घिमिरे युवराज भन्छन् : 'नागरिकलाई नसुन्नु भनेको कलालाई पनि नसुन्नु हो, हामी अब लड्न तयार छौं'- फिचर - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

घिमिरे युवराज भन्छन् : 'नागरिकलाई नसुन्नु भनेको कलालाई पनि नसुन्नु हो, हामी अब लड्न तयार छौं'

रीना मोक्तान

काठमाडौँ — कोरोना महामारीले करिब १० महिना नाटकघर बन्द भए । लकडाउनबीच सरकारले विभिन्न क्षेत्रहरु खोल्ने/नखोल्ने निर्णय गर्यों । यातायात, कार्यालय, फिल्म हल, पार्टी प्यालेस, डान्सबार, सैलुन, जिमखानालगायतका लामै सूची तयार भयो । सूचीमा रंगमञ्च कतै अटाएन । नाट्यकर्मीहरुले आफ्नो क्षेत्रलाई केही शीर्षक (प्रदर्शन, सम्मेलन, भेला)मै राखेर सरकारको निर्णय पालन गरे ।

लकडाउनमा रंगमञ्चलाई सरकारले विधाको रुपमा स्वीकार गर्न नसकेको कुरा स्पष्ट भएको बताउँछन् नाट्यकर्मी घिमिरे युवराज । 'बन्द हुने भन्दा पनि हामीलाई बन्द गर भनेन । हामीलाई खोल भनेको पनि छैन,' घिमिरेले भने, 'हामीले त एक सचेत नागरिकको हिसाबले सार्वजनिक स्थल बन्द हुनुपर्छ भनेर बुझेरै नाटकघर बन्द गर्‍यौं । त्यही चेतले खोल्यौं ।'

सत्तामा बसेकाहरुको साँस्कृतिक चेतले कलालाई फुर्सदमा गरिने मनोरञ्जनको रुपमा मात्र लिएको उनको भनाइ छ। 'सत्तामा पुगेका मानिसहरुको साँस्कृतिक चेतना र राज्यको साँस्कृतिक नीतिले समाज कता जान्छ भनेर निर्दिष्ट गर्छ । यी दुवैकुरा छैन अहिले,' उनले सुनाए,' कलालाई महत्व दिइएन ।'

नेतृत्वमा रहेकाहरुको साँस्कृतिक चेतना देखेर दु:ख लाग्ने बताउँछन् उनी । 'प्रचण्डले यो नाटकै हो, ओलीले नौटंकी नै हो भन्नु एकदमै केटाकेटीजस्तो व्यवहार हो । विधागत रुपमा कलालाई उनीहरुले आदर गरेनन् । यसले त नेतृत्व गर्नेहरुको सभ्यता के हो भन्नेमै प्रश्न उठाउँछ । त्यस्तो नेतृत्वले कसरी हामीलाई स्वीकार गर्छ त ?' उनी प्रश्न गर्छन् ।

सत्ताले कलालाई नबुझेकै कारण आफूहरुको जिम्मेवारी र संघर्ष ठूलो रहेको उनी बताउँछन् । लकडाउनको समयमा सडकमा होस् या डबली, विभिन्न अभियानदेखि नागरिक आन्दोलनसम्म सक्रिय रुपले घिमिरेको टिमले खबरदारीको काम गर्दै आएको छ । नाटकघर बन्द हुँदा पनि खुल्ला रंगमञ्चमार्फत शिल्पीले खबरदारी प्रस्तुति गरे ।

माघ १ देखि नाटकघर खुल्यो । घिमिरेले आफ्नै लेखन र निर्देशनमा 'छ पात्रको एकालाप'मार्फत् जात, लिङ्ग, वर्णका आधारमा हुने विभेदको विषयलाई उठाए । नाटक हेर्न दर्शक आउँलान्/नआउँलान् भन्ने डर थियो उनलाई । नाटकको अभ्यास गर्दा कोभिडको उस्तै डर । दर्शकको उपस्थिति र प्रतिक्रियाले उत्साह थपिदिएको उनी बताउँछन् । '५० प्रतिशत दर्शक राखेर मञ्चन गरेको हो नाटक । दर्शकहरु आउनु भयो । अन्तिम दिनसम्म पनि दर्शकको उपस्थिति पायौं । आशा पलाएको छ । एक किसिमको माहोल बन्यो जस्तो लाग्छ । हामी उत्साहित छौं,' उनले भने ।

