पानी

कान्तिपुर संवाददाता

समुद्रको पानी उड्छ,बाफ बनी घरीघरी,आकाशबाट झर्छ फेरि हाम्रै वरिपरि  ।

कहिले गर्छ गड्ययाङगुडुङ
कहिले चट्याङ पर्छ,
कहिलेकहीँ गुच्चाजस्ता
असिना नि झर्छ।

छुपुछुपु धान रोप्न
पानी धेरै चाहिन्छ,
सुक्खा मौसम भयो भने
पानी कहाँ पाइन्छ?

खोला, नदी, इनार, कुवा
पानीका हुन् खानी,
हरेक काम गर्न चाहिने
सफा राखौँ पानी।

सौरभ चापागाईं, कक्षा–५
युनाइटेड स्कुल, ललितपुर

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७६ ११:२८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

ठूलो पान्डा

हिमेश

 ठूलो पान्डा धेरैले मन पराउने जनावर हो  ।

यसको सबैभन्दा ठूलो कारण पान्डाले देखाउने चकचकी अर्थात् केटाकेटीपन हो । यो निकै आकर्षक हुने गर्छ । त्यसैले पान्डा भनेपछि धेरै मानिस हेर्न लोभिने गर्छन् । पान्डाको यही लोकप्रियताका कारण ‘स्टार’ जनावर पनि भन्ने गरिन्छ । हाम्रो छिमेकी देश चीनले ठूलो पान्डालाई धेरै महत्त्व दिएको छ । यसलाई देशकै परिचयजस्तो बनाएको छ । चीनले आफ्नो साथी देशलाई ठूलो पान्डा उपहार पनि दिने गर्छ । त्यसैले चिनियाँ कूटनीतिको एउटा मुख्य विशेषता नै पान्डा रहेको छ । सन् २००८ मा चीनको राजधानी बेइजिङले गृष्मकालीन ओलम्पिक्स आयोजना गरेको थियो । त्यति बेला प्रतियोगिताको मस्कटका रूपमा पान्डालाई प्रयोग गरिएको थियो । चिनियाँ भाषामा यसलाई ‘ता स्योङ माओ’ भनिन्छ । यसलाई अंग्रेजीमा जायन्ट पान्डा र पान्डा बियर दुवै भनिन्छ । ठूलो पान्डा र रेड पान्डामा फरक छ । दुवैको गुण, प्रवृत्ति र स्वभावमा धेरै अन्तर छ । ठूलो पान्डको मुख्य विशेषता हो– यसको आँखा र कानमा ठुल्ठूला गोलाकार कालो रंग । यसको शरीरको अरू भागमा पनि यस्ता काला धब्बा पाइन्छन् । यसैले पनि ठूलो पान्डा र रातो पान्डा ठ्याक्कै छुटिन्छन् । रेड पान्डा नेपालमै पनि पाइन्छ । ठूलो पान्डाको मुख्य आहारा भनेको बाँस हो । पान्डा बाँसलाई खुबै मन पराएर खोजीखोजी खाने गर्छ । जंगलतिर बस्ने पान्डाले घाँस पनि खाने गर्छ । अझ केहीले त मासु पनि खाने गरेको पाइएको छ । चिडियाखानामा राखिएका पान्डालाई अन्डा, माछा, मासुसँगै सुन्तला र केरा दिने गरिन्छ ।


चीनमा ठूलो पान्डाको सबैभन्दा मुख्य बसोबास सिचुवान प्रान्तमा छ । सिचुवान प्रान्तको राजधानी छेन्डु हो र यहाँ ठूलो क्षेत्र ओगटेको ‘छेन्डु पान्डा बेस’ स्थापना गरिएको छ । यसको मुख्य उद्देश्य ठूलो पान्डाबारे लगातार अनुसन्धान गर्नु हो । यहाँ पान्डाको प्रजनन् प्रक्रिया पनि गरिन्छ । यो पान्डा बेसको स्थापना सन् १९८७ मा गरिएको थियो । अहिले यो सर्वसाधारणका लागि खुला छ । यहाँ दिनहुँ हजारौंले भ्रमण गर्छन् । पयर्टकका लागि पनि यो निकै आकर्षकस्थल बनेको छ । विशेषतः यहाँ विद्यार्थीले धेरै भ्रमण गर्छन् । प्रायः शैक्षिक भ्रमण हुने गर्छन् । विद्यार्थीले पान्डाबारे जति पनि जानकारी लिन चाहन्छन्, ती सबै यस पान्डा बेसमा उपलब्ध छ । त्यस क्रममा पान्डालाई प्रत्यक्ष हेर्न पाउने त भयो नै । स्थापनाका बेला यहाँ जंगलबाट उद्धार गरिएका ६ ठूला पान्डा थिए । अहिले संख्या बढेर ८३ पुगेको छ । यसमध्ये धेरै यहाँ नै जन्मेका र हुर्केका हुन् । यो दुर्लभ जनावरमा पनि हो । चीनका विभिन्न चिडियाखानामा अहिले २ सय ४० को हाराहारीमा मात्र ठूला पान्डा रहेको अनुमान छ । चीन बाहिर २७ देशमा ठूला पान्डा छन् । ती चीनले उपहार दिएका हुन्, जसको संख्या ४९ पुग्छ । यी चिडियाखानमै छन् । जंगलतिर भने अझै १ हजार ६ सय जति पान्डा रहेको अनुमान छ । विश्वभर दुईदेखि तीन हजार संख्यामा ठूलो पान्डा रहेको अनुमान छ ।
(चीनस्थित छेन्डु पान्डा बेसको भ्रमणपछि)

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७६ ११:२८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT