आगाेले भन्दा बेसी अस्पताल खर्चले पाेल्छ

बुनु थारु

काठमाडौँ — कान्ति बाल अस्पतालको बर्न वार्डको बेड नं २७३ मा बसिरहेकी छिन् जाजरकोटकी ७ वर्षीया धर्मशीला दमाई । टाउको र अनुहार वरपर सेतो ब्यान्डेज छ । दायाँ आँखा राम्ररी बन्द गर्न मिल्दैन । दुवै आँखा चिम्लिन पनि गाह्रो हुन्छ । त्यसैले आँसु झरिरहन्छ । ब्यान्डेज लगाइएको अनुहारको दायाँ भाग थोरै देखिन्छ । पोलेको हो भनेर ठम्याउन त्यति गाह्रो पर्दैन । छातीको भागमा पनि पोलिएको देखिन्छ ।

ZenTravel

धर्मशीला बेडमा पल्टेर मोबाइलमा गीत हेरिरहेकी छिन्। अर्को हातको काँपमा बेरिएको १० रुपैयाँको नोट छ। हामीलाई देख्नेबित्तिकै मुसुक्क हाँसिन् उनी। दाँत किराले खाएजस्ता देखिन्छन्। हातमा रहेको १० रुपैयाँ खेलाउँदै उनी मुस्कुराइन्, ‘यो रुपैयाँले निकाे भयापछि चाउचाउ किनेर खान्या हुँ।


Meroghar

उनलाई बोल्न पनि अप्ठ्यारो हुन्छ। उनको बोली त बुझिन्छ, तर प्रस्ट सुनिँदैन।

छेउमा थिए बुवा वीरु दमाई। छोरी मोबाइलमा गीत हेरिरहँदा उनी भने छोरीलाई हेरेर टोलाइरहेका थिए।

कहिले बिराम नहुने छोरीलाई आज यस्तो भयो,’ वीरुले भने।

मंसिर २४ गते धर्मशीला आफ्नो ८ महिने भाइसँग चुलाेमा विहान ७ बजेतिर आगो तापिरहेकी थिइन्। काखमा रहेको भाइ चट्पटाउन थाल्यो। आगोबाट बचाउन भाइलाई तान्न खोज्दा धर्मशीला आगोमा पुगिन्। भाइलाई त बचाइन् तर उनको दायाँ भागको अनुहार तथा छाती नराम्री पोलियो। आँखामा असर पर्‍यो। आफ्नो दायाँ कान पनि गुमाइन।

अस्पताल पनि टाढा छ, घरमै राखियो। १ हप्ता त धामीद्वारा झारफुक गरायौं,’ वीरु दुःखी हुँदै बोले।

धर्मशीला झन् झन् सिकिस्त हुँदै गइरहेकी थिइन्।

१ हप्तापछि मात्र उनलाई रुकुमको चौरहजारी अस्पताल लगियो। त्यहाँ पनि उपचार हुन नसकेपछि कोहलपुर दशबिघा शिक्षण अस्पताल लगियो। त्यसपछि नेपालगञ्जको भेरी अस्पताल। भेरीले धर्मशीलालाई कान्ति बाल अस्पताल रेफर गर्‍यो। अनि पुस ४ गते उनी यहाँ आइपुगिन्।

'भविष्य नै बिग्रियो यसको, छोरीलाई त साह्रै गाह्रो हुन्छ,' वीरुले दुःखेसो पोखे, ‘जाजरकोटबाट यहाँ आउन २५ सय गाडी भाडा लाग्छ, अहिलेसम्म १ लाख जति खर्च भइसक्यो।

वीरु लुगा सिलाउने काम गर्छन्। आर्थिक अवस्था त्यति राम्रो छैन। ६ जना बच्चामध्ये धर्मशीला ठाइली हुन्। अर्काको जग्गामा कटेरो हालेर बसेका उनी छोरीको उपचार कसरी गर्ने भनेर निकै चिन्तित छन्।

...

