जलवायु संकटका कथा सुनाउन व्यस्त नेपाली युवा- फिचर - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement
कोप २७

जलवायु संकटका कथा सुनाउन व्यस्त नेपाली युवा

अब्दुल्लाह मियाँ

शर्म अल शेख, इजिप्ट — राष्ट्रसंघीय जलवायु सम्मेलनमा नेपालबाट सहभागी युवा जलवायु अभियान्ता श्रेया केसी यतिबेला कोपभित्रका विभिन्न ‘साइड इभेन्ट्स’ मा जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले भोगिरहेका समस्या विश्वका अरु युवालाई सुनाउन व्यस्त छिन् । 

सम्मेलनको बितेको साता उनी यहाँका विभिन्न देशका प्यभिलियनमा आयोजित साइड इभेन्ट्समा सहभागी भइन् र हिमाल पग्लिएका कथा सुनाइन् । ‘जलवायु परिवर्तनका कारण हिमाल कसरी पग्लिरहेका छन् र हिउँ पग्लिँदा स्थानीय बासिन्दाहरूले कस्तो समस्या भोग्नुपरेको छ र त्यसलाई कसरी ट्याकल गर्न सकिन्छ भनेर आफ्ना कुराहरू विश्वबाट आएका युवाहरूमाझ राखिरहेकी छु,’ केसीले भनिन्, ‘मेरो ध्यान पर्वतीय मुद्दालाई कसरी जोड्न सकिन्छ भन्नेमा छ ।’

उनले विभिन्न देशका प्याभिलियनमा युवासँग जोडिएका इभेन्ट्समा सहभागी भएर आफ्नो अनुभव सेयर गरिरहेकी छन् । रुवान्डाले गरेको ‘ पावर अफ पोटियन्सिल इन योङ पिपुल’ विषयक कार्यक्रममा उनले निर्णय प्रक्रियामा युवाको भूमिका र युवाहरूले पछ्याउनुपर्ने विषयमा युवाहरूलाई सजग गराइन् ।

विगतका कोपहरूमा पनि सहभागी भएकी केसी योपल्ट सरकारी ब्याच (पार्टी ब्याच) पाउन नसकेपछि अब्जर्भर ब्याचमा सहभागी छिन् । केसी जलवायु वार्ताका कोर बैठकमा सहभागी हुन पाएकी छैनन् तैपनि उनले युवासँग सरोकार राख्ने मुद्दाहरूमा विभिन्न देशका मन्त्री र विशेषज्ञ सहभागी इभेन्ट्समा वक्ताका रुपमा बोल्ने अवसर पाएकी छन् ।

उनले पेरिस सम्झौताअनुसार विश्वको तापक्रम १.५ डिग्रीमा सीमित राख्नका लागि अहिले सरकारहरूले बुझाएको हरितगृह ग्यास कटौतीसम्बन्धी योजना अपर्याप्त भएकाले त्यसमा उल्लेख्य सुधार गरेर महत्त्वाकांक्षी बनाउनुपर्ने धारणा राखेकी छन् । उनले भनिन्, ‘अहिले नै हामीले धान्नै नसक्ने गरी जलवायुजन्य विपद् बेहोरिरहेका छौं । अहिलेकै हिसाबले जाने हो भने तापक्रम २.४ डिग्रीसम्म जान सक्ने भनिएकाले शक्तिराष्ट्रहरूले आफ्नो हरितगृह ग्यास कटौती गर्नुको विकल्प छैन ।’

श्रेयाजस्तै अर्की युवा प्रकृति कोइरालाले पनि जलवायु सम्मेलनलाई नजिकबाट नियाल्दै आफ्ना अनुभवहरू साझा गरिरहेकी छन् । उनले यो कोपलाई आफूले एक्सन र निर्णायक कोपका रुपमा हेरेको बताएकी छन् । उनले यहाँ सहभागी विभिन्न देशका नेताहरू र वार्ताकारहरूलाई विश्वले हेरिरहेकाले महत्त्वाकांक्षी निर्णय गर्न झक्झक्याएकी छन् ।

‘हामी हिउँ पग्लने, समुद्रको सतह बढ्दै जाने र जीवन र जीविकोपार्जनको हानिनोक्सानी र क्षतिलाई थाँती राखेर कुनै पनि वार्ता गर्न सक्दैनौं,’ कोइराला भन्छिन्, ‘हामी हाम्रो पुस्ताको अस्तित्वसँग वार्ता र सम्झौता गर्न सक्दैनौं ।’

