जीवनका हरेक पल कैद गर्ने एक वैज्ञानिकको जमर्को - फिचर - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

जीवनका हरेक पल कैद गर्ने एक वैज्ञानिकको जमर्को 

बीबीसी

स्पेन — हरेक मानिसको दैनिक जीवनमा विभिन्न घटनाहरु घटिरहेको हुन्छ । कुनै रमाइला हुन्छन् भने कुनै निराशपूर्ण । तर, जीवनमा त्यसले केही न केही अर्थ राखिरहेकै हुन्छन् । हामी दैनिक जीवनमा घटेका घटनाहरुको सम्झना कसरी गर्छौँ ? कुनै ठाउँमा जाँदा टन्नै फोटो खिच्छौँ होला वा कोहीको त दैनिकी लेख्ने बानी नै हुन्छ ।

धेरैले त अहिले ब्लग पनि लेख्न थालेका छन् । पक्कै पनि हामीले आफ्नो जीवनका महत्वपूर्ण पलहरुलाई विभिन्न माध्यबाट कैद गरेर राख्न चाहन्छौँ । तर हरेक पल कैद गर्न सम्भव छ त ? हरेक दिन आफ्ना क्रियाकलापहरु अभिलेख गर्दा के फाइदा पुग्छ त ? के यसरी जिन्दगी सहज बन्ला ?


यो कथा हो एक स्पेनी वैज्ञानिकको । उनले विगत १० वर्षदेखि आफ्नो दैनिक जीवनको एकएक क्रियाकलापको रेकर्ड राखेका छन् र त्यो संग्रह गर्दा थाकेका पनि छैनन् । माथि उल्लेखित प्रश्नको उत्तर उनको कथाबाट थाह पाउन सकिन्छ । हरेक दिन आफ्नो दैनिकीबाट के–के सिक्न सकिन्छ भन्ने ध्येयले उनले टिपोट गर्ने बानी बसालेका हुन् ।


मोरिस भिलार्रोयलले फेब्रुअरी २०१० देखि १० वर्षे दैनिकी लेखनको परीक्षणकाल गर्ने विचार गरे ।


मोरिस अहिले ४० वर्षका भए । उनी म्याड्रिडको पोलिटेक्निक युनिभर्सिटीमा वैज्ञानिक हुन् । उनले आफ्नो जिन्दगीको पूर्ण र व्यवस्थित रेकर्ड राख्न सकिन्छ वा सकिँदैन भनेर पत्ता लगाउन बृहत रुपमा दैनिकी लेखन सुरु गरेका हुन् ।


मोरिसलाई आफ्नो यो बानीले पुराना कुराहरु विस्तृतमा सम्झिनलाई मात्र सहयोग नगरेर बाँकी जीवनलाई पनि कसरी अघि बढाउने र जिउने भन्ने ज्ञान प्रदान गर्ने छ भन्नेमा कुनै शंका छैन ।


यसै सोचमा उनले विस्तृत रुपमा डायरी लेखनको थालनी गरेका हुन् । उनले हरेक दिनको दैनिकी अघिल्लो रात नै तयार गरिसकेका हुन्थे र त्यसदिन पनि आफूले गर्ने र नगर्ने कार्यहरुको टिपोट गर्थे । ‘कहाँ जानु छ, के गर्नु छ ?’ पहिल्यै नै तय गर्थे । चाहे मेट्रोको छोटो यात्रा होस् या कुनै युनिभर्सिटीमा कक्षामा रहेको बेला होस्, उनको पुरै दिन व्यवस्थित रुपमा चल्ने गर्दछ ।


मोरिस डायरी लेखन कतिसम्म विस्तृत हुन्छ भने आफूले अन्तर्वाता दिँदासमेत के प्रश्न सोधियो र के उत्तर दिए भनेर टिपोट गर्न छुटाउँदैनन् । टिपोट गरेर राखेका कुराहरु समिक्षा भने उनी फुर्सदको बेला गर्छन् । त्यो भनेको सुपरमार्केटमा पैसा तिर्न लाइन बसेको बेला हुनसक्छ वा डाक्टरसँग समय लिएर मिटिङका लागि कुनुपरेको बेला पनि हुनसक्छ ।


