पहाडका सहयोगी

विमल खतिवडा

काठमाडौँ — सिरहा सुखीपुर नगरपालिका ४ स्थित कविलासीका सुनील यादवले भारतको चेन्नाईबाट बीई सिभिल इन्जिनियर सकेलगत्तै दार्चुलास्थित चमेलिया जलविद्युत्को थलीघाट सबस्टेसनमा एक वर्ष काम गरे । अनि राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणतर्फ लागे । खोटाङको हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका ३ मा भूकम्प प्रतिरोधी घर बने/नबनेको हेर्ने काम थाले ।

‘हामी पुनर्निर्माणका सहयोगी हौं,’ सुनील भन्छन्, ‘तराईको फाँटमा जन्मे हुर्केको मान्छे पहाडमा आएर काम गर्न पाउँदा फरक अनुभूति भइरहेको छ ।’ हलेसी तुवाचुङमा पाँच महिनायता कार्यरत उनी हाल यही नगरपालिकाको अर्खौले, सल्ले र राजापानीमा प्राविधिक परामर्श दिन व्यस्त छन् । ‘गाउँ–गाउँमा पुगेर मापदण्डअनुसार घर बनेका छन्/छैनन् हेर्ने गर्छु,’ अर्खौलेमा भेटिएका उनले भने, ‘थोरै त्रुटि भए सच्याउन लगाउने, धेरै भए पुन: बनाउन लगाउने सल्लाह दिन्छु ।’


उनको कार्यक्षेत्रमा करिब ४ सय लाभग्राही छन् । उनलाई कच्ची बाटो छिचोल्दै लाभग्राहीको घर पुग्नुपर्ने बाध्यता छ । एउटा वडाबाट अर्को वडा पुग्न बाइकमा झन्डै ४ घण्टासम्म लाग्छ । ‘यस्ता ठाउँमा आएर काम गर्न पाउँदा धेरै सिक्ने अवसर पाएँ,’ उनले भने । पुनर्निर्माणमा सयोग गरिरहेका अरू प्राविधिक पनि नयाँ ठाउँमा काम गर्न पाउँदा दंग छन् ।
‘यो तराईको मान्छेलाई सोलुखुम्बु नयाँ ठाउँ भएको छ,’ जनकपुरका २७ वर्षीय इन्जिनियर सुवास झाले भने, ‘उकाली ओराली गर्दा जुकाले टोक्छ । जुका टिप्दै गाउँ पुग्ने गरेका छौं ।’ उनी सहरी विकास अन्तर्गतको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन कार्यालय सोलुमा आठ महिनायता कार्यरत छन् । उनी घरको अवस्थाबारे वडाहरूबाट आउने फर्महरू पूरा भएका छन्/छैनन्, भूकम्प प्रतिरोधी घर बनाएको रेकर्ड फर्ममा छ/छैन हेरेर निर्माणका लागि आवश्यक पर्ने थप किस्तालाई सिफारिस गरी जिल्ला समन्वय समितिमा पठाउँछन् । मापदण्ड नपुगेका घरको विवरणलाई पुन: वडामा फर्कादिन्छन् ।


बझाङका २६ वर्षीय राम मल्ल हलेसी तुवाचुङ २ मा सक्रिय छन् । ‘भूकम्प प्रतिरोधी घर कस्तो हुन्छ, कसरी बनाउने भन्नेबारे लाभग्राहीलाई तालिम दिँदै आएको छु,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले धमाधम भूकम्प प्रतिरोधी घर बनाउने क्रम जारी छ ।’ उनलाई घर पुग्न हलेसीबाट घर पुग्न तीन दिन लाग्छ । ‘कामका कारण दसैं–तिहारमा मात्रै घर जान पाइन्छ,’ उनले भने ।
सुदूरपश्चिम तथा तराईको रहनसहनमा हुर्किएकाहरूलाई पूर्वी पहाडी जिल्ला नौलो लाग्नु स्वाभाविक हो । ‘भूकम्पपछि सुरु भएको पुनर्निर्माण कार्य हाम्रा लागि अवसरको रूपमा आयो,’ जनकपुरका २५ वर्षीय सिभिल इन्जिनियर सञ्जीवकुमार यादवले भने, ‘प्राविधिक ज्ञान दिनु मात्र होइन, यहाँको कलासंस्कृति र समुदायका बारेमा समेत नजिकबाट जान्ने र हेर्ने अवसर पाउँदा रमाइलो लागिरहेको छ ।’