तस्बिर : दिपेन्द्र रोक्का/कान्तिपुर

अब उनको टिम नयाँ नाटक गर्ने तयारीमा छ । विदुशी गार्गीको कथामा आधारित नाटकलाई फागुनमा हुने लिट्रेचर फेस्टिभलमा मञ्चन गर्ने तयारी रहेछ । रमेशरञ्जन झाको लेखन र घिमिरेको निर्देशनमा बन्ने नाटक माघ २० गतेबाट रिहर्सलमा जाँदैछ । शिल्पी थिएटरमात्र होइन माघदेखि देशभरका नाटकघर विस्तारै चलमलाउन थालेको छन् । नाटकघरमा जमघट हुन थालेको छ । यस्तै जमघट नै नाट्यकर्मीको जीविकोपार्जनको आधार हो । १० महिना यो जमघट ठप्प भयो । चलायमान बन्दै गएको नाटकघर पूरानै अवस्थामा फर्कने कोसिसमा छ । 'हाम्रा लागि त छँदैछ । आम मानिसको लागि एउटा सास फेर्ने, भेट्ने छलफल गर्ने ठाउँ त चाहिन्छ नि त । हामी पूरानो समयमा फर्कने कोसिसमा छौं विस्तारै,' उनले भने ।

लकडाउनबीच रंगमञ्चले पनि डिजिटल विकल्पको अभ्यास गर्‍यो । शिल्पी थिएटरले पनि केही नाटक युट्युबमा सार्वजनिक गर्योौ । लकडाउनमा उनको टिमले सांगीतीक नाटक 'आइसोलेसन' रिहर्सल गरेको थियो । खुल्ला रंगमञ्च (सडक, डबली)मा देखाउने योजनासहित । तर कोभिडको बढ्दो त्रासले गर्न पाएनन् । अब केही समयपछि खुल्ला वातावरणमा नाटक प्रस्तुत गर्ने सोचमा छन् घिमिरे ।

२५ मिनेट लामो प्रस्तुति रहने नाटकमा गिरिस सुवेदीको संगीत संयोजन छ । त्यसमा घिमिरे आफैंले पनि अभिनय गर्नेछन् । 'ओपन एयर (खुल्ला रंगमञ्च) गर्ने भन्दै गर्दा हामीले त्यसको रिहर्सल गर्यौं ,' उनले नाटकको प्रसंग जोडे, 'प्रकृतिमा सबैजना बाँचिरहेका छन् । अचानक एउटा महामारी आउँछ । त्यसले मानिसलाई एकान्तवासमा लान्छ । त्यसपछि उनीहरु आफैंलाई बचाउँदा अरुलाई कसरी बचाउने बिर्सन्छ । तर विस्तारै एकअर्कालाई सहयोग गर्दै सामान्य जीवनमा फर्कने कथा समेटिएको छ ।'

लकडाउनबीच अधिकांश क्षेत्र खुले । हल खुल्यो । त्यसपछि मात्र रंगमञ्च खुल्यो किन ?

'हामीले अभ्यास गरिरहेका थियौं । लकडाउन हुने बित्तिकै नेपालभरको नाटकघरहरू मिलेर जुम मिटिङ गर्यौंर । एकेडेमीलाई निवेदन बुझायौं । संकटको समयमा स्वतन्त्र रंगमंञ्च र रंगकर्मीलाई सहयोग गर्नुपर्ने बतायौं,' उनको जवाफ छ । थप्छन्, 'सरकारको ध्यान हामीतर्फ छैन । लामो संघर्ष हामीले गर्नपर्ने छ र हामी त्यसका लागि तयार छौं । राज्यले साँस्कृतिक नीति नबनाए पनि हामी लडिरहन्छौं । हिजो राणाकालमा नागरिकको आवाज नसुन्ने अराजक शासकजस्तै प्रवृति छ अहिले । नागरिकलाई नसुन्नु भनेको कलालाई पनि नसुन्नु हो । हामी अब लड्न तयार छौं ।'

