धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रमा दुई दिनमा दुई जनाको कलेजो प्रत्यारोपण- स्वास्थ्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रमा दुई दिनमा दुई जनाको कलेजो प्रत्यारोपण

अतुल मिश्र

काठमाडौँ — भक्तपुरस्थित सहिद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रमा दुई दिनमा दुई जनाको कलेजो प्रत्यारोपण गरिएको छ । गत आइतबार र सोमबार गरिएको प्रत्यारोपणमा नेपाली र भारतीय चिकित्सकको टोली संलग्न थियो । नेपाली टोलीको नेतृत्व केन्द्रका प्रमुख डा. पुकारचन्द्र श्रेष्ठ र भारतीय टोलीको नेतृत्व दिल्लीस्थित म्याक्स हस्पिटलका डा. शलिन अग्रवालले गरेका थिए । 

प्रत्यारोपण केन्द्रमा भएको पहिलो कलेजो प्रत्यारोपणमा दक्षिण कोरियाली विशेषज्ञहरूको सहयोग लिइएको थियो । दुवै प्रत्यारोपणमा डा. प्रदेज सापकोटा, डा. क्षेतेन योञ्जन तामाङ, डा. अनिशा तिवारी, डा. ललितकुमार दास, कलेजो फिजिसियन डा. कर्ण राजवंशी, एनेस्थेसिया तथा क्रिटिकल केयरमा डा. आरती राई, डा. निभा श्रेष्ठ, डा. रेखा श्रेष्ठ, डा. रश्मित श्रेष्ठ, डा. शिवसुन्दर राजचल, डा. सुमनलगायत संलग्न थिए । त्यस्तै, रेडियोलोजी विभागको नेतृत्व डा. कृष्ण बुढाथोकीले गरेका थिए भने कोपिला दाहालको नेतृत्वको बबिता लवजु, अनिता कार्कीलगायतको नर्सिङ टोलीले प्रत्यारोपणमा सघाएको थियो ।

दुवै जना कलेजो प्रत्यारोपित तथा अंगदाताको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको डा. श्रेष्ठले बताए । अस्पतालले दुई जना जीवित दाताबाट कलेजोको टुक्रा दानमा लिएर प्रत्यारोपण गरेको हो । कीर्तिपुरका ४६ वर्षीय इच्छाकुमार महर्जनलाई उनकी श्रीमती ४३ वर्षीय ज्ञानीशोभाले र झापाका ५१ वर्षीय रामचन्द्र वलीलाई १९ वर्षीय छोरी सुमित्राले कलेजो दान गरेकी थिइन् ।

आगामी महिनादेखि मासिक दुई जनाको नियमित रूपमा कलेजो प्रत्यारोपणको तयारीसमेत थालेको केन्द्रले जनाएको छ । मुलुकमै पहिलो पटक कलेजो प्रत्यारोपण सुरु गरेको केन्द्रमा हालसम्म ८ जनामा प्रत्यारोपण भइसकेको छ । ७ जनामा जीवित दाताबाट र एक जनामा मस्तिष्क मृत्युबाट प्राप्त कलेजो प्रत्यारोपण गरिएको हो । मिर्गौला जस्तै कलेजोको पनि नियमित रूपमा प्रत्यारोपण भएको खण्डमा बर्सेनि करोडौं रुपैयाँ बाहिरिनबाट जोगिनुका साथै सामान्य व्यक्तिको समेत उपचार सुनिश्चित हुने डा. श्रेष्ठले दाबी गरे । हाल छिमेकी मुलुक भारतमा कलेजो प्रत्यारोपण गराउँदा एकदेखि डेढ करोड रुपैयाँ खर्च हुने गरे पनि केन्द्रमा २० लाख रुपैयाँमै प्रत्यारोपण भइरहेको छ । प्रत्यारोपणको शुल्क अझ कम गर्ने प्रयासमा रहेको डा. श्रेष्ठले बताए ।

शरीरको अत्यन्त महत्त्वपूर्ण अंग कलेजोले पाचन क्रिया, ‘मेटाबोलिज्म’ सही राख्नुका साथै विषाक्त पदार्थ शरीरबाट बाहिर निकाल्छ । कलेजोले करिब पाँच सयभन्दा बढी काम गर्न सघाउँछ । क्षतिग्रस्त कोषिकालाई सजिलै परिवर्तन गर्न सक्ने शरीरको एक्लो अंग कलेजो अंग र ग्रन्थी दुवैका रूपका चिनिन्छ । सरकारी अध्ययनअनुसार नेपालमा करिब ८ लाख व्यक्तिमा कलेजोसँग सम्बन्धित कुनै न कुनै रोग देखिने गरेको छ । नेपालमा बर्सेनि एक हजार जनाको कलेजो फेल हुने गरेको अनुमान छ । डा. श्रेष्ठका अनुसार हेपाटाइएटिस ‘बी’ र ‘सी’ संक्रमण, अत्यधिक मदिरा सेवन कलेजो फेल हुने मुख्य कारणका रूपमा देखिएका छन् ।

प्रकाशित : चैत्र २२, २०७८ १८:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘३२५ एमजी सिटामोल आवश्यक’

‘सिटामोलको अत्यधिक सेवनले कलेजोमा हुने क्षतिको अनुसन्धान नै भएको छैन’
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — कोभिडकालपछि ज्वरो र दुखाइमा प्रयोग हुने पारासिटामोलका कारण देखिने असरमा वृद्घि भएकाले क्लिनिकल ट्रायलबिना ६५० मिलिग्राम (एमजी) उत्पादन गर्न नहुने क्लिनिकल फर्मासिस्टहरूले बताएका छन् । उनीहरूले बरु वृद्धवृद्धाका लागि ३२५ एमजीको चक्की उत्पादन गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् । 