कान्तिमै उपचार गराइरहेकी विराटनगरकी ४ वर्षीया रीमा माझीको अवस्था पनि उस्तै छ। कात्तिक २० गते रीमा साथीहरुसित खेल्दै थिइन्। आँगनमा रक्सी पारेको तातो घोल थियो। खेल्दाखेल्दै भकभक उम्लिएको तातो घोलको भाँडामा ठोक्किएर उनी त्यसमै पर्न पुगिन्। छेउमा केटाकेटीहरु मात्र थिए। चिच्याउँदामात्र हजुरआमाले थाहा पाइन्।

उनको छातीदेखि तलको भागमा करिब ३५ प्रतिशत जलेको छ। पोलिएर उनको पेटमा नराम्ररी असर पर्‍यो। कति दिन त उनले रगत नै उल्टी र दिसा गरिन्।

हामी पुग्दा छोरीको शरीरमा नरिवल तेल लाउँदै थिइन् आमा हिना माझी। तेल लगाइदिँदा बेलाबेलामा 'पोल्यो पोल्यो' भनेर रुन्थिन् रीमा। छोरी रोएको सुनेर आमाका आँखाबाट पनि आँसु झरिरहेका थिए।

रीमाको अहिलेसम्म ५ पटक सर्जरी भइसकेको छ। घरकाले हिनालाई नै यसको कारक हौ भनेर दोष दिइरहेका छन्। हिनाले रुवाइमिश्रित स्वरमा भनिन् यसको बुबा मलेसिया छन्, घरमा केही सहयोग हुन्छ भनेर रक्सी बनाएर बेच्थेँ। यस्तो भयो।

तराईतिर झन् कति गाह्रो हुन्छ छोरीको लागि। दहेज दिनुपर्छ, अब उसलाई कसले बिहे गर्छ ?’ यत्ति भन्दा उनी भक्कानिन पुगिन्।

कीर्तिपूर अस्पतालमा भेटिएका बाजुराका ज्ञानप्रसाद खत्री पनि छोराको पोलेको उपचार गर्न आएका थिए। ४ वर्षीय ज्ञादेज खत्री एक दिन बिहान अगेनाँनिर बसेर आगो ताप्दै थिए। कुकरमा दाल पाकिरहेको थियो। दाल सिठी लाग्दा छिटा उछिट्टएर छेउमा बसिरहेका ज्ञादेजमा पर्‍यो। उनको छाती तल र पिसाब फेर्ने ठाउँमा दालको छिटाले पोलेको छ।

ज्ञानप्रसाद भन्छन्, ‘पुस २३ गते पोलेको, गाउँको स्वास्थ्य चौकीमा उपचार गरेपछि यता ल्याएको हो।'

३ दिन सम्म हिउँले बाटो तथा नेटवर्क अवरुद्ध भएकाले समयमा राम्रो अस्पताल ल्याउन नसकिएको ज्ञानले बताए।

साह्रै सावधानी अपनाउनुपर्ने रहेछ,' अहिले त केटाकेटीलाई आगोबाट बचाउनुपर्छ भनेर आफ्नो साथीभाइलाई पनि भन्ने गरेको उनी बताउँछन्।

...

धर्मशीला, रीना, ज्ञादेज जस्तै थुप्रै बालबालिकाहरु जाडोयाममा सामान्य असावधानीले आगोले पोलेर गम्भीर घाइते बनेर अस्पतालको शैय्यामा दैनिकी बिताइरहेका छन्। विशेषगरी जाडोको समयमा महिला, बालबालिका तथा वृद्धवृद्धा आगोको जोखिममा बढी पर्ने गरेका छन्।

आगोबाट बालबालिकालाई जाेगाउन मुस्किल

कान्ति बाल अस्पतालको बर्न वार्डमा हाल १५ जना पोलिएका बच्चाहरुको उपचार भइरहेको छ। जाडोका बेला यस्ता केसहरु बढ्ने गरेको वार्डकी इन्चार्ज गौरीका कार्की बताउँछिन्।

गौरीका भन्छिन्, ‘धेरैजसो केसमा मोफसलका बिरामी छन्। विशेषतः जाडोमा आगो ताप्ने क्रममा पोलेर, झोल पदार्थ जस्तै तेल, दाल, तातो पानीले पोल्ने, विद्युतीय उपकरणबाट पोलिएर बालबालिका उपचारका लागि आउने गरेका छन्।'

हामीसॅग प्लास्टिक सर्जन छैनन् र अर्थोपेडिक डाक्टर छैनन् त्यसैले यी केस आएमा रेफर गर्नुपर्ने हुन्छ,’ गौरिकाले जानकारी गराइन्।

कान्तिमा पोलिएका बालबालिकाहरु बर्सेनि २ सयदेखि ३ सयजनाको उपचार हुने गरेको छ।

...