तस्बिर : सन्जोग मानन्धर/कान्तिपुर

संसद् विघटनको विरोधमा भइरहेको नागरिक आन्दोलनमा पनि घिमिरेको सक्रिय उपस्थिति छ । सहिद दिवसमा नागरिक आन्दोलनले गरेको विरोध कार्यक्रममा उनले सहिद शुक्रराज शास्त्रीका रुपमा अभिनय गरे । शास्त्रीलाई फाँसी दिइएको स्थल टेकुमा उनले फाँसीको अभिनय पनि गरे । घिमिरे नाटक र कलालाई अभिव्यक्तिको माध्यम मान्दछन् । 'कलाकार भनेको राजनीतिक सुझबुझ चेतसहितको व्यक्ति हो । राजनीति वा समाजमा केही गलत भइरहेको छ भने त्यसमा हामीले विरोध गर्छौं, आफ्नो मत जाहेर गर्छौं । त्यसका लागि कलात्मक विधि प्रयोग गर्छौं,' उनले भने ।

उनका अनुसार कोभिडले निम्त्याएको संकटबाट बाहिर निस्कनलाई रंगमञ्चतर्फ सरकारले चासो दिनुपर्छ । उनीहरुका आवाज सुनिदिनुपर्छ ।सरकारले अझै नागरिकको आवाज नसुने ठूलो विद्रोह हुने घिमिरे बताउँछन् । 'यीनका अराजकता, बदमासी, गैरजिम्मेवारिता बाहिर आउँछ । हामी बोल्छौं,' उनले भने ।

महामारीले गर्दा नाटकघरले १० महिनाको भाडा त्यतिकै तिर्नुपर्यो । आर्थिक मारमा परेको रंगमञ्चलाई सरकारले राहत दिनुपर्ने उनको माग छ । 'नाटकघर महामारीमा कसरी सर्भाइभ भइरहेको छ । १० महिना बन्द भएको नाटकघरलाई राहत त दिनै पर्थ्यो,' घिमिरे भन्छन्, 'सुख सुविधासम्पन्न जीवन बाँचिरहेका छन् सत्तामा हुनेहरु, उनीहरुको १ महिनाको तलब दिए पनि पुग्छ ।'

सँस्कृति मन्त्रालयअन्तर्गत एकेडेमीको बजेट राहतका लागि दिनुपर्ने सुझाउँछन् घिमिरे । एकेडेमीले सम्बन्धित स्वतन्त्र नाट्य (नाटक घर नभएका) समूहसँग काम गर्नुपर्ने उनको तर्क छ । 'फिल्मले वा नाटकले अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा केही उपलब्धि हासिल गर्योा भने श्रेय लिन्छन् उनीहरु । त्यसरी श्रेय लिने तर काममा सहयोग नगर्ने, यो त दरिद्र मानसिकता भएका शासकहरु सत्तामा पुगेपछि हुने कुरा हो, 'सुनाउँछन्, '५० वर्ष राजनीतिमा लागेको व्यक्ति एउटा ठाउँमा पुगेर सेवा लिन्छ भने ५० वर्ष कलामा समर्पण गरेको व्यक्तिले किन सेवा लिन सक्दैन ? राज्यसँग विधिको शासन छैन ।'

कोभिडपछिको रंगमञ्च

तस्बिर : बिजु महर्जन/कान्तिपुर

कोभिड-१९ ले गर्दा अधिकांश थिएटर कलाकार पलायन भएका छन् । कति कलाकारमा नैराश्य छाएको छ । अब ती कलाकारलाई रंगकर्ममा फर्काउन रंगमञ्चले निरन्तर विभिन्न गतिविधि गर्नुपर्ने घिमिरे बताउँछन् । नाटक मञ्चन पनि निरन्तर हुनुपर्यो । 'नयाँ काम भटाभट हुन थालेपछि कलाकार आउन थाल्छन्,' उनले भने, 'यो संक्रमणमा दु:ख छ, गाह्रो छ । यस्तै समयमा कलाकारको मिहेनतको अर्थ लाग्छ । अब उत्पादन गर्नुपर्यो दु:ख गरेर भए नि । २/४ महिनाको समयपछि अलिकति राहत हुन्छ होला !'

दर्शकलाई रंगमञ्चसम्म डोर्यानउन राम्रा नाटकको आवश्यकता छ । घिमिरे भन्छन्, 'दर्शकमा भएको डरलाई चिर्नका लागि क्वालिटीको नाटक चाहिन्छ ।' उनी रंगमञ्चलाई साँस्कृतिक अभियान बताउँछन् । अन्य कलाझैं यो व्यवसायिक छैन । टिकटबाट आएको पैसासँग मात्रै यो जोडिँदैन । यो समाजले स्वामित्व राख्ने कुरा रहेको उनको व्याख्या छ । अब उनी यसअघि शिल्पीमा मञ्चन भएको 'बाथटब', मण्डलामा मञ्चन भएको 'महाभोज'जस्ता नाटक बन्नुपर्ने बताउँछन् ।

अहिले नाटकघर खुले पनि मञ्चनमा कुनै नाटक छैन । यसलाई रंगमञ्चको 'संक्रमण' बताउँछन् घिमिरे । 'अहिलेको संक्रमण भनेको नाटकघर खोल्ने त भन्यौं तर नाटकघर खुले पनि नाटक छैन,' उनले भने । कोभिडको अनिश्चितताले यो समस्या सिर्जेको उनको भनाइ छ । आगामि फागुनदेखि नाटकघर पुरानै स्थितिमा फर्कने आशामा छन् उनी । कोरोनाअघि रंगमञ्चले अनुवादित नाटकमात्रे धेरै गरेको आरोप लाग्थ्यो । उनी यसलाई स्वीकार्दैनन् । अनुवादित नाटकमै पनि हाम्रो कथा आउने भएकाले यसमा उनी समस्या देख्दैनन् । शिल्पीले सत्यमोहन जोशी, अभि सुवेदी, फूलमान बल, कुमार नगरकोटीका नाटक गरेको उदाहरण दिँदै उनी भन्छन्, 'अनुवादित नाटक त कमै गरेजस्तो लाग्छ।'

'अनुवादित नाटक गर्नुमा खराबी छैन । हामीले त विश्वभरीको नाटक ल्याउनुपर्छ भन्छौं । नाटकको सीमा हुन्न । यो त राजनीतिक रूपमा बनाइएको सीमा हो । हामी त्यो भत्काउँदैछौं,' उनले भने, 'हामीकहाँ विदेशी संगीत सजिलै सुन्न सकिन्छ । विदेशी किताब सजिलै ल्याउन सकिन्छ । विदेशी फिल्म प्रदर्शनमा आउँछन् । नाटक विदेशी गर्न हुन्न भन्नु साँघुरो सोचाइ हो । कलामा सीमा बाँधियो भने त संकीर्ण हुन्छ ।'

उनी नेपालीबाहेकका भाषामा पनि नाटक मञ्चन हुनुपर्ने बताउँछन् । सहरकै कथा रंगमञ्चमा कम आएको लाग्छ उनलाई । भन्छन्, 'सहरको मध्यम र उच्च मध्यम वर्गहरुको कथा धेरै कम छ । अब सहरमा बसेका मानिसहरुको कथा ल्याउनुपर्छ ।'

प्रकाशित : माघ १९, २०७७ १५:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अब लुटजस्तै फिल्म बन्नुपर्छ : विपिन कार्की

'यो फड्को मार्ने सही समय हो'
'हिट फिल्मको सिक्वेल, प्रिक्वेल भजाउनकै लागि बनाइन्छ'
रीना मोक्तान

काठमाडौँ — चरित्र अभिनयका लागि चिनिने नाम हो विपिन कार्की । पर्दामा फरक-फरक चरित्रलाई बाँचेका विपिनले 'पशुपतिप्रसाद'मा निभाएको भस्मे डनको अभिनयलाई अत्यधिकले रुचाए । ‘छड्के’को बिन्दु होस् या जात्राको फणिन्द्र उनले आफ्नो चरित्र अभिनयबाट उद्योगमा छुट्टै पहिचान बनाएका छन् ।

उनी अभिनीत 'हरि' समिक्षात्मक हिसाबले निकै रुचाइएको फिल्म हो । 'नाका', 'गोपी', ‘प्रसाद’, 'जात्रै जात्रा', 'सेल्फी किङ' दर्शकले रुचाएका उनका पछिल्ला फिल्महरु हुन् । विपिनसँग उनका लकडाउन अनुभव, विस्तारै चलमलाउन थालेको फिल्म क्षेत्र, फिल्मको भविष्य र यो क्षेत्र उठानका विषयमा कान्तिपुरकर्मी रीना मोक्तानले गरेको कुराकानी :

लकडाउन कसरी बित्यो ?

