गच्छदारको विजय यात्रामा लाग्यो 'ब्रेक'- प्रतिनिधि / प्रदेशसभा निर्वाचन २०७९ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

गच्छदारको विजय यात्रामा लाग्यो 'ब्रेक'

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेकपा एमालेकी भगवती चौधरीसँग पराजयसँग नेपाली कांग्रेस नेता विजय गच्छदारको ३ दशक लामो संसदीय यात्रामा ब्रेक लागेको छ । चौधरीसँग सुनसरी-३ बाट गच्छदार ५ हजार भन्दा बढी मतान्तरले पराजयसँग गच्छदारको २०४८ पछिको सबै चुनाव जित्ने इतिहासमा ब्रेक लागेको हो ।

बहुदलीय व्यवस्थाको पुनर्स्थापनापछि सबै चुनाव जित्ने कीर्तिमान प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासँग मात्रै रहेको छ । २०२७ नेपाल विद्यार्थी संघमा संगठित भएर गच्छदारले राजनीति सुरु गरेका थिए । पछि उनी मधेसवादी दल हुँदै कांग्रेसमै फर्किएका हुन् । यसबीचमा उनले गृह, भौतिक योजना, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन, जलस्रोत, सञ्चारजस्ता शक्तिशाली मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए । उनी २०४८ सालपछि पटक-पटक गरेर १२ पटक मन्त्री भएका थिए । जसमा ५ पटक उपप्रधानमन्त्री बनेका थिए ।

२०४८ सालमा सञ्चार राज्यमन्त्रीबाट सुरु भएको मन्त्री बन्ने गच्छदार यात्रा २०७४ सालसम्म जारी रह्यो । २०५२, २०५४ र २०५५ सालमा निर्माण तथा यातायातमन्त्री, २०५६ मा पर्यटन तथा नागरिक उड्ययन, २०५६ र २०५८ मा जलस्रोत, २०६५ मा भौतिक योजना तथा निर्माण, २०६६ मा उपप्रधान तथा भौतीक योजना तथा निर्माणमन्त्री, २०६८ उपप्रधान तथा गृहमन्त्री, २०७२ उपप्रधान तथा भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री र २०७४ मा उपप्रधान तथा स्थानीय विकास बने ।

२०५८ सालमा शेरबहादुर देउवाले नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक) गठन गर्दा गच्छदार सो दलको उपसभापति बनेका थिए । २०६२-६३ को आन्दोलनपछि कांग्रेस र कांग्रेस प्रजातान्त्रिकबीच एकीकरण भको थियो । तर गच्छदार लामो समयसम्म कांग्रेसका टिकि राखेनन् मधेस आन्दोलनपछि कांग्रेस छाडेका विजयकुमार गच्छदार मधेसी जनाधिकार फोरमतर्फ लागे ।

माधवकुमार नेपाल नेतृत्वको सरकारमा सहभागी हुने वा नहुने विषयमा भएको विवादपछि अध्यक्ष उपेन्द्र यादव र गच्छदार समूहबीच विवाद भयो । गच्छदारको नेतृत्वमा मधेसी जनाधिकार फोरम (लोकतान्त्रिक) गठन गरिएको थियो । लगत्तै गच्छादारले भौतिक मन्त्रालयको जम्मेवारी पाएका थिए ।

निरन्तररुपमा चुनाव जित्दै आए पनि २०७० र २०७४ को चुनाव भगवती चौधरीसँग झिनो मतले मात्रै चुनाव जित्न सफल भएका थिए । तर निकटतम प्रतिद्वन्द्वी चौधरीले दुवै पटक गणनामा धाँधली गरेर चुनाव जितेको आरोप लगाउँदै आएकी थिइन् । गच्छादारको जितविरुद्ध अदालतमा मुद्दा दायर गरे पनि त्यसको कार्यकालभर फैसला आएन ।

