गेरुवस्त्रमा कुम्भतिर

हाम्रो अगाडि सयौँ रथहरू खडा थिए । हरेक रथमा विभिन्न अखडाका सन्त–महन्तहरू विराजमान थिए । हामीभन्दा पछाडि सुपरिचित पाइलट बाबाको रथ पनि थियो । यसै क्रममा नागा बाबाहरूको हजारौँको जुलुस देखा पर्‍यो । हाम्रा लागि यो निकै उदेकलाग्दो थियो ।
गुरुराज घिमिरे

काठमाडौँ — सनातन हिन्दु परम्पराको महान् उत्सव कुम्भमेलाको आध्यात्मिक तथा धार्मिक महत्त्व अतुलनीय छ ।

हरेक तीन वर्षमा लाग्ने कुम्भ, ६ वर्षमा लाग्ने अर्धकुम्भ र १२ वर्षमा लाग्ने महाकुम्भमा संसारभरका साधु–संन्यासी, सन्त र गृहस्थ गरी करोडौं साधक र तीर्थालुको उपस्थिति हुने गर्छ । चिनियाँ यात्री हू एन सानले छैटौं शताब्दीमा गरेको यात्रा वृत्तान्तमा प्रयागराजमा हुने कुम्भ मेलाको चर्चा गरेको पाइन्छ ।


हजारौं रथहरू, लाखौं–करोडौं दिव्यआत्मा, असंख्य तीर्थयात्री, विभिन्न भाषा संस्कृति र सम्प्रदायहरू तथा यो लौकिक जीवनमा दृश्यपान गर्न नपाइने अद्भुत दृश्यहरू कुम्भमा देख्न पाइन्छ । न भोक, न प्यास, न लोभ, न आसक्ति । समर्पणको अद्भुत नमुना हो— कुम्भ मेला । कुम्भमा गंगाको पूजन र स्नानलाई धेरै ठूलो पुुण्य मानिन्छ । कुम्भ स्नानलाई आस्थाको डुब्की पनि भनिन्छ । तीर्थयात्री आफूले लगाएको वस्त्रसहित गंगामा चोबलिन्छन् । कतिपय वस्त्र फुकालेर पनि डुब्की लगाउँछन् ।


धेरैअघिदेखि बूढापाकाहरूबाट चर्चा सुनेको र पढेको महान् तीर्थको चर्चा यसपालि एउटा धर्मसभामा भयो । तीर्थयात्रालाई बुढ्यौलीको काम ठानेर हामी अधिकांश निच मारेरै बसिरहेका हुन्छौं । हिन्दु धर्मको मान्छेको आयु व्यवस्थापन सिद्धान्तअनुसार हामी गृहस्थाश्रमभित्रै थियौं, वानप्रस्थ नजिकै । हामी केही गृहस्थहरू यसपालि ६ वर्षे अर्धकुम्भमा प्रयागराज जाने निधो गर्‍यौँ । मकर संक्रान्तिकै दिन गंगा स्नान गर्नका लागि कम्तीमा एक दिनअघि नै मेलास्थल पुगिसक्नुपथ्र्यो । हाम्रो मुख्य टोलीमा आठ जना सदस्य सामेल थियौँ । गोविन्द ढुंगाना, टेकराज पौडेल, प्रवीण ओझा, सुरज भट्टराई, मनोज खड्का, पुण्य ढुंगाना, मनोज खड्का (माइकल) र म । २०७५ पुस २७ मै हामीले गेरुवस्त्र तयार गर्‍यौँ, अनि रुद्राक्षको माला पनि । यस्तो पोसाकमा सहभागी हुँदा साधुहरूको भीडमा आफूलाई हराउन सजिलो हुन्छ भन्ने ठान्यौँ ।


हाम्रो यात्रा काठमाडौँबाट प्रारम्भ भयो । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको आन्तरिक टर्मिनलमा पहेंलो टोपी र रुद्राक्षको माला लगाएका अधबैंसे तथाकथित सन्तहरूको टोलीले सबै यात्रुको ध्यान खिचेको थियो । भोलिबाट विराटनगरको जोगवनी हुँदै प्रयागको यात्रा प्रारम्भ हुँदै थियो । सीमाञ्चल एक्सप्रेसमा सिट बुकिङ भइसकेको थियो । अब हामी खानपिनमा सात्त्विक बन्ने भयौं । म आफू भने विगत १३ वर्षयता शाकाहारी नै छु । मारवाडी बासामा खाना खाइयो । पुस २७ गते विराटनगरमा सामान्य किनमेल सकेर अपराह्न ६ बजे हामी लाग्यौं जोगवनीतर्फ । जीवनमा पहिलो पल्ट गेरुवस्त्रको तयारी गरेर हामी तीर्थत्रायामा निस्केका थियौँ ।


