त्यो अनुत्तरित प्रश्न- कोसेली - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

त्यो अनुत्तरित प्रश्न

गाउँभरका केटाकेटी चोकमा जम्मा भएर माघे नाचको तयारीमा थिए त्यस दिन । दुई दिनअघि नै सानीले यसपालि तिमीले पनि नाच्न जानुपर्छ है भनेर कर गरेपछि मैले नाइँ भन्ने कुरै थिएन ।
मञ्चला झा

काठमाडौँ — आज मैले न उनलाई रोक्न सकें न त आफूलाई नै  । विचित्रको अवस्था भयो हाम्रो  ।

आज मैले न उनलाई रोक्न सकें न त आफूलाई नै । विचित्रको अवस्था भयो हाम्रो । उनी सुस्केरा हाल्दै कतिचोटि भक्कानिन् र मैले कतिचोटि टिस्यु पेपरले आफ्ना आँखाहरू पुछें, यादै भएन । बन्द कोठामा हाम्रो कुराकानीको क्रम जारी थियो । उनले पहिला नै मबाहेक मेरो कथा कसैले थाहा पाउनुहुँदैन भनी सर्त राखेकी थिइन् । हुन पनि त्यो यस्तो कथा थियो जो मैले कसैलाई सुनाउने प्रश्न नै थिएन । उनको र मेरो पहिलो भेट एउटा कार्यक्रममा भएको थियो जहाँ न त उनी धेरै खुल्न चाहिन्र न मैले धेरै सोध्न नै उचित ठानं । त्यसपछि हाम्रो भेट आज अर्थात् २ वर्षपछि मात्र हुन पाएको थियो । हुन त त्यो पहिलो भेटको निरन्तरता हामीले टेलिफोन संवाद मार्फत जारी राखेका थियौँ । सुरुआती दिनमा उनी केही महिनासम्म मैले उनलाई दिएको नम्बरमा मिस कल हान्थिन् र म यताबाट उनलाई फोन गर्थें । हामीबीचको सम्बन्ध यसरी गहिरिंदै गयो कि उनले कुनै साता मिस कल गरिन् भने मलाई उनलाई केही पर्‍यो कि भन्ने चिन्ताले सताउन थाल्थ्यो ।


गजबको जादु थियो— उनको रूप लावण्य र वाणीमा जसले मलाई पहिलो भेटमा नै उनीप्रति आकर्षित गरेको थियो । हुन त म जुन कामका लागि खटिएकी छु, त्यस क्रममा सयकडौँ यी र यस्ता घटनाका पीडितलाई नभेटेकी होइन । र, सबैप्रति मेरो सहानुभूति माया र न्यायको प्रत्याभूति पनि समान नै थियो । तर, उनीसितको मेरो आत्मीयता खास हुनुको पछाडि बेग्लै कारण थियो । फोनमा उनको पहिलो प्रश्न नै हुन्थ्यो— दिदी चिया खानुभो ? अनि त्यसपछि क्रमशः हजुरलाई कस्तो छ ? हजुरलाई फेरि भेट्न मन लाग्यो, हजुरसित कुरा गरेर पनि निकै सन्तोष लाग्छ ।


आफ्नो पीडा र अभाव सुनाउनुभन्दा नि मेरो सन्चो–विसन्चोको ख्याल राख्ने र कुनै गुनासोबिना उनले गर्ने गरेको मसितको वार्तालापले यतिबिघ्न मलाई उनीप्रति तानेको थियो कि कहिलेकाहीं म उनको महानताको अगाडि आफूलाई तुच्छ ठान्थें । हो, यही कारण थियो जसले उनलाई मेरा लागि विशेष बनाएको थियो र म उनीप्रति बेपत्ता तानिएकी थिएँ । उनले यसरी फmोनमा बोलिरहने क्रममा मैले कहिले त्रमभंग गरिनँ र न त कहिले उनीसित भएको घटना सम्बन्धमा कुनै प्रश्न नै तेर्साउन उचित ठानें । उनी जे जति बोलेर हलुंगो हुन चाहन्थिन्, म ती सबै सुनेर थोरै भए पनि उनलाई हलुको पार्न चाहन्थें । यसरी उनी र मबीच करिब दुई वर्ष टेलिफोन संवाद जारी रह्यो । आज दुई वर्षपछि जब उनले मलाई भेटिन्, हाम्रो बीचको धकको सीमा पार भइसकेको थियो । सायद त्यसैले होला हामी टाढा भएर पनि एक अर्कासित निकै निकट थियौँ र हाम्रोबीचको त्यो घनिष्ठताले नै उनलाई मेरो अगाडि खुल्न सहज बनाएको थियो । बिस्तारै उनी खुल्न थालिन् ।