तर पछिल्लो समयमा गच्छदारको शक्ति भने कमजोर हुँदै गयो । ललिता निवास प्रकरणमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले गच्छादारविरुद्ध विशेष अदालतमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेपपछि उनको सांसद पद स्वत: निलम्बनमा परेको थियो । लामो समय फरारको अवस्थामा रहेका गच्छदार देउवा प्रधानमन्त्री हुनेवित्तिकै विशेष अदालतमा हाजिर भएर जमानी लिएका थिए ।

गत पुसमा भएको कांग्रेसको महाधिवेशनमा पनि गच्छदार उपसभापतिमा पराजित हुन पुगे । निर्वाचित भएको भए पनि गच्छदारको संसद् भवन प्रवेश पाउने थिएन । मुद्दाको अन्तिम किनारा नलागुन्जेल निलम्बनमै हुने थिए । भ्रष्टाचार मुद्दामा आरोप रहेको भन्दै गच्छदारलाई पदीय जिम्मेवारी छाड्नु पर्ने पार्टीभित्र र बाहिर दबाब रहे पनि सुनसरी-३ बाट उम्मेदवार बन्न सफल भए । तर ५ वर्षअघि वामपन्थी गठबन्धनलाई एक्लैले पराजित गरेका गच्छादारलाई यसपटक ५ दलीय गठबन्धनले पनि जिताउन सकेन ।

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७९ २१:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

निरन्तर खुम्चँदै माओवादी केन्द्र

५ वर्षपछि भएको आवधिक निर्वाचनमा आधा क्षेत्र गुमाएको माओवादी केन्द्र नयाँ क्षेत्रहरुमा पनि पूर्णतया असफल भयो
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — पहिलो संविधानसभामा प्रत्यक्षतर्फका २४० क्षेत्रमध्ये आधामा जित निकाल्दै एकाएक पहिलो पार्टीको रुपमा उदाएको माओवादी त्यसयता निरन्तर ओरालो यात्रामा छ । यो निर्वाचनमा पनि माओवादीको ओरालो यात्रा रोकिएन । २०७४ को संसदीय निर्वाचनको तुलनामा माओवादीले आधा सिटमात्रै जित निकाल्यो । 

सशस्त्र युद्धरत माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आएपछि पहिलो पटक २०६४ को संविधानसभाको पहिलो निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गरेको थियो । प्रत्यक्षतर्फ २४० वटामध्ये आधा अर्थात् १२० वटामा जित निकालेको माओवादीले त्यसको ६ वर्षपछि भएको संविधानसभाको दोस्रो निर्वाचनमा भने उक्त जितको एक चौथाई पनि जोगाउन सकेन । २०७० को निर्वाचनमा २६ सिटमा (करिब ११ प्रतिशतमा) खुम्चियो । त्यसपछि माओवादीले संसदीय निर्वाचनमा पार्टीको अस्तित्व बचाउने उपायको रूपमा गठबन्धनको संस्कृतिलाई अंगाल्ने नीति लिएको देखिन्छ ।

२०७४ मा एमालेसँगको गठबन्धनबाट १६५ सिटमध्ये ३६ वटामा (करिब २२ प्रतिशत) जित निकाल्दै चार वर्ष अघिको निर्वाचनभन्दा दोब्बरको अनुपातमा आफूलाई उभ्यायो । हुम्लाबाट स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा जिते पनि छक्कबहादुर लामा पछि माओवादी प्रवेश गरेपछि माओवादीको प्रत्यक्षतर्फको जित संख्या ३७ पुगेको थियो । चुनावपछि भएको एमालेसँगको एकीकरण नटिकेपछि माओवादीले यसपटक कांग्रेस र एकीकृत समाजवादी पार्टीसँग गठबन्धनमा आबद्ध भएर निर्वाचनमा गएको थियो । जहाँ उसले ५ वर्षको भन्दा आधा मात्र अर्थात् १७ सिटमा जित निकालेको छ ।

