‘पुनर्जन्म’ पाएका शान्तनु भन्छन्– ‘जीवन सुन्दर रहेछ’- फिचर - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘पुनर्जन्म’ पाएका शान्तनु भन्छन्– ‘जीवन सुन्दर रहेछ’

बुनु थारु

काठमाडौँ — शान्तनु शर्मा आफूलाई भाग्यमानी ठान्छन् । भाग्यले साथ नदिँदो हो भने उनी अहिले आफ्नो कथा भन्न सक्ने थिएनन् । फेब्रुअरी २०, २०१६ यो दिन उनी चाहेर पनि भुल्न सक्दैनन् । तर, त्यो दिनलाई वास्ता गर्न भने छाडेका छन् । राति करिब साढे ८ बजेको समय थियो । परिवारका सदस्यहरु किचेनमा खाना खाइरहेका थिए । उनले घरको साढे ३ तलाबाट हाम फाले । तुरुन्तै घरका सदस्यहरु बाहिर आए ।

शान्तनुका बुवाले ‘के गरिस् यस्तो मेरो बाबु’ भन्दै चिच्याउँदै, रुँदै उठाउन खोजेको उनी थोरै सम्झिन्छन् । तुरुन्त उनलाई नर्भिक अस्पतालको इमरजेन्सीमा लगियो ।

‘सायद भाग्यको लेखा थियो । आफूले बोकेको पीडाबाट मुक्त हुन्छु भनेर त्यस्तो निर्णय लिएको थिएँ । तर जीवनले फेरि मौका दियो । म चमत्कारिक रुपले बाँचे,’ उनले त्यो कहालीलाग्दो दिनको स्मरण गरे ।

पुरानो बानेश्वरका २७ वर्षीय शान्तनु ९ वर्षको उमेरदेखि नै अमेरिका बसेर पढ्ने मौका पाए । उनी सानैदेखि फुटबल खेल्न मन पराउँथे । भविष्यमा फुटबल खेलाडी बन्ने सपना थियो उनको । तर, खेल्दा उनको खुट्टामा समस्या आइराख्थ्यो । पटक–पटक चोट लागिरहन्थ्यो । खुट्टाको शल्यक्रिया गर्दा निको भएपछि खेल्न थाल्दा फेरि दुख्न थाल्थ्यो । तैपनि आफूलाई ढाडस दिँदै २० वर्षसम्म खेल्न प्रयासरत रहे ।

सोचेजस्तो भने भएन । २० वर्षको उमेरमा कलेजमा फिटनेस चेक गर्दा उनी टिमबाट निकालिए । फुटबल र पढाइमा मन लगाउने शान्तनुको जीवन त्यसपछि पुरै बदलियो । उनी निराश हुन थाले । त्यति मिहिनेत र समर्पित हुँदा पनि सफल नभएकोमा उनी दुःखी रहन थाले । क्रमशः उनको मुड सधैं डाउन हुन थाल्यो । उनले आफूलाई सम्हाल्दै २ हप्ताजति कलेजमा क्लास लिए । विस्तारै उनमा टाउको दुख्ने, भिडभाड देख्दा रिस उठ्ने हुन थाल्यो ।

‘टिमबाट निकालिएपछि हर्टब्रेक त भइहाल्छ नै । इमोसन्नली र मेन्टली ब्रेकडाउन भइसकेको थिएँ । मेरो सपना र यात्रा सकिएझैं महसुस भएको थियो,’ उनले आफ्नो अवस्था व्याख्या गरे ।

उनी त्यसपछि अमेरिका बस्न सकेनन् र २०१५ मा ब्याचलरको सेमेस्टर ब्रेकमा नेपाल फर्किए । त्यतिन्जेलसम्म उनमा फुटबलको मोह हराइसकेको थियो । जीवनप्रति नै नकारात्मक हुन थालेका थिए उनी । नेपालमा आएर मनोसामाजिक परामर्श लिए, औषधि खाए तर ठीक भएनन् । भन्छन्– ‘डिप्रेसन बढ्दै गयो । भित्रैबाट खुसी हुन सक्दिनथें । जिन्दगी अन्धकार र घुटन महसुस हुन्थ्यो । एक–एक सेकेन्ड नै बाच्न गाह्रो हुन्थ्यो ।’ उनमा ‘सुसाइडल थट्स’हरु आउँथ्यो तर फेरि सम्हालिन्थे ।

