फोहोर मलाई

विद्या राई

काठमाडौं — सडक–बजारमा विभिन्न खालका डस्टविनहरू देखिन्छन् । कुहिने, नकुहिने र पुनःप्रयोग गर्न मिल्ने फोहोर छुट्टाछुट्टै राख्न मिल्ने, प्लास्टिक, डोको, धातुका डस्टविनहरू पाइन्छन् । काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुरका विभिन्न सडक, चोक, सार्वजनानिक स्थल, पर्यटकीय स्थलहरुमा नि:शुल्क डस्टविनको वितरण पनि अभियानकै रुपमा चलाइएका छन् । यसमध्ये राजधानीमा चल्तीमा रहेका पाँच डस्टविन :

सोलार डस्टबिन

मानिसले प्रयोग गरेका प्लास्टिकजन्य तथा नकुहिने फोहोर जथाभावी फाल्दा सार्वजनिक स्थलहरूमा बढेको प्रदूषणलाई नियन्त्रण गर्न काठमाडौं महानगरले सोलार डस्टबिन ल्याएको छ  ।

पहिलो चरणमा पैदल यात्रुहरू बाटो काट्ने स्थान र सार्वजनिक सवारी रोकिने स्थानहरूमा राखिएको छ । नकुहिने फोहोरहरू जथाभावी फ्याँकिँदा ढल जाम हुनेसम्मको अवस्था बन्ने भएकाले महानगरले साझेदारी संस्था कृष्ण सप्लायर्ससँग समन्वय गरेर राखेको महानगरका अधिकृत ध्रुवकुमार काफ्लेले बताए ।


करिब एक वर्षयता महानगरले पहिलो चरणमा ६० वटा सोलार डस्टबिन राखेको छ । महानगरका सार्वजनिक यातायात चल्ने ठूला सडकहरू बानेश्वर—कलंकी, कान्तिपथ, त्रिपुरेश्वर—महाराजगन्ज, सिंहदरबार—बालुवाटार, चक्रपथमा राखिएको छ । दोस्रो चरणदेखि आवश्यकताका आधारमा सडक, सार्वजनिक स्थल तथा पर्यटकीय स्थानहरूमा राख्ने योजना महानगरको छ । सोलार डस्टबिनमा तापक्रम नाप्ने, प्रदूषण नाप्ने, मोबाइल चार्ज गर्ने सुविधा छ । यसैलाई स्मार्ट डस्टबिन पनि भनिने गरिएको छ । डस्टबिनमा फोहोर भरिएपछि साझेदार कम्पनीले महानगरको टेकुसम्म फोहोर उठाएर लैजान्छन् ।


डोको डस्टबिन


शंखमूलमा स्थानीयको सहयोगमा सरसफाइ अभियान चलाउँदै आएको क्लिन काष्ठमण्डपले बाँसको चोयाले बुनेको डोको डस्टबिन निःशुल्क वितरण गरेको छ । सडक, चोक र सार्वजनिक स्थानहरूमा जथाभावी फ्याँकिएको फोहोरले टोल दुर्गन्धित र अशोभनीय देखिने भएपछि सरसफाइ अभियान चलाउँदै आएको क्लिन काष्ठमण्डपले निःशुल्क डस्टबिन राखेको अभियन्ता केपी खनालले बताए । फोहोर भरिएपछि क्लिन काष्ठमण्डप आफैंले उठाएर विसर्जन गर्दै आएको छ । शंखमूलमा ६० वटा जति डोको र केही प्लास्टिकका डस्टबिन राखिएको छ । यसैगरी यही टोलीले अन्य टोलहरूमा हरियो रंगको प्लास्टिकको मझौला साइजको डस्टबिन राखेको छ । आलोकनगर टोलमा ६० वटा, कोटेश्वरमा नेपाल युवाको सहयोगमा ६० वटा, सामाखुसीमा २० वटा डस्टबिन राखेको छ । वातावरणमैत्री भएकाले हरियो रंगको डस्टबिन राखिएको खनालले बताए ।

प्लास्टिक डस्टबिन


सामाजिक कार्यमा सक्रिय रोट्र्याक्ट क्लबले काठमाडौं, ललितपुरका विभिन्न सार्वजनिक स्थलमा निःशुल्क प्लास्टिकको डस्टबिन राखेको छ । सार्वजनिक स्थल, पर्यटकीय तथा सडकहरूमा सरसफाइ अभियानअन्तर्गत भोला, करेन्ट, पान मसलासँगको सहकार्यमा राखेको हो । उपत्यकामा सुर्ती, चुरोट, चाउचाउ, बिस्कुट लगायतका प्लास्टिकजन्य फोहोरहरू जथाभावी फाल्नेहरूका लागि डस्टबिन राखेको रोट्र्याक्ट क्लब अफ रुद्रमतीका अध्यक्ष दीपक न्यौपानेले बताए ।