माओवादीले जितेका यी १७ क्षेत्र हेर्दा कांग्रेस र एमालेले जितेका क्षेत्रको भन्दा फरक तस्बिर देखिन्छ । प्रत्यक्षमा पहिलेभन्दा आधा खुम्चिएको एमालेले १९ वटा क्षेत्र अर्थात् आफ्नो जितको करिब ४० प्रतिशत क्षेत्र नयाँ ठाउँमा फैलिएको देखिन्छ भने कांग्रेस त करिब दुई तिहाई नै नयाँ क्षेत्रमा पुगेको छ । तर, माओवादीले जितेका १७ वटामध्ये १४ वटा पुरानै क्षेत्रहरू हुन् । ती क्षेत्रहरू भोजपुर, मोरङ–४, सिन्धुली–२, नुवाकोट–१, काभ्रे–१, सिन्धुपाल्चोक–१, बागलुङ–२, रुकुमपूर्व, रुकुम पश्चिम, रोल्पा, दाङ–२, हुम्ला, कालीकोट र जाजरकोट हुन् । यसपटक माओवादीले तीन वटा नयाँ क्षेत्र (गोरखा–२, सर्लाही–२ र खोटाङ) जितेको छ । जसमा गोरखा–२ कांग्रेसको समर्थनमा तत्कालीन नयाँ शक्ति पार्टीबाट बाबुराम भट्टराईले जितेको क्षेत्र हो भने सर्लाही–२ पनि तत्कालीन राजपाका उम्मेदवार बनेर महेन्द्र राय यादवले जितेको क्षेत्र हो । अहिले भट्टराई र यादव दुवै आवद्ध नेपाल समाजवादी पार्टीले माओवादीसँग एकीकरण गर्ने प्रक्रिया सुरु गरेको छ ।

भट्टराईले छाडेपछि गोरखा–२ मा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल उठेर जितेका हुन् भने यादवको क्षेत्रमा माओवादी केन्द्रकै चुनाव चिह्नबाट स्वयं यादव उम्मेदवार भएर जितेका हुन् । त्यसैले माओवादीले यो निर्वाचनमा आफूलाई विस्तार गरेको नयाँ ठाउँ भनेको केबल खोटाङ हो, जहाँ कांग्रेसको समर्थनमा माओवादी केन्द्रका रामकुमार राईले एमालेका प्रमुख सचेतक विशाल भट्टराईलाई करिब २६०० मतले हराए ।

माओवादीले अघिल्लो निर्वाचनमा ३६ वटा क्षेत्र जित्दा एक हजारभन्दा कम मतान्तरले जितेको केबल एउटा क्षेत्र (कपिलवस्तु–१) थियो । त्यहाँ एमालेको समर्थनमा माओवादी केन्द्रका चक्रपाणि खनालले कांग्रेसका दीपकुमार उपाध्यायलाई हराएका थिए । अहिले कांग्रेसको समर्थनमा खडा भएका खनाललाई एमालेका बलराम अधिकारीले १५ हजार भन्दा बढी मतान्तरले हराएका छन् ।

माओवादीले २०७४ मा १ हजार भन्दा बढी तर ५ हजारभन्दा कम मतान्तरले जितेका ११ वटा क्षेत्र थिए । तीमध्ये अहिले एमालेले तीन वटा (सोलुखुम्बु, महोत्तरी–१ र बाँके–१), कांग्रेसले दुई वटा (झापा–१ र गोरखा–१), जसपाले एउटा (सिरहा–२), नागरिक उन्मुक्ति पार्टीले एउटा (कैलाली–३) र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले एउटा (ललितपुर–३) जिते । मोरङ–५ मा स्वतन्त्र उम्मेदवार विजयी भए भने माओवादीले केबल दुई वटा क्षेत्र (काभ्रे–१ र कालीकोट) जोगाउन सक्यो ।

माओवादी केन्द्रले २०७४ मा जितेकामध्ये अहिले २३ वटा क्षेत्र गुमाएको छ । तीमध्ये एमालेले ९ वटा, कांग्रेसले ४ वटा, राप्रपाले २ वटा, स्वतन्त्र उम्मेदवारले ३ वटा, जसपाले २ वटा तथा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी, एकीकृत समाजवादी पार्टी र नागरिक उन्मुक्ति पार्टीले एक/एक वटा फुत्काए ।

विस्तृत रिपोर्ट

प्रकाशित : मंसिर १३, २०७९ २०:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×