हिम्मत गरेर पढाइ पूरा गर्नका लागि उनी पुनः अमेरिका गए । तर उनले पढाइलाई निरन्तरता दिन सकेनन् । साइक्याट्रिक वार्डमा पनि बसे । त्यसले पनि अवस्थामा सुधार आउन सकेन । ६ महिनाजति बसेपछि उनको अवस्था देखेर कलेजले घर फर्काइदियो । उनले नेपाल फर्किएको भोलिपल्टै आत्महत्या प्रयास गरे ।

६ वर्ष अघिको त्यो मानसिक र शारीरिक पीडा सम्झिँदा उनलाई अनौठो लाग्छ । हाम फालेर गम्भीर घाइते भएका उनलाई स्पनाइलकर्ड इन्जुरी भयो । उनी पूर्णरुपमा शारीरिकरुपमा निको हुन ६ महिना लाग्यो । उपचारको क्रममा विभिन्न थरी औषधिले उनको तौल बढ्दै गएको थियो । त्यसले पुनः डिप्रेसनको लक्षण देखिने हुन्थ्यो । तर उनी आफ्नो गल्ती महसुस गरिसकेका थिए । उनी सम्झिन्छन्– ‘त्यो शारीरिक पीडा अधिक थियो । म होसमा आएपछि परिवारको अनुहार हेर्दा के गरेछु भन्ने लाग्यो । एकदम रोएको थिएँ ।’

अब शान्तनु दुःखी हुँदैनन्, भलै उनी हिँड्न सक्दैनन् । हृवीलचेयरको सहारामा बाँचेका छन् । सुरु–सुरुमा उनलाई आफ्नो अवस्थालाई स्वीकार्न गाह्रो नभएको होइन तर उनले यो जीवनलाई पुनः खेर जान नदिने प्रण गरेका छन् । उनी अब आफूले जस्तै अरु व्यक्तिले त्यस्तो कदम नलिउन् भन्ने चाहन्छन् र आफ्नो कथाहरु विभिन्न फोरममार्फत सुनाउँछन् । आफूलाई ‘मेन्टल हेल्थ रेस्पोन्डर’ को रुपमा चिनाउँछन् उनी । आत्महत्या रोकथामसम्बन्धी जति धेरै जनचेतना जगाउन सक्यो नै त्यति नै मानसिक अवस्थाबाट गुज्रिरहेकालाई राहत मिल्ने उनको बुझाइ छ ।

साथै उनी सामाजिक सञ्जालमा विभिन्न प्रेरणादायी भिडियोहरु पनि बनाउँछन् । त्यसैगरी कविता तथा लेख पनि लेख्ने गरेका छन् । उनमा यो सकारात्मक परिवर्तन लकडाउनले ल्याइदिएको हो । उनले यस अवधिमा जीवनबोध गर्न सिके । भन्छन्– ‘आर्ट अफ लिभिङसँग जाेडिएकाे छु । मैले योग तथा ध्यान गर्न थालेँ जसले मलाई धेरै परिवर्तन गरायो । शारीरिक र मानसिक रुपमा माथि आउन सकेँ।’

उनी विगतमा जेजस्तो भएपनि अगाडि बढ्न सकिन्छ भन्ने स्वीकार्न थालेका छन् । उनले आफूले गरेको गल्तीलाई ‘राम्रो’ हुनका लागि भयो भनेर अर्थ्याएका छन् । ‘सबैको जीवनको फरक-फरक यात्रा हुन्छ, तर ती सबै आफैंमा सुन्दर हुन्छन् । जीवन हेर्ने दृष्टिकोण बदलिनुपर्ने रहेछ । विगतलाई कोट्यायो भने दुःखमात्र हुन्छ । जीवनलाई गहिराइमा पुगेर बुझ्ने मौका पाएँ । जीवन भनेको परिवर्तन हुँदै जाने यात्रा रहेछ । अनमोल अनि सुन्दर रहेछ जीवन । जीवनको हरेक क्षणमा नयाँ कुरा सिक्न पाइरहेको छु,’ उनले भने ।

प्रकाशित : आश्विन ३, २०७९ १३:१२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सापकोटाको सभामुख पद सकियो कि कायमै ?

जयसिंह महरा

काठमाडौँ — प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन मनोनयन प्रक्रिया आइतबारबाट सुरु भइसकेको छ । समानुपातिक बन्दसूचीमा नाम भएका सांसदहरूको पदावधि पनि सकिएको छ । सांसदहरूको कार्यकालबारे कानुन निर्माण नभएको, संसद्ले कार्यकालबारे कुनै घोषणा नगरेको र सर्वोच्च अदालतले संवैधानिक व्यवस्थाको कुनै व्याख्या नगरेको अवस्थामा अभ्यासलाई पछ्याएर पदावधि सकिएको मान्नुपर्नेमा प्रतिनिधिसभाका सभामुख भने झन्डावाला सवारी लिएर हिँडिरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा प्रश्न उठ्छ- उनको पदावधि समाप्त भयो कि कायमै छ ?

यसअघिको संसदीय अभ्यास पछ्याउने हो भने प्रतिनिधिसभाका सबै सदस्यहरूको पद सकिएको छ । संसदीय व्यवस्थामा कानुनले नबोलेको भए अभ्यासलाई पछ्याउने गरिन्छ । विगतमा कार्यकालबारे स्पष्ट कानुन नभएको अवस्थामा समानुपातिक बन्दसूची बुझाएको अघिल्लो दिनबाट सभामुुख र सांसदहरूको पद सकिएको भन्दै तत्कालीन सभामुख र सांसदहरूले पद छाडेका थिए । तर सापकोटा भने सिंहदरबारमा रहेको सभामुखको कार्यकक्ष, टुँडिखेलदेखि शितलनिवास सोमबार सभामुखको हैसियतमा भीआईपी सवारी र झन्डावाल गाडी लिएर पुगे । सभामुखकै हैसियतमा संविधान दिवसको शुभकामना सन्देशदेखि आफ्ना धारणा जारी गरिरहेका छन् ।

सापकोटाले सभामुखको सेवासुविधा प्रयोग गरेका छन् । सोमबार नै बिहान राष्ट्रपति कार्यालयमा आयोजित संविधान दिवसको कार्यक्रममा उनी सभामुखकै सेवा सुविधासहित झन्डावाल गाडी र सुरक्षाकर्मी लिएर राष्ट्रपति कार्यालय पुगे । जबकि संविधान र निर्वाचनसम्बन्धी कानुन र संसदीय अभ्यास हेर्ने हो भने सांसदहरूसँगै सभामुख गत शनिबार रातिबाटै पद समाप्त भइसकेको हुनुपर्ने हो ।

सभामुखकै हैसियतमा सोमबार राष्ट्रपति कार्यालयमा सापकोटा पुगेपछि निर्वाचन आयोगका अधिकारीहरू पनि आश्चर्यमा परेका छन् । 'मनोनयनको अघिल्लो दिनसम्म मात्र पद रहने व्यवस्था हो तर सभामुखकै सुविधामा अझै हिँडिरहनु आश्चर्यजनक कुरा हो,' आयोगका एक अधिकारीले भने ।

निर्वाचन कानुनमा मनोनयन भन्नाले उम्मेदवारको नाम पेस गर्नुलाई भनिएको छ । निर्वाचन आयोगले आइतबारबाट मनोनयन प्रक्रिया सुरु गरिसकेको छ । यसलाई ध्यान दिने हो भने सभामुखको पद छ कि छैन ? प्रश्न उठेको छ ।

संविधानको धारा ९१ र २९६ ले पनि पदावधिबारे केही बोलेको छ । धारा ९१ को उपधारा ६ (क) मा प्रतिनिधिसभाका लागि हुने अर्को निर्वाचनको उम्मेदवारी दिनेभन्दा अघिल्लो दिनसम्म पद रहने उल्लेख छ ।