केही समय त्रासमय रह्यो । लकडाउन हुँदा छोरी भर्खरै ३ महिनाकी थिई । अहिले १५ महिनाकी भई । छोरीसँग समय बिताउने मौका पाएँ । लकडाउन नभएको भए कामको व्यस्तताले समय दिन गाह्रै पर्थ्यो । छोरीसँग खेल्ने, ऊसँगको सामिप्यतामै समयको सदुपयोग भयो । एक हिसाबले छोरी हुर्काएँ । अहिले निस्केर हिँड्नै गाह्रो, छोरीलाई फकाएर हिँड्नु पर्ने भएको छ (मुसुक्क हाँस्दै) । यो तरिकाले हेर्दा फाइदा नै भयो । तर कामका हिसाबले १ वर्ष थन्किएर बसेँ । हामी १ वर्ष पछाडि धकेलियौं ।

सिर्जनशील व्यक्तिलाई लामो समय घरमै थुनिँदा उकुसमुकुस हुँदो हो नि ?

हो, एक किसिमको काम गर्ने तिर्खा हुँदो रहेछ । यही काम गर्ने, यही खाने, यही सुत्ने हो नि हामी । त्यसलाई असर गरि नै हाल्दो रहेछ । सिर्जना गर्न नपाउँदाखेरी एक किसिमको उकुसमुकुस, गुम्सिएको जस्तो हुँदो रहेछ । हुन त त्यो समयमा फिल्म हेर्ने, साहित्य पढ्ने, म्यूजिक भिडियोको काम गरेँ । यो २/३ वर्षमा पढ्ने बानी कम भएको थियो । लकडाउनले फेरि त्यो बानीलाई जगाइदियो ।

यसबीचमा धेरै स्क्रिप्ट पढ्नु भयो रे त !

१५ ओटा जति पढेँ होला । त्यसमध्येबाट १/२ वटा मन परेको छ । सबै त गरुँ-गरुँ जस्तो नलागे पनि त्यहाँमध्येबाट मन परेको केही समय मिलेसम्म गर्ने सोच्दै छु । 'प्रसाद २'को पहिलो ड्राफ्टदेखि दोस्रो ड्राफ्टको वर्कआउट गरियो । अर्को पनि प्रोजेक्ट छ, नाम भन्न मिल्दैन । त्यो प्रोजेक्टको निर्देशकसँग पनि बस्दै छु ।

त्यतिका स्क्रिप्टमा १/२ वटा मात्रै । अरुको विषयवस्तु मन परेन कि ?

विषयवस्तु त नराम्रो हुँदैन भन्ने लाग्छ मलाई । विषयवस्तु त सबै राम्रो नै हुन्छ । यही कुर्सीको पनि कत्ति राम्रो हुन्छ (बसेको कुर्सीतिर देखाउँदै) । म पहिला स्क्रिप्टको चरित्रमा फिट हुन्छु कि हुँदैन हेर्छु । कतिले मैले पहिल्यै गरिसकेका चरित्र दिनुहुन्छ । त्यो राम्रै भए नि गर्न मलाई मन लाग्दैन । दलित कै चरित्र आइरहेको थियो । म 'प्रसाद २' गरिरहेको छु भने त्यो फेरि दलितकै चरित्र अथवा त्यस्तै जातिय फिल्म गर्न मेरो मनले मानेन । त्यतातिर किन ध्यान दिने, नगर्ने कुरामा किन समय खर्चनु । भोलि सबै दलितकै पात्र गर्दा कति त्यही मात्र गरेको भन्ने हुन्छ नि त । नगर्नुको कारण कुनै यस्ता छन् । कुनै क्यारेक्टर फिट लाग्दैन ।

अहिलेको समयमा लेखिरहेका धेरै गुणा तलका स्क्रिप्ट, अनुभव नै नभइकन सतही लेखाइ लिएर आउनुहुन्छ । त्यस्तोमा सिधै हाम्फालेर गर्ने कुरा हुँदैन । मलाई चित्त बुझ्नुपर्‍यो । त्यो खालको स्क्रिप्ट पाइनै सकेको छु । मैले 'सेल्फी किङ'पछि कुनै फिल्म गरेको छैन । प्रदर्शनको तयारीमा पनि कुनै छैन । 'के घर के डेरा' चैतबाट गर्ने कुरा थियो । अब अलि पछि गर्छु । पहिलो प्रोजेक्ट 'प्रसाद २' नै हो ।

एउटा चरित्र मनपराएपछि उस्तै चरित्रमा अफर गर्नेहरु धेरै हुन्छन् । किन नयाँ चरित्रका लागि कलाकारलाई विश्वास गर्दैनन् ?

