जापानीको गाऊँ सिकाइ

माधव अर्याल

काठमाडौँ — जापानको सुविधा सम्पन्न क्याम्पसमा पढ्ने विद्यार्थी हुन्, साइतो सोया  । उनलाई नेपाली परिवेश खुब मन पर्छ  ।

दुई वर्षअघि पनि उनी नेपाल आएकी थिइन् । पाल्पाको दुर्गम निस्दी गाउँपालिकाको मित्याल भीरपानीमा साता बढी श्रमदान गरेर फर्किएको अनुभव बेग्लै छ । उनी पुनः यही गाउँ आएकी छन् । दुई वर्षअघि उनले यहाँको विद्यालय भवन निर्माणमा मदान गरेकी थिइन् ।


‘मलाई नेपालको ग्रामीण परिवेश खुब मन पर्‍यो,’ उनले प्रतिक्रिया दिइन्, ‘यस्तो आनन्द लाग्यो कि म के कुरा गरूँ खोइ ?’ उनी मगर भाषा सिक्दै छिन् । जाप्च (मीठो) छ । छो (भात) खान्छु । छा (नुन) दिनुस् । यस्ता शब्द उनलाई बोल्न पनि आउँछ । जापानका विभिन्न सहरमा अध्ययनरत उनीजस्ता ३५ जनाको टोली मित्यालको भीरपानीमा १० दिनसम्म श्रमदान गरेर फर्कियो । ११ वटा घरमा उनीहरूले गोबर ग्यासका लागि खाल्डा खने ।


खान्साई युनिभर्सिटीका विद्यार्थी इमाइसी ताकुयाले नेपाली रहनसहन, संस्कृति बुझ्न मन पराउने बताए । उनले भने, ‘पहिला आउँदा विद्यालय बनाएका थियौं, अहिले गोबर ग्यासका लागि श्रमदान गरियो ।’ हातमा ठेउला उठेको देखाउँदै उनले थपे, ‘यस्तो अनुभव जापानमा कहिल्यै गर्न पाइँदैन ।’ उनले क्याम्पसमा गएर साथीहरूलाई सुनाउँदा यहाँ गरेका दुःख सबै बिर्सने बताए । उनलाई नेपाली समाजको सामाजिक कामको व्यावहारिक अनुभव गर्न पाएकामा खुसी लाग्छ । ‘यस्तो काम गर्न पाउँदा हातमा उठेका घाउ पनि सञ्चो भएजस्तो लाग्छ,’ उनले भने, ‘अहिले हामी सबै जना धेरै खुसी छौं ।’


पाल्पा सदरमुकाम तानसेनबाट चार घण्टाको सडक यात्रामा यो गाउँ पुगिन्छ । जापानबाट गाउँ सिक्न आएका विद्यार्थी १० दिन रहे । यहाँ पानीको दुःख छ । पानी बोकेर झन्डै आधा घण्टा ओरालो र एक घण्टा उकालो बाटो हिड्नुपर्छ । जापानी युवाहरूले यहाँ बसुन्जेल स्थानीयलाई पानी बोक्न पनि सघाए । बिहानै उठेर नुहाउन र धुनका लागि धारामा पुग्ने उनीहरू रमाउँदै फर्किन्थे । मगर बस्तीमा उनीहरू केटाकेटी, बूढाबूढी, अधबैंसेसँग खुबै रमाए । साँझ–बिहान समूहमा खाना पकाउँथे । आफै भाँडा माझ्थे । जापानको सुख र सुविधामा हुर्केका साइतो सोयाले भनिन्, ‘मलाई निकै रमाइलो लागेको छ । यस्तो जापानमा देख्न पाइँदैन ।’


उनीहरू घाँस काट्न पनि पछि परेनन् । दाउरा बोके । उनीहरूको लक्ष्य भनेको ११ वटा गोबर ग्यास प्लान्ट बनाउन सहयोग गर्नु हो । ‘म दुई वर्षअघि पनि यही गाउँमा आएको थिएँ,’ विद्यार्थी सोयाले भनिन्, ‘पहिला दुई कोठाको विद्यालय भवन बनाएर गयौं । अहिले गोबर ग्यास प्लान्ट निर्माण गर्‍र्यौं ।’ दिउँसो १० बजेदेखि ५ बजेसम्म गोबर ग्यासका लागि खाल्डा खनेका थिए । प्रत्येक घरलाई गोबर ग्यासका लागि १५ हजार रुपैयाँ पनि दिने घोषणा गरे । ‘जापानमा यस्तो काम हामीले कहिल्यै गरेका थिएनौं,’ अर्की विद्यार्थी मिसिमा रिहोकोले भनिन्, ‘हामीलाई कलेजमा गएर साथीहरूसँग अनुभव साट्दा निकै खुसी लाग्छ ।’


जापानमा यस्तो काम र यसरी बसाइ दैवीप्रकोप आउँदा मात्र हुने अनुभव विद्यार्थीको छ । अभिभावकबाट टाढा रहेर कलेज पढ्ने गरेको उल्लेख गर्दै मिसिमाले भनिन्, ‘कलेज पढ्दै काम गरिन्छ ।’ उनीहरूले आफूहरूले खान लगेका सामग्री स्थानीयलाई दिने र स्थानीय खाना खाने पनि गरे । ‘भुटेको मकै, कोदोको रोटी अनि मोही जाप्च लाग्यो,’ रिहोकोले भनिन्, ‘यस्तो रमाइलो जापानमा हुँदैन । त्यसैले हामी खुसी छौं ।’ नेपाली समाज, संस्कृति, भाषासँग उनीहरू रमाए । उनीहरू स्वयम्सेवी विद्यार्थीहरूको संस्था इभुसामार्फत आएका हुन् ।


इभुसाका प्रतिनिधि सुतोमु यामाजाकीका अनुसार प्रत्येक दुई वर्षमा यसरी विद्यार्थीलाई विभिन्न देशमा लगेर त्यहाँको संस्कृति, रहनसहन सिकाउने गरिन्छ । ‘हामीले समाजसेवा गर्न र गाउँ सिक्न जान सूचना आह्वान गर्छौं,’ उनले भने, ‘त्यसपछि सहभागी हुन चाहनेहरू आउँछन् ।’ समाजसेवा र गाउँले रहनसहनमा घुलमेल हुने वातावरण सिर्जना गर्न विद्यार्थी ल्याउने गरेको उल्लेख गर्दै उनले भने, ‘खानेपानी योजना, सिँचाइ कुलो, विद्यालय भवन, गोबर ग्यासलगायतमा श्रमदान र नगदसमेत सहयोग गर्ने गर्छन् ।’ जापानको सहरमा बसेर यस्तो गाउँको परिवेश सिक्न नपाइने पनि उनले बताए । किताबको सिकाइ र खाली समयमा काम गर्ने उनीहरू काम र पढाइ सँगै गर्छन् ।


‘हामीले नेपाली दुर्गमको समाज बुझेका छौं,’ यसअघि पनि आएकी विद्यार्थी फुकुत सोताले भने, ‘मगर भाषासँगै रहनसहन अध्ययन गरेका छौं ।’ उनीहरू केही समय यहाँको संस्कृति, वेशभूषा, रहनसहनमा समेत छलफल गर्ने र रमाउने गरेका छन् । जापानका कक्षाकोठा र सहरमा सीमित हुँदा केही नबुझेको उनले बताए । तर यहाँ आइसकेपछि समाज बुझेको उनले बताइन् । नयाँ ठाउँ, परिवेश नयाँ, समाज नयाँ भए पनि कसरी घुलमेल हुने भन्ने सिकेको उनले बताए ।


जीवनमा आइपर्ने समस्यासमेत कसरी समाधान गर्ने भन्ने विषयमा ज्ञान लिइन्छ । रमाइलो गर्ने, खानपिन, रहनसहन, गाउँको परिवेश बुझाउन सहयोग पुगेको स्थानीय गोरखनाथ आधारभूत विद्यालयका शिक्षक पूर्णबहादुर सोमैले बताए । घरबास बस्ने र परिवारलाई काममा सघाउनसमेत खोज्ने जापानका विद्यार्थी धेरै मिजासिला भएको स्थानीय ताराबहादुर थापाले बताए । उनका अनुसार जापानका विद्यार्थीहरू कुनै पनि कुराको विषयमा सकारात्मक मात्र विश्लेषण गर्ने गर्छन् । जिल्लामा ओकेबाजेको नामले चर्चित जापानी नागरिक काजुमासा काकिमी २५ वर्षयता समाजसेवामा सक्रिय छन् । उनकै सल्लाहनुसार जापानी स्वयम्सेवक र सहयोग यहाँ आऊने गरेको छ ।

madhabaryal1@gmail.com प्रकाशित : चैत्र २२, २०७५ १२:०७

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आलियाको रफ्तार

यतिबेला बलिउडको केन्द्रमा छिन्, आलिया भट्ट। करिअर सुरु गरेको ६ वर्षमै आलिया कसरी शिखरमा पुगिन् ?
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ —  राजी’ बाट फिल्मफेयर अवार्ड्समा उत्कृष्ट अभिनेत्री घोषित भइन्, आलिया भट्ट  । दीपिका पादुकोण, अनुष्का शर्माजस्ता सिनियर हिरोइनलाई पछि पारिन्  ।

यस वर्षको फिल्मफेयर अवार्ड उनका लागि विशेष हुनुको कारण यत्ति मात्र भने होइन । उत्कृष्ट अभिनेताको अवार्ड चुम्ने अरू कोही नभएर उनका प्रेमी थिए, रणवीर कपुर । ‘सञ्जु’ बाट रणवीरले अवार्ड जिते । स्टेज उक्लनुपूर्व छेवैमा रहेकी आलियालाई चुम्बन गरे, उनका आँखा भरियो । उनले पनि खुलमखुला रणवीरलाई ‘आई लभ यु’ भनिन् । त्यसपछि भारतीय मिडियाले लेखे, ‘व्यावसायिकसँगै व्यक्तिगत रूपमा पनि आलिया सुखी र सन्तुष्ट छिन् यतिबेला ।’ हो पनि त्यस्तै । एकातिर रणवीरसँगको अफेयर सबैका सामु व्यक्त गर्ने अवस्थामा पुगेकी छन्, अर्कातिर जुन फिल्म खेल्छिन्, त्यति हिट हुन्छन् ।


त्यसो त ‘राजी’ बाटै आलियाले स्क्रिन अवार्ड्स र जी सिने अवार्ड्स पनि जितिन् । अर्को प्रतिष्ठित आइफा अवार्ड्स उनकै पोल्टामा परे अचम्म नमाने हुन्छ । अघिल्लो वर्ष आलियाको यही एउटा फिल्म रिलिज भएको थियो । तैपनि यतिविघ्न ख्याति कमाइन् । यो वर्ष उनका लागि अझ सुखद हुने निश्चित छ । ‘गल्ली ब्वाई’ ले भारु. अढाई सय करोड कलेक्सन गरेर रेकर्ड राखिसक्यो । बिग बजेटको ‘कंलक’ १७ अप्रिलमा प्रदर्शन हुँदै छ । यसमा वरुण धवनको अपोजिटमा छिन् उनी । ‘ब्रह्मास्त्र’ त आलियाको ‘ड्रिम’ नै हो । रियल प्रेमी रणवीरसँग रोमान्स जो गरेकी छन् । यो फिल्म डिसेम्बरमा प्रदर्शन हुनेछ तर इन्स्टाग्राममा अहिलेबाटै प्रबर्द्धन गरिरहेकी छन् । र, यही वर्ष उनले बाहुबली निर्देशक एसएस राजामौलीको ‘आरआरआर’ को सुटिङ भ्याउनेछिन् । सञ्जयलीला भन्सालीको ‘इन्साल्लाह’ मा सलमान खानसँग काम गर्ने पक्कापक्की भइसकेको छ ।


आलियाको ‘ट्र्याक रेकर्ड’ पनि उस्तै उत्साहजनक छ । जस्तो ः उनी अभिनीत ११ फिल्म रिलिज भए । ‘शानदार’ बाहेक सबै हिट । जबकि ‘स्टुडेन्ट अफ द इयर’ बाट डेब्यु हुँदा उनलाई हल्का रूपमा लिइएको थियो । उनका बाबु महेश भेट्रान फिल्ममेकर हुन् भने आमा सोनी रज्दान एक समयकी लोकप्रिय अभिनेत्री । ‘स्टार किड’ भएकाले उनलाई शंकाको नजरले हेरियो ।


बलिउडकै सदस्यले भनेका थिए, ‘आलियामा न अभिनय कुशलता छ, न लगनशीलता । महेश भट्टकी छोरी भएर मात्र उनलाई करण जौहरले डेब्यु गराएका हुन् ।’ तर आलियाले यो ६ वर्षमा जे गरिन्, त्यसले बलिउड उनको खुलेर तारिफ गर्न थालेको छ । ‘ग्ल्यामर आइकन’ मानिन्छ, आलियालाई । पहिलो फिल्ममा स्टाइलिस भूमिकामा देखिएकी थिइन् तर ‘हाइवे’ बाट आफ्नो साख ह्वात्तै बढाइन् । घरेलु यौन हिंसाको सिकार युवतीको भूमिकालाई उनले साँच्चै जीवन्त बनाएकी थिइन् । ‘उड्ता पञ्जाब’ मा विहारकी आप्रवासी कामदार बनिन्, जो एकपछि अर्को यातनाको सिकार हुनुपर्छ । सुटिङपश्चात् आलियाले भनेकी थिइन्, ‘मेरा लागि निकै कष्टकर भूमिका । मलाई त्यहाँबाट निस्कन गाह्रो भइरहेको छ ।’ तर यही चरित्रले उनलाई फिल्मफेयर अवार्ड दिलायो । ‘डियर जिन्दगी’ मा आन्तरिक द्वन्द्वमा परेकी युवती वा ‘राजी’ मा जासुस बुहारी । आलियाले जति काम गरेकी छन्, प्रशंसै–प्रशंसा पाएकी छन् । हेमा मालिनीसमेत उनको फ्यान हुन् ।


बलिउडमा नातावादको चर्को विरोध हुने गर्छ । कहिलेकाहीँ यो रापमा आलियासमेत पर्छिन् । केही समयअघि मात्र उनलाई हिरोइन कंगना रनावतले ‘करण जौहरको कठपुतली’ को आरोप लगाइन् । यसमा शंकै छैन, करणको साथ छ उनलाई । र, यसमा पनि शंका छैन, आलियाको क्षमता र लोकप्रियताबाट प्रभावित भएरै करणले उनलाई आफ्नो ब्यानरमा दोहोर्‍याइरहेका छन् । अरू बिग ब्यानरको हकमा पनि त्यही हो । आलिया स्वयं भन्छिन्, ‘अरूको मायाले एक–दुई पटक मौका पाइएला । तर निरन्तर टिकिरहन कामै राम्रो गर्नुपर्छ । मेरो हकमा के हो, त्यो मैले होइन । अरूले भन्ने हो ।’

–एजेन्सीको सहयोगमा

प्रकाशित : चैत्र २२, २०७५ १२:०६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×