मनिषा कोइरालाले भनिन् - ‘शय्यामा छँदा स्वास्थ्यको महत्त्व बुझें’

अतुल मिश्र

काठमाडौँ — बलिउड अभिनेत्री मनीषा कोइरालाले आफू अस्पतालको शय्यामा रहँदा स्वास्थ्यको महत्त्वबारे थाहा पाएको बताएकी छन् । उनी आफूलाई क्यान्सर रोग लागेको पहिचान भइसकेपछि स्वास्थ्यको महत्त्व थाहा पाएको जनाइन् ।

भाष्कर तेजश्री स्मृति प्रतिष्ठानद्वारा बुधबार मुटु रोगको जोखिमपूर्ण व्यवहार न्यूनीकरणसम्बन्धी अध्ययन सार्वजनिकीकरण समारोहमा उनले उक्त कुरा बताएकी हुन् ।

‘यो मेरो जीवनको दोस्रो मौका हो,’ कोइरालाले भनिन्,‘म बलिउडको एक्ट्रेसभएकोले मेरो जीवनशैली सामान्य थिएन ।’

स्वस्थ नहुँदा जतिसुकै पैसा भए पनि आनन्द नमिल्ने औंल्याउँदै मनीषाले सकारात्मक जीवनशैलीको उपयोग गरेर आफूलाई स्वस्थ राख्नतर्फ समय दिनुपर्ने बताइन् । आफूलाई स्वस्थ राख्न शिक्षा, जानकारीसँगै स्वस्थकर जीवनशैली अपनाउनुपर्ने औंल्याउँदै उनले भनिन्, ‘यो हामी कसरी गर्न सक्छौं ठूलो प्रश्न हो ?’

स्वस्थकर जीवनशैली शरीरसँग सम्बन्धित मात्र नभई मन मस्तिष्क, भावनात्मक, मनोवैज्ञानिक पक्षसमेत रहेको उनले औंल्याइन् । आहारसमेत स्वस्थतातर्फ जाने बाटो रहेको जनाउँदै मनीषाले भनिन्, ‘कस्तो आहार, कस्तो भोजन छ, धेरै सोच्नुपर्छ । अर्ग्यानिक, साकाहारी उपयुक्त हो ।’

जीवनले मानवलाई शरीर दिएको र त्यसलाई हामीले सकारात्मक उपयोग गर्नुपर्ने भन्दै उनले दिनहुँ ८–९ घन्टा निदाउनुपर्ने, तनाव कम गर्नु, व्यायाम, स्वस्थकर खानपानमा समेत ध्यान पुर्‍याउनुपर्ने बताइन् । यसका लागि योग, ध्यान, तनाव कम गर्ने उपाय आदि अंगिकार गर्न सकिन्छ ।

मनुष्य भएकैले हामी सबैलाई थुप्रै चुनौती, बाधा, अवरोध आउने गरेको जनाउँदै मनीषाले भनिन्, ‘योसँग जुध्ने, यसलाई पराजित गर्ने शक्ति पनिहामीसँगै छ ।’

उनले ग्लास आधा खाली भएको नहेरी आधा भरेको हेर्ने दृष्टिकोणसहित आफूलाई बलियो र सकारात्मक बनाउनुपर्नेसमेत बताइन् ।

प्रकाशित : आश्विन १७, २०७६ ०९:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

माटोसँग चार दशक

मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — कपिलवस्तु नगरपालिका–२, रमतलहाका भोला कोहार माटोसँग खेल्न थालेको चार दशकभन्दा बढी भयो । ५८ वर्षीय उनी चाडपर्वमा माटाका कला सिर्जनामा व्यस्त हुन्छन् । दुई महिना उनलाई कुरा गर्ने फुर्सद हुँदैन । उनी राम्रो भाँडाकुँडा बनाउँछन् ।

कपिलवस्तु नगरपालिका–२ रमतलहामा माटोका भाँडाकुँडा बनाउँदै ५८ वर्षे भोला कोहार ।  तस्बिर :मनोज/कान्तिपुर

१५ वर्षको उमेरबाटै माटोकै भाँडाकुँडा बनाउँदै आएका हुन् । तर, उनको व्यापार अहिले खस्किने क्रममा छ । बिक्री नभएपछि छाक टार्ने समस्या हुन थालेको छ । माटाका भाँडाकुँडा बनाउने कोहार समुदायको पेसा नै संकटमा परेको छ ।

