‘लेखक र किताब दुवै क्‍वारेन्टाइनमा’

‘सिर्जनाका सबै कामकुरा कोरोनाले खायो । पूरै क्वारेन्टाइन छ जिन्दगी । लकडाउन छ समय ।’
देवेन्द्र भट्टराई

काठमाडौँ — आख्यानकार ध्रुवचन्द्र गौतमले २०२४ सालमा छापिएको आफ्नो पहिलो उपन्यास ‘अन्त्यपछि’ को अन्तिम हरफमा लेखेका थिए— ‘वार’ त चलिरहेकै छ तर शत्रु भने ‘इन्भिजिबल’ छ ।

त्यो उपन्यास छापिएको आधा शताब्दीपछि उस्तै रफ्तारमा सिर्जना गरिरहेका गौतम शुक्रबार चुनदेवीस्थित निवासमा अलग मुडमा भेटिए, पूरापूर क्वारेन्टाइन मुड । इन्भिजिबल शत्रु कोभिड–१९ सँग जुध्ने सबैभन्दा बलियो उपाय भनेकै सरसफाइ र ऐकान्तिकता भनेपछि उनले राज्यको यो आदेशलाई सतत पालना गरेका छन् ।


हुन त आफ्नो बूढ्यौली उमेर र चिनी रोग, ग्यास्ट्रिक लगायतका व्यथाले पनि गौतम सधैंजसो ‘आइसोलेसन’ मै बस्दै आएका लेखक हुन् । उस्तै रोगबाट ग्रसित आफ्ना सहधर्मी/समकक्षी कवि–लेखक–गायकहरू रोचक घिमिरे, नगेन्द्रराज शर्मा, विनोदमणि दिक्षित, द्वारिका श्रेष्ठ, ध्रुव सापकोटा, बेन्जु शर्मा, बच्चुकैलाश, रत्नशमशेर थापा लगायतलाई पनि आफ्नो उमेर र अवस्थाका आधारमा भाइरस संक्रमणबाट बचेर बस्न गौतमले सन्देश दिन चाहेका छन् ।


‘त्यसमाथि सरकारले पनि सक्दो ऐकान्तिक बनेर बस्नू भनेको छ । मलाई पनि लाग्छ, यो घडी आइसोलेसनमा बस्नैपर्छ । एकदमै कडाइयुक्त क्वारेन्टाइनमै छु म,’ गौतमले भने, ‘सरकारले आतंकित नहुनुस्, सुरक्षा–सर्तकता अपनाउनुस् भनेको छ तर यो सर्तकताको चर्को कुरैले बढी आतंकित भइएको छ ।’


संयोग के भने सुरक्षा–सतर्कताको यो सन्नाटामाझ गौतमका दुई उपन्यास ‘चकमन्नमा एकान्त’ र ‘जेलिएको’ यो साता प्रकाशित भएका छन् । प्रकाशक रत्न पुस्तकका प्रबन्धक गोविन्द श्रेष्ठले घरमै किताब पठाइदिएका रहेछन् ।

‘यहाँ लेखक मात्रै होइन, मेरा उपन्यासहरू पनि क्वारेन्टाइनमै छन् । न विमोचन, न बहस । पहिलोपटक अनौठो अनुभव भैरहेको छ,’ संख्यामा आफ्ना २७ औं र २८ औं उपन्यास पल्टाउँदै गौतमले भने ।


यतिखेर कोभिड–१९ का कारण देश–दुनियाँ ऐकान्तिक बन्दै गएको ‘क्वारेन्टाइन’ सूत्रका कारण ध्रुवचन्द्र केही दिक्क पनि देखिन्थे । ‘हरदम कोरोना, भाइरस, मृत्यु, क्वारेन्टाइन मात्रै सुनिन्छ । न लेख्न सकिएको छ, न पढिएकै छ । सतर्कताको कुरा स्वयं आतंकमयी बनेको छ । टीभी बढी हेर्‍यो, समाचार हेर्‍यो । सिर्जनाका सबै कामकुरा कोरोनाले खायो । पूरै क्वारेन्टाइन छ जिन्दगी,’ ७६ वर्ष नाघेका गौतमले सुनाए, ‘लकडाउन छ सिंगो समय ।’