सञ्जीवले ओखलढुंगाको सिद्धिचरण नगरपालिकाको तलुवा र ठूलाछापमा भूकम्पमा भत्किएका घरलाई भूकम्प प्रतिरोधी बनाउन घरमै पुगेर सहयोग गरिरहेका छन् । ‘यस्ता कामले सामुदायिक सम्पर्क बढाउँछ, प्राविधिक कौशल वृद्धि गर्छ,’ उनले भने, ‘तराईबाट पहाडमा आएर सबै समुदायसँग मिलेर काम गर्न पाउनु निकै रमाइलो लागेको छ ।’


सिन्धुलीको गोलान्जोर गाउँपालिका ३ ग्वालटारमा जनकपुरका २० वर्षीय लतिलकुमार यादवले एसिस्टेन्ट सब इन्जिनियरका रूपमा काम गरेको ८ महिना भयो । ‘जुन ठाउँ भए पनि नेपाल नै हो, त्यहाँ नेपाली नै बस्छन्, नेपाली भाषा नै बोलिन्छ,’ उनले भने, ‘काम गर्न कत्ति पनि गाह्रो भएको छैन ।’


हलेसी तुवाचुङमा कार्यरत भोजपुरका भिकेन्द्र राई भन्छन्, ‘हजारौं युवा उच्च शिक्षाको प्रमाणपत्र थन्क्याएर रोजगारीको खोजीमा खाडी भासिएका छन् । हामीले विकट गाउँघरमा आएर आफूले जानेको ज्ञान बाँड्दै राष्ट्र निर्माणको अवसर पाएका छौं । यस्तो काम गर्न पाउनु गर्वको कुरा हो ।’ राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका सहप्रवक्ता मनोहर घिमिरेका अनुसार भूकम्प प्रभावित २५ जिल्लामा ३ हजार प्राविधिक परिचालन गरिएको छ ।

bimalnews@gmail.com

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ १०:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जीएनआरको पुनर्मिलन !

हिमेश

काठमाडौँ — सन् २०१६ मा मात्र हो, स्लाय्स र म्याककगन फर्किंदा जीएनआरको पूरा क्लासिक लाइन–अप बन्यो । ‘नट इन दिस लाइफटाइम टुर’ चलिरहेको एक वर्ष बढी भइसक्यो । केही समय अगाडि मात्र जीएनआरले पहिलो एल्बम ‘एपटाइट फर डिस्ट्रक्सन’ फेरि बजारमा ल्यायो, डिलक्स रि–इस्युका रुपमा । ठ्याक्कै ३० वर्ष अगाडि यो चार्ट्सको शीर्ष स्थानमा थियो, अहिले पनि नम्बर १ मा पुगेको छ ।

फेरि एकपल्ट गन्स एन रोजेज चर्चामा छ । नहोस् पनि किन र ? यो अमेरिकी ब्यान्ड सम्भवत: पुनर्मिलनको प्रक्रियामा छ । ब्यान्डका लेजेन्डरी गितारिस्ट हुन्, स्लाय्स । उनले हालै दिएको अन्तर्वार्तामा भनेका छन्, ‘सबै चाहन्छन्, ब्यान्डको पुनर्मिलन होस भनेर ।’ त्यसो त जीएनआर अर्थात् गन्स एन रोजेज फेरि एक हुने चर्चा अहिले मात्रै होइन । यसबारे समय समयमा हल्ला आइरहन्छ । सायद यसपल्ट ब्यान्डका लगभग सबै सदस्य गम्भीर छन्, यस विषयलाई लिएर ।


यसपल्ट उनीहरू किन पनि गम्भीर देखिन्छन् भने अहिले रि–युनियनको सोचलाई बढी महत्त्व दिनुभन्दा उनीहरूले नयाँ एल्बममा बढी जोड दिइरहेका छन् । स्लाय्सकै भाषामा भन्दा उनीहरूले यसमा लगभग काम पनि सुरु गरिसकेका छन् । त्यो त उनीहरू अहिले एकै समूह बनाएर हिँडिरहेका छन्, ठाउँ–ठाउँमा कन्सर्ट दिइरहेका छन् । हुन सक्छ, यसै क्रममा उनीहरूलाई लागेको हुनुपर्छ, अब अलग भएर बस्नुभन्दा एकजुट हुनु राम्रो ।