उनले जलवायुजन्य हानि नोक्सानीका लागि छुट्टै वित्तको व्यवस्था गर्न र अनुकूलनका लागि हुने वित्त (फाइनान्स) दोब्बर गर्न रत्तिभर ढिलाइ गर्न नहुने बताएकी छन् । उनी भन्छिन्, ‘हामी भिख माागिरहेका छैनौं, हामी क्षतिपूर्ति र क्षतिपूर्तिको रूपमा जलवायु वित्तको माग गरिरहेका छौं, हामी जलवायु न्यायको माग गर्दै छौं र यो यही कोपबाट निर्णय हुनुपर्छ ।’

उनले महिला, युवा, बालबालिका, आदिवासी जनजाति र अन्य जोखिममा परेका समुदायका लागि जलवायु वित्तमा सरल र प्रत्यक्ष पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा समेत वार्ताकारहरूको ध्यानाकर्षण गराइन् ।

पहिलोपटक जलवायु सम्मेलनमा सहभागी युवा प्रयास अधिकारी जलवायु संकटबाट प्रभावित समुदायहरूको आवाजलाई बलियो बनाउन आवश्यक काममा व्यस्त रहेको बताउँछन् । ‘जलवायु न्यायका लागि मैले म संलग्न रहेको संगठनमार्फत सक्रिय भूमिका खेलिरहेको छु,’ उनी भन्छन्, ‘मुख्य रूपमा दिगो विकास इन्स्टिच्युटको प्रतिनिधित्वको रूपमा साइड इभेन्ट योजना र सहभागितामा संलग्न छु ।’

जलवायु संकट, जलवायु वित्त, खाद्य संकट, जलवायु न्याय, अनुकूलन र यस्तै अन्य सरोकारवाला विषयका प्याभिलियनहरूमा भएका साइड इभेन्टमा भाग लिएर बुझ्ने र अनुभव साट्ने काम गरिरहेको उनी उल्लेख गर्छन् ।

‘जलवायु न्याय, लैङ्गिक र जलवायु, हानी नोक्सानी र क्षतिवापतको वित्तसम्बन्धी विभिन्न युवा समूहहरूसँग ऐक्यबद्धताका कार्यहरूमा म सक्रिय रूपमा संलग्न छु,’ उनी भन्छन्, ‘मैले नेपाली युवा र समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने धेरै कार्य कार्यक्रमहरूमा पनि प्रतिनिधित्व गरेको छु र वास्तविक समस्याहरूलाई साझा गरिरहेको छु ।’

सँगै उनले नेपालका जलवायु संकटका मुद्दाहरू र तत्काल गर्नुपर्ने कार्यमा ऐक्यबद्धता निर्माण गर्न सहयोगीहरू, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिनिधिहरू र युवा समूहहरूसँगको भेटघाट र इङ्गेजमेन्टमा पनि समय खर्चिरहेका छन् ।

अर्की युवा आरती पौडेल पनि यहाँ भएका विभिन्न साइड इभेन्ट्सहरूमा सहभागी भएर जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालको ग्रामिण क्षेत्रका स्थानीयले भोगिरहेका समस्या सुनाइरहेकी छिन् । दिगो विकास इन्स्टिच्युट र ग्रामीण पुनर्निर्माण नेपालले कोपकै दौरान आयोजना गरिएको ‘एलडीसीमा जलवायु संकट : जलवायु परिवर्तन र जलवायु वित्त परिप्रेक्ष्य’ साइड इभेन्टमा काभ्रेमा गरिएको एक केस स्टडीबारे प्रस्तुतीसमेत दिएकी थिइन् ।

दोस्रो पटक कोपमा सहभागी उमेश बलाल मगरले यहाँका विभिन्न सत्रहरूमा भाग लिएर र विश्वभरका हसभागीहरूसँग नेटवर्क बनाएर जलवायु परिवर्तनले निम्त्याएका जोखिमलाई साझा गरिरहेका छन् । ‘जलवायु परिवर्तनले निम्त्याएको समस्या मेरोमात्र चिन्ताको विषय होइन,’ उनी भन्छन्, ‘यहाँ सहभागी सबै प्रतिनिधिहरूले जलवायुजन्य हानि नोक्सानीलाई मध्यनजर गर्दै त्यको सम्बोधनका लागि आवश्यक वित्तको व्यवस्थापन यही कोपबाट गरिनुपर्छ र अर्को वर्षबाट त्यो निर्णय कार्यान्वयनमा आउनुपर्छ ।’