उपन्यास ‘जेलिएको’ का मूल लेखक ध्रुवचन्द्र र घोस्ट सहलेखक राम उपाध्याय आवरणमा ।


२०६२ सालमा निस्किएको ‘जेलिएको’ उपन्यासको दोस्रो संस्करण अहिले आएको हो । त्यस बेला नेपाल मुद्रण संघले गराएको पाण्डुलिपि प्रतियोगितामा उत्कृष्ट भएर छापिएको ‘जेलिएको’ बिक्री–वितरणमा कतै आएन । केही प्रति लेखकलाई दिइएको थियो, त्यसबाहेक अरू ‘रेकर्ड’ मा रहेन । त्यही भएर दुवै उपन्यास लेखक र पाठकका लागि नवीनतम झैं छन् ।


अक्सर प्रयोग र आविष्कारिक लेखन रुचाउने गौतमको ‘जेलिएको’ उपन्यासमा पनि एक ‘घोस्ट’ सहलेखक छन्– राम उपाध्याय । ‘यसलाई नवीनतम खोजी भन्नुहोस्, इन्नोभेसन अथवा इन्नोभेटिभ जे भने पनि हुन्छ । यो उपन्यासमा लेखक र पात्र सँगै बसेका छन्, कथा भनिरहँदा कथाको पात्र लेखकसँगै बसेको हुन्छ,’ उनले सुनाए, ‘यसकारण त्यो पात्र राम उपाध्याय सहलेखक बनेर आयो । यो कुनै प्रायोजित ढंगबाट आएको होइन कि स्वस्फुर्त आएको हो ।’


‘अलिखित’ उपन्यासका लागि मदन पुरस्कार विजेता गौतमको लेखाइलाई धेरैजसोले ‘प्रयोगवादी’ भन्छन् । उनी भने त्यसलाई ‘प्रयोग’ मात्रै मान्दैनन्, बरु उत्तरआधुनिक चेतसहितको आविष्कारिक–प्रयोग भन्न रुचाउँछन् । पछिल्लोपटक आएको ‘चकमन्नमा एकान्त’ पनि त्यस्तै ‘श्याम–व्यंग्य’ (ब्ल्याक–ह्युमर)’ र ‘अधि–उपन्यास’ (मेटाफिक्सन) ले भरिएको छ ।


‘मेरो दिमागमा अक्सर कुनै न कुनै प्लट रहिरहन्छ । उमेरसँगै प्लट सुक्दै जानु स्वाभाविक हो । कथा/नाटकका प्लट सुकेका छन् । उपन्यासका खाकाहरू त दिमागमा आइरहेकै छन्,’ उनले भने, ‘जेजसरी भए पनि पूर्णकालिक लेखकका रूपमा यही दुनियाँमा समर्पित छु ।’


आधा शताब्दी लामो लेखन र उचाइको नामकाम भए पनि आर्थिक कमाइका आधारमा लेखन क्षेत्र र लेखकीय जीवन सधैंजसो लकडाउनमै रहीआएको उनको अनुभव छ । ‘जीवन निर्वाहका हिसाबमा भने लेखन पूर्णकालिक होइन । प्राध्यापन सेवाको मेरो पेन्सन नआउने हो भने म गरीखाने आधारमा सडकमै हुन्थेँ कि ?’ उनले थपे ।


लेखनकै आधारमा गतिलो नाम बनाइसक्दा पनि अझैसम्म सही र विश्वासिलो प्रकाशक भेट्न मुस्किल परेको अनुभव गौतमसँग छ । ‘कसैले एउटा सम्झौता गराउँछन्, अर्कै काम गर्छन् । कोही किताब छाप्छन् तर सम्पर्कमै आउँदैनन्,’ उनले भने, ‘मजतिको पुरानो र थोरबहुत नामकाम भएकै लेखकको हालत यो छ भने अरूको के होला भन्ठान्छु ।’