अरु क्यारेक्टरमा लिन जोखिम हुन्छ । निर्देशक/निर्माताले मलाई क्यारेक्टरको अफर गर्नुहुँदा खेरि मैले पहिला प्रमाणित नगरेको क्यारेक्टरमा जोखिम लिनुहुन्न । पहिल्यै प्रमाणित गरेको भस्मे डनजस्तो क्यारेक्टर दिनुहुन्छ । यसले गर्न सक्छ भन्ने हुन्छ त्यस्तो चरित्र । नयाँ आयामबाट देखाउँ भन्न जोखिम मोल्ने थोरै छन् । नयाँ क्यारेक्टर त कि रुचाइन्छ कि रुचाइदैन, त्यो त जुवा हो । फिल्मकर्मीले 'स्योर सट' चरित्र खोज्छ । उनीहरु किन जोखिम मोल्ने भन्ने हिसाबले पुरानै चरित्रहरु दिन्छन् । त्यो एउटा डर हो । असुरक्षितको भावना हो । मलाई नै नचिनिसकेको अवस्था पनि हो । मलाई चिन्ने निर्देशकले नाका जस्तो चरित्र दिन्छन् । 'लुट २'कै चरित्र पनि दिएको हो । प्रदीप भट्टराईले 'जात्रा'को चरित्रमा विश्वास नगरेको भए म 'भस्मे डन'मै सीमित हुन्थे । पैसा लगानी गरेपछि घाटामा नजाउँ भन्ने हुन्छ त्यसैले नदेखेको क्यारेक्टरमा झट्ट विश्वास गर्दैन ।

एउटै चरित्रमा देखिन रुचाउनुहुन्न भन्नुहुन्छ, 'प्रसाद २'मा त्यही चरित्र दोहोरिँदैन त ?

हो, म उस्तै चरित्र दोहोर्‍याउँदिन भनेर बारम्बार भनिरहेको हुन्छु । तर सिक्वेल र प्रिक्वेलमा अलग कुरा हो । 'प्रसाद'को सिक्वेल आयो भने चरित्र त पक्कै बाबुरामको हो । मैले त्यो क्यारेक्टर गर्नै पर्‍यो । मैले बाबुरामलाई बलराम त बनाउन सक्दिनँ । तर त्यही चरित्र समयसँगै कसरी परिवर्तन भयो त भन्ने केही नयाँ देखाउँछु । समयसँगै हिँड्दा चरित्र पनि हिँड्छ, नयाँ त हुने नै भयो । उमेरले, समयले केहि फरकपन पक्कै ल्याउँछ । मनोदशा पनि फरक हुन सक्छ ।

हिट भइसकेका फिल्मको ब्रान्ड बेचेर श्रृंखला नै बनाउने आरोप छ फिल्मकर्मीहरुलाई । फिल्म चल्छ भनेरै सिक्वेल बनाइन्छ हो ?

यो सत्य हो, हिट फिल्मको सिक्वेल, प्रिक्वेल भजाउनकै लागि बनाइन्छ । यसमा दुईमत छैन । हिट भएपछि ब्रान्ड बन्छ अनि त्यसमाथि फिल्म बनाउँदा फाइदा हुन्छ भन्ने निर्माताको सोच हुन्छ । भइरहेका छन् । गरिरहेका छन् । खाइरहेका पनि छन् । देखिरहेकै कुरा हो । निर्माताले गर्दा सिक्वेल, प्रिक्वेल बन्छ जस्तो लाग्छ । सिर्जनशिलताको हिसाबले पहिलाको भन्दा कम हुन्छ सिक्वेलमा जस्तो लाग्छ । बाबुरामको चरित्र मैले दर्शकलाई दिइराख्नुपर्ने थिएन । यो त सिक्वेल भएर मैले नै गर्नुपर्ने भयो । यो म जोडिसकेको फिल्म हो । मलाई लगानी गर्ने निर्माताले कमाओस् भन्ने हुँदो रहेछ । त्यसमा मैले आफ्नो काम इमान्दार भएर गर्ने हो । फेरि सिक्वेल गर्नु नराम्रो जस्तो लाग्दैन मलाई । बजारमा फिल्म चलोस् नै भन्ने हुन्छ । त्यही हो हिट हुने, पैसा कमाउनका लागि सिक्वेल बन्ने हो । पहिलोको जस्तो अर्गानिक हुँदैन सिक्वेलमा । 'जात्रा', 'जात्रै जात्रा'को कुरा त एउटै हो । यस्तै चल्दैछ के नेपालमा । नेपाली हो नि (ठट्यौली शैलीमा) !

