‘मंकीपक्स’ मा सतर्कता जरुरी- स्वास्थ्य - कान्तिपुर समाचार

‘मंकीपक्स’ मा सतर्कता जरुरी

ज्वरो आएको तीन दिनभित्र अनुहार, हत्केला र पैतालामा डाबर देखिए हटलाइन १११५ मा जानकारी गराउन स्वास्थ्य मन्त्रालयको अनुरोध
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — बीसभन्दा बढी मुलुकमा देखिएको ‘मंकीपक्स’ रोगबाट नेपाल पनि जोखिममा परेको छ । विश्वको कुनै एक भागमा संक्रमण फैलिएपछि हजारौं किलोमिटर टाढा रहेका मुलुकसमेत जोखिममा रहने र संक्रमण विस्तार हुन सक्ने भएकाले सचेत रहन विज्ञहरूले आग्रह गरेका छन् । नेपालमा यो भाइरस हालसम्म देखिएको छैन ।

स्वास्थ्य सेवा विभाग इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा (ईडीसीडी) का निर्देशक डा. चुमनलाल दासले मंकीपक्सको शंकास्पद केस नेपालमा पत्ता नलागे पनि निरन्तर निगरानी गरिरहेका जानकारी दिए । ‘धेरै डराउनु पर्दैन तर सबै सचेत हुन आवश्यक छ,’ उनले भने । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) को सल्लाह र जानकारीका आधारमा सम्भावित संक्रमणविरुद्घको रणनीति बनाइरहेको पनि उनले बताए । स्वास्थ्य मन्त्रालयले कुनै व्यक्तिलाई ज्वरो आएको एकदेखि तीन दिनभित्र अनुहार, हत्केला र पैतालामा दाग वा डाबर देखिए हटलाइन १११५ मा जानकारी गराउन आग्रह गरेको छ ।

मंकीपक्स देखिएका मुलुकबाट आएकालाई कम्तीमा तीन सातासम्म स्वास्थ्य निगरानीमा राख्नुपर्ने विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन् । ‘प्रभावित देशबाट आउनेलाई सरकारले निगरानीमा राख्नुपर्छ,’ ईडीसीडीका पूर्वनिर्देशक डा.जीडी ठाकुरले भने, ‘आमव्यक्तिमा संक्रमणबारे सुसूचित गर्न जरुरी छ ।’

डब्लूएचओका अनुसार यो भाइरस संक्रमित व्यक्तिको सम्पर्कबाट अर्को व्यक्तिमा सर्छ । श्वासप्रश्वास, थुक, र्‍याल, संक्रमित व्यक्तिको छालाको घाउ वा शरीरबाट निस्किने तरल पदार्थबाट सर्ने जोखिम रहन्छ । बालबालिका, गर्भवती र रोग प्रतिरोधक क्षमता कम भएकामा यसको गम्भीर संक्रमण देखिने गरेको छ । संक्रमण भएदेखि सामान्यतया ६ देखि १३ दिन शरीरमा लक्षण देखिन सक्छ । कहिलेकाहीं यो समय ५ दिनदेखि २१ दिनसम्म पनि हुने विज्ञ बताउँछन् ।

यसको प्रारम्भिक लक्षण मौसमी रुघाखोकी (फ्लु) जस्तै हुन्छ । मंकीपक्स संक्रमण देखिएका बिरामीमा ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, मांसपेशी दुख्ने, कम्मर दुख्ने, जीउ काम्ने र थकाइ लाग्ने लक्षण देखा पर्छन् । त्यसपछि बिफरमा जस्तै पीप भएको खटिरा आउँछ र त्यो शरीरभरि फैलिएर केही दिनमा सुक्छ । खटिरा सुके पनि बिफरमा जस्तै दाग बस्ने विज्ञहरूको भनाइ छ । संक्रमण जटिल बनेको खण्डमा मस्तिष्क ज्वर, आँखाको दृष्टि गुम्ने, निमोनियाजस्ता थप जटिलता देखिन सक्छन् । हालसम्म मंकीपक्सको संक्रमणको मृत्युदर सामान्य जनसंख्यामा ० देखि ११ प्रतिशतसम्म छ ।