२०३० सालमा ‘त्यो एउटा कुरा’ (नाटक कृति) र २०३२ सालमा ‘आकाश विभाजित छ’ संयुक्त उपन्यास प्रकाशन गरेको रत्न पुस्तकले देखाएको सद्भाव र विश्वासका कारण आफ्ना अरू केही कृति पनि यहीँबाट आउन लागेको उनले जानकारी दिए ।


वर्षमा एउटा कृति प्रकाशन गर्ने ‘सिर्जनशील स्रष्टा’ का रूपमा पनि गौतमलाई चिन्निछ । ‘तर मेरो लेखनको एउटा ढब हुन्छ । म नआई लेख्दिनँ, प्लट जम्मा गरेर जबर्जस्ती पनि लेख्दिनँ,’ उनले भने, ‘लेखक खगेन्द्र संग्रौलाले भनेझैं म कनेर लेख्दिनँ र लेखेर कन्दिनँ पनि ।’


गौतमलाई आफ्ना दुई दर्जनभन्दा बढी उपन्यासमध्ये विषय र शैलीका आधारमा पछिल्लो ‘चकमन्नमा एकान्त’ निकै अब्बल लागेको छ । ‘यो चकमन्नमा एकान्तमा अहिलेको लेखन, समाज, राजनीतिको विडम्बना छ । धेरैले भन्ने ब्ल्याक ह्युमर पनि यसमा पर्याप्त छ,’ उनले भने । यसमा चुनदेवीको आफ्नै घर पर्तिरको सडकमा हरेक मध्यरातमा बहकिँदै जाने एउटा मोटरबाइकबाट आख्यान प्लट अघि बढ्छ । एउटै समय, एउटै रीतमा कुद्ने बाइकका आधारमा यो कथा अघि बढेको छ । प्रकाशित : चैत्र १६, २०७६ १४:३०

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

निजी क्षेत्रको चार्टरमा मेडिकल किट ल्याइँदै

‘राज्यलाई परेको विपद्‍मा सहयोग गर्न तत्पर छौं’
देवेन्द्र भट्टराई

काठमाडौँ — फैंलदो कोरोना संक्रमणमाझ तत्काल आवश्यक देखिएको मेडिकल उपकरण तथा स्वास्थ्य सुरक्षा सामग्री लिन निजी क्षेत्रका व्यवसायीको तत्परतामा आगामी बिहीबार(अप्रिल २) नेपाल वायुसेवाको वाइडबडी विमान चीनको ग्वान्जाओ जाने भएको छ । 



अन्तर्राष्ट्रिय कार्गो व्यवसायमा चिनिएको फ्ल्यास फ्रेइट लजिस्टिक प्राइभेट लिमिटेडको संयोजनमा काठमाडौंका अस्पताल ट्रेडिङ सेन्टर, मेडिकल पसलसहित २० भन्दा बढी समूहले मेडिकल सामग्री मगाएका छन् ।

नेपाल वायुसेवाको चार्टड उडानमा मेडिकल किट्स, पन्जा, टेस्टिङ् किट्स, आईआर थर्मोमिटर, मास्क, पीपीईसहित ३० टनभन्दा बढी सामान हुनेछ । ‘तत्काल आवश्यक देखिएको स्वास्थ्य सुरक्षा एवं मेडिकल उपकरण यो कार्गोमा आउने भएको छ,’फ्ल्यास फ्रेइट लजिस्टिक प्रालिकी महाप्रबन्धक अरुणा सिग्देलले कान्तिपुरसाग भनिन्—‘हामीले कुनै नाफाघाटाभन्दा पनि हाम्रो संस्थाको सामाजिक उत्तरदायित्व अर्न्तगत यो काम गर्न लागेका हौं, राज्यलाई आइपरेको कठीनाइको घडीमा सकेको सहयोग गर्न चाहेका हौं ।’

कोरोना संक्रमणको बाध्यकारी अवस्थाका माझ एक सातायता काठमाडौंमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान आवागमन प्रतिबन्ध भएका अवस्थामा विशेष अवस्थामा उडान भर्न नागरिक उड्डयन प्राधिकरणबाट अनुमति लिनुपर्ने भएकाले आफू त्यही प्रकृयाको अन्तिम चरणमा रहेको सिग्देलले बताइन् ।