यो वर्ष कम फिल्म बन्ने छाँटकाट देखिन्छ ?

मलाई त झन् धेरै फिल्म बन्छ जस्तो लागिरहेको छ । कोभिड भन्दा अगाडि नै फिल्म बनाउने भन्नेहरुले बनाइरहेका थिएनन् । अनि बीचमा खाली बस्दा सबैलाई अत्यास, पट्यार लाग्ने, कहिले काम गरौं भन्ने भोक पलाएको हुन्छ । लकडाउनमा घर बसेकाले स्क्रिप्ट लेखेका छन् । यो कोभिडका कारणले फिल्म कम बन्छ जस्तो लाग्दैन । जता जाँदा पनि मानिसको भीड देख्छु । हलमा हल्ला गर्ने फिल्म नै छैन । फिल्ममेकर अहिले धेरै नै तिखारिनु भएको छ । कोभिड अगाडि भन्दा पनि व्यापक फिल्म बन्छ होला !

अहिले म्युजिक भिडियोले फिल्म उद्योगलाई धानेको भन्छन् नि ?

सबैलाई त धान्दैन । जो म्युजिक भिडियोमा चलिरहेका छन्, जसको अनुहार विकाउ छ उनीहरुलाई धानिरहेको छ । त्यति प्रयाप्त होइन । त्यतिले फिल्म इन्डस्ट्रीलाई धानिन्न । सबैले म्यूजिक भिडियोले नै धानेको भन्छन् । मलाई त्यो लाग्दैन । २/४ जनाले धानेका छन् । घरै बनाउन खोज्दै छन् (व्यंग्य गर्दै) । त्यति मात्रै इन्डस्ट्री होइन । इन्डस्ट्रीमा दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्नेलाई म्यूजिक भिडियोमा अफर आउँदैन । जुनियर कलाकार, क्रु, मेकअप आर्टिस्ट, ड्रेसका सबैलाई आउँदैन अफर । केहि हदसम्म मलम पट्टीको काम गरेको छ ।

महामारीले इन्डस्ट्रीलाई धरासायी नै बनायो है ?

यो हाम्रो मात्र समस्या होइन । विश्वव्यापी समस्या हो । हाम्रो क्षेत्रलाई पनि धरासायी बनाउनु स्वभाविक हो । हो, हाम्रो क्षेत्रलाई यसले धेरै नै असर गर्‍यो ।

अधिकांश क्षेत्र खुलेपछि फिल्म हल खुले । तर अरु क्षेत्रमा सरकारले सब्सिडी दिने कुरा भइरहँदा फिल्म क्षेत्रलाई भने महत्त्व दिएको देखिएन नि ?

हुन त आम सभा भयो । चुनाव नै आउँदैछ । तर हलमा २ सय दर्शक आउँदा असुरक्षित हुन्छ भन्नु त नियोजित षड्यन्त्र लाग्छ मलाई । क्लबहरुमा भीड हुन्छ । रेस्टुराँमा कोरोनाको सम्झना पनि छैन । चलचित्र विकास बोर्डले के हेरेर बसेको छ ? यो क्षेत्रलाई चलायमान बनाउन चलचित्र विकास बोर्डले पहल गर्नुपर्‍यो । अहिले त अध्यक्ष हुनुहुन्छ । दायाराम दाहालबाट अपेक्षा पनि छ । ठाउँमा पुगिसकेपछि काम गर्न दिएन भन्छन् त्यस्तो अब नहोस् । बोर्ड र सरकारी निकायबाट जति पहल हुनुपर्ने हो त्यो देखिएको छैन । उनीहरु त जिम्मेवार हुनुपर्‍यो नि । चलचित्र विकास बोर्डले अभिभावकत्व निभाउनु पर्‍यो । यो बीच बोर्ड हाम्रो साथमा भएको पट्टक्कै लागेन । इन्डस्ट्री छ र ? हाम्रो छत्रछायाँ छ त भन्दा छैन भन्ने अनुभव भयो ।

इन्डस्ट्री कसरी तंग्रिन सक्छ ?