मंकीपक्स भाइरस सन् १९५८ मा पहिलोपटक खोरमा राखिएको बाँदरमा पाइएको थियो । त्यही भएर यो रोगलाई मंकीपक्स नाम दिइएको हो । त्यसपछि अफ्रिकामा विभिन्न प्रकारका लोखर्के, मुसा, न्याउरी मुसा र विभिन्न प्रजातिका बाँदरमा संक्रमण पाइयो । मान्छेमा भने पहिलोपटक सन् १९७० मा अफ्रिकी मुलुक कंगोमा ९ महिने बालकमा संक्रमण पुष्टि भएको थियो । त्यसताका यो संक्रमण कंगो र मध्य एवं पश्चिम अफ्रिकालगायतका मुलुकमा देखिइसकेको छ ।

डब्लूएचओले शुक्रबार आयोजना गरेको ‘लाइभ टेक्निकल ब्रिफिङ’ मा पछिल्लो तीन सातामा २० मुलुकमा यो भाइरस फैलिएको, दुई सयभन्दा धेरै केस प्रमाणित भएको र थप एक सयभन्दा बढी शंकास्पद केस रहेको जनाइएको छ । गत मे ७ मा बेलायतको एक प्रयोगशालाले डब्लूएचओलाई सूचित गर्दै मंकीपक्सको पहिलो केस पुष्टि गरेको थियो । डब्लूएचओकी संक्रामक रोग महामारी विशेषज्ञ मारिया भान केरखोवले शंकास्पद वा प्रयोगशालामा प्रमाणित बिरामीलाई अलग्गै राखेर उपचार व्यवस्था गर्नुका साथै कन्ट्याक्ट ट्रेसिङसमेत गर्नुपर्ने बताइन् ।

हालसम्म मंकीपक्सविरुद्ध खोप पत्ता लागेको छैन । तर, मंकीपक्स बिफर (स्मल पक्स) परिवारकै एक भाइरस भएकाले बिफरविरुद्धको खोपले केही हदसम्म जोगाउने डब्लूएचओले जनाएको छ ।

डा. ठाकुर पनि बिफरको खोप मंकीपक्सका लागि ८० देखि ८५ प्रतिशत प्रभावकारी देखिएको बताउँछन् । बिफर उन्मूलन भएको भन्दै नेपालमा ४२ वर्षअघि नै खोप लगाउन बन्द गरिएको थियो ।

प्रकाशित : जेष्ठ १५, २०७९ ०७:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारतमा संक्रमण बढ्दै, नेपालमा छैन सतर्कता

स्थानीय निर्वाचनताका भारतमा रहेका नेपाली घर फर्कने भएकाले संक्रमण अझै बढ्ने जोखिम
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — कोभिड–१९ को संक्रमण दुई सातायता केही बढेको पाइएको छ । भारतमा ओमिक्रोनको नयाँ भेरिएन्ट ‘बीए २.१२’ कारण पछिल्ला दिनमा संक्रमण बढेको छ । त्यसकै कारण नेपालमा पनि संक्रमण वृद्धि भएको आशंकामा स्वास्थ्य सेवा विभागले अनुसन्धान सुरु गरेको छ ।

‘केही सातायता कोभिडको संक्रमण दर अलिकति बढेको देखिएको छ,’ स्वास्थ्य सेवा विभाग, इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा (ईडीसीडी) का निर्देशक डा. चुमनलाल दासले भने ।

हाल मुलुकभर कोभिडका सक्रिय संक्रमित १ सय ८५ जना छन् भने मंगलबार संक्रमण दर ०.३५ प्रतिशत देखिएको छ । मंगलबार २ हजार ३ सय ७६ नमुनाको पीसीआर परीक्षण गर्दा १२ जनामा र १ हजार २ सय ५८ नमुनाको एन्टिजेन परीक्षण गर्दा १ जनामा कोभिड संक्रमण पुष्टि भएको छ । संक्रमण बढे पनि सघन उपचार (आईसीयू र भेन्टिलेटर) मा कोही पनि बिरामी नरहेको विभागले जनाएको छ ।