डायरी भरिएपछि भने त्यसलाई एक्सेलमा लगेर सुरक्षितसँग विवरण भर्छन् । उनले यसो गर्न थालेको ९ वर्ष ९ महिना पुगेको छ । उनीसँग ३०७ वटा नोटबुकहरु छन् ।


दार्शनिक सुक्रातको एउटा भनाइ छ– ‘परीक्षण नगरिएको जीवन बाँच्न लायकको छैन ।’ मोरिसको टिपोट गर्ने बानी पनि कताकता यो भनाइसँग मेल खान्छ ।


विगतलाई बुझ्ने, भविष्यलाई सपार्ने

मोरिसको मुख्य ध्येय समयको व्यवस्थापन कसरी गर्ने , उक्त समय कसरी व्यतित हुँदैछ र त्यसले उनको शारिरिक र मानसिक स्वास्थ्यमा कस्तो असर पारिरहेको छ भनेर जान्नु थियो ।


डायरी लेखन सुरु गर्नु अघि उनी गाडी चलाएर अफिस जाने गर्थे । डायरी लेखनको क्रममा उनले आफू स–साना कुरामा रिसाउने र त्यसले पुरै दिन खराब बनाउने गरेको पत्तो पाए । जस्तो कि कसैले ओभरटेक गर्दा उनलाई साह्रै रिस उठ्ने र दिनभर नै त्यस्तै कुराले दिमाग सुस्त बनाइरहने देखियो ।


त्यसपछि उनले त्यसलाई सुधार्न अफिस जाँदा मेट्रो चढ्न वा हिँड्न थाले । उनी भन्छन्, ‘अहिले त मलाई मेट्रोमा चढ्न वा हिँडेरै अफिस जान मनपर्छ । र दिनपनि राम्ररी बितेको जस्तो अनुभव हुन्छ ।’


मोरिसको जीवनमा यी साना कुरा आमूल परिवर्तन त होइनन् । तर उनलाई त्यसले सन्तुष्टि भने पक्कै दिएको छ । नकारात्मक सोचलाई बिस्तारै सकरात्मक सोचले विस्थापित गर्दै जाने उनको बुझाइ छ ।


डायरी लेखनले उनलाई आफ्नो काममा पनि सुखद अनुभव गराउन मद्दत गरेको छ । उनी भन्छन्, ‘रेकर्ड राख्नका लागि लेख्दा सानोभन्दा सानो विवरण तथा घटना देखिन्छन् र सुधार गर्न सकिन्छ । रेकर्ड नगरिएको भए ती आइडियाहरु बिर्सिन्थ्यो होला ।’


आफूले आफैंलाई नियालेर हेर्ने कार्यले तेश्रो व्यक्तिको दृष्टिकोण निर्माण गरिदिने बताउँछन् । आफ्नो कार्यलाई आफैंले मिहिन रुपमा विश्लेषण गर्दा त्यसबाट प्राप्त हुने नतिजाबाट उनी खुशी छन् । डायरीकै कारण उनी आफ्नो अस्पष्ट विगतलाई वर्तमानसँग दाँज्न सक्ने भएकाछन् । ‘म विगतका हरेक दिनको विवरण अहिले हेर्नुसक्छु । ती १० वर्षे अवधिको हरेक पल अहिले पढ्न सक्छु,’ उनी भन्छन् ।


कार्यक्षमता २० गुणाले बढाउँछ

वैज्ञानिकहरुको अध्ययन अनुसार दैनिकी लेख्ने बानीका थुप्रै फाइदाहरु छन् । हार्वड बिजनेस स्कुलका फ्रान्सेका गाइनोले प्राविधिक तालिम लिइरहेका कल सेन्टरमा काम गर्ने स्टाफहरुमा अध्ययन गरेका थिए । उनीहरुले दिनमा १० मिनेट निकालेर लेखेको टिपोटले उनीहरुको कार्यक्षमता २० गुणाले बढाएको देखिएको थियो । साथै टिपोट गर्ने बानीले जीवनलाई सन्तुष्ट र खुशी बढाउने जर्नलमा उल्लेख गरेका छन् । मनोवैज्ञानिकहरुले पनि डायरी लेखनले सफलता दिने पुष्टि गरिसकेका छन् ।


दृढ रुपमा जीवन बाँच्दै

समय बित्दै गर्दा मोरिस आफ्नो नोटबुकप्रतिको लगाव झनै बढेको छ । केही समय विभिन्न अन्य उपकरण पनि प्रयोग गरेका उनलाई कागज र कलमले जतिको सन्तुष्टि अरुले दिन सकेन । दिनभर टिपोट गर्नलाई लगभग आधा घण्टा जति छुट्याएका छन् । समयसँगै टिपोट गर्न उनलाई लाग्ने समय तुलनात्मक रुपमा कम हुँदै गएको छ ।


सबै कुरा टिपोट गर्नुको सकारात्मक र नकारात्मक दुवै पक्ष रहेको बताउँदै उनी भन्छन्, ‘समय व्यवस्थापन गर्न निकै सहज भएको छ । तर, कहिले काँही पुराना टिपोट हेरिरहँदा त्यस दिन केही उत्पादनमुलक कार्य नभएको देखिए दुखित पनि हुन्छु ।’


उनको १० वर्षे परिक्षणकाल यही फेब्रुअरीमा सकिँदैछ । त्यसपछि पनि उनी यसलाई निरन्तरता दिन चाहन्छन् । ‘यो कार्य मेरो जीवन पद्धति नै भइसक्यो । बाहिरबाट हेर्दा उदेक लाग्दो जस्तो देखिएपनि जीवनलाई सही तथा दृढ भएर जिउने राम्रो तरिका हो या,’ उनी भन्छन् ।


(डेभिड रोब्सनले लेखेको यो आलेख बीबीसीको वेबसाइटबाट भावानुवाद गरिएको हो ।)


प्रकाशित : मंसिर २५, २०७६ १६:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

स्थायी कमिटी लगत्तै केन्द्रीय कमिटी बैठक बोलाउने तयारीमा नेकपा 

बबिता शर्मा

काठमाडौँ — एक वर्षपछि बस्न लागेको स्थायी कमिटी बैठक लगत्तै केन्द्रीय कमिटी बैठक बोलाउने तयारी नेकपाले गरेको छ । कानुनी अड्चन फुकाउनलाई विधान संशोधन गर्नुपर्ने भएपछि केन्द्रीय कमिटी बैठक बोलाउन लागिएको हो । सचिवालयका पछिल्ला केही निर्णयको कानुनी अड्चन फुकाउने बाध्यता परेपछि विधान संशोधन गर्न बैठक बोलाउने तयारी छ । 


विधान संशोधनको प्रस्ताव तयार गर्न आउँदो २९ गते स्थायी कमिटी बैठक बस्दैछ । बैठकले केन्द्रीय कमिटीमा लैजान संशोधित विधानको प्रस्ताव तयार गर्नेछ ।

नेकपाको पहिलो केन्द्रीय कमिटी बैठक ०७५ जेठ १० मा बसेको थियो । निर्वाचन आयोगमा बुझाउने हस्ताक्षर संकलन गर्ने प्रयोजनबाहेक अन्य कुनै पनि काममा केन्द्रीय कमिटी संलग्न भएको छैन ।
नेकपाको अन्तरिम विधानले ६/६ महिनामा केन्द्रीय कमिटी बैठक बोलाउनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ ।

‘स्थायी कमिटी बैठक लगत्तै केन्द्रीय कमिटी बैठक बोलाउने तयारी भएको छ,’ नेकपाका वरिष्ठ नेता झलनाथ खनालले भने, ‘तर मिति तय भइसकेको छैन ।’

संस्थागत निर्णय र विधान अनुसार पार्टी बैठक बस्नुपर्ने माग गर्दै आएका केन्द्रीय सदस्यहरुले पनि सचिवालयका पछिल्ला केही निर्णयले केन्द्रीय कमिटीको बैठक बोलाउनुपर्ने बाध्यतामा नेतृत्व भएको बताउँछन् ।