६० वर्षभन्दा माथिकालाई ५०० एमजीबाट घटाएर ३२५ एमजी प्रयोगमा ल्याउनुपर्नेमा ६५० एमजीको उत्पादनमा जानु घातक हुने उनीहरू बताउँछन् । नेपलिज् एसोसिएसन अफ क्लिनिकल फर्मासिस्टले सोमबार विज्ञप्ति जारी गर्दै पाका उमेरका नागरिकलाई लक्षित गर्दै ३२५ एमजी चक्की उत्पादन गर्नु आवश्यक रहेको जनाएको छ । अध्ययन/अनुसन्धानबिनै औषधि व्यवस्था विभागले ६५० एमजी सिटामोल भित्र्याउन लागेको एसोसिएसनको भनाइ छ ।

विभागको औषधि सल्लाहकार समितिको बिहीबारको बैठकले क्लिनिकल ट्रायलबिनै ६५० एमजीको सिटामोल उत्पादन र बिक्री वितरणको बाटो खोल्ने निर्णय गरेको थियो । बढी डोजको सिटामोलले कलेजो र मिर्गौलामा पर्ने घातक असरमा अत्यधिक वृद्धि हुन सक्ने विज्ञहरूको चिन्ता छ । यसअघि विभागले ५०० एमजीसम्मको सिटामोल उत्पादनको अनुमति दिएको थियो ।

औषधि सल्लाहकार समितिमा क्लिनिकल फर्मासिस्टहरूको प्रतिनिधि नरहेकोतर्फ पनि एसोसिएसनले सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको छ । ‘क्लिनिकल फर्मासिस्ट बिरामीलाई दिइने औषधि कति उचित छ भन्ने कुराको लेखाजोखा गर्ने विज्ञ भएकाले यस्ता प्रतिनिधिको उपस्थितिसमेत सुनिश्चित हुनुपर्छ,’ एसोसिएसनद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

‘६५० एमजीको सिटामोल सामान्यतः बाथ, हाडजोर्नीको दुखाइमा उपयोग गर्न मिल्छ । यसलाई एक्सटेन्डेट/सस्टेन्ड रिलिजको श्रेणीमा राखिएको छ । यो श्रेणीका औषधि रगतमा लामो समयसम्म रहन्छ,’ नेपलिज् एसोसिएसन अफ क्लिनिकल फर्मासिस्टका अध्यक्ष डा. अनुपराज उप्रेतीले भने, ‘हामीकहाँ पाइने ५०० एमजी ‘इमिडिएट रिलिज’ अन्तर्गत पर्छ र यो रगतमा छोटो समयका लागि मात्र रहन्छ ।’ नेपाललगायत विश्वका विभिन्न मुलुकमा पाइने ५०० एमजी, ३२५ एमजी वा योभन्दा कम डोजका सिटामोल चक्की सेवन गर्नासाथ रगतमा घोलिन सक्ने खालको हुने तर सस्टेन्ड रिलिजको ५०० एमजीभन्दा बढी क्षमताका चक्की भने रगतमा बिस्तारै घोलिने उनी बताउँछन् । ‘इमिडिएट रिलिज’ श्रेणीको ६५० एमजी भारत र बंगलादेशमा मात्र पाइने क्लिनिकल फर्मासिस्टहरूको दाबी छ । ‘सिटामोलको अत्यधिक सेवनले कलेजोमा हुने क्षतिको अनुसन्धान नै भएको छैन,’ डा. उप्रेतीले भने ।

फर्मासिस्टहरूका अनुसार वयस्कका लागि २४ घण्टामा ३.२५ ग्राम सिटामोलको मात्रा सेवन गर्न सकिन्छ । चिकित्साकर्मीको प्रत्यक्ष निगरानीमा ४ ग्रामसम्म लिन सकिन्छ । कलेजोका बिरामीले भने अवस्था हेरी चिकित्सकको सल्लाहबमोजिम वा आफैंले २ ग्रामभन्दा बढी सेवन गर्न नहुने फर्मासिस्टहरूको सुझाव छ । ‘३२५ एमजीमा उपलब्ध हुँदा वृद्धहरूलाई पनि उपयोगी हुन्छ । यदि कसैलाई ६५० एमजी दिनु आवश्यक देखिए चिकित्साकर्मीले यसकै दुई चक्की सिफारिस गर्न सक्छन्,’ डा. उप्रेतीले भने, ‘अनुसन्धानबिना ५०० एमजीले काम गरेन भनेर ६५० एमजी चाहियो भन्नु भ्रमको खेती मात्र हो ।’

यसैबीच, नेपाल औषधि उत्पादक संघले सरकारको ६५० एमजी सिटामोल उत्पादन गर्न दिने निर्णयको स्वागत गरेको छ । सोमबार विज्ञप्ति जारी गर्दै ५०० एमजीको उत्पादन पनि जारी रहने जनाएको छ । ‘पारासिटामोल ५०० एमजीको उत्पादन निरन्तर भई ६५० एमजी पनि उत्पादन गर्नका लागि अनुमति प्रदान गरिएको हुँदा ५०० एमजीको अभाव नहुने र आवश्यकताअनुसार ६०० एमजी पनि उपलब्ध हुनेछ,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

प्रकाशित : चैत्र १५, २०७८ ०७:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×