संविधानको धारा ९१ को उपधारा ६ मा भनिएको छ, 'देहायको कुनै अवस्थामा प्रतिनिधिसभाको सभामुख वा उपसभामुखको पद रिक्त हुनेछ; (क) निज प्रतिनिधिसभाको सदस्य नरहेमा, तर प्रतिनिधिसभा विघटन भएको अवस्थामा आफ्नो पदमा बहाल रहेका प्रतिनिधिसभाका सभामुख र उपसभामुख प्रतिनिधिसभाका लागि हुने अर्को निर्वाचनको उम्मेदवारी दाखिल गर्ने अघिल्लो दिनसम्म आफ्नो पदमा बहाल रहनेछन् ।'

संविधानको यो प्रावधानको आशय सभामुख र उपसभामुखको पद निर्वाचनको मनोनयन गर्ने अघिल्लो दिनसम्म हो ।

यसअघि २०७४ सालको चुनावमा संविधानको धारा २९६ अनुसार मनोनयनको अघिल्लो दिन सभामुखको पद सकिएको थियो । संविधानको धारा २९६ मा तत्कालीन संविधानसभा व्यवस्थापिका–संसद्‌मा रूपान्तरण हुने व्यवस्था छ । उक्त धाराको उपधारा (१) भनिएको छ- 'यो संविधान प्रारम्भ हुँदाका बखत कायम रहेको संविधानसभा यो संविधान प्रारम्भ भएपछि व्यवस्थापिका-संसद्‌मा स्वत: रूपान्तरण हुनेछ र त्यस्तो व्यवस्थापिका–संसद्‌को कार्यकाल संवत् २०७४ साल माघ ७ गतेसम्म कायम रहनेछ । तर त्यस्तो कार्यकाल पूरा हुनुअगावै यस संविधानबमोजिमको प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन हुने भएमा त्यस्तो निर्वाचनका लागि उम्मेदवारको मनोनयनपत्र दाखिला गर्ने अघिल्लो दिनसम्म व्यवस्थापिका-संसद् कायम रहने छ ।

२०७४ सालमा माघ ७ गते सम्म संसद् रहने भनिए पनि त्यस अगावै प्रतिनिधिसभाको चुनाव भयो । त्यो चुनावको मनोनयनको अघिल्लो दिन तत्कालीन सभामुख ओनसरी घर्तीले पद छाडेकी थिइन् ।

तर संविधान र निर्वाचन आयोगको व्याख्याअनुसार सभामुखको पद नरहने देखिए पनि सभामुख सापकोटा र उनको सचिवालयको बुझाइ अलिक फरक छ । एउटा त उम्मेदवारी मनोनयन भन्नाले जुन निर्वाचन प्रणालीका लागि उम्मेदवारी दिने हो त्यसको अघिल्लो दिन भन्ने हो । त्यसैले सभामुख सापकोटा समानुपातिकको बन्दसूचीमा नबसेर प्रत्यक्ष चुनाव लड्ने भएकाले आउँदो २३ गते सम्म पदमा बहाल रहन सक्ने व्याख्या उनीनिकटहरूको छ । 'कार्यकाल प्रत्यक्ष निर्वाचनको मनोनयनको अघिल्लो दिन सकिने हो । संविधानको धारा ९६ ले मनोनयनभन्दा एक दिन अगाडि सभामुख र उपसभामुखको कार्यकाल सकिने भनेको छ । उम्मेदवार मनोनयन भनेको प्रत्यक्षको हो; अहिले बुझाउने भनेको पार्टीले उम्मेदवारको नाम भएको बन्दसूची हो । बन्दसूचीलाई व्यक्तिगत उम्मेदवारी दिएको भन्ने मान्न हुन्न,' संसद्का एक अधिकारीले भने, 'सांसदहरूको पद गएको भन्ने कुनै कानुनले बोलेको छैन । प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रिय सभाका अधिवेशन सकिएका हुन्; प्रतिनिधिसभाको कार्यकाल सकिएको घोषणा भएको होइन ।'