उनको संस्थाले ‘जथाभावी फोहोर नफालौं सभ्य बनौं’ भन्ने नाराका साथ केही महिनादेखि अभियान सुरु गरेको हो । कुपन्डोल, चक्रपथ, सुकेधारा, टंगाल, बबरमहल, माइतीघरका सडकमा बिजुलीका पोलहरूमा ५ सय डस्टबिन राखिएका छन् । सुर्तीको प्रयोगले जथाभावी प्लास्टिक भएकाले व्यवस्थापन गर्न लगाउन सुर्तीजन्य उत्पादक कम्पनीलाई सरकारले आदेश दिएका कारण रोट्र्याक्ट क्लबले सहकार्य गरेको हो । उसले फोहोर भरिएपछि महानगरको फोहोर उठाउने गाडीमा हालिदिन स्थानीयलाई आग्रह गर्छ ।


टिन डस्टबिन


मैतीदेवी क्षेत्र विकास समाजले मैतीदेवी क्षेत्रका बिजुलीका पोलहरूमा टिनका डस्टबिन राखेको छ । ‘फोहोर बाटोमा नफालौं, सभ्य नागरिकको परिचय दिऔं’ भन्ने नारासहित यात्रुहरूलाई लक्षित गरी सडक, चोक, मन्दिर लगायतका सार्वजनिक स्थलका बिजुलीको पोलमा टिनका स–साना डस्टबिन राखिएका छन् । यसैगरी फोहोरका साना टुक्रा फ्याल्न मिल्ने टिनका डस्टबिन रिलाएबल डेभलपमेन्ट बैंकको सहयोगमा राखिएका पोलहरूमा देख्न सकिन्छ ।

डोको रिसाइकल
डोको रिसाइकलले दुई वर्षयता पुनः प्रशोधन गर्न सकिने प्लास्टिक, सिसा तथा धातुजन्य फोहोरबाट डस्टबिनहरू बनाउने काम गर्छ । उसले डस्टबिन उत्पादन गर्ने काम गर्छ तर सार्वजनिक स्थलमा निःशुल्क राख्दैन । रिसाइकलको मुख्य लक्ष्य भनेकै पुनः प्रशोधन गर्न सकिने फोहोरको पुनः प्रयोग गरी फोहोर कम गर्नु रहेको वरिष्ठ सम्पर्क अधिकृत अर्पण आचार्यले बताए ।


रिसाइकलले धातु, फाइबर सिसा र प्लास्टिक तथा केजका डस्टबिन बनाउँछ । सरकारी तथा गैरसरकरी, सामाजिक संस्थाहरू, होटल, कार्यालयहरू, स्थानीयहरूले किनेर लैजाने र डस्टबिनका रूपमा प्रयोग गर्छन् । यसमा तीन हजारजति सेवाग्राही छन् । फाइबर, धातु, टिन, सिसा, प्लास्टिकका काम नलाग्ने फोहोरहरू किनेर ल्याई रिसाइकल गर्छन् । आफ्ना सेवाग्राहीका घरमा १०/१५ केजी फोहोर भए घरैमा गएर किन्छन् पनि ।

bidhyaraee19@gmail.com

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७६ ११:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

संन्यासको संघार

'लिफ्टर पोजिसनमा मेरो ठाउँ लिने खेलाडीको अभाव रहेकैले अहिलेसम्म राष्ट्रिय टोलीमा टिकिरहेको छु । तर धेरै समय रहन्न होला ।'
कुशल तिमल्सिना

 आफ्नो टिमको प्रदर्शनको सूत्रधार मात्र होइन, विपक्षीको कमजोरीमा प्रहार गर्ने मार्गनिर्देशकका रूपमा पनि भलिबल खेलमा लिफ्टर ‘मुटु’ जस्तै पोजिसन हो  ।

यही पोजिसनमा रहेर नेपाली टोलीको मेन्टरका रूपमा पछिल्लो करिब नौ वर्ष जिम्मेवारी बहन गरिरहेका खेलाडी हुन्, इम रानामगर । पाँच वर्षयता उनमा कप्तानको अतिरिक्त जिम्मेवारी पनि छ ।


नेपाली भलिबल टिमका सबैभन्दा पाका र अनुभवी खेलाडी हुन्, इम । राष्ट्रिय टोलीको महत्त्वपूर्ण सदस्य रहेका उनले करिअरको सुरुआती समयमा स्पाइकर भएर खेले । चार वर्ष नेपाली बीच भलिबलमा एकछत्र राज गरेका उनले कुहिनो र काँधको समस्या आएपछि पोजिसन परिवर्तन गरेका हुन् । वास्तवमा लिफ्टर पोजिसनमा उनले राष्ट्रियदेखि नेपाल पुलिस क्लबको टिममा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका छन् ।


स्पाइकर र लिफ्टरको भूमिकाको अन्तर कस्तो रह्यो त ? पाँचौं सेन्ट्रल जोन भलिबलमा व्यस्त भएका बेला इमले भने, ‘खासमा स्पाइक पोजिसनमा खेल्नेलाई धेरैले चिन्दारहेछन् । फुटबलमा स्ट्राइकर भनेजस्तै । तर, भलिबलमा लिफ्टरको महत्त्व बुझ्नेले मात्र थाहा पाउँछन् । रिसिभ राम्रो भयो भने लिफ्टरले राम्रो बल पाउँछ, लिफ्टरले राम्रो बल दियो भने स्पाइकरले राम्रो सट प्रहार गर्न सक्छ ।’ कास्कीका इमले २०५८ सालमा वीरेन्द्र शिल्ड प्रतियोगिता खेलेका थिए । स्थानीय र क्लबस्तरमा उत्कृष्ट स्पाइकरका रूपमा चिनिन थालेपछि २०६२ सालमा नेपाल पुलिस क्लबमा अनुबन्धित भए । त्यसपछि नै हो उनको करिअरले छलाङ मारेको । पुलिस क्लबमा आबद्ध भएको अर्को वर्ष राष्ट्रिय टोलीको क्याम्पमा परेका उनलाई उमेर र अनुभवको कारण देखाउँदै अन्तिम टोलीमा छनोट गरिएन ।


त्यसपछि बीच भलिबलमा लागेका इम
नेपाल पुलिस क्लबलाई तीनपल्ट राष्ट्रिय च्याम्पियन बनाउँदा सबै संस्करणमा उत्कृष्ट खेलाडीका रूपमा दरिए । बीच भलिबलमा स्थापित उनले भलिबलको राष्ट्रिय टोलीबाट भने सन् २०१० मा बंगलादेशमा भएको ११ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) मार्फत डेब्यु गरेका थिए ।‘राष्ट्रिय टिममा नपरेपछि प्रेम भण्डारी र मेरो जोडीले पुलिस क्लबका लागि बीच भलिबलमा धेरै सफलता दिलायौं । पछि सञ्जय अर्यालसँग पनि मैले बीच भलिबल खेलें । सबै प्रतियोगितामा म उत्कृष्ट खेलाडी बनेको छु,’ ३३ वर्षीय इमले थपे, ‘पुलिस क्लबबाट २३ औं राष्ट्रिय प्रतियोगितादेखि अहिलेसम्म खेल्दै आएको छु ।


नौ वर्षको अन्तर्राष्ट्रिय करिअरमा इमले सबै प्रतियोगितामा सहभागिता जनाएका छन् । सेन्ट्रल जोन भलिबल इतिहासमा उनी पहिलो संस्करणदेखि हालसम्म कप्तानी गरेका छन् । सन् २०१८ मा इन्डोनेसियामा सम्पन्न १८ औं एसियाली खेलकुद र त्यसअघि २०१६ मा भारतमा भएको १२ औं दक्षिण एसियाली खेलकुदमा पनि नेपाली टोलीको कप्तानी उनैले गरेका थिए । २०७१ सालयता उनी कप्तानको जिम्मेवारीमा नियमित छन् । माल्दिभ्समा भएको सेन्ट्रल जोन भलिबलको तेस्रो संस्करणमा नेपालले कांस्य पदक जितेको थियो । नेपाली भलिबलको चार दशकको इतिहासमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय पदक जिताउने कप्तान पनि हुन् उनी । माल्दिभ्समा भएको प्रतियोगितामा घरेलु टोलीलाई पराजित गरी नेपालले पदक जितेको हो ।


करिब दुई दशकको भलिबल करिअरको उत्तरार्द्धमा छन्, इम । त्यो कुरा उनले पनि बुझेका छन् । उनी आफ्नो पोजिसनमा आफूलाई प्रतिस्थापन गर्न सक्ने क्षमतावान् युवा खेलाडीको आगमन कुरेर बसेका छन् । ‘उमेरले पनि अब बिदा लिने समय आएजस्तो लाग्छ । तर लिफ्टर पोजिसनमा मेरो ठाउँ लिने खेलाडीको अभाव रहेकैले अहिलेसम्म राष्ट्रिय टोलीमा टिकिरहेको छु । तर धेरै समय रहन्न होला,’ कप्तान इमले संन्यासको संकेत गरे ।


यति लामो करिअरको अन्त्यका लागि उनले घरेलु कोर्टमा हुन लागेको १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुदलाई उपयुक्त विकल्प मानेका छन् । ‘नेपालमै ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद हुँदै छ । मेरो चाहना एकपल्ट दक्षिण एसियाली खेलकुदमा प्रतिस्पर्धा गरेर अन्तर्राष्ट्रिय करिअरलाई टुंग्याउने नै हो,’ इमले भने, ‘तर क्लबस्तरमा भने अझै केही समय खेल्न सक्छु ।’

twitter : @KushalTmalsin4

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७६ ११:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×