भारतमा देखिएको नयाँ भेरिएन्ट ‘बीए २.१२’ भने हालसम्म नेपालमा देखिएको छैन । नेपालमा हालसम्म ‘बीए २’ भेरिएन्ट नै देखिए पनि भारतको बिहार, नयाँदिल्लीलगायत ठाउँमा ‘बीए २.१२’ भेरिएन्ट पुष्टि भइसकेकाले चनाखो हुनुपर्ने निर्देशक डा. दासले बताए ।

भारतको सीमावर्ती बिहार राज्यमा समेत ओमिक्रोन परिवारको ‘बीए २’, ‘बीए २.१०’, बीए २.१०.१’ र बढी खतरनाक मानिएको ‘बीए २.१२’, समेत पुष्टि भएको छ । दिल्लीमा यसअघि नै ‘बीए २.१२.१’ पहिचान भइसकेको छ । ‘बीए २.१२’ भेरिएन्ट सबैभन्दा पहिले अमेरिकामा देखिएको थियो । यो भेरिएन्ट तेस्रो लहरको ‘बीए २’ को तुलनामा १० गुणा बढी खतरनाक रहेको बताइएको छ । ‘बीए २.१२’ भेरिएन्ट ‘बीए १’, र ‘बीए २’ र ‘एक्सई’ भन्दा फरक पाइएको छ । डा. दासका अनुसार ‘एक्सई’ ‘रिकम्बिनेसन’ भेरिएन्ट हो भने ‘बीए २.१२’ ‘म्युटेन्ट’ भेरिएन्ट हो । ‘एक्सइ’ र ‘बीए २.१२’ भेरिएन्टका बारेमा पर्याप्त तथ्यांकसमेत उपलब्ध नभएको डा. दासले बताए ।

राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाकी निर्देशक डा. रुना झाका अनुसार हालसम्म गरिएको परीक्षणमा ९९ प्रतिशतभन्दा बढी नमुनामा ‘बीए २’ भेरिएन्ट र एक प्रतिशतभन्दा कम नमुनामा ‘बीए १’ भेरिएन्ट देखिएको छ । यहाँ ‘बीए २.१२’ पुष्टि नभए पनि स्थानीय निर्वाचनताका भारतबाट उल्लेख्य संख्यामा नेपाली घर फर्कने भएकाले संक्रमणको जोखिम बढ्ने अनुमान गरिएको छ । पछिल्ला दिनमा भारतको उत्तर प्रदेश र दिल्लीमा कोभिडको संक्रमण उकालो लागेको छ ।

नेपालसँग सिमाना जोडिएका बिहार, पश्चिम बंगाल, महाराष्ट्र, उत्तराखण्डलगायत राज्यमा समेत संक्रमण हरेक दिन बढ्दो क्रममा छ । यी राज्यमा रोजगारीका लागि जाने नेपालीको बाक्लो उपस्थिति छ । भारतमा रहेका नेपाली स्थानीय चुनावका लागि स्वदेश फर्कन थालिसकेका छन् । स्थल नाकामा कोरोना परीक्षण र होल्डिङ सेन्टरको व्यवस्था राम्रो नहुनाले संक्रमण गाउँसम्मै पुग्ने जोखिम छ ।

नयाँ भेरिएन्ट नआएसम्म कोभिडको चौथो लहर वा थप खतराको जोखिम कम भए पनि नाकामा निगरानी बढाउनुपर्ने विज्ञहरू बताउँछन् । ‘हरेक लहर नयाँ भेरिएन्टले गर्दा आउँछ भन्ने देखिसक्यौं, हाल ओमिक्रोन र यसको ‘सब–भेरिएन्ट’ नै देखिए पनि ‘बीए २.१२’ वा नयाँ भेरिएन्टबारे निगरानी जारी राख्नुपर्छ,’ ईडीसीडीका पूर्वनिर्देशक डा. जीडी ठाकुरले भने ।

केही दिनयता संक्रमणमा वृद्धि भएकाले ईडीसीडीले कारणमाथि अनुसन्धान थालेको छ । ईडीसीडीले संक्रमण वृद्धिमा ‘बीए २.१२’ भेरिएन्टको सम्बन्ध छ वा छैन भन्ने पत्ता लगाउन संकलित नमुनाहरूको जिन सिक्वेन्सिङ गरिरहेको ईडीसीडीले जनाएको छ ।

प्रकाशित : वैशाख २८, २०७९ ०६:१६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×