जाडोयाम सुरु भएसँगै आगोबाट पोलेका बिरामीहरु बढेका छन्। कीर्तिपुर अस्पतालका बर्न वार्ड प्रमुख डा सुरेन्द्र बस्नेतका अनुसार जाडोमा जलनका घटना बढी हुने गर्छ। विशेषगरी तराई क्षेत्रका मानिसहरु बढी प्रभावित रहेका छन्।

तरल पदार्थले पोल्ने, आगोले पोल्ने, विद्युतले पोल्ने, रसायनले पोल्ने, एसिडले पोलेका आदि विभिन्न प्रकारका जलन वा पोलाइबाट मानिस उपचारका लागि आउने गरेका छन्। पुस महिनायता कीर्तिपुर अस्पतालमा १ हप्तामै ७९ जना बिरामी भर्ना भएका छन् त्यसमध्ये १० जना जति बालबालिकाहरु रहेका छन्।

डा.बस्नेत भन्छन्, ‘पोलाइ वा जलन अप्रत्याशित घटना हुन् जसमा नियोजित अलि कम हुन्छ। त्यसैले सुरुमै सावधानी अपनाए यस्ता घटनाबाट धेरै मात्रामा बचाउन सकिन्छ।

उनी भन्छन् अभिभावकहरु यसमा निकै सचेत हुनुपर्छ। जस्तै सानो बच्चा छ भने तातो चिज नजिकै नराख्ने, आगोको छेउमा नलाने गर्नुपर्छ। सुत्केरी सेकाउँदा आमासँगै बच्चा पनि घाइते भएको थुप्रै केस छन्।

...

प्लास्टिक सर्जन डा शंकर राईका अनुसार पोलाइले शरीरको भाग कति ओगटेको छ र घाउ कत्तिको गहिरो छ भन्नेले उपचारमा अर्थ राख्छ।

उनका अनुसार घाउ गहिरो भयो भने सर्जरी नै गर्नुपर्ने हुन्छ। शरीरको आधाभन्दा बढी भाग पोल्यो भने गहिरो नै मानिन्छ। बच्चाहरुमा अलि हिलिङ पावर भएका हुनाले केही समय कुरेर मात्र सर्जरीका लागि लगिन्छ।

कुन प्रकारको जलन हो र कति जलेको त्यसमा मृत्यु दर भर पर्ने चिकित्सकहरु बताउँछन्। जस्तै १० प्रतिशत जलेको मान्छे पनि मर्न सक्छ भने ३० प्रतिशत जलेको मान्छे नमर्न पनि सक्छ। जल्ने बित्तिकै पानीमा राखेमा घाउ गहिरो हुनबाट जोगिने डा राई बताउँछन्।

पोलिने मानिसहरु प्राय: आर्थिक अवस्था कमजोर नै भएको पाइएको छ। धेरैपटक सर्जरी गर्नुपर्दा उपचारमा खर्च धेरै हुन पुग्छ। त्यसमाथि औषधिहरु पनि महंगा छन्।

घाउको दैनिक ड्रेसिङ गर्नुपर्ने भएकाले ड्रेसिङ गर्दा धेरै नै खर्च लाग्छ। सर्जरी घाउ कति गहिरो छ त्यहीअनुसार पटक पटक गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसमाथि अस्पताल लामो समयसम्म बस्नुपर्ने हुन्छ।

'कीर्तिपूर अस्पतालमा धेरै कम पैसामा सर्जरी गरिन्छ, औषधि उपचारमा हो पैसा लाग्ने। धेरै त निःशुल्क नै गरिदिएका छौं,' डा सुरेन्द्र बस्नेत भन्छन्

...

कीर्तिपुर स्किन बैंकले सन् २०१४ देखि छाला प्रत्यारोपणको सेवा दिइरहेको छ। हालसम्म २७ जनाले छाला दान दिएको डा बस्नेत बताउँछन्।

शरीरको ४० प्रतिशत भन्दा धेरै भाग जलेको छ र बिरामीको शरीरको छालाले जलेको भागलाई नपुग्ने भयो भने यस्तो अवस्थामा छाला प्रत्यारोपण गरिन्छ।

डा बस्नेत भन्छन्, ‘१ जनाले गरेको छाला दानले २ जनालाई जीवनदान दिन सकिन्छ त्यसैले छाला दिएर बिरामी बचाउन सुझाव दिने गरेका छौँ।


...

