्षतिपूर्तिस्वरूप केही भन्नुपर्थ्यो, के भन्ने आफैँलाई थाहा थिएन ।
‘तिम्रो बुबा घर फर्किनुभयो ?’

‘अँ,’
‘काँ हो ?’
‘फिक्कल,’
‘फिक्कलबाट केमा आएको ?’
‘बुबाको बाइकमा,’
‘तिम्रो पछाडिको नाम ?’
‘घिमिरे,’
‘बुबा के गर्नुहुन्छ ?’
‘पढाउनुहुन्थ्यो, अहिले छाड्नुभयो,’
‘तिम्रो परिवारमा को–को हुनुहुन्छ नि ?’
‘आमा, दाइ, भाउजू, दिदी र एउटी बहिनी,’ उसले भनी, ‘बहिनी त सानी छ ।’
‘कति सानी ?’
‘सानी के,’
‘गाईभैँसी नि ?’
‘गाई र बाच्छो,’ उसले भनी, ‘बाच्छी हो क्या हो ।’
‘कुकुर नि ?’
‘छैन,’
‘बिरालो त पक्कै होला,’
‘छ नि,’
‘गाई ब्याएको घरमा त दूध चोर्न आइहाल्छ नि हगि ?’
‘मेरो त चोर्दैन,’
‘बिरालोलाई कसरी बोलाउनुपर्छ थाहा छ ?’
‘कसरी ?’
‘सुरी ।’

खासमा उसलाई थाहा छ बिरालालाई बोलाउनै पर्दैन । ऊ कसैले बोलाएर कतै जाने पनि होइन । ऊ कतै गएको पनि कसैलाई थाहा हुँदैन ।

पारिचारिका ट्रे तेर्स्याउँदै आएको देखेपछि मैले उसलाई हातभरि लिन सुझाव दिएँ । ‘के ल्याएको ?’ उसले सोधी ।
‘चक्लेट,’ मैले भनेँ ।

मैले कपास नलिई दुई–चारवटा चक्लेट झ्याप्प पारेँ, उसले मेरो कुरा बुझेर हातभरि मुठ्याई र त्यही पुन्टे झोलाभित्र कोच्न खोजी । कुनै चक्लेट त भित्र पस्न नमानेर अटेर गरेजस्तो देखियो, उसले गुच्चा ठेल्ने औँला बनाएर ट्वाक्क ट्वाक्क हानी ।
‘एउटा त खाऊ,’ मैले भनेँ ।

खोल्न सिकाइदिएँ । मुखमा क्वाप्प पारी, खोल राख्ने ठाउँ देखाइदिएँ । झ्यालबाहिर हेर्न थाली । पारिचारिकाको कुनै उद्घोष आयो । प्रस्ट सुनिएन । सिटपेटी बाँधिराख्न भनिएको थियो । केही बेरमा जहाज हल्लिन थाल्यो, उसले आबुई भन्दै दुवै हात सिटको पाखुरामा च्याप्प समाती । मैले हावा चलेको बेला बादलभित्र पस्दा केही बेर पिङ खेलेजस्तो हुन्छ भनेर सम्झाएँ । झ्यालबाट देखिने सेतो बादल निख्रिएपछि दसैँ पिङ हल्लिन छाड्यो ।

मैले अर्को चक्लेट पनि मिठ्याएँ, ऊतिर हेर्दै सोधेँ, ‘अर्को खान्नौ ?’
उसले ‘अहँ’ भनी ।
एक छिनपछि अर्को एक झट्का पिङ खेल्नुपर्‍यो ।
‘तिम्रो फिक्कल रमाइलो छ, हगि ?’
‘जानुभएको छ ?’
‘त्यही बाटो झरेको हुँ म पनि,’ मैले भनेँ, ‘तिमीलाई सबभन्दा रमाइलो कहाँ लाग्छ ?’
‘अन्तु डाँडा,’
‘घाम उदाउने भएर ?’
उसले फेरि अँ भनी । मैले थपेँ, ‘मलाई त फिक्कल, करफोक, कन्याम, मिरिक नामै मन पर्छ ।’
‘डाँडाहरू हेर्नू त,’ उसले झ्यालबाहिर आँखा नहटाई मतिर इसारा गरी, ‘कत्ति रमाइलो हगि ?’

