जाँगरिली ७४ वर्षीया सुशीला

सुशीला शर्मा गएको आठ वर्षदेखि वित्तीय व्यवस्थापनको योजना बनाएर निरन्तर सहकारी हाँक्दै आएकी छन्
रूपा गहतराज

नेपालगन्ज — सरकारी सेवाबाट अवकाश पाएकी छन् । नपुग्दो केही छैन । उनकै उमेरका धेरै धर्मकर्ममा व्यस्त छन् । कोही नातिनातिनासँग रमाउँदै छन् । ७४ वर्षीया सुशीला शर्मा पनि आरामसँग ‘बुढेसकाल’ बिताउन सक्थिन् । उनको दिनचर्या हेर्दा उनलाई बुढेसकालले फिटिक्कै छोएको छैन । भेरी सहकारी वित्तीय संस्था लिमिटेडको कार्यकारी निर्देशकको जिम्मेवारी सम्हालिरहेकी छन् ।


पढाइ पूरा गरेर शिक्षण पेसामा आबद्ध भइन् । ०२३ सालमा शिक्षण पेसा सुरु गरिन् । ०६४ मा सेवा निवृत्त भइन् । त्यसपछि परिवारका सदस्यले आराम गर्न सुझाए । उनले कसैको कुरा सुनिनन् । सहकारीकी सदस्य भइन् । केही समयपछि सबैले विश्वास गरेर कार्यकारी निर्देशकको जिम्मेवारी दिए । गएको आठ वर्षदेखि निरन्तर उनी वित्तीय व्यवस्थापनको योजना बनाएर सहकारी हाँक्दै छिन् । सहकारीमा ३ हजार ८ सयभन्दा बढी सेयर सदस्य छन् । २५ करोड रुपैयाँ निक्षेप छ । ३२ करोड रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ ।


उनी सहकारी सञ्चालन गर्दै समाज पनि बुझ्दै छिन् । ‘कामले समाजलाई गहिराइबाट अध्ययन गर्न पनि सहयोग गर्छ,’ उनले भनिन्, ‘पेसामा जागिर मात्र हुन्छ तर काममा समाज हुन्छ ।’ बाहिरी समाज बुझ्न फेरि कामको सुरुवात गरेको उनले बताइन् । ‘काम नहुँदा पुस्तक पढेर बस्छु,’ उनले भनिन् ।


कार्यकक्षमा आउने सेवाग्राहीलाई सोधेको भन्दा बढ्ता कुरा बुझाएर पठाउँछिन् । उनी संस्थाबाट ऋण मात्र प्रवाह गर्दिनन्, त्यो पैसाको महत्त्व बुझाएर पनि पठाउँछिन् । धेरैले उनको कुरा बसेर गहिरिएर सुन्छन् । ‘मान्छे बूढो भए पनि मस्तिष्क बूढो हुँदैन,’ उनको तर्क छ, ‘तपाईं जति सिर्जनशील बन्नु हुन्छ, उत्तिकै रमाएर बाँच्न सक्नुहुन्छ ।’


रूपन्देहीको भैरहवामा उनी जन्मिएकी हुन् । उनका दाजुहरू बनारस गएर पढे । उनलाई भने त्यहीं परिवारमा पनि पढ्न समस्या झेल्नुपरेको थियो । छोरीलाई पढाउनु हुन्न भन्ने सामाजिक सोच उनको परिवारमा पनि थियो । कक्षा ८ सम्म पढेपछि १६ वर्षको उमेरमै बिहे भयो । पढाइ छुट्यो । बिहे भएपछि पनि पढ्ने दृढता लिइन् । विद्रोही स्वभावकी उनले बुबासँग पढाउने कि नपढाउने भन्ने जवाफ नै मागिन् । उनको हक्की स्वभावले बुबा, आमा र श्रीमान् उनको तर्कमा सहमत भए । श्रीमान् र माइती पक्षको समेत सहयोगमा बनारस गएर पढिन् । ‘समाजले त महिलालाई सजिलै अघि बढ्नै दिँदैन,’ उनले भनिन्, ‘तर त्यही भनेर हामी चुप लागेर बस्ने होइन, विद्रोही बनेर अघि बढ्ने हो । त्यसले अवश्य सफलता हात लाग्छ ।’


आफूलाई विश्वास गरेर काममा अघि बढ्न अन्य महिलालाई उनको सुझाव छ । आध्यात्मिक दर्शनमा झुकाव राख्ने सुशीला खानपानमा विशेष ध्यान दिन्छिन् । सादा भोजन गर्न रुचाउँछिन् । जहाँ पायो त्यहाँ खाँदिनन् । ‘स्वस्थ र तन्दुरुस्त रहन सकारात्मक सोच बनाउनुस्,’ उनले भनिन्, ‘खानपानमा विशेष ध्यान दिनुस् ।’

प्रकाशित : आश्विन १५, २०७६ १७:३४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

बाँके बगियामा रामलीला

रूपा गहतराज

(नेपालगन्ज) — सत्यमाथि विजयको प्रतीकका रूपमा मनाइने रामलीलाको रौनक नेपालगन्जमा सुरु भएको छ । रामलीलाको पूर्वसन्ध्यामा आइतबार रामलीला मैदानबाट शोभायात्रा निकालिएको छ । यहाँस्थित रामलीला मैदानमा घटस्थापनादेखि विजयादशमीको दिनसम्म राति ८ बजेदेखि १२ बजेसम्म रामलीला मञ्चन गरिन्छ ।

झण्डै डेढ सय वर्षदेखि एउटा अद्भुत कलाका रूपमा यो प्रस्तुत हुँदै आएको छ । दसैंभरि सहरमा यसको छुट्टै आकर्षण हुन्छ । आस्थाले जीवन पद्धतिलाई बाँधेर राखेको हुन्छ भन्ने विश्वासले नेपालगन्जको मौलिक इतिहास रामलीलालाई थामेको छ ।

नेपालगन्जले मुलुककै पहिलो नागरिक संस्थाका रूपमा ऐतिहासिक विरासत थामिरहेको छ । जीवन्त कला अर्थात् भगवान् श्रीरामको जीवनलीलालाई भारतको वृन्दावनबाट आएका २० जना भारतीय कलाकारले हरेक दिन
प्रस्तुत गर्नेछन् । यो क्रम विगत १ सय ५३ वर्षदेखि चलिआएको प्रामाणिक तथ्य रहेको रामलीला सञ्चालक समितिका कार्यवाहक अध्यक्ष सन्तोष कनोडियाले बताए ।

सन् १९२५ देखि नेपालगन्जको रामलीला मैदानमा मञ्चन हुँदै आएको यो कला नेपालीमाझ जति परिचित छ, त्यसभन्दा बढी भारतीयबीच लोकप्रिय छ । ‘भारतको उत्तरप्रदेशबाट लाखौं श्रद्धालु यस अवधिमा रामलीला दर्शनका लागि यहाँ आउने गर्छन्,’ कार्यवाहक अध्यक्ष कनोडियाले भने, ‘भारतीय युवामाझ लोकप्रिय भए पनि नेपाली युवामा आकर्षण बढाउन सकिरहेका छैनौं । तसर्थ, अहिले नेपालमा कसरी प्रचारप्रसार गर्ने भन्नेमा हामी केन्द्रित छौं ।’

उत्तरप्रदेशको बहराइच, श्रावस्ती, लखिमपुर, खिरीबाट समेत रामलीला हेर्न यहाँ आउनेहरूको घुइँचो लाग्छ । रावण बधका दिन सबैभन्दा बढी भीड लाग्छ । रामलीलाका लागि भारत वृन्दावनबाट निम्त्याइएका दुई दर्जन कलाकारको टोलीले राम र सीताको जीवