लकडाउनलाई १० गीत, आभासका सिफारिस

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — गायक/संगीतकार आभास लकडाउन सुरुहुनु अघि नै ‘वर्क फर्म होम’मा थिए । छाउनीस्थित निवासबाटै उनी कार्यालय (नेपालय)को काम डिजिटल माध्यमबाट गरिरहेका थिए । लकडाउनका यी १२ दिनमा आभासले घरमै बसेर केही संगीत सिर्जना गरे, केही कविता लेखे त केही गीतमा धुन भरे । 

केही महिना अघि आभासको शब्द र संगीतमा नेपाली वर्णमालाहरुको गीत तयार भएको छ । बच्चाहरुलाई गीतका माध्यमबाट अक्षरमात्र हैन, प्रकृति, समाज, देश र विश्व–ब्रम्हाण्डको ज्ञान कसरी सिकाउने ? कसरी संगीतलाई सिर्जनात्मक सिकाइको माध्यम बनाउने ? यिनै प्रश्नले जन्माएको हो उनको वर्णमाला सिर्जना । मीना निरौला र बेनुका राईको स्वर रहेको गीत यतिबेला घरैमा बच्चाहरुलाई सुनाउँदै सिकाउन सकिन्छ, एनिमेटेड भिडियोसहित ।


बच्चाहरुलाई गीतका माध्यमबाट अक्षरमात्र हैन, प्रकृति, समाज, देश र विश्व–ब्रम्हाण्डको ज्ञान कसरी सिकाउने ? कसरी संगीतलाई सिर्जनात्मक सिकाईको माध्यम बनाउने ? यिनै प्रश्नले जन्माएको हो उनको वर्णमाला सिर्जना । मिना निरौला र वेनुका राईको स्वर रहेको गीत यतिबेला घरैमा बच्चाहरुलाई सुनाउँदै सिकाउन सकिन्छ, एनिमेटेड भिडियो सहित । तपाईं पनि नेपाली बाल रचना नामक युट्युब च्यानलमा यो वर्णमाला सुन्न सक्नुहुन्छ ।


‘बाँकी वर्णमालाका पनि थिमहरु रेकर्ड भइसकेका थिए, तिनैलाई थप माझ्ने काम गरिहेको छु,’ उनले भने, ‘लकडाउन सिर्जनशील बनिरहेको छ ।’ यस अवधिमा उनले केही कविता लेखका छन्, पढेका छन् । भारतीय कवि कुलदीप कुमारका कविताहरु पढिरेका उनले शनिबार विश्व प्रसिद्ध संगीतकार विथोविनको आत्मकथा हात पारेका छन् । ‘अब यो पढ्न थाल्छु,’ उनले भने ।

लक डाउनमा कस्ता संगीत सुन्ने ?


आभासको विचारमा यो समय मान्छेले आफूलाई बोध गर्ने समय हो । एउटा सानो चिजले पनि कसरी मानिसको सिंगो बुझाईलाई पुर्नपरिभाषित गर्ने अवस्थामा पुर्‍याइदिन्छ भन्ने परिस्थिति अहिले जन्मेको छ । यस्तो बेला निराशा र कुन्ठालाई जितेर अघि बढ्न उत्प्रेरित गर्ने संगीत सुन्नुपर्छ भन्ने उनलाई लाग्छ । ‘मृत्युसित डराएर नै हामी यतिबेला लकडाउनमा खुम्चिएका हौं नि,’ उनले भने, ‘त्यही भएर जीवनप्रति, जीवनको अर्थप्रति अगाध मोह जगाउने खालका गीतहरु सुन्नुपर्छ ।’


आभासलाई मनपर्ने यस्ता केही गीत छन्, तिनले जतिबेला सुने पनि संकट चिर्ने उर्जा दिन्छन् । पीडाको अँध्यारो सुरुङबाट उज्यालो मैदानतिर डोर्‍याउँछन् । निराशाको दुरुह खाल्डोबाट निकालेर आशाको फराकिलो सगरमा डुलाउँछन् । उनलाई मनपर्ने यी गीतहरु उनले लडडाउनको अवधिमा दोहोर्‍याएर सुने । ‘साँच्चिकै उर्जा मिल्यो’ उनले भने, ‘यी गीतहरु धेरैपटक सुनेको छु ।’


आभासको रोजाइका १० गीत :