आइतबार सिंहदरबारस्थित कार्यकक्षमा सभामुख सापकोटाको ‘नेमप्लेट’ ।

सभामुख र संसद्का अधिकारीहरूका अनुसार निर्वाचन आयोगले जारी गरेको आचारसंहिताको बुँदा नम्बर ३७ ले पनि जो उम्मेदवार बन्छन्‚ उनीहरूको पद जाने भनेको तर उम्मेदवार नबनेकाको बारेमा केही नबोलेको तर्क गरेका छन् । 'उम्मेदवार नबन्नेको हकमा केही बोलेको छैन । अदालतले पनि कार्यकालबारे पनि केही व्याख्या गरेको छैन,' ती अधिकारीले स्थानीय तहको उदाहरण दिँदै भने, 'स्थानीय तहको निर्वाचनमा पनि उम्मेदवार बनेकाहरूले राजीनामा दिएका थिए भने उम्मेदवार नबनेकाहरूले नवनिर्वाचित जनप्रतिनिधिलाई पदभार हस्तान्तरण गरेको होइन ?'

एमालेका एक सांसदले भने कानुनको अभावमा प्रतिनिधिसभाको कार्यकालबारे अन्योल रहेको बताए । 'प्रतिनिधिसभाको कार्यकाल कसरी सकिन्छ भन्नेबारे कि संसद्ले नै घोषणा गर्नुपर्थ्यो; त्यो पनि भएन । कि सरकारले अब निर्वाचनको मितिदेखि तयारी भएकाले विघटन भयो भन्नुपर्‍यो । त्यस्तो अवस्थामा संविधानको धारा ९६ अनुसार सभामुखको पद प्रत्यक्षतर्फको उम्मेदवारी मनोनयनसम्म रहने हो,' ती सांसदले भने, 'सभामुख झन्डा हालेको गाडीमै जान नमिल्ने कुरा हो । अब संसद् नियमित सकिएको मान्ने हो भने उहाँले दिनुभएको तर्क मिल्दैन । विघटन भएको हो भने घोषणा भएको छैन ।'

सापकोटा सिन्धुपाल्चोकबाट प्रत्यक्षमा चुनाव लड्ने तयारीमा छन् । उनको तयारी यस्तो भए पनि आफ्नो मनोनयनअघिसम्म पद रहन्छ भन्ने उनको तर्कलाई कानुनले नचिन्ने आयोगका अधिकारीहरू बताउँछन् ।

अर्को तर्क यो प्रतिनिधिसभाको कार्यकाल ५ वर्ष हुने भन्ने संविधानमा व्यवस्था छ । त्यसरी हेर्ने हो भने प्रतिनिधिसभाको कार्यकाल प्राविधिक रुपमा अझ बाँकी छ । गत शनिबार बसेको प्रतिनिधिसभा बैठकले कार्यकाल सकिएको वा विघटन भएको घोषणा गरेन । संसद् अधिवेशनमात्र समाप्त भएको भनियो । त्यसैले संविधानको धारा ९१ अनुसारको प्रावधान प्रतिनिधिसभा विघटन भएको अवस्थामा मात्र आकर्षित हुने व्याख्या सभामुख निकटहरूको छ । त्यसैले आफूले नै मनोनयन नगर्दासम्म पद बाँकी नै रहने उनीहरूको तर्क छ ।

संसद्को नेतृत्वमा रहँदा आफ्नो कार्यकालसम्बन्धी कानुन समयमै ल्याउन भनेर सरकारलाई नझक्झक्याउने सभामुख अहिले भने कार्यकालबारे प्रश्न उठिरहेका बेला उही हैसियतमा गतिविधि गरिरहेका छन् । त्यसमाथि निर्वाचन आयोगदेखि राजनीतिक दलहरूले प्रश्न उठाइरहेको अवस्था छ । त्यसलाई लिएर सभामुखको पक्ष भने नमिल्दो कानुनको सहारा लिएर अघि बढेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन ३, २०७९ १३:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×