घरमा साना बालबालिका छन् भने जोगाउनु पर्ने हुन्छ। बालबच्चाहरु विद्युतीय उपकरणमा हात हाल्न सक्छन् वा खेल्ने क्रममा तातो पानीमा चल्न सक्छन्। आगोमा हात हाल्न पुग्छन् यस्तो बेला उनीहरुलाई क्षति पुग्नसक्छ भनेर अभिभावकहरुले सावधानी अपनाउनु पर्ने चिकित्सकहरु बताउँछन्।

आगोले पोलेको घाउमा धाराबाट बगिरहेको चिसोपानीमा २५ देखि ३० मिनेटसम्म राख्दा धेरै फाइदा पुग्ने चिकित्सकहरु बताउँछन्। यसो गर्दा छाला र भित्री भागलाई बढी बिग्रनबाट बचाउँछ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनको २०१८ को तथ्यांकअनुसार विश्वमा १ लाख ८० हजार मानिसहरुले पोलाइबाट ज्यान गुमाउने गरेका छन्। जसमा निम्न तथा मध्य आय भएका देशहरुका मानिस बढी जोखिममा रहेको तथ्यांकले बताउँछ।

धनी राष्ट्रहरुमा पोलाइबाट मृत्यु हुनेको संख्या घट्दै गए पनि गरिब राष्ट्रहरुमा भने बालबालिकाको मृत्यु दर ७ गुणा बढी रहेको छ।

संगठनकै रिपोर्टअनुसार नेपालको विकट क्षेत्रमा आगोले पोल्ने जोखिम बढी देखिएको छ जसमा पोलाइ ५ प्रतिशत अपांगताको कारण समेत हो।

त्यसैगरी नेपाल सरकार स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार बर्सेनि करिब ५६ हजार मानिस आगोले पोलेर घाइते हुन्छन्। जसमध्ये महिला तथा बालबालिका बढी रहेका छन्।

नेपाल प्रहरीको २०७६ सालमा नेपालभर आगलागीको घटनामा १८८ जना घाइते भएका छन् जसमध्ये १८ जना बालबालिका रहेका छन्। यो वर्षभरी २६ जनाले यसबाट ज्यान गुमाएका छन्। जसमा ७ जना बालबालिका रहेका छन्। आगोबाहेक अरु चिजले पोल्ने घटना त अझै धेरै रहेका छन्।

प्रकाशित : माघ ३, २०७६ १९:२५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गौतम बुद्ध विमानस्थलको ‘रनवे लाईट’ बिग्रिएपछि उडान रद्द

कान्तिपुर संवाददाता

भैरहवा — गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भैरहवाको धावनमार्गमा रहेको रनवे लाईट बिग्रिएपछि शुक्रबार साँझका सबै उडान रद्द भएका छन् । साँझपख काठ्माडौंबाट हुनुपर्ने ४ वटै उडान रोकिएका हुन् । 

‘पुरानो संरचनागत बत्ती भएकाले समस्या आयो ।,’ विमानस्थलका प्रमुख तथा निर्देशक टेकराज पोख्रेलले भने, ‘मौसम खराबीका कारण बिहीबार परेको चट्याङलेसमेत असर पारेको आशंका छ । उनले के कारणले बत्ती गयो भन्ने कुरा यकीन गर्न नसकिएको बताए । विमानस्थलका प्राविधिकले मर्मतको काम गरेपनि डबल फेजमा आउनुपर्ने करेन्ट सिंगल फेजमा मात्र आएकाले मर्मत पूरा नभएको उनले जानकारी दिए । यसकारण विमान असुरक्षित हुने देखिएपछि रद्द गरिएको उनले जनाए । शनिबार बिहानैबाट प्राविधिकसहितको विज्ञ टोलीले काम गर्ने र उडान भर्नेमा विश्वस्त रहेको पोख्रेलले बताए ।

प्रकाशित : माघ ३, २०७६ १८:५५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×