१. यात्रा त्यही बाटो त्यही– अम्बर गुरुङ

२. कोशी छेऊ उभिएको सिमल– मञ्जुल, रामेश

३. आजै र राति के देखें सपना– नारायण गोपाल

४. फूललाई सोधें– अरुणा लामा

५. सम्हालेर राख– शान्ति ठटाल

६. एक फूल झरेर के भो– तारादेवी

७. जीवन हुरीको गीत हो– फत्तेमान

८. मन रे तु काहे न धीर धरे– मोहम्मद रफी

. व्हेर ह्यृाभ अल द फ्लावर्स गनपिट सिजर

१०. वी स्याल ओभरकम– पिट सिजर प्रकाशित : चैत्र २३, २०७६ ११:४६

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

ब्ल्याक फरेस्टबाट एनफिल्डसम्म

ब्‍ल्याक फरेस्टबाट एनफिल्डसम्मको योर्गन क्लोपको यात्रामा त्यस्ता खास मोड छन्, जसले उनको पूरा व्यक्तित्वमा असर पारेको छ ।
बीबीसी

लिभरपुरल — जेनेस हासलाई अहिले पनि राम्रोसँग सम्झना छ । जति बेला उनलाई लागेको थियो, आफ्ना साथी योर्गन क्लोपमा फुटबलको व्यवस्थापक हुने गुण छ । उनीहरू भर्खर ११ वर्ष टेकेका थिए । सीभी ग्लाटेनको युवा टिमका लागि खेलिरहेका थिए अनि त्यति बेला उनीहरू खुबै चाख मानेर रेडियोमा स्टुटगार्टले बुन्डेसलिगामा खेल्दाको कमेन्ट्री सुन्थे । त्यसमध्ये एक खेलका क्रममा किशोर क्लोपले स्टुटगार्टको रणनीति विश्लेषण गर्न सुरु गरे ।

उनले केही सब्स्टिच्युटबारे सल्लाह दिएका दिए, जसले टिमको प्रदर्शन राम्रो हुन सक्थ्यो । त्यसको केही क्षणपछि खबर आयो, क्लोपले जे भनेको थिए, त्यसैअनुसार खेलाडी परिवर्तन पनि भयो । हास सम्झन्छन्, ‘म त छक्कै परें । उनमा फुटबलबारे गज्जबको ज्ञान थियो । मलाई त अझ के पनि लागेको थियो भने त्यही बेला उनी प्रशिक्षक बन्न सक्षम थिए ।’ ब्ल्याक फरेस्ट स्कुलमा छँदा नै उनमा प्रशिक्षक हुने गुण देखा परिसकेको थियो ।
आखिरमा उनी आधुनिक फुटबलका एक सफल प्रशिक्षक भइहाले । मेन्ज क्लबमा छँदा उनी खेलाडीबाट प्रमुख प्रशिक्षकसम्म भए । उनकै नेतृत्वमा त हो, क्लबले पहिलोपल्ट बुन्डेसलिगाको यात्रा तय गरेको । बोरुसिया डर्टमन्डमा रहेका बेला उनले जर्मन फुटबलमा बायर्न म्युनिखको वर्चस्व समाप्त पारेका थिए । अहिले उनी लिभरपुलमा छन् र क्लबलाई छैटौं युरोपेली च्याम्पियन्स लिगको उपाधि दिलाइसकेका छन् । केही असोचनीय भएन भने लिभरपुलले अब १९ औं पटक लिग उपाधि पनि जित्दै छ ।

क्लोप खेलाडी, समर्थक, क्लब पदाधिकारीदेखि पत्रकारका लागि पनि सजिलो व्यक्तित्व हुन् । अधिकांस समय मुस्कुराइरहेका हुन्छन् । दाह्रीमा उनको व्यक्तित्व अझ खुल्छ । लिभरपुलको खेलमा त्यसका समर्थकको ठूलो भावना लगानी भएको हुन्छ । सपना पनि उत्तिकै हुने गर्छ । ती सबैको राम्रो प्रतिफल दिन सक्षम कोही छन् भने ती क्लोप नै हुन् । क्लोपको ब्ल्याक फरेस्टबाट एनफिल्डसम्मको यात्रा त्यस्ता खास मोड छन्, जसले उनको पूरा व्यक्तित्वमा खासै असर पारेको छ ।

सबैभन्दा पहिले कथा ग्लाटेनबाटै सुरु हुन्छ । त्यहाँको क्लोपको ब्ल्याक फरेस्ट स्पा भिलेजमा उनले आफ्नो फुटबल खेलजीवनको सुरुआती दिन बिताएका थिए । त्यहीं उनले हासलाई भेटे । उनीहरू अरू केही साथीसँग मिलेर खेल हेर्न जान्थे । स्कुलबाट केही टाढा उनको सेतो रंगको घर पनि थियो । त्यहाँ उनका आमा अझै बस्छिन् । त्यसको छेउमा क्लोप र हासको सुरुआती स्कुल पनि थियो । उनको त्यो गाउँ आफ्नो परम्परा र खानका लागि मात्र प्रसिद्ध छैन ।

यो दक्षिण–पश्चिम जर्मनीको गाउँमा क्लोपले त्यो स्वतन्त्रता र तनावरहित क्षण बिताए, जुन मेन्ज, डर्टमन्ड र लिभरपुल कहीं पनि सम्भव छैन । हास भन्छन्, ‘यहाँका बासिन्दा बढी चुपचाप हुन्थे, गम्भीर खालका थिए । यहाँका मानिससँग एकपल्ट दोस्ती गर्नुपर्छ, त्यो पूरा जीवन कायम रहन्छ अनि सबै खुलेर कुराकानी गर्न थाल्छन् ।’ क्लोपका दुई दिदी थिए । दुवैलाई उनी आमाजस्तै मान्छन् । तर क्लोपलाई फुटबलमा केन्द्रित हुन प्रेरित गर्ने थिए, उनका बुवा नोरबर्ट ।

उनी भ्रमणकारी सेल्सम्यान थिए । पूर्व गैरव्यावसायिक गोलरक्षक पनि । क्लोपका पहिलो प्रशिक्षक उलरिच राथ भन्छन्, ‘क्लोपको जीवनमा उनको बुवाको ठूलो प्रभाव रह्यो ।’ राथले नै ग्लाटेनको यू–११ टिम बनाएका थिए, सन् १९७२ मा । त्यसमा उनले आफ्ना दुई छोरालाई पनि राखे । उनीहरू थिए, इन्गो र हार्टी । त्यसमा क्लोप र हास पनि थिए । राथ मान्छन्, ‘नोरबर्टको जन्म ग्लाटेनमा भएको थिएन, उनी मेन्ज नजिकका थिए । तर ग्लाटेन आएयता क्लबमा उनी खुबै सक्रिय रहे ।’

आफ्‍ना पिता नोर्बटका साथ किशोरावस्थामा क्‍लोप

ती नोरबर्ट सुरुमा फुटबलमा सक्रिय थिए, पछि टेनिसमा पनि जमे । तर उनको पहिलो माया फुटबलप्रति नै थियो । त्यसको प्रभाव क्लोपमा पर्ने भयो नै । उनकी आमा भने ग्लाटेनकै थिइन् । उनको परिवारलाई त्यहाँ सबैले चिन्थ्यो । राथ थप्छन्, ‘फुटबलमा क्लोपलाई छिराउने उनको बुवा थिए । तर क्लोपलाई परिवारबाट फुटबलमा लाग्न जुन प्रकारको समर्थन र सहयोग चाहिन्थ्यो, त्यो भने आमाबाट प्राप्त भएको थियो ।’ क्लोप मिडफिल्डर थिए र युथ सीभी ग्लाटेनका कप्तान पनि ।

अलि उमेर बढेपछि उनी केही ठूलो आर्गेनजिगेन क्लबसँग आबद्ध भए । राथ अहिले ७९ वर्षका भए । उनी सम्झन्छन्, ‘केही चित्त बुझेन भने क्लोप आफ्नो मनको कुरा भनिहाल्थे । उनको र मेरो सम्बन्ध सधैं राम्रो रह्यो । उनी निकै महत्त्वाकांक्षी पनि थिए । उनी विपक्षी टिमलाई हराउन सधैं केही न केही सोचिरहेका हुन्थे ।’ सन् १९८१ मा उनले फेरि छेउकै गाउँको नयाँ क्लब रोजे, जसको जर्सीमा पहेंलो र कालो धर्का थियो, जुन डर्टमन्डसँग मिल्छ ।
सन् २०११ मा यही डर्टमन्डलाई उनले पहिलो बुन्डेसलिगा उपाधि दिलाए । जर्मन फुटबलमा ठूलै सफलता चाखे पनि उनले आफ्नो गाउँ र त्यहाँको फुटबललाई बिर्सेनन् । साथीको ७५ वर्षको जन्मदिनमा क्लोपले फोन गरेर शुभकामना व्यक्त गरे । ग्लाटेन छाडेयता उनले केही गैरव्यावसायिक क्लबबाट खेले । फ्रान्कफर्टमा रहेका बेला त्यहाँको विश्वविद्यालयमा उनले खेलकुदबारे अध्ययन पनि गरे । सन् १९९० मा उनी २३ वर्षको उमेरमा मेन्ज गए ।