दसैँ–तिहारको भन्दा पनि हाम्रोमा मनाउने सबभन्दा ठूलो चाड झनेको माघे संक्रान्ति नै हो । एक साताअघिदेखि नै माघे संत्रान्तिको रमझम गाउँमा सुरु भइसकेको थियो । पुसको कठ्यांग्रिने जाडोले पनि कसैलाई केको छेक्थ्यो र ? गाउँभरका केटाकेटी चोकमा जम्मा भएर माघे नाचको तयारीमा थिए त्यस दिन । दुई दिनअघि नै सानीले यसपालि तिमीले पनि नाच्न जानुपर्छ है भनेर कर गरेपछि मैले नाइँ भन्ने कुरै थिएन । काग डाक्नुअघि नै बिछ्यौना छाडेकी थिएँ त्यस दिन मैले । सुकुलमा ओछ्याएको थाँग्नो र सिरकमा गुटुमुटु परेर न्यानो भइरहूँ लागे पनि आमाले हिजो साँझ नै बिहानै आँगन लिप्नुपर्छ है कान्छी भनी अह्राउनुभाथ्यो । यसपालिको माघीमा हाम्रोमा मामा–माइजू पनि आउने भनेपछि आमाको मात्र हैन मेरो मन पनि फुरुंग थियो । घरीघरी मामा–माइजूले यसपालिको माघीमा उपहारमा ल्याइदिने कल्ली लाएर नाच्ने सोचले मन कुतकुत्याएको थियो मेरो । चाँदीको कल्ली ! आहा मेरो गोडामा कति सुहाउँला है भर्खर १२ पुगेर १३ मा टेकेको वसन्तकालीन यौवनमा सोच पनि कतिथरि आउँदो हो । आखिर रमाउनलाई सपना हेर्ने छुट त सबैलाई छ हैन र ? बरु साकार हुनु र नहुनु छुट्टै कुरो तर सपनाले धनी र गरिबबीच कुनै अन्तर कहाँ देख्छ ! आज त झन् मेरो बाल्यकालको सपना पूरा हुँदै थियो । अर्थात् यसपालिको माघीमा म पनि साथीहरूसित गोडामा चाँदीको कल्ली लाएर नाच्नु जो थियो । त्यस बिहान कतिचोटि मैले मेरो निदाउँदो अनुहार ऐनामा हेरें भनी साध्य छैन । अघिल्लो रात नै आमाले अह्राउनुभएजस्तो काग डाक्नुअघि नै पुसको जाडोमा नि आँगन लिपेकी थिएँ म त्यस बिहान । मान्छेको मनमा उमंग हुँदो हो त जेठको धुप वा माघको कठ्यांग्रिने जाडोले पनि केही गर्न कहाँ छेक्दो रहेछ र ? आजको उमंगको वेग त झन् थामीनसक्नु थियो । मामा–माइजूले ल्याइदिनुहुने कल्ली पाउमा लाएर नाच्ने भएपछि आज सबले मतिर नै त हेर्ने होलान् नि पोहोर माघीमा रमदैयाले चाँदीको हँसुली लाएर नाचेपछि मुक्तकण्ठले सबैले प्रशंसा गरेको कुरो आमाले सुनाउनुभएको अझै याद छ मलाई ।


पुसको अन्तिम साता बाक्लो कुहिरोले धुम्म परेको आकाश बिहानको सात बज्न लाग्दा नि अन्धकारले घेरेको तर चोकमा म पुग्दा बाटुली सानी मन्तोरीलगायतका मेरा सबै दौंतरीहरूको भीड लागिसकेको थियो त्यस दिन । टाढैबाट मलाई हेरेपछि पुलकित हुँदै सानीले भनिन्— ओहो, उजेली किन ढिलो गरेकी हँ ? हामी त अघिदेखि नै तँलाई कुरेर बसिराथ्यौँ । कस्तो निश्छल र स्निग्धपूर्ण बालापन थियो हाम्रो । गाउँभरिका केटाकेटी हामी जम्मा हुन्थ्यो डन्डी–बियो खेल्नुदेखि छुरसम्मको खेल होस् या पोखरीमा वंशीले माछा मार्नु सबमा अघि सर्थें म । त्यसैले त दौंतरीहरूको प्यारो बनेकी थिएँ । आमा सधैं भन्नुहुन्थ्यो— आँटेली छोरी छे कमाएर खान सक्छे । तर, आमाकी ती आँटेली छोरी कति निरीह बनिन् त्यस दिन ।