विश्वास नहुन सक्छ, कति धेरैलाई मन पर्ने यो जीएनआरको अन्तिम एल्बम निस्केको पनि सन् २००८ मा हो । त्यसो भनेको १० वर्ष अगाडि । त्यति बेला चाइनिज डेमोक्रेसी निस्केको थियो । सुरुमा ब्यान्ड छाड्नेमा स्लाय्स नै थिए । त्यसपछि बासिस्ट डफ म्याककगनले पनि छाडे । पछि हुँदा हुँदा के भयो भने टुरमा पनि जीएनआरमा गायक एक्सल रोज मात्र बाँकी रहन थाले । टुरकै लागि नै होस, सन् २०१६ मा मात्र हो, स्लाय्स र म्याककगन फर्केको ।


त्यही वर्ष जीएनआरको पूरा क्लासिक लाइन–अप फर्केको । र, अवसर थियो, ‘नट इन दिस लाइफटाइम टुर’ । अहिले पनि यो टुर चलिरहेकै छ । विश्वास नहुन सक्छ, टुर सुरु भएको पनि एक वर्ष बढी भइसकेको छ । केही समय अगाडि मात्र उनीहरूले आफ्नो पहिलो डेब्यु एल्बम ‘एपटाइट फर डिस्ट्रक्सन’ फेरि बजारमा ल्यायो, डिलक्स रि–इस्युका रूपमा । सन् १९८७ मा यो एल्बम पहिलो पल्ट निस्केको थियो र ठ्याक्कै ३० वर्ष अगाडि यो चार्टसको शीर्ष स्थानमा थियो ।


त्यही अवसर भएर, फेरि एकपल्ट यो एल्बम चार्ट्सको शीर्ष स्थानमा पुगेको छ, अहिले । यसले पनि देखाउँछ यो एल्बम वास्तवमै कति राम्रो छ भनेर । कालजयी एल्बम भने पनि हुन्छ, यसलाई । अहिलेको एल्बममा खालि फरक के भने यसमा ‘वान इन अ मिलियन’ जस्तो विवादास्पद गीतलाई भने हटाइएको छ । खासमा जीएनआरको अहिले बाक्लो चर्चा भइरहेको पनि यही कारणले हो ।


ब्यान्डका प्रशंसकहरू ‘एपटाइट फर डिस्ट्रक्सन’ लाई लिएर नोस्टाल्जिक भएका छन् । अमेरिकामा सबैभन्दा बढी चलेका एल्मबको शीर्ष ११ भित्र पर्छ, यो । त्यसैले यो एल्बम व्यवसायिक रूपमा पनि निकै सफल सावित भयो । पूरा विश्वमा यो एल्बम तीन करोड प्रति बढी बिकेको छ । सुरुका दिनमा एल्बम निस्कदा यसका धेरै आलोचक थिए, तर यसले विस्तारै सफलता र लोकप्रियता दुवै पाउन थाल्यो । अहिले यसलाई पश्चिमेली संगीतको एक सफलतम एल्बममा गनिन्छ । अहिले यसलाई फेरि बजारमा ल्याउँदा उस्तै चर्चा हुने भयो नै ।


साँच्चै धेरै क्लासिक गीतहरू यसमा । जस्तै, ‘वेलकम टु द जंगल’, ‘इट्स सो इजी’, ‘प्याराडाइज सिटी’, अनि ‘स्विट चाइल्ड ओ माइन’ । यसमध्ये धेरै भन्दा धेरैले रूचाइएको ‘स्विट चाइल्ड ओ माइन’ हो । त्यति बेला प्राय: हार्ड रक अथवा हेभिमेटल ब्यान्डको एल्बमका कम्तीमा एक गीत यस्तै खाले हुन्थ्यो, जसका शब्द प्रेमसँग जोडिन्थ्यो । यो गीत कतिसम्म चलेको थियो भने यसका लागि स्लाय्सकै शब्द प्रयोग गर्नु ठीक हुन्छ, ‘यो गीत जत्तिको मन पर्ने मलाई अरू कुनै छैन ।’

twitter : @himeshratna

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ १०:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्