बाल्यकालको फुटबल टिम ब्ल्याक फरेस्टमा क्लोप । उनी सन् १९६७ मा ग्‍लाटेनस्थित ब्ल्‍याक फरेस्ट भिलेजमा जन्‍मेका हुन् ।

त्यहाँ क्लबका कप्तान थिए, मिखेल सुमेकर । उनी भन्छन्, ‘क्लोप सधैं जिन्स र टी–सर्टमा हुन्थे ।’ क्लोप आएयता मेन्जले नाटकीय प्रगति गर्न सक्यो । मैदानमा क्लोप खासै जम्न सकेनन् । उनी यो तथ्य मान्न सधैं तयार हुन्छन् कि उनको खुट्टा दोस्रो डिभिजन खेल्न मात्र लायक थियो, तर उनको फुटबल दिमाग भने ए डिभिजनको थियो । सुमेकर पनि मान्छन्, क्लोप औसत खेलाडीमात्र रहे । मेन्जमा उनी सुरुमा फरवार्ड थिए । पछि डिफेन्डर भए ।
यो भूमिकामा उनी केही हदसम्म सफल रहे । मेन्जमा उनले एक दशक बिताए । क्लबका लागि ३ सय २५ खेल खेले । यसैबीच अचानक उनले क्लबको प्रशिक्षक हुने अवसर पाए । सुरु भयो, उनको वास्तविक फुटबल यात्रा । सन् २००१ को फेब्रुअरीमा मेन्ज रेलिगेसनको डरबाट गुज्रिइरहेको थियो । क्लब अध्यक्ष हेराल्ड स्टुरेजले उनलाई प्रशिक्षक बनाउने जोखिमपूर्ण निर्णय लिए । लगत्तै क्लोपको आगमनले रंग देखाउन सुरु गरेको थियो ।

सन् २००४ मा मेन्‍जले सफलता पाउँदा क्लोप

पहिलो खेलमै मेन्जले डसबर्गलाई हरायो । त्यसपछिका ७ खेलमध्ये ६ मा मेन्ज विजयी रह्यो र रेलिगेसनको सम्भावना रहेन । त्यसपछि अझ राम्रा दिन सुरु भए । तर दुई सिजन बढुवाको नजिक पुगेर पनि सफल रहेन । अन्तत: लगत्तैको सिजनमा मेन्ज बुन्डेसलिगा पुग्न सफल रह्यो । त्यस दिन मेन्जका सबै फुटबलप्रेमी खुसीले रोएका थिए । मेन्जले तीन सिजन बुन्डेसलिगामा बितायो । सबैले देखे, क्लोप कस्ता छन् भनेर ।

सन् २००६ को विश्वकपमा उनी टेलिभिजनमा पनि देखा परे, खेल पण्डितका रूपमा । सन् २००८ आइपुग्दा उनी डर्टमन्ड पुगिसकेका थिए । क्लबको घरेलु मैदानमा खेल हुँदा ८० हजार दर्शक हुने गथ्र्यो । उनको नेतृत्वमा डर्टमन्डले ‘हेभिमेटल’ फुटबल खेल्यो । सन् २०१२ मा डर्टमन्डले लिग र कप दुवै जित्यो । अहिले उनी लिभरपुलमा छन् । विश्वकै सर्वाधिक लोकप्रिय क्लबमध्ये एक रहेको लिभरपुललाई उनले फेरि सफलताको उचाइमा पुर्‍याउन सक्छन् ।
–यो सामग्री बीबीसीका लागि साम टेरिङघमले तयार पारेका हुन् ।

प्रकाशित : चैत्र २३, २०७६ ११:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×