नेकपाका केन्द्रीय सदस्य लेखनाथ न्यौपानेले एक दुईजना नेताको पद र केही सांगठनिक संरचनालाई वैधानिकता दिन पनि तत्काल केन्द्रीय कमिटी बैठक बोलाउन नेतृत्व बाध्य भएको प्रतिक्रिया दिए ।

‘नियमित योजना भन्दा पनि बाध्य भएर नेतृत्वले बैठक बोलाउने देखियो । केही नेताको पद सिर्जना गर्न र विधान विपरीत खडा भएका सांगठनिक संरचनालाई वैधानिकता दिन विधान संशोधन गर्नुपर्छ,’ न्यौपानेले भने, ‘विधान संशोधन केन्द्रीय कमिटीबाट गर्नुपर्छ । त्यसकै लागि बैठक बोलाउने संभावना छ ।'

अर्का केन्द्रीय सदस्य ठाकुर गैरेले पनि सचिवालय, स्थायी कमिटीका निर्णय अनुमोदन गर्नपनि केन्द्रीय कमिटी बैठक बोलाउने संभावना रहेको बताए । अब बस्ने केन्द्रीय कमिटीबाट पोलिटब्युरो गठन हुनुपर्ने माग रहेको पनि बताए ।

‘पार्टी एकतापछि केन्द्रीय कमिटी बैठक बसेको छैन । अब बस्ने स्थायी कमिटी बैठकले केन्द्रीय कमिटी बैठकको मिति तय गर्ने सम्भावना छ,' गैरेले भने, ‘स्थायी कमिटीका प्रस्ताव अनुमोदन गर्न पनि केन्द्रीय कमिटी बैठक बस्नुपर्छ । त्यही बैठकमा विधानले व्यवस्था गरेको पोलिटब्युरो गठन गर्नुपर्छ भन्ने हाम्रो माग छ ।’

अर्का केन्द्रीय सदस्य ममता गिरी पनि स्थायी कमिटी बैठकले केन्द्रीय कमिटी बैठकको मिति तोक्नेमा विश्वस्त छिन् ।

‘विधान अनुसार पार्टीका बैठक बसुन भन्ने हाम्रो माग रहँदै आएको छ,’ गिरीले भनिन्, ‘अब पनि केन्द्रीय कमिटीको बैठक बोलाइएन भने नेतृत्वलाई गाह्रो होला ।’

मंसिर २४ गतको सचिवालय बैठकले दुई दिनमा सक्ने गरी २९ गते स्थायी कमिटी बोलाउने निर्णय गरेको छ ।

बैठकले सचिवालय सदस्य वामदेव गौतमलाई पार्टी उपाध्यक्ष बनाउन विधान संशोधन गर्ने निर्णय गर्दै उक्त प्रस्ताव स्थायी कमिटी र आवश्यकता अनुसार केन्द्रीय कमिटीमा लैजाने निर्णय गरेको छ ।

यसबाहेक उपत्यका विशेष जिल्ला कमिटी र कार्यदिशाबारे विधानको प्रस्तावना संशोधन गर्ने निर्णय पनि सचिवालय बैठकबाट भएको थियो ।

नेकपाको अन्तरिम विधानमा अध्यक्षद्वय, महासचिव र प्रवक्ता बाहेक अन्य पद छैन । यस्तै विधानले व्यवस्था नगरेको उपत्यका विशेष समन्वय कमिटीलाई वैधानिकता दिन पनि विधान संशोधन गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

वरिष्ठ नेता खनालले पनि स्थायी कमिटी बैठकले विधान संशोधन गर्ने र त्यहाँबाट तयार भएको प्रस्ताव अनुमोदनका लागि केन्द्रीय कमिटीमा लैजाने बताए ।

केन्द्रीय कमिटीको बहुमतले विधान संशोधन गर्नसक्ने व्यवस्था अन्तरिम विधानमा छ ।


के–के छन् केन्द्रीय कमिटीका अधिकार ?

