झापा : घुम्‍नै पर्ने ७ स्थान

पर्वत पोर्तेल

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको गृह जिल्ला हो, झापा । यो जिल्ला कम्युनिस्ट आन्दोलनको उद्गम स्थल पनि हो । २०२८ सालमा यहाँ भएको ‘झापा विद्रोह’ को बेग्लै इतिहास छ । कुनै बेला कम्युनिस्टहरूको आधार क्षेत्र रहेको झापा अहिले धार्मिक पर्यटनका लागि पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । 

महाभारतकालीन मिथ जोडिएका मठ–मन्दिरलगायत तीर्थस्थलहरू थुप्रै छन् यो जिल्लामा । नेपालमा कुल १२५ बढी जातजाति छन् । त्यसमध्ये झापामा मात्रै ११० जातजातिका मानिसहरू बस्छन् । त्यसैले झापा सांस्कृतिक हिसाबले पनि विविधायुक्त र निकै धनी छ । यहाँ घुमघामका लागि पनि थुप्रै गन्तव्य छन् । त्यसमध्ये हाल आकर्षण बनेका सात गन्तव्य :


अर्जुनधारा धाम

स्थानीय नगरपालिकाको नाम पनि यही धामबाट राखिएको छ अर्जुनधारा । पूर्वको पशुपतिनाथ पनि भनिन्छ यसलाई । लोकोक्तिअनुसार महाभारत कालमा विराट राजाका गाईहरू कौरवद्वारा हरिएका थिए । गाईहरू ज्यादै तिर्खाएका थिए । अर्जुनले शिवको आराधनापछि प्रर्जन्य अस्त्र (वाण) प्रयोग गरी यही स्थानमा पानी निकालेको र गाईहरूलाई पिलाएको भन्ने किंवदन्ती छ ।


यहाँ बाह्रैमास पानी बग्छ । त्यसैले अर्जुनले वाण हानेर पानी निकालेको ठाउँ भएकाले नाम अर्जुनधारा भएको धामका अध्यक्ष नवीन गट्टानीले बताए । यहाँ प्राचीन पोखरी छ, जहाँ अर्जुनले वाण हानेको र गाईलाई पानी पिलाएको मूर्तिमा देखाइएको छ । पोखरीको दक्षिणमा ५ वटा कलात्मक धारा छन्, जसबाट निरन्तर पानी बग्दछ । यो स्थल भद्रपुर विमानस्थलबाट २९ किमि उत्तरमा पर्छ ।


मिनी माउन्टेन

कमेरे ढिस्कोले बनेको सुन्दर र सानो पहाड, जसलाई मिनी माउन्टेन नाम दिइएको छ । काँकडभिट्टादेखि करिब २० किमि ग्राभेल बाटो छिचोलेपछि पुगिने यहाँ पनि आन्तरिक पर्यटकको भीड बढ्न थालेको छ । यो ठाउँ बाहुनडाँगी ७ र इलामको जिर्मले ८ मा पर्दछ ।करिब १० बिघा क्षेत्रमा फैलिएको यो क्षेत्रमा पहाड र तराई दुवैको मौसम अनुभव गर्न सकिन्छ ।



पहाड उक्लिएपछि चिसो र झरेपछि तातो अनुभूति हुन्छ । ‘२ वर्ष अघिसम्म यहाँ आउन स्थानीय पनि डराउँथे,’ मिनी माउन्टेन पर्यटन विकास समितिका अध्यक्ष सुकबहादुर तावाले भने, ‘अहिले थामिनसक्नुको भीड लाग्छ ।’ यहाँको मुख्य आकर्षण कमेरे माटोबाट बनेको पहाड नै हो । चिरा–चिरा परेको पहाड लोभलाग्दो छ । छेवैमा निन्दा नदी बग्छ ।


दोमुखा

दोमुखा वनभोज तथा रमणीय दृश्यावलोकनका लागि पूर्वाञ्चलकै प्रसिद्ध स्थल हो । उत्तरी सिमाना इलामसँग जोडिएको यसलाई अविरल बग्ने माई खोलाले थप सुन्दर बनाइदिएको छ ।