यो पटकको कोपलाई अफ्रिकी कोपका रुपमा व्याख्या गरिएको छ र यसमा एसियालीसहित विभिन्न देशका युवा र महिलाहरूको समेत उल्लेख्य उपस्थिति छ । राष्ट्रसंघीय जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी पक्ष मुलुकहरूको खाका महासन्धी (यूएनएफसीसीसी) ले समेत यो कोपलाई निर्णायक कोपका रुपमा व्याख्या गरेकाले क्षति बेहोरिरहेका मुलुकका युवाहरू बढ्ता आशावादी देखिन्छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक ३०, २०७९ १५:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

'जलवायुजन्य हानिनोक्सानीको मुद्दा यो कोपमा स्थापित भएको छ'

अब्दुल्लाह मियाँ

शर्म–अल–शेख, इजिप्ट — कात्तिक २० गतेदेखि इजिप्टको रेड सी नजिकको सुन्दर पर्यटकीय सहर शर्म अल शेखमा संयुक्त राष्ट्रसंघीय जलवायु परिवर्तनसम्वन्धी खाका महाससन्धि (यूएनएफसीसीसी) का पक्ष मुलुकहरुको २७ औं शिखर सम्मेलन (कोप २७) सुरु भएको छ । करिब २ सय देशबाट सरकार, गैरसरकारी संस्था, अन्तराष्ट्रिय संस्था, वैज्ञानिक, विज्ञ र पत्रकार गरी ४१ हजार सहभागी छन् ।

नेपालबाट महिला, बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिकमन्त्री उमा रेग्मीको नेतृत्वमा प्रधानमन्त्री कार्यालय, वन तथा वातावरण, कृषि, उर्जा र परराष्ट्र मन्त्रालय तथा योजना आयोगका अधिकारीहरुसहित जलवायु परिवर्तनका क्षेत्रमा काम गर्ने राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका प्रतिनिधिहरु सहभागी छन् ।

यसै छेकोमा शर्म अल शेखमा रहेका कान्तिपुरकर्मी अब्दुल्लाह मियाँले नेपालका जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी फोकलपर्सन वन तथा वातावरण मन्त्रालयको जलवायु परिवर्तन व्यवस्थापन महाशाखाका प्रमुख सहसचिव डा.बुद्धिसागर पौडेलसँग बितेको एक सातामा भएका गतिविधिमा केन्द्रित भएर कुराकानी गरेका छन् ।

कोपमा बितेको एक साता नेपालको प्रस्तुति कस्तो रह्यो ?

गएको एक साता नेपालले विभिन्न कार्यक्रम जस्तै मन्त्रीस्तरीय र अरु उच्चस्तरीय बैठक, छलफल र प्रस्तुति तथा द्विपक्षीय बैठकहरुमा सहभागिता जनाइरहेको छ र नेपालको उपस्थिति राम्रो र प्रभावकारी रहेको छ ।

नेपालले उठाइरहेका मुख्य मुद्दा के हुन् र नेपाल कोपमा कसरी प्रस्तुत भइरहेको छ ?

जलवायु महासन्धि र पेरिस सम्झौताको लक्ष्य अनुसार विश्वले एकजुट भएर काम गर्नुपर्ने छ । नेपालले एनडीसी, न्याप र एटीसी बनाइसकेको छ र यी लक्ष्य र योजनाहरुको कार्यान्वयनका लागि विश्व समुदायको सहयोग आवश्यक छ । नेपाललाई थप जलवायु वित्तको आवश्यकता छ । नेपाललाई अनुकूल र न्यूनीकरणका कार्यहरु प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन गर्न प्रविधिहरुको सहज हस्तान्तरण र सहयोग आवश्यक छ । हानिनोक्सानी र अनुकूलनका साथै पर्वतीय मुद्दा र विषयमा नेपालले प्राथमिकतासाथ आफ्ना विषयहरु उठाएको छ । नेपालले पर्वतीय मुलुकहरुसँग सहयकार्य गरिरहेको छ ।

नेपाल सरकारका अधिकारीहरु कसरी प्रस्तुत भइरहेका छन् कोपमा ?