‘सुराकी गर्छेस् ? तँ...’ भनी हुत्याउँदै आठ जनाको समूहमा आएका ती नरपिशाचहरूले नुहाउनलाई बाँध्न लागेको पेटिकोटको तुनालाई पनि राम्ररी कस्न दिएनन् र अर्धनग्न शरीरलाई घसार्दै छातीमा बुट बजार्दै लगे । बिहान चोकमा माघी नाचको छलफल सकिएर दिउँसो खोलामा नुहाउन भनी गाउँका एक हूल केटाकेटी खोला पुगेका थियौँ हामी । बालुवा छ्यापेर जिस्किँदै गरेको बाल्यपनको त्यो रमाइलो खेल नै अन्तिम भयो मेरा लागि । त्यसपछि सुरु भए ती कहालीलाग्दा क्षणहरू । अचानक आएको त्यो हूलले तितरबितर बनाएको हाम्रो समूहबाट को कता गए, केही थाहा भएन । आँखामा कालो पट्टी बाँधिदिएपछि यो संसार नै अँध्यारो भयो मेरा लागि । त्यसपछि कसले कतिपल्ट खेले यो देहसित, होसै भएन । १२ वर्षे कलिलो ज्यानलाई कतिचोटि केरकार गरे केही पत्तो पाइनँ । १५ दिनपछि जंगलको एक झाडीमा त्यही पेटिकोटमा बेरिएको मेरो देहमा प्राण त बाँकी थियो । तर, चेतनशून्य रहेछु म ।


‘आमा कसम मेरो मुटुमा एक मुठी सास रहुन्जेल म तँलाई छाडदिनँ । मार मलाई, जति मार्नु छ मार ! धिक्कार छ तेरो यो कायरपूर्ण मर्दाङ्गीलाई । थुक्क नरपिशाच !’ होस आउँदा मैंले यही वाक्य दोहर्‍याएछु ! ‘सिस्टर सिस्टर बेड नं १०३ को बिरामीलाई होस आएजस्तो छ’, नजिकै बेड नं १०२ की आफ्नी बिरामी छोरीको कुरुवा बसेकी एक आमाले चिच्याउँदै भनिन् । मलाई अस्पतालसम्म कसले पुर्‍याए थाहा भएन । दुर्भाग्य नै भन्नुपर्ला, म बाँचेछु । तीन महिनाको अस्पताल बसाइमा मलाई जन्म दिने आमा पनि किन भेट्न आउनुभएन होला भन्ने वास्तविकता त पछि पो थाहा भयो मलाई, जब घर लिन आउने मेरो मामाले बताउनुभयो । त्यस दिन मामा हाम्रो घरमा आउने खबर तिनीहरूले पहिला नै थाहा पाइसकेका रहेछन् र मामाले पनि आफ्नो ज्यानमाथि खतरा रहेको पत्तो पाएपछि हाम्रोमा आउनुभएन रहेछ । तर, मामालाई कहाँ लुकाएर राखिस् भन्दै मेरी आमालाई आँगनबाट चोकसम्म लछार्दै लगेको र आमाको कारुण्य विलापको साक्षी बनेका गाउँलेहरू चुइँसम्म बोल्न आँट गर्न सकेनन् । त्यो एउटा यस्तो त्रासदीपूर्ण समय थियो जहाँ आफ्नो ज्यान रक्षाका निम्ति झूटलाई नि साँचो र साँचोलाई झूट भनेर स्विकार्नुपर्ने विवशता । आकाश–धर्ती सबै मौन भएको अवस्था ।