स्थानीयवासीका अनुसार झापाका अतिरिक्त, मोरङ, सुनसरी, सिरहा, सप्तरीलगायतका जिल्लाबाट वनभोज र अवलोकनका लागि यहाँ दैनिक ५ हजार बढी मानिस आउँछन् । यो क्रम असोजदेखि वैशाखसम्म चल्छ । दोमुखा आउने पर्यटकहरूले वैष्णव देवीको दर्शनको मौका पनि पाउँछन् । दोमुखाबाट कन्काई माई नदी तथा विभिन्न प्राकृतिक दृश्यलाई नियाल्न सकिन्छ । नजिकै इलामका मनोरम पहाडी दृश्य पनि हेर्न सकिन्छ । पूर्व– पश्चिम राजमार्गको माईधारबाट करिब ३ किमि उत्तरको ग्राभेल बाटो पार गरेपछि दोमुखा पुगिन्छ ।


किच्चकवध

भद्रपुर नगरपालिकामा अवस्थिति छ किच्चकवध । धार्मिक एवम् ऐतिहासिक महत्त्वको अर्को महत्त्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्य हो यो । सदरमुकाम भद्रपुरबाट करिब १० किमि कालोपत्रे तय गरेपछि यहाँ पुग्न सकिन्छ ।देउनिया र मेची नदीको किनारमा रहेको यो स्थल महाभारतकालीन कथासँग नजिक मानिन्छ ।


महाभारतको रचनामा यहीं किच्चक नामका राक्षसको हत्या गरिएकाले यस स्थलको नाम किच्चकवध रहेको बताउँछन्, किच्चकवध धार्मिक, ऐतिहासिक पर्यटकीय स्थल संरक्षण समितिका अध्यक्ष दिलबहादुर थेबे । उनका अनुसार महाभारतकालमा यो स्थल विराट राजाको नाट्य घर थियो । यस क्षेत्रमा षटकोण आकारको पोखरी छ । विभिन्न देवी–देवताको मन्दिर, मूर्तिहरू पनि छन् । यहाँ स्वस्थानी पूर्णिमाका दिन बृहत् धार्मिक मेला लाग्छ ।


कचनाकवल

नेपालकै होचो भूमि कचनाकवल झापाको मुख्य पर्यटकीय गन्तव्य हो । समुद्री सतहदेखि ५८ मिटर उचाइमा रहेको कचनाकवलमा २०४४ सालताका कछुवा आकृतिको २० फिट अग्लो स्मारक बनाइएको थियो ।



यहाँबाट करिब ३ सय मिटरमा पर्दछ भारतको विहार प्रान्त । यहाँ दुई वटा ऐतिहासिक पोखरीहरू छन् । महाभारतकालमा भीमले किच्चकलाई वध गरेपछि यी दुई पोखरी पुर्ने प्रयत्न गरेको किंवदन्ती छ । सदरमुकाम भद्रपुरबाट करिब २० किमि कालोपत्रे र २ किमि ग्राभेल बाटो दक्षिणतिरको यात्रापछि पुगिन्छ कचनाकवल । स्थानीयवासी रत्न बुढाथोकीका अनुसार झापाको अन्तिम विन्दु केचना बजारदेखि करिब १ किमि पूर्वोत्तरमा अवस्थित कचनाकवलको अवलोकन गर्न हिउँद याम उत्तम मानिन्छ ।


जामुनखाडी सिमसार

कन्काई नगरपालिका क्षेत्रमा पर्ने जामुनखाडी सिमसार जिल्लाकै आकर्षक गन्तव्यमा पर्दछ । यहाँ आन्तरिक तथा सीमापारि दार्जिलिङ, मिरिक, सिलिगुडीबाट गरी दैनिक ५ हजार बढी पर्यटक आउँछन्, वनभोज, बोटिङ र जंगली जनावरको अवलोकन गर्न ।‘कहिलेकाहीँ वनभोज खाने स्थान पाउन पनि गाह्रो पर्छ,’ जामुनबारी सामुदायिक वनका अध्यक्ष ख्याम सिटौलाले भने । ४० वर्ष अघिसम्म यो क्षेत्र विशाल तालका रूपमा रहेको थियो ।



