लकडाउनमा घर फर्केका सांसद : कोही मल बोक्दै, कोही बारी जोत्दै- फिचर - कान्तिपुर समाचार

लकडाउनमा घर फर्केका सांसद : कोही मल बोक्दै, कोही बारी जोत्दै

लकडाउनले अलपत्र परेका मजदुर, विद्यार्थीहरु 'समस्या भयो गाउँ फर्कनुपर्‍यो' भन्दै फोनमा गुनासो गर्छन्। उनीहरु घरबाटै समन्वयको प्रयास गरिरहेका छन्।
विद्या राई

काठमाडौँ — लकडाउनले उकुसमुकुस महसुस गरेपछि नेकपा संसदीय दलकी सचेतक शान्ता चौधरी आइतबार घर फर्किएन्। वीरगन्जमा पढ्दै गरेकी छोरी एक महिनाअघि नै घर पुगिसकेकी थिइन्।

चितवनमा पढ्दै गरेका छोरा लकडाउनले त्यहीँ थुनिएका थिए। सांसद चौधरीले चितवनबाट छोरालाई लिएरै दाङको घोराही उपमहानगरपालिका–४ डाँडागाउँस्थित घर पुगिन्।

अहिले उनको दिनचर्या फेरिएको छ। ‘घरमा आएपछि काम भइहाल्छ। तरकारी रोपियो, मल ओसारियो, यस्तै छ,’ बुधबार बेलुकी फोन सम्पर्कमा उनले सुनाइन्। उनले मल ओसार्दै गरेको भिडियो पनि फेसबुकमा पोस्ट गरेकी छन्। जहाँ लेखिएको छ- ‘खेती गर्ने, अर्गानिक खानेकुरा खाने, खाद्यान्न किनेर खान सकेसम्म नपर्ने, यही निष्कर्ष निकाल्दै हामी आजबाट खेती गर्ने अभियानमा जुटियो, छोरा अनिल जोतेर साथ दिँदै। भिडियोमा सांसद चौधरीसहित केही महिलाले मल ओसार्दै गरेको र छोरा अनिलले खेतबारी जोतिरहेको देखिन्छ।

यसबारे धेरैले टीकाटिप्पणी गरेको विषयलाई जोड्दै चौधरीले भनिन्, ‘गर्दा पनि सुख छैन, नगर्दा पनि सुख छैन, आज (बुधबार) त दिनभरि नै मल बोकेको हो। अरुलाई पनि उत्प्रेरणा होस् भनेर हो। अरुले नाटक ठान्छन्, ठाने नि ठानून् आफूले नाटक नगर्ने त हो नि।’ उनले माइतीघरमा पनि काम सघाउन भ्याएको सुनाइन्।

लकडाउनमा गाउँघरको बसाइ कस्तो हुदो रै'छ भन्ने जिज्ञासामा उनले भनिन्, ‘म अरुबेला पनि महिनामा दुईतीन फेर आउँदै गर्छु। सधैं गाउँमा बसेको, हुर्केको, काम गरेको मान्छेलाई कुनै नौलो कुरा नै भएन।’

चौधरी ललितपुरको ग्वार्कोस्थित डेरामा बस्छिन्। सधैजसो संसदीय गतिविधि र अध्ययनमा व्यस्त हुने उनलाई लकडाउनले एकैकोठाको बसाइ निक्कै सकसपूर्ण भएको थियो। ‘कोठामा गुम्सिँदा सासै थुनिएला जस्तो गाह्रो भो, छोराछोरीसँग पनि छुट्टिएर बस्नुपर्ने, भोलि केही भो भने पानी पिउने मान्छे नि नहोला भनेर घर आएँ,’ उनले भनिन्। घर गएपछि मानसिक र शारीरिक रुपमा सहजता भएको उनले महसुस गरेकी छन्।


मजदुरहरुको उद्धार गर्नुपर्ने, राहत दिनुपर्ने फोनहरु आइरहन्छन्। फोनबाटै समन्वय गर्छिन्। स्वास्थ्य समस्याले भौतिक रुपमा जनताका माझ पुग्न भने सम्भव छैन। ‘जनताका बीच गएर समस्या बुझिदिँदा उनीहरु अझ खुसी हुन्छन्। कोरोना रोगबारे बताउँछु,' उनले भनिन्, 'म प्रेसर र दमको औषधि खान्छु, यसले गर्दा जनताकै बीचमा गएर काम गर्न गाह्रो छ, फोनमार्फत सहयोग र समन्वय गरिरहेको छु।’

गतवर्ष एसईई पास गरेकी उनी कानुन विषयमा कक्षा ११ की विद्यार्थीसमेत हुन्। वैशाखमा हुने भनिएको वार्षिक परीक्षा कोरोना महामारीकै कारण स्थगन भएपछि विद्यार्थीहरुलाई अन्योल भइरहेको छ। उनी भने फुर्सद निकालेर बेलाबेला पढ्न बस्छिन्। ‘कोरोनाको तनावले गर्दा पढेको पनि उतिखेरै बिर्सिन्छ,’ उनले भनिन्। दैनिकीलाई जतिसक्दो सरल र सहज तरिकाले बिताउने प्रयत्न गर्छिन्। कोरोना महामारीलाई उनले मानव सभ्यता र आत्मनिर्भताको सिकाइ ठानेकी छन्।

यसैगरी, प्रतिनिधिसभा सांसद भवानीप्रसाद खापुङ पनि लकडाउन अवधि तेह्रथुमस्थित घरमै बिताइरहेका छन्। उनले बारी जोत्दै गरेको फोटो फेसबुकमा भाइरल नै भयो। बिहीबार उनीसित फोन गर्दा आफू होम क्वारेन्टाइनमा बसेको सुनाए। ‘म त गाउँघरको मान्छे, खेतीकिसान गरिरहेको छु, यसो दिन काट्ने मेलो,’ उनले भने, ‘माननीय भएर पनि जोतेको भनेर अनौठो मानियो होला, म त किसानै मान्छे परे नौलो भएन, पहिलेदेखि गरिल्याको काम हो।’

उनी लकडाउन हुनुभन्दा चार दिनअघि मात्रै गृहजिल्लाका कार्यक्रम भ्याएर काठमाडौं आइपुगेका थिए। कोरोना महामारीले संसद् स्थगन हुने भएपछि लकडाउन घोषणासँगै फर्किइहाले।

लकडाउनले अलपत्रमा परेका मजदुर, विद्यार्थीहरु समस्या परेको भन्दै फोनमा गुनासो गर्छन्। जिल्लाभित्र फर्कने जिल्लावासी र गाउँमा मरिमराउ, निम्ता मान्न आएकाहरु थातथलो फर्कन नपाएर फोन आइरहन्छन्। कोही घर आउन नपाएर बिजोग भयो भन्दै फोन गर्छन्, कोही राहत भएन भनेर। खापुङ भने फोनबाटै समन्वय गरिरहेका छन्।

महामारीले गर्दा गाउँमा नयाँ मान्छे आए त्रसित हुने अवस्था छ। यस्तोबेला फर्कन चाहनेलाई कसरी फर्काउने तयारी भइरहेको उनले बताए। ‘यस्तोबेला घर बसेको भनेर मान्छेले अनेक भन्लान् तर वर्तमान परिस्थितिमा के गर्ने कसो गर्ने भन्नेबारे जिल्लाको ‘हाइकमान्ड कन्ट्याक’मा रहेर काम गरिरहेको छु,’ उनले भने, ‘पूरै बेखबर भएर गाउँको कुनामा हलो जोतेर बसेको बुझ्लान्, त्यस्तोचाहिँ होइन।’

प्रकाशित : वैशाख ११, २०७७ १५:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोना संक्रमणपछिको अमेरिका

अहिलेको अर्थतन्त्र खोल्ने आवाज र प्रदर्शनहरुले नेतृत्वको अकर्मण्यतालाई बढावा दिँदैछ । भन्दैछन– ‘कोभिड–१९ बनावटी संकट हो ।’ तर यो आरोप राजनीति निर्देशित फण्डा हो भनेर बुझन गाह्रो छैन ।
दिनेशजंग शाह

न्युयोर्क — चीनको वुहानमा डिसेम्बरको अन्तिम सातामा कोरोना भाइरसको पहिलो केस फेला पर्दा, अमेरिकामा शक्ति संघर्षले ‘क्लाइमेक्स’को रुप लिँदै थियो । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई महाअभियोग लगाइएको थियो । विपक्षीहरु उनलाई पदैबाट हुत्याउने कसरत गर्दै थिए ।

ट्रम्प र उनको पार्टी प्रतिरक्षामा थियो । चीनपछि जनवरीको दोस्रो सातामा जब भाइरसको संक्रमण थाइल्याण्डमा देखियो, तब दुई ठूला अर्थतन्त्र, अमेरिका र चीन, वासिङ्टन डीसीमा नयाँ व्यापार सम्झौता गर्दै थिए । चुनावी वर्षमा ट्रम्पका लागि त्यो व्यापार सम्झौताको अर्थ विशेष थियो । ठीक त्यसैबेला, अमेरिकी खुफिया एजेन्सीलगायत स्वास्थ्य विज्ञहरुले सम्भावित भाइरसको खतराबारे ट्रम्पलाई सूचना दिइसकेका थिए । उनको प्रशासनले सुनेन । अर्थात ट्रम्पले सुन्न चाहेनन् । किनकी सबैभन्दा महत्वपूर्ण, अर्थतन्त्र बलियो थियो । हेर्दाहेर्दै, अहिले महाशक्ति भनिएको विश्वकै ठूलो अर्थतन्त्र कोभिड–१९ को गम्भीर चपेटामा संर्घषरत छ । ठूलो मानवीय क्षति भइरहेको छ । जनस्वास्थ्यभन्दा अर्थतन्त्रलाई प्राथमिकता दिइएको भन्दै अमेरिकी नेतृत्वमाथिको आलोचना तीव्र छ । अमेरिकी सर्वाेच्चता, अमेरिकी राजनीतिको कार्यशैली र संकटमा नेतृत्वको हैसियतमाथि सर्वत्र प्रश्न उठिरहेको छ ।

अमेरिकामा अब के हुन्छ ? भाइरसको संक्रमणको आतंकले कस्तो रुपमा लेला, त्यो स्पष्ट छैन । तर कोभिड-१९ प्रभावित अमेरिकी राजनितीका आगामी दिन भने अवश्य चुनौतीपूर्ण हुनेछन । किनकी यो चुनावी वर्ष हो । लेखाजोखाको समय । राजनीतिमा एउटा अकाट्टय पक्ष के हो भने राष्ट्रिय संकटले राजनीतिक नेतृत्वको परीक्षा लिन्छ । नेतृत्वको कार्यशैलीले नतिजा तय गर्छ । संकट र नेतृत्व एक अर्कासँग परस्पर जोडिएर आउँछन । त्यसैले भनिन्छ, ‘संकट यस्तो नियति हो जहां नेतृत्व बन्धक हुनपुग्छ । निकासका लागि ‘झ्याल’ मात्र उपलब्ध हुन्छ ।’ अमेरिकी नेतृत्वको नियति अहिले ठयाक्कै यही छ । एकातिर मानवीय क्षतिको ठूलै चाङ छ । अर्काेतर्फ विश्वको ठूलो अर्थतन्त्रको दायरा नियन्त्रण बाहिर जानसक्ने खतरा छ ।

ट्रम्पको आरोप प्रत्यारोपको श्रृखलाले यसै स्थितिलाई प्रस्ट्याउँदै छ । अमेरिकी राजनीतिको विगतलाई हेर्दा, के देखिन्छ भने संकटमा राजनीतिक नेतृत्वलाई जनताको दह्रो साथ हुन्छ । तर अहिले अमेरिकी माहोल त्यस्तो छैन । ट्रम्पको समर्थन खस्किएको तथ्यांकहरुले देखाउँदैछन । संकटले जनताका लागि असुरक्षा, भय र अनिश्चितता उत्पन्न गराउंँछ । जस्तो कोभिड–१९ले अमेरिकामा यो स्थिति पैदा गरेको छ । निकै उन्नत भनिएको अमेरिकी स्वास्थ्य संरचना नै लडखडाएको जस्तो भान हुन्छ । उपचार उपकरणको अभावबारे बाहिरिएका समाचारहरुले, सोचेको जस्तो अमेरिकालाई संकेत गर्दैन । त्योभन्दा पनि सबैभन्दा विषम् विषय बनेको छ, अमेरिकी नेतृत्वको कार्यक्षमता र दूरदर्शितामाथिको प्रश्न । लासहरुको चाङ बढ्दै गर्दा समेत नेतृत्वको नीति, जनस्वास्थ्य कम, बढता अर्थतन्त्रमा केन्द्रित देखिन्छ ।

अहिलेको अर्थतन्त्र खोल्ने आवाज र प्रदर्शनहरुले नेतृत्वको अकर्मण्‍यतालाई बढावा दिँदैछ । भन्दैछन– ‘कोभिड–१९ बनावटी संकट हो ।’ यो आरोप राजनीति निर्देशित फण्डा हो भनेर बुझन गाह्रो छैन । ट्रम्पलाई मात्र होइन, उनका सर्मथकहरुलाई पनि थाहा छ, संकटको जटिलताले आगामी निर्वाचन प्रभावित बन्नेछ । विज्ञहरुका अनुसार भाइरसको स्वरुप र संक्रमणको स्थितिलाई ‘ट्रयाक’ गर्न गाह्रो छ । भाइरस कहिले नियन्त्रणमा आउँछ, यकिनका साथ भन्न सकिने अवस्थै छैन ।

अर्काे महत्वपूर्ण पक्ष के भने अमेरिकी अनुदार राजनीतिको एउटा चरित्र हो, विज्ञानलाई चुनौती दिने । सन् १९८० को दशकमा एड्सले अमेरिकालाई आक्रान्त पार्दा, रोनाल्ड रेगन र उनका सर्मथकहरु भन्थ्ये, ‘यो समलिंगी व्यवहारको प्रतिफल हो ।’ अहिले पनि कट्टरपन्थीको रटान छ, विश्वको पर्यावरणीय समस्या र पृथ्वी तात्दै गएको वैज्ञानिक तथ्य, वाहियात हो । ट्रम्प पनि अहिले यसै धारको प्रतिनिधित्व गर्छन् । जुन धारले भाइरसविरुद्व अमेरिकी प्रतिरक्षालाई कमजोर पारेको स्पष्ट छ ।

ट्रम्पको साढे तीन वर्षे कार्यकाल, आन्तरिक राजनीतिको उतार चढावमै बित्यो । यद्यपि ट्रम्प भिन्न थिए, सोच पृथक र कार्यशैली आफनै थियो । संकटमा पनि उनी बदलिएनन् । निक्सनदेखि अहिलेसम्मका हरेक अमेरिकी राष्ट्रपतिमाथि अनुसन्धनात्मक पुस्तक पस्केका पत्रकार बब उडवार्डले ट्रम्पमाथि लेखिएको पुस्तक ‘फिएर, ट्रम्प इन द ह्वाइट हाउस’ मा लेखेका छन्, ‘ट्रम्पले लेक्चर रुचाउँदैनन् । विज्ञलाई निकै कम सुन्छन् । नोट कहिलै लेख्दैनन् । विज्ञहरुको घण्टौं बिफ्रिङमा उनीलाई पाँच मिनेट पनि धैर्य गर्न गाह्रो हुन्छ ।’

कोरोना भाइरसको सम्भावित संक्रमण् बारे विज्ञहरुको चेतावनी ट्रम्पले सुन्न नै चाहेनन् । विषयलाई हल्का रुपमा मात्र लिएनन, बारम्बार फितलो टिप्पणी गरिरहे र गर्दैछन् । राज्य गर्भनरहरुदेखि विश्व स्वास्थ्य संगठनमाथि ट्रम्पको आरोप प्रत्यारोप, संकटको घडीमा जिम्मेवारीबाट राजनीतिक नेतृत्व पन्छिने चाल हो भन्ने बुझ्न गाह्रो छैन । कोभिड–१९ अघिको बलियो अर्थतन्त्र, न्यून बेरोजगारी दर, चीनसँगको व्यापार सम्झौताको सगर्वका साथ जस लिइरहेको अमेरिकी नेतृत्व, कोभिड–१९ को आतंकले निम्त्याएको संकटबाट तर्किनु, उसको आगामी चुनावी रणनीतिबाट निर्देशित छ । नेतृत्व अमेरिकी अर्थतन्त्रलाई तत्काल सुचारु गर्न तम्तयार छ । तर भविष्यको स्थिति आकलन गर्ने क्षमता कसैसँग छैन ।

संकटको घडीमा नेतृत्व कसरी उम्किन्छ वा फस्छ, अमेरिकी यी दृष्टान्तहरु हेरौं । सेप्टेम्बर ११ को घटनापछिको स्थितिमा राष्ट्रपति जर्ज डब्ल्यू बुसको लोकप्रियता आकासियो । दोस्रो कार्यकालमा उनले सहजै चुनाव मात्र जितेनन्, सन १९८८ पछि लोकप्रिय मतमा जित्ने पहिलो रिपब्लिकन उम्मेदबार बने । सन १९७९ को इरानस्थित अमेरिकी दूतावासको बन्धक घटनापछिको स्थितिमा चुक्दा राष्ट्रपति जिमी कार्टरले सन १९८० को निर्वाचनमा लज्जास्पद हार खेपे । यो परिदृश्यमा अमेरिकामा कोभिडले मच्चाएको विध्वंशले नोभेम्बरको निर्वाचनमा बलियो प्रभाव पार्ने सम्भावना छ ।

अमेरिकामा बिहीबार बिहानसम्म कोरोना भाइरसबाट मृत्यु हुनेको संख्या ४६ हजार ७ सय ८५ पुुगेको छ भने संक्रमितको संख्या ८ लाख ४२ हजार नाघेको छ । त्यस्तै ७६ हजारभन्दा बढी निको भएका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख ११, २०७७ १५:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×