प्राधिकरण स्रोतका अनुसार तत्काल मेडिकल सामग्री, स्वास्थ्य सुरक्षाका उपकरण ल्याउने हकमा सेवाप्रदायक बनेर आउने निजी क्षेत्रलाई पनि विमान चार्टड सेवामा सक्दो सहजीकरण गर्न पर्यटन र परराष्ट्र मन्त्रालय समेतको निर्देशन आएको छ । अहिले चीनबाट ल्याउन लागेको मेडिकल सामग्रीमा प्रति केजी ८ डलर कार्गो शुल्क लाग्ने जनाइएको छ । यस्तो सामग्रीका हकमा सम्भवतः भन्सार विभागले पनि तत्कालको हकमा भन्सार शुल्क छुट दिन सक्नेछ ।

एक जर्मन बहुराष्ट्रिय कम्पनी डीबी सेङ्कर नेटवर्कको कार्यकारी साझेदारसमेत रहेको फ्ल्यास फ्रेइट लजिस्टिकमा १५ वर्षयता काम गर्दै आएकी महाप्रबन्धक सिग्देलका अनुसार आफ्नो संस्थाको ‘थिङ्क ग्लोबल, एक्ट लोकल’ लक्ष्यमा निर्देशित रहेर अहिले राज्यले बेहोरेको आवश्यकतामा काम गर्न चाहेको बताइन् । ‘मेडिकल उपकरण र पीपीइसहितको स्वास्थ्य सुरक्षा सामग्रीको आवश्यकतामा देशैभरबाट अनुरोध आइरहेको छ,’उनले भनिन्—‘अनुरोधसागै आवश्यकताको सूची बढेर गयो भने अर्को चरणमा पनि बिमान चार्टड लिएर चीन जान सक्नेछौं ।’

नेपाल वायुसेवा निगमको बजार प्रबन्ध शाखाका अनुसार यसरी चार्टड सेवा उपलब्ध गराउादा प्रति घण्टा १७ हजार डलर शुल्क बुझाउनुपर्ने हुन्छ । यो हिसाबमा दोहोरो उडानमा चार्टड सेवा लिन चाहनेले काठमाडौं–ग्वान्जाओ उडानमा झण्डै २ करोड रुपैंया तिर्नुपर्ने हुन्छ ।

तर, चीनबाट आउने मेडिकल सामग्री, परीक्षण उपकरण आदि गुणस्तरीय नभएको भन्दै स्पेन, चेक गणतन्त्र जस्ता मुलुकमा चिनियाँ सामग्री बहिष्कार गरिएको हालैको घटनाक्रमबारे काठमाडौंमा परराष्ट्र र स्वास्थ्य मन्त्रालय ‘बेखबर’ झै देखिएका छन् । चीनबाट आउने यस्ता सामग्रीको गुणस्तर परीक्षण हुनुपर्ने भन्दै आवाज उठिरहेका बेला चीन सरकारले सहयोगमा दिएका कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) परीक्षण किटको पहिलो लट आइतबार सााझसम्म काठमाडौं आइपुग्ने जानकारी सार्वजनिक भएको छ । आइतबार आउने किटले २ हजार सम्भावित कोरोना संक्रमितको परीक्षण गर्न पुग्नेछ ।

‘हामीले लजिष्टिक, कार्गो संयोजन गर्ने मात्रै हो,’ नेपाल–चाइना च्याम्बर अफ कमर्स एण्ड इन्डष्ट्रीको सदस्य समेत रहेको फ्ल्यास फ्रेइट लजिष्टिककी महाप्रबन्धक सिग्देलले भनिन्,‘स्वास्थ्य सेवाको संवेदनशील विषयमा आवश्यक सामग्री खरिद गर्ने ग्राहकले यसको गुणस्तर र उपयोगिता आफैं पहिल्याउनुपर्ने हुन्छ, हामीले गुणस्तर मापन गर्न मिल्दैन ।’

प्रकाशित : चैत्र १५, २०७६ १३:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×