ताल पुरिएर अस्तित्व मात्रै बाँकी रहेको क्षेत्रलाई जामुनबारी सामुदायिक वनको पहलमा सिमसार क्षेत्रमा विकास गरिएको हो । मनोरम वन–जंगलसँगै सिमसार क्षेत्र र रबर प्रशोधन केन्द्रको अवलोकन गर्न सकिन्छ । यहाँ अजिंगर, चरी बाघ, निगाले बाघ, वन हुचिल, मलाह हुचिल, पानीऔत, पाखाऔत, मृग, सालक, दुम्सी र बाँदर पनि संरक्षण गरिएको छ । यो स्थान भद्रपुर विमानस्थलबाट २० किमि उत्तर पश्चिममा पर्छ ।


सुखानी सहिद पार्क

अर्जुनधारा नगरपालिकामा पर्छ सुखानी सहिद पार्क । झापा विद्रोहताका राज्य पक्षबाट हत्या गरिएका तत्कालीन कम्युनिस्ट पार्टीका नेताहरूको स्मृतिमा यो पार्क स्थापना गरिएको हो । पार्कमा ती सहिदहरूको सालिक बनाइएको छ, जहाँ सेल्फी खिच्नेको भीड लाग्ने गरेको छ ।



२०५८ सालमा निर्मित पार्कमा राज्यबाट पनि लगानी भएको छ । पार्कभित्र रहेको ताललाई व्यवस्थित गरी पोखरीका रूपमा विकास गरिनुका साथै बोटिङसमेत गर्ने व्यवस्था छ । बिर्तामोडबाट ३ किमि उत्तरमा रहेको यो पार्कलाई सालका रूखहरूले ढाकेको छ । यहाँ कछुवाको संरक्षण गरिएको छ । पार्कभित्रको पोखरीमा झोलुंगे पुल बनाइएको छ । एकदिने बिदामा यो स्थल उपयुक्त गन्तव्य बन्न थालेको छ । प्रकाशित : फाल्गुन ९, २०७६ १२:४३

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

परिक्रमा र सोनाम

भारतमा पाश्‍चात्य संगीत, विशेषगरी रक म्युजिकको  ‘ट्रेन्ड सेटर्स’  ‘ब्यान्ड परिक्रमा’ का संस्थापक गितारिस्ट सोनाम शेर्पाको गत शुक्रबार निधन भएको छ ।
हिमेश

नब्बेतिर नयाँदिल्लीलाई आधार मानेर एउटा रक ब्यान्ड स्थापित भएको थियो, जसलाई भारतीय वेस्टर्न म्युजिकको सबैभन्दा ठूलो मोड मानिन्छ । र, यो ब्यान्ड हो, परिक्रमा । जति बेला इन्टरनेटको सुविधा थिएन, गीतहरू क्यासेट चक्काको मद्दतले सुन्नुपर्थ्यो, त्यही बेला यो ब्यान्डले भारतमा तहल्का मच्चाएको थियो । परिक्रमा भनेपछि हाम्रोतिर पनि उत्तिकै प्रशंसक थिए । यस पछाडि एउटा ठूलो कारण थियो, यस ब्यान्डका संस्थापक गितारिस्ट सोनाम शेर्पा । 

सोनाम हुन्, कालिङपोङका । पश्चिम बंगालको यो सानो सहरमा हुर्के बढेकाले संगीतलाई नै आफ्नो पेसा बनाउने आँट त्यही बेला कसरी गर्न सक्थे र ? सोनामले भने आँट गरे । बाँकी इतिहास भयो नै । यिनै सोनामको गत साता निधन भएको छ र पूरा भारतीय संगीत उद्योग स्तब्ध छ । उनी ४८ वर्ष मात्र बाँचे । उनी म्यासिभ कार्डियो एरेस्टको शिकार बनेका थिए । हाम्रोतिर पनि उनको निधनको समाचारले उनी र परिक्रमा ब्यान्डका प्रशंसकलाई पत्याइनसक्नु भएको छ ।

अरू धेरै ब्यान्डको तुलनामा परिक्रमा फरक छ किनभने यो ब्यान्डले कहिले पनि आफ्नो एल्बम रिलिज गरेन । कारण ? ब्यान्डको तर्क थियो, संगीत सबैका लागि निःशुल्क हुनुपर्छ । त्यसैले ब्यान्डका गीत मज्जाले डाउनलोड गर्न पाइन्छ र अहिलेसम्म दसौं लाखको संख्यामा ब्यान्डका गीत डाउनलोड पनि भइसकेका छन् । सम्भवतः ‘बट इट रेइन्ड’ र ‘आई बिलिभ’ यो ब्यान्डका सबैभन्दा चर्चित र लोकप्रिय गीत हुन् । तपाईं पनि सोनामको सम्झनामा यी गीत सुन्न सक्नु हुन्छ ।