अर्को एक खेप झट्का लाग्नुअघि पारिचारिका आएर भन्न थालिन्, ‘ए नानु, तिमीलाई बान्ता आयो भने यी यसमा गर्नू है ।’
उनले सिटअगाडिको खल्तीबाट कलेजी रङको कागजी झोला निकालेर देखाइन् । फेरि भनिन् । बालिकाले मसँग भनी, ‘मलाई त कहिल्यै बान्ता आउँदैन ।’
‘राम्रो,’
‘हेर्नू न, कति धेरै घर है ?’
‘त्यही त,’
‘जता हेर्‍यो घर है ?’
‘त्यही भन्या,’
जहाज ओर्लिंदै गएपछि घर झन् ठूला देखिन थाले । उसले सोधी, ‘काँ हो यो ?’
‘काठमान्डू,’
‘यति छिटो ?’

त्यति छिटो हामी अवतरण भयौँ । सिटपेटी फुकाल्ने संकेत आउनासाथ पारिचारिकाले आएर बालिकालाई लगिन् । म उठ्न पाएकै थिइनँ । उसले मलाई नाघेर जानुपर्‍यो । किन त्यति चाँडै झारिदिया होला भन्ने सोचिरहेँ । एक छिनपछि थाहा भयो, झोलाहरूको प्रतीक्षालयसम्म पुर्‍याउने बसको ड्राइभर समानान्तर सिटमा उसलाई लगेर राखिएको रहेछ । भीडभाड बसभित्र मैले उसलाई चियाउँदा उभिरहेका यात्रुमध्ये कसैको काखीमुनि प्वालबाट मैले उसलाई देखेँ । उसले पनि त मलाई चियाइरहेकी रहिछ । त्यस्तो बेला आँखाहरू जत्ति पनि हाँस्न सक्छन् ।

बस रोकिनुअघि मैले झ्यालबाहिर हेर्दा एक जना महिला आँखा फट्टाउँदै र सम्पूर्ण दाँत टल्काउँदै प्रसन्नचित्तले बालिकातिर हेरिरहेको मैले देखेँ । यात्रुको बीचमा ऊ हतारिँदै ती महिलाछेउ पुगी । म ढुक्क भएँ । आफ्नो गतिमा बाहिर निस्किएँ । बालिकातिर हेर्दा ती महिलासँगै उभिरहेकी रहिछ । मैले बाई गर्न हात हल्लाउनुअघि ख्याल गरेँ— उसले मतिर हात हल्लाउँदै ती महिलालाई केही भनिरहेकी थिई ।

मैले भेटेरै जाऊँ भन्ने निधोसाथ पाइला ऊतिर सारेँ । उसको खैरो स्विटरले बाक्लो भएको ढाडमा थुप्थुप्याउँदै भनेँ, ‘ल, काठमाडौं रमाइलोसँग घुम है ।’ अनि महिलातिर फर्केर भनेँ, ‘कस्तो आँटिली रहिछन्, ढुक्कसाथ आइन्, भेरी स्मार्ट ।’

महिला हाँसिरहिन् । मैले सोधेँ, ‘यिनको ममी हुनुहुन्छ ?’
‘होइन,’ उनले मुद्रा अचानक गम्भीर बनाउँदै भनिन् ।
हँ ? म फेरि ट्वाल्ल पर्नुपर्ने भयो ।
‘दिदी हुँ,’ उनले भनिन् ।

तत्काल सरी भन्ने शब्द मरिगए झरेन । ओठभित्र त्यो कैद भएको भयै भयो । त्यसले सास पनि फेर्न पाएन । मैले कति छिटो टाप कसेँ त्यो आँटिली बालिकाले सम्झिरहनेछ, सायद ।

(वाग्लेद्वारा लिखित ‘कोरियाना कफीगफ’ हालै प्रकाशन भएको छ ।)

प्रकाशित : चैत्र ३०, २०७५ १२:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्