राम्रो काम, राम्रो चलचित्र चाहियो । सबै आ-आफ्नो ठाउँबाट आफ्नो काम राम्रो गरेर नै इन्डस्ट्रीलाई उभो लगाउन सक्छ । अझ बढी जागरुक, समर्पित भएर अगाडि बढ्नु पर्‍यो । अब दर्शक तान्न झन चुनौती छ । अब 'लुट' भन्दा खतरा फिल्म ल्याउन जरुरी छ । अनि मात्र इन्डस्ट्रीमाथि उठ्छ । हलले पनि यो क्षेत्रलाई चलायमान बनाउन विभिन्न स्किम ल्याउनु पर्‍यो । सय रुपैयाँमा फिल्म देखाइदेऊ, निःशुल्क पपकर्न देऊ । दर्शकलाई हल सुरक्षित छ है भन्ने सन्देश कान-कानमा पुर्‍याउनु पर्‍यो हलले ।

महामारीको बीचमा नेपाली फिल्मकर्मीले 'ओटीटी' प्लेटफर्मलाई प्रयोग गर्न नजानेको कि यो प्लेटफर्म विश्वासिलो नभएको ?

फिल्म हलमा देखाउने बानी छ हाम्रो । पहिला त इन्टरनेटको जमाना थिएन । डिजिटल माध्यम पनि मलाई नराम्रो लागेको छैन । बीचमा धेरैले डिजिटल एप खोले । हो, यो प्लेटफर्मको प्रयोग हुनुपर्थ्यो । तर ती कम्पनी गतिलो तरिकाले आएका थिए त ? भन्ने प्रश्न हो । अमाजोन, नेटफ्लिक्ससँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ ती कम्पनीले । उनीहरु कसले फिल्म बनाउँछ र कहाँ सस्तोमा पाउँछ भनेर दाउ हेरेर बस्न भएन । नेटफ्लिक्सले जसरी लगानी गरेर फिल्म बनाउनु पर्‍यो । यहाँको आइफ्लिक्सले नेटफ्लिक्सँग प्रतिस्पर्धा गर्नु पर्‍यो नि । कि त नेटफ्लिक्स नै यता आउनु पर्‍यो ।

अब कस्तो फिल्म बन्नुपर्छ ? पूरानै शैलीले, पुरानै अभिनय वा पुरानै फिल्म निर्माणले हुन्छ त ?

त्यही हो सबैले आफ्नो ठाउँबाट परिस्कृत रुपमा काम दिनुपर्‍यो । अभिनय गर्नेले पनि त्यस्तै गर्नुपर्‍यो । निर्देशकले पनि परिस्कृत काम गर्नुपर्‍यो । निर्माताले त्यसरी नै सोच्नु पर्‍यो । भासिएको फिल्म इन्डस्ट्रीलाई चलायमान बनाउन व्यक्तिगत रुपले दायित्वबोध गर्नुपर्‍यो । यो इन्डस्ट्रीबाटै जीवन गुजारा गर्ने हो भने अझ उत्कृष्ट, अझ मिहिनेत गरेर आउनु पर्‍यो । म आफैं पनि खरिरहेको छु । अझ ऊर्जाशील भएर विगतमा गरेको कमी कमजोरी सुधारेर आउने कोसिस मेरो हुनेछ । नयाँ फिल्म, नयाँ प्रयोग गर्नुपर्‍यो, हाम्रा कथाहरु आउनु पर्‍यो । पहिला नसुनिएका हाम्रा कथामा फिल्म बन्नु पर्‍यो ।

पहिलाकै गतिमा अगाडि बढ्यो भने यो क्षेत्र पछाडि फर्किन्छ । यो त हाम्रो श्रेणी स्थापना(ग्रेडिङ) गर्ने समय हो । पहिला बनाइरहेको फिल्महरु भन्दा फरक फिल्म बनायो भने इन्डस्ट्रीकै श्रेणी माथि उक्लन्छ । ट्रेन्ड सेट गर्ने अर्को फिल्म चाहिने बेला भइसक्यो, त्यो हिसाबले लाग्नु पर्‍यो । अब हामी उठ्नुपर्छ । उठ्नका लागि राम्रो समय हो यो । हिजोको भन्दा केहि फरक गर्ने उत्कृष्ट समय हो । यस्तो समय फेरि आउँदैन । यो क्षेत्र फड्को मार्ने समय हो यो । परिवर्तन गर्ने अवसरको रुपमा लिनुपर्छ यो समयलाई ।

प्रकाशित : माघ १४, २०७७ १५:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×