संगीतसम्बन्धी म्यागजिन रोलिङ स्टोन्सले पनि सन् १९९६ को यो गीतलाई भारतको सबैभन्दा उत्कृष्ट रक गीतमध्ये एक भनेको छ । ब्यान्डको पहिलो गीत थियो, ‘जेरोक्स’ । यसलाई भारतीय रक संगीतको वास्तविक अनुहार भनिन्छ । सुविर र नितिन मलिक नयाँदिल्लीका दुई दाजुभाइ हुन् । नितिन लिड भोकलिस्ट भए । सोनामसँग यस ब्यान्डका अरू सदस्य हुन्, सौरभ चौधरी, सुविर मलिक, गौरव बलानी र सिर्जन महाजन । यसमध्ये मलिक दाजुभाइ नै यस ब्यान्डका फ्रन्ट म्यान हुन् ।

तर, उनीहरूजत्तिकै महत्त्वपूर्ण सदस्य हुन्, सोनाम । त्यसैले त उनलाई ब्यान्डको मेरुदण्ड भनिन्छ । उनको गितार बजाउने विशिष्ट आफ्नै कला पाइन्छ र यो नै उनको सबैभन्दा ठूलो पक्ष हो । फेरि यसलाई शब्दमा बयान गर्न त सकिन्न, यसका लागि उनका कला नै सुन्नुपर्ने हुन्छ । ब्यान्डले आफ्ना गीतमा तबलाजस्ता परम्परागत पूर्वेली बाजासँग फ्युजन गर्ने गरेका छन् । अनि ब्यान्ड आफैं जिमी हेनड्रिक्स, पिन्क फ्लोयड र डोर्सजस्ता ब्यान्डबाट प्रभावित छन् ।

सोनाम र परिक्रमा आफैं भने नयाँ पुस्ताका धेरैभन्दा धेरै ब्यान्डका लागि प्रेरणा रह्यो । नयाँदिल्लीमा पश्चिमेली संगीत सिक्ने एउटा प्रसिद्ध पाठशाला रहेको छ र त्यसको नाम हो, परिक्रमा स्कुल अफ म्युजिक । यसका संस्थापक अरू कोही होइनन्, सोनाम नै हुन् र यो पूरा नयाँदिल्लीमा यस्तोखाले पहिलो स्कुल हो । कालिङपोङ आफैं नाम चलेका स्कुलहरूका लागि प्रसिद्ध छ र यीमध्ये धेरै ब्रिटिस शासनकै बेला स्थापना भएका हुन् ।

त्यसमध्ये एउटा प्रसिद्ध सेन्ट अगस्टाइनमा सोनामले सुरुआती शिक्षा लिए र पछि थप अध्ययनका लागि नयाँदिल्ली गए । पछि उनले त्यही सहरलाई आफ्नो कर्मथलो बनाए । ‘रक अन’ सिनेमा प्रदर्शन हुने बेला फारहान अख्तरले सोनामसँग मिलेर टुर पनि गरेका थिए । उनको निधनमा अख्तरले ट्वीट गरेका छन्, ‘सोनाम ट्रू रक स्टार हुन् ।’ गितारिस्ट सौरभले भने जस्तै ब्यान्डका अरू सदस्य सोनामभन्दा कान्छा थिए, त्यसैले उनीबाट सिक्दै हुर्के ।

सोनामको सबैभन्दा बढी प्रभाव उनको जन्मथलो कालिङपोङमै रह्यो । उनको प्रभाव र सफलताका कारण उनलाई पछ्याएर संगीतलाई आफ्नो करियर बनाउन धेरै युवा कालिङपोङबाट निस्के । यसमध्ये एक त विपुल क्षत्री नै हुन् । विपुल क्षत्री एन्ड ट्राभलिङ ब्यान्डका लिड गितारिस्ट प्रनय गुरुङले ठीकै भनेका छन्, ‘हामी सबैका लागि सोनाम आदर्श हुन् ।’ यी लेजेन्डरी गितारिस्ट सोनाम हाम्रो पनि मनमा रहनेछ । उनलाई हार्दिक श्रद्धाञ्जली ।

प्रकाशित : फाल्गुन ९, २०७६ १२:२८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×