‘चार्डपर्वका बेला भ्याइनभ्याई हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘तर, अचेल व्यापार छैन ।’ माटोका भाँडाको राम्रो व्यापार व्यवसाय नहुँदा घर खर्च टार्न पनि गाह्रो हुन थालेको उनले दुःखेसो गरे । ‘सात जनाको परिवार जेनतेन पालेको छु,’ उनले भने, ‘अब यही पेसामा टिकिराख्न गाह्रो छ ।’ चार वर्षअघिसम्म दसैं–तिहारका बेला माटाका भाँडाकुँडा बिक्री गरेबापत् ४० देखि ५० हजार रुपैयाँ कमाइ हुन्थ्यो । यस वर्ष अहिलेसम्म मुस्किलले नौ हजार रुपैयाँको पनि व्यापार नभएको उनले बताए । उनी माटोबाट दियो, खुत्रुके, चुल्हो, गमला, हाँडी, गिलास र गाग्रीजस्ता गजबको सिर्जना गर्छन् ।

महुवाका रामकिशोर कोहारलाई उस्तै पिरलो छ । ‘माटाका भाँडाकुँडा बनाउँदै छु,’ उनले भने, ‘माटोको राम्रो व्यापार व्यवसाय नहुँदा घर खर्च टार्न पनि गाह्रो हुन थालेको छ ।’ प्रविधि विकासले विद्युतीय, प्लास्टिक र अन्य कृत्रिम सामग्री प्रयोग बढेको छ । ‘राम्रो चिटिक्क देखिन्छ,’ तौलिहवाका अनिल कोहारले भने, ‘पसलै पिच्छे पाइन्छ ।’ पेसा चौपट पारेको छ । तर सामग्री प्रयोग गर्दा हुने वातावरणीय नोक्सानीतिर कसैले ध्यान दिँदैनन् ।

‘अब माटोका भाँडाकुँडा बिक्री गरी बाँच्न सकिन्न,’ उनले भने, ‘लालाबाला कसरी पढाउने !’ तीन दशकदेखि उनले भाँडाकुँडा बेचेर घर गर्जो चलाउँदै आएका छन् । विशेष गरी दसैं र तिहारका बेला माटोका भाँडाकुँडाको माग बढ्छ । गाउँसहरका प्रत्येक घरमा पहिले दसैंतिहारमा माटोको दियोमा बत्ती बालिन्थ्यो । तर, अचेल माटोको दियो बाल्ने घर कम भइसके । त्यस्तै दसैं तिहारका बेला बालबालिका माटाका भाँडाकुँडामा खेल्दै रमाउँथे ।

‘दुई–तीन साता यहाँका माटोका बजार बालबालिकाले नै भरिन्थ्यो,’ स्थानीय रामदेव कोहरले भने, ‘अहिले प्लास्टिकका भाँडाकुँडाले बजार पाउँदा बालबालिका बजारै आउन छाडे ।’ चाडपर्व आइसक्दा पनि बत्ती बाल्न प्रयोग गरिने दियो, खुत्रुके, चुल्हो, गमला, हाँडी, गिलास र गाग्रीलगायत सामग्रीको माग छैनन् ।

चार वर्षअघिसम्म माटोको दियो बेचेर ६ जनाको परिवार चलाउँदै आएका महुवा गाउँका पुन्नवासी कोहारले अब यो पेसाले चुलोचौको थेग्न नसक्ने बताए । ‘प्लास्टिकको झिलीमिली बत्ती, मैनबत्तीको प्रचलन गाँउसम्म पुग्यो,’ उनले भने, ‘माटोका भाँडाकुँडा दियो बिक्नै छोड्यो ।’ पाँच वर्षअघिसम्म दसैं र तिहारका बेला माटोका भाँडाकुँडा बेचेर ३५/४० हजार कमाउने गरेको कपिलवस्तु नगरपालिका–३, कुदानका चिनकु कोहारले बताए । तर यस वर्ष १० हजारको पनि व्यापार गर्न गह्रो भएको उनले बताए ।

‘प्रदूषण नहुँदा स्वास्थ्यका हिसाबले पनि माटोका भाँडाकुँडा राम्रो हो,’ उनले भने, ‘तर, जान्दाजान्दै पनि उपभोक्ता प्लास्टिकका सामानतर्फ नै आकर्षित हुन्छन् ।’ पुर्ख्यौली पेसाले जीवन धान्न धौधौ परेपछि कोहार जातिको पेसा संकटमा परेको छ । पेसा संकटमा परेपछि पुर्ख्यौली पेसा बुढापाकाले सम्हालेको सेमरीका नारद कोहारले बताए । युवाले भने वैदेशिक रोजगारी र अन्य वैकल्पिक पेसा रोज्न थालेको उनले सुनाए ।

तराईमा माटोका भाँडाकुँडा बनाउने कोहार जाति हुन । राष्ट्रिय जनगणना, २०६८ अनुसार यहाँ करिब ३ सय घरपरिवार कोहार जातिका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन १७, २०७६ ०९:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्