मेरी निर्दोष आमाको विलापले ती निष्ठुरीहरूको कानलाई नै बहिरा बनाएको हुनुपर्छ सायद । त्यसैले होला, उनको कारुणिक चीत्कारले तिनलाई छोएन र लछार्दैपछार्दै पर चौरतिर लगेर उनीसित पनि गर्नसम्म गरेछन् र, पछि उनको शरीरलाई चिरा पारेर फालेका रहेछन् । बोल्दाबोल्दै अवरुद्ध भएको गलालाई विश्राम दिँदै उनी नजिकै टेबुलमा राखिएको सिसा गिलासबाट घुटघुट पानी एकै सासमा पिउँदै फेरि थपिन्— थाहा छ हजुरलाई म जुन कोखबाट जन्मे,ं ती आमा र मेरो कोख दुवै गुमाएकी छु मैले । म पलासको फूल भएछु । हो, सुगन्धहीन फूल जो हेर्दा आकर्षक भए नि देउतालाई चढ्दैन । मेरो रूप र सौन्दर्यको गुणगान गर्ने हजार छन् । तर, मेरो यथार्थ बुझेर मलाई अपनाउने आजसम्म कोही भेटेकी छैन मैले । फेरि भक्कानो छुट्यो र उनको कपकपाउँदो ओठले दोहोर्‍यायो म अब कहिले आमा बन्न सक्दिन । उनको त्यो अन्तिम वाक्यमा छुपेको वेदनाको गहिराइमा कहाँसम्म पुगें म, थाहा छैन । तर, आजसम्म उनको त्यही वाक्यले मलाई पछ्याइरहेको छ । उनको भक्कानोसँगै आफूलाई आफैं सम्हालें मैले । शब्दमा केही सम्झाउनु या बुझाउनुभन्दा यतिखेर निःशब्द नै रहनु बेस थियो मेरा लागि किनकि आज मैले उनलाई हल्का पार्नु थियो । १२ वर्षअघिदेखि उनको अन्तर मनको पीडाको पोको बिसाउँदै उनी फेरि आक्रोश र पीडा मिश्रित स्वरमा थपिन्, तपाईं नै भन्नुस् मेरो के कसुर थियो ? मैले कस्तो न्याय पाउने हो ? पहिलो र अन्तिमचोटि उनले सोधेका ती प्रश्नहरूको जवाफ खोज्न धेरै कोसिस गरें मैले । कतिपटक एक्लै केही गर्ने आँट र साहस नि नजुटाएको हैन तर अपसोस चाहेर पनि गर्ने परिवेश पाइनँ मैले र आजसम्म ती प्रश्नहरूबारम्बार मन मस्तिष्कमा आएर ठोक्किन्छन् र कम्प पैदा गरी अन्तरआत्माले सोध्छ के म असफल भएकी हुँ ?

प्रकाशित : फाल्गुन ११, २०७५ ११:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मुस्कुराएकै थिएा

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — हाासेर, नाचेर मनको व्याथा लुकाएकै थिएाबेजान मुटुको ढुकढुकीले ज्यान चलाएकै थिएामनमा छिरेर मुटु चिरेर गयौ, चुप लगाएकै थिएाआज मौसम भकानिएको देखेर पो आाखा रसाएनत्र त्यही परिस्थितिमा मन छ, मुस्कुराएकै थिएा.

रित्तिए सुन खानी,
रित्तिन्न माया कसम खाएकै थिएा
बाबाकी राजकुमारी, नारणको सेवामा रमाएकै थिएा
जोरी खोज्थे बैगुनी Û अवगुण सारा अपनाएकै थिएा
त्यो पैतालाले फूल किचेको देखेर पो आाखा रसाए
नत्र भावना थिचिए, सपना मिचिए, मुस्कुराएकै थिएा ।

प्रियसी भए, पिर सहें, घरसंसार चलाएकै थिएा
बाबाको शान, दाजुभाइको मान जोगाएकै थिएा
प्यारी भाउजू, ज्ञानी बुहारी, सन्तान हुर्काएकै थिएा
जानकी धर्तीभित्र लुकेको रे सुनेर पो आाखा रसाए
नारी स्वाधीनतामा
हस्तक्षेप माफ छ,
मुस्कुराएकै थिएा ।

सुर न तालको गान आनन्दी मनले गाएकै थिएा
किन कुन्नि भलाद्मीका समाजदेखि डराएकै थिएा
वाचा कसम, सिन्दूरको साटो लाज टक्र्याएकै थिएा
हिमपातमा न्यानो काख सम्झेर पो आाखा रसाए
सिन्दूर, पोते, लाली गुमाएर पनि मुस्कुराएकै थिएा ।

प्रकाशित : फाल्गुन ११, २०७५ ११:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×