नेकपाको अन्तरिम विधानले केन्द्रीय कमिटीलाई आगामी एकताको राष्ट्रिय महाधिवेशनसम्मका लागि पार्टीको सर्वोच्च संस्था मानेको छ । विधानले १९ अधिकार केन्द्रीय कमिटीलाई दिएको छ ।

विधान अनुसार केन्द्रीय कमिटीका आफूमध्येबाट अध्यक्षसहित पदाधिकारी, सचिवालय, स्थायी कमिटी र पोलिटब्युरोको निर्वाचन गर्ने, आवश्यक विषयमा पार्टीको दृष्टिकोण तथा नीति तय गर्ने र पार्टीका नीति तथा निर्णयहरू कार्यान्वयन गर्ने र गराउने, केन्द्रीय पार्टी स्कुल सञ्चालन गर्ने, पार्टीका दस्तावेज, केन्द्रीय मुखपत्र र अन्य आवश्यक सामग्री सम्पादन तथा प्रकाशन गर्ने, सदस्य, संगठित सदस्य, मातहत कमिटी र पार्टीबाट सरकार, संसद् तथा राजनीतिक नियुक्तिमा गएका व्यक्तिहरूलाई लेबी एवं शुल्क तोक्ने र आर्थिक कोष निर्माण एवं परिचालन गर्ने अधिकार नेकपाको अन्तरिम विधानमा छ ।

यस्तै केन्द्रीय कमिटीका पदाधिकारी र सदस्यहरूको वरीयताक्रम निर्धारण र कार्यविभाजन गर्ने, सैद्धान्तिक, कार्यक्रमिक वा नीतिगत विषयमा बहस गर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस भएमा छुट्टै बैठक वा कार्यशाला आयोजना गर्ने, पार्टीका मातहत कमिटी, संगठित सदस्य र सदस्यलाई आवश्यक निर्देशन दिने र तिनका कार्यको अनुगमन तथा मूल्यांकन गर्ने, पार्टीसम्बद्ध जनवर्गीय, पेशागत तथा सामुदायिक संगठनहरूलाई नीतिगत नेतृत्व दिने, मातहत कमिटीबाट अनुशासनको कारबाहीमा परेका व्यक्ति तथा कमिटीको उजुरीमाथि आवश्यक छानविन गरी निर्णय दिने व्यवस्था विधानमा छ ।

पार्टीको एकता, हित र सुरक्षामा खलल पार्ने मातहतका कुनै पनि कमिटीका निर्णयलाई बदर गर्ने, आफ्नो जिम्मेवारी पूरा नगर्ने तथा पार्टी निर्देशन पालना नगर्ने कमिटीलाई विघटन गर्ने र संगठित सदस्य तथा सदस्यलाई आवश्यक कारवाही गर्ने, संघीय संसद, नेपाल सरकार, प्रदेशसभा, प्रदेश सरकार र स्थानीय तह सञ्चालनका लागि आवश्यक नीति निर्माण र नेतृत्व प्रदान गर्ने अधिकार विधानमा छ ।

यस्तै अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा पार्टीको सम्बन्ध स्थापना, विस्तार र सञ्चालन गर्ने, मापदण्ड पूरा गरेका व्यक्तिलाई सदस्यता वा संगठित सदस्यता प्रदान गर्न सक्ने, जनता र राष्ट्रको पक्षमा विशिष्ट योगदान गरेका व्यक्तित्वहरूलाई सम्मान स्वरूप मानार्थ सदस्यता प्रदान गर्न सक्ने, एकताको राष्ट्रिय महाधिवेशनप्रति उत्तरदायी भएर केन्द्रीय अनुशासन आयोग, केन्द्रीय निर्वाचन आयोग र केन्द्रीय लेखापरीक्षण आयोग गठन गर्ने, पार्टीमा एकतावद्ध हुने वा प्रवेश गर्ने समूह वा व्यक्तिहरु मध्येबाट केन्द्रीय कमिटीमा बढीमा १० प्रतिशत सदस्य मनोनीत गर्ने, पार्टी एकता र एकीकरणलाई अगाडि बढाउन आवश्यक निर्णय गर्ने, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी(नेकपा) को अन्तरिम विधानमा अन्यत्र उल्लेख गरिएका र तोकिएबमोजिमका कार्य गर्ने उल्लेख छ ।

प्रकाशित : मंसिर २५, २०७६ १६:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×