प्रयागराजमा लाग्ने कुम्भलाई विशेष कुम्भ मानिन्छ । यो पटक प्रयाग कुम्भमा झन्डै १५ करोड तीर्थालुले गंगा स्नान गरेको अनुमान छ । झन्डै ५० करोड भारुको लागतमा तीन नदीको संगमस्थलमा अस्थायी नगर बसाइएको छ । ४५ वर्गकिमिमा फैलिएको यस क्षेत्रमा तीर्थालुबाट झन्डै ४५ सय करोड रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान छ । १ लाखको संख्यामा अस्थायी शौचालय, पाँचतारे होटलका सुविधायुक्त पन्डाल, सन्त र धर्म गुरुहरूका लागि विशेष पन्डाल र अन्य सामान्य पन्डाल गरी हजारौं अस्थायी गृह निर्माण गरिएको छ । साधुका विभिन्न १३ अखडाका आफ्नै क्षेत्रहरू छन् । आ–आफ्नो आचार्य महामण्डलेश्वर र महामण्डलेश्वर, श्री महन्त र महन्तहरू छन् । हामीसँग नेपालकी महिला साध्वी जुना अखडाकी महामण्डलेश्वर हेमानन्द गिरी हुनुहुन्थ्यो । उहाँकै कारण हाम्रो तीर्थ टोलीलाई यस पटक विशेष सुविधा प्राप्त थियो । हामीले सामान्य संन्यासीदेखि जुना अखडाका आचार्य महामण्डलेश्वर अवधेशानन्द गिरी महाराजसम्मलाई भेट्यौँ । त्यस्तै जुना अखडाका अन्तर्राष्ट्रिय महामन्त्री श्री महन्त हरिगिरीजी महाराजसँगसमेट भेट भयो । हाम्रो टोलीलाई अरू तीर्थयात्रीभन्दा निकै सहज भयो । प्रयाग पुगेका तेस्रो दिन हामी रथमा बसेर शाही स्नानका लागि गंगा, जमुना र सरस्वती संगममा प्रस्थान गर्‍यौं । हाम्रो टोली सुरक्षित आश्रममा बसेर गंगा स्नानका लागि पन्डालतर्फ जाँदै थियो तर सडकमा देखिएको दृश्य कारुणिक थियो ।


हाम्रो अगाडि सयौँ रथहरू खडा थिए । हरेक रथमा विभिन्न अखडाका सन्त–महन्तहरू बिराजमान थिए । हामीभन्दा पछाडि सुपरिचित पाइलट बाबाको रथ पनि थियो । यसै क्रममा नागा बाबाहरूको हजारौँको जुलुस देखा पर्‍यो । हाम्रा लागि यो निकै उदेकलाग्दो थियो । अधिकांश बाबाजीको शरीरमा कुनै वस्त्र थिएन । महिला नागा संन्यासीहरू भने एकसरो वस्त्रमा थिए । आ–आफ्नो सुविधाअनुसार त्यहाँको भीड छिचोल्दै पानीमा डुब्की लगाउन थाल्यौँ । यति बेला झन्डै बिहानको छ बज्नै लागेको थियो । असाध्यै चिसो बतास चलिरहेको नदी किनारमा जम्मा भएको विशाल भीडले पालैपालो संगममा डुब्की लगाउँदा देखिएको दृश्य साँच्चै नै दुर्लभ थियो ।


हरहर महादेव, जय गंगे, जय भोलेनाथ, ॐ नमो: नारायणजस्ता ध्वनिहरू हरेक श्रद्धालु तीर्थयात्रीहरूको मुखबाट निस्किरहेका थिए । सायद हाम्रो मुखबाट पनि । केही क्षण विश्राम गरेर आ–आफ्नो पोकापन्तरा बोकी पुन: जुना अखडाको मुख्यालयतर्फ फर्कियौँ । यसरी हाम्रो मकर स्नानले अन्तिम विराम पायो र सनातन परम्पराको एउटा पवित्र आयोजनाको स्मरणीय हिस्सा बन्ने अवसर प्राप्त भयो ।


प्रकाशित : माघ २६, २०७५ ११:५५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

प्रेमी पराकम्पन

उमेश अकिञ्चन

काठमाडौँ — मेरो मुटुजस्तो के देखियो आकाशमाशूर्य,चन्द्रमावामसिना ताराहरु


बेच्न राखेको गुलाफको फूलमा
देख्छु
तिम्रो आेंठ
आाखा
वा
मेरो नामको टयाटु खोपिन नपाएको हत्केला

किन
छड्के दौडिरहेछ
तिम्रो भरिएको सिउादोजस्तो
मेरो खुसीको म्याराथन

यद्यपि
सहरको बदलिादो अनुहारसागैं
नयाा बन्दैं गरेको
हाम्रोविगत बोकेको गोरेटोतिर फर्किन्छु

शिल्पी थिएटरमा हेरेको
शकुन्तलाको औंठी नामको प्रिय नाटक
कफिसपको कफिपटमा मिसिएको
आफ्नोपनको तातो आभास

बेहद प्रेमले सम्झिन्छु
तिम्रो अनुहारजस्ता
आफन्तझैं लाग्ने
बिराना ती दिनहरु

मौंसमले सिगरेट तानिरहेको छ
थामेको छु पुरानो कोटले जाडो

फेब्रुअरी १४ आएर जान्छ
प्रत्येक वर्ष
टाागेर मेरो मुटु आकाशमा ।

प्रकाशित : माघ २६, २०७५ ११:५४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×