कोप २७ को क्रममा नेपालको प्राथमिकता र मुख्य विषयहरुलाई कोपको उच्चस्तरीय बैठक, जलवायु वार्ता, विभिन्न साइडलाइन बैठक र इभेन्ट्स र द्विपक्षीय बैठकहरुमा सहभागी भएर प्रस्तुत गरिएको छ । नेपाल सरकारका अधिकारीहरुले नेपालबाटै सहभागी अन्य संघ संस्थाका प्रतिनिधि र विज्ञहरुलाई साथमा लिएर नेतृत्व गरी सहभागी भैरहनु भएको छ ।

नेपाल साइड इभेन्ट्समा बढी सक्रिय भएको देखिन्छ, आन्तरिक वार्ताहरुमा कसरी प्रस्तुत भइरहेको छ ?

नेपाल, जलवायु वार्ता र साइड इभेन्ट्स दुवैमा सक्रियताका साथ सहभागी भइरहेको छ । वार्ता प्रक्रियामा गम्भीरता र लय मिल्नुपर्ने हुन्छ र त्यसमा सबैको सहमति आवश्यक चाहिन्छ । त्यसैले त्यसमा समय लाग्छ अनि बाहिर देखिँदैन । जबकी साइड इभेन्ट्समा सबै जान सक्छन् र प्रस्तुति र छलफल बाहिर आउँछ । केही पदाधिकारीहरु वार्तामा बढी समय दिएर सहभागी हुनुहुन्छ भने केही साइड इभेन्ट्समा । विषयवस्तु अनुसार वार्तामा उपस्थिति छ । जस्तै– न्यूनीकरण, अनुकूलन, हानिनोक्सानी, पेरिस सम्झौताको धारा ६, लैंगिक समावेशिता, पारदर्शिता र ग्लोबल स्टकेटलगायत सबैमा नेतृत्व र सहनेतृत्वका साथै यी विषयहलाई सधैं फ्लो गर्ने विज्ञ साथीहरुसमेत हुनुहुन्छ । दुवैमा नेपालले राम्रो उपस्थिति जनाइरहेको छ ।

नेपालले पर्वतीय मुद्दालाई मुख्य वार्ताहरुमा खासै उठाउन नसकेको हो ?

नेपालले पर्वतीय मुद्दालाई उच्चस्तरीय बैठकका साथै वार्ता र अन्य फोरमहरुमा इन्टर्भेन्सन मार्फत कुरा गरिरहेको छ । अन्य पर्वतीय मुलुकहरु र आईसीसीआई र थर्डपोल प्रोसेससँग मिलेर कुराहरु गरिरहेको छ । यो छुट्टै एजेण्डा नभएकोले यसरी नै कुराहरु राख्नु पर्ने हुन्छ । यसले आगामी दिनमा यो विषयमा अझ बढी प्रगति हुने आशा छ ।

नेपालले हानिनोक्सानीको मुद्दामा कस्तो भूमिका खेलिरहेको छ ?

हानिनोक्सानी यस कोपमा छुट्टै एजेन्डाको रुपमा छलफल भइरहेको छ । आगामी २ वर्षमा यसमा निर्णय हुनेछ । नेपालले जी–७७ र चीन समूह तथा अति कम विकसित मुलुकहरुको समूहमा रहेर काम गरीरहेको छ । जलवायु वार्ता र साइड इभेन्ट्स र द्विपक्षीय बैठकहरुमा पनि नेपालबाट प्रतिनिधित्व गर्ने पदाधिकारीहरुले प्रभावकारी ढंगले हाम्रा कुराहरु गरिरहेका छन् ।

नेपालले यो कोपबाट के अपेक्षा गरेको छ ?

नेपालले तयारी गरे अनुसार यस कोपपछि जलवायु वित्त (फाइनान्स) को बढ्दो प्रवाह हुने र अनुकूलनमा थप प्रतिबद्धता र कार्यान्वयनमा सहयोग पुग्ने आशा गरिएको छ । हानिनोक्सानी सम्बन्धी मुद्दा यो कोपमा आएर स्थापित भएको छ । पर्वतीय मुद्दालाई अन्तर्राष्ट्रिय फोरमहरुमा छलफल भइरहेको र आगामी दिनमा उल्लेख्य प्रगति हुने आशा गर्न सकिन्छ ।

कान्तिपुर कोप–२७ कभरेज :

प्रकाशित : कार्तिक २९, २०७९ ११:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×