हात्तीसँग भिडेका ‘सिक्किमे साइँला’- फिचर - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

हात्तीसँग भिडेका ‘सिक्किमे साइँला’

खस्रो र चिसो सुँडमा उनी करिब ५ मिनेट झुन्डिरहे, गाउँले रमिते बने
पर्वत पाेर्तेल

बाहुनडाँगी, झापा — १५ वर्षअघिको कुरा हो, जतिबेला हात्तीको ठूलो झुन्ड मेची तरेर आउँथ्यो । अनि यो देहाती गाउँमा वितण्डा मच्चाउँथ्यो । हात्ती आतंकको पीडा अहिले पनि उही छ । कुनै बेला आमडाँगीका कमल राई हात्तीसँग भिडेका थिए ।

५९ वर्षीय राईका किस्सा अहिले पनि गाउँमा चर्चित छ । समय अहिलेजस्तै थियो, मंसिर अन्तिम । राई ओछ्यानमा पल्टिएका मात्रै थिए । घर मस्तिर छिमेकमा ‘हात्ती आयो हात्ती’ भन्दै होहल्ला मच्चिइरहेको थियो । उनी जुरुक्क उठेर पञ्चकन्या टोलतिर दौडिए । जहाँ मेची नदी तरेर आएको एक्ले हात्तीले छिमेकीको धानको कुन्यु सखाप पारिसकेको थियो । कमलले गर्न सक्ने केही थिएन, अरूजस्तै रमिते बन्नुबाहेक । यिनी उभिएको ठाउँ र हात्ती भएको दूरी खासै नजिक थिएन । त्यही भएर हात्ती आउँदैन भनेर ढुक्कले उभिएर रमिता हेरिरहेका थिए ।

अचानक कसैले हात्तीको खुट्टामा आगोको पुल्ठो फ्याँकेछ । हात्ती रिसाएर करायो, खेदौरे र रमिते दुवै तितरबितर भए । कमल पनि भाग्ने सुरमा थिए तर भाग्दै आएका एक जनाले उनलाई लडाइदिए । ‘लडेको ज्यान उठाउन के खोजेको थिएँ, हात्ती त मेरै अघिल्तिर पो आइसकेछ,’ कमलले त्यो क्षण सम्झिए, ‘जसरी भए नि यसले मार्ने नै हो भन्ने लाग्यो अनि आँट गरेर सुँडमा झुन्डिएँ ।’ सुँड समात्न सुरुमा डराए । तर, जसरी पनि ज्यान जाने नै हो भन्ने लागेपछि समातेर झुन्डिए । खस्रो र चिसो सुँडमा करिब ५ मिनेट जति यिनी झुन्डिरहे । गाउँले रमिते बने । हात्तीले फनफनी घुमाएर फुत्त फ्याँक्दा अलि पर खेतमा उनी बजारिए । ‘घुमाउँदा म गलेर हत्तु भएँ,’ कमलले थपे,

‘हात्ती पनि आत्तिएर करायो, मेरो दुवै कान बन्द भयो ।’ कमलको कान त बन्द भयो नै, खेतको आलीमा बजारिँदा मेरुदण्ड भाँचियो । पेटको आन्द्रा पनि चुँडियो । यति बिझ्याइँ गरेर हात्ती बाटो लाग्यो । अनि गाउँले जम्मा भए । मोटो शरीरका कमललाई चार जनाले पालैपालो बोकेर छिमेकी स्वास्थ्यकर्मीको घरसम्म पुर्‍याए । ‘स्वास्थ्यकर्मीले दिएको एउटा ट्याब्लेट र एक गिलास पानीसम्म खाएको थाहा छ,’ उनी भन्छन्, ‘त्यसपछि एकैचोटि अस्पतालमा मात्रै होस आएछ ।’

धरानको बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा २९ दिन सघनसँगै करिब डेढ महिना लामो उपचारपछि कमल घर फर्किएका थिए । त्यो बेला वन्यजन्तुवाट हुने क्षतिको राहत सहयोग निर्देशिका थिएन । २०६९ मा निर्देशिका जारी भएपछि मात्रै हात्ती प्रभावितहरूले राहत पाउन थालेका हुन् । डेढ महिना अस्पताल बस्दा ५ कट्ठा जमिन बेच्नुपर्‍यो । ‘नम्बरी जग्गा उपचार गर्दा सकियो,’ भने, ‘ऐलानी जग्गामा बस्छु, काम गर्न सक्दिनँ, सुत्यो खायो ।’ २० को दशकमा भारतको सिक्किमबाट आएर बसेका यिनी गाउँमा हात्तीसँग लड्ने ‘सिक्किमे साइँला’ भनेर चिनिन्छन् ।

जिल्ला वन कार्यालय झापाका अनुसार झापामा धान बाली भित्र्याउने समयमा हात्ती आतंक सुरु हुन्छ । अहिले पनि जिल्लाका विभिन्न ठाउँमा हात्तीले दुःख दिइरहेको छ । ‘धान खान आएको हात्तीलाई गाउँलेले बिच्क्याउँदा आक्रोशित भएर वितण्डा मच्चाउने गरेको छ,’ हात्तीविज्ञ डा.नरेन्द्र प्रधान भन्छन्, ‘हात्तीलाई जति बिच्क्याइन्छ, त्यति नै बढी आक्रामक बन्छ ।’

झापामा करिब दर्जनको संख्यामा रैथाने हात्ती छन् । जलथल, चारआली, मागुरमाडी हुँदै दमकसम्म पुगेर ताण्डव गर्ने यिनै रैथाने हुन् । भारतबाट आउने हात्तीले भने राजमार्ग उत्तरको बाहुनडाँगी, बुद्धशान्ति, अर्जुनधारा, मेचीनगर आदि क्षेत्रमा आतंक मच्चाउँदै आएका छन् । विज्ञहरूका अनुसार झापाको पूर्वोत्तर क्षेत्र बाहुनडाँगी र आसपासका केही गाविसहरू हात्तीको ‘करिडोर’ भएकाले हात्ती समस्या समाधान हुन नसकेको हो ।

यो जैविक मार्गमा परापूर्वकालदेखि हात्ती आवतजावत गर्ने गरेको पाइएको छ । भारतको असम, बंगाल हुँदै नेपाल भित्रिएका हात्ती कोसीटप्पुसम्म पुग्ने गरेको विभिन्न अध्ययनहरूबाट खुलेको छ । हात्ती हिँड्ने बाटोमा विस्तारै बस्ती बाक्लिँदै गएपछि समस्या भएको विज्ञहरूको भनाइ छ । वन कार्यालय झापाको तथ्यांकअनुसार हात्ती आक्रमणबाट १० वर्षमा ५० जनाभन्दा बढीले ज्यान गुमाएका छन् । विभिन्न बहानामा २० बढी हात्ती पनि मारिएका छन् ।

प्रकाशित : पुस २, २०७८ ०८:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हारमा पनि हार्दिकता देखाउने नेताको जित

पर्वत पाेर्तेल

काँकडभिट्टा — यदि विश्वप्रकाश शर्मा महामन्त्रीमा पराजित भएको भए, सम्भवत विजयीहरुलाई माला पहिऱ्याएर बधाई दिन अग्रसर बनेका हुन्थे । भलै यसपटक यिनले यो कष्ट गर्नु परेन । किनकि नेपाली कांग्रेसको महामन्त्रीमा गगन थापासँगै उनी पनि विजयी बने । 

३ दशकभन्दा लामो राजनीतिक यात्रामा पटक–पटक पराजय भोगेका यिनमा हार स्वीकार्ने सकारात्मक राजनीतिक संस्कार छ । यो संस्कारप्रति विपक्षी राजनीतिक पार्टीका नेता कार्यकर्ता पनि प्रभावित बन्ने गरेका छन्। ‘विश्वप्रकाश राजनीतिमा सकारात्मक थिति बसाल्ने नेता हुन्,’ झापा कांग्रेसका नेता राम कट्टेल भन्छन् ।

नेपाल विद्यार्थी संघको विद्यालय इकाई समितिबाट राजनीति सुरु गरेका विश्वप्रकाश २०५७ मा नेविसंघको सभापतिमा निर्वाचित भएका थिए । राजनीतिक यात्रामा विश्वको त्यो पहिलो जितको अनुभव थियो । त्यसअघि २०४५ साल ताका झापाको मेची क्याम्पसमा स्ववियू सभापतिमा पराजित भए । हार स्वीकार्ने राजनीतिक संस्कारको सुरुवात त्यहीँबाट गरेका थिए ।

लामो समय राजधानीमा केन्द्रित भएर राजनीति गतिविधिमा संलग्न विश्वप्रकाश झापा सभापतिमा लड्न काठमाडांै छाडेर गृह जिल्ला आएका थिए । तर, २०६८ सालमा भएको झापा अधिवेशनमा उद्धव थापासँग पराजित भए । पराजय उनका लागि नौलो कुरा थिएन । विजयी सभापति थापालाई माला पहिराए, शुभकामना दिए । अनि पुन: राजनीतिक कर्ममा लागे ।

जिल्ला सभापतिमा पराजित भएको दुई वर्षपछि अर्थात दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा झापा १ बाट फेरि उम्मेदवार बने । विश्वप्रकाशको पराजय पुन: दोहोरियो । एमालेका रविन कोइरालासँग पराजित भए । कोइरालालाई फोन गरेर जितको शुभकामना मात्रै दिएनन्, गणनास्थलमै बोलाए । अंकमाल गरे, माला लगाइदिए अनि हार्दिकतापूर्वक बधाई दिए ।

विश्वप्रकाश २०७४ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा पुन: उम्मेद्वार बने झापा १ वाट । यिनको हारको श्रृंखला दोहारियो । नेकपा माओवादीका राम कार्कीसँग पराजित भए । सधैंझैं जिविस झापाको कार्यालय परिसरको मतगणनास्थल पुगेर कार्कीलाई अबिर लगाएर न्यायो अंकमाल गरे ।

५० वर्षीय विश्वप्रकाशले अघिल्लो महाधिवेशनमा खुला केन्द्रीय सदस्य जितेका थिए । उनले १ हजार ६ सय २० मत पाएका थिए । महामन्त्री जित्दै गर्दा १ हजार ९सय ८४ मत पाए ।

जानकारहरुका अनुसार कांग्रेस नेता कृष्णप्रसाद सिटौलासँग यिनको व्यक्तिगत प्रतिस्पर्धा छ । झापा अधिवेशनमा विश्वप्रकाश र सिटौलाका अलग–अलग गुट सभापतिमा भिडेका थिए । सिटौलानिकटका देउमान थेवेले जित्दा विश्वप्रकाश पक्षका राम कट्टेल पराजित भएका थिए । ‘वडादेखि जिल्लासम्म नै सिटौला–विश्वप्रकाशको गुट प्रस्ट देखियो,’ झापाका एक कांग्रेस नेताले भने,‘सिटौला विश्वप्रकाशको राजनीतिक प्रगतिका बाधक हुन्।’

प्रकाशित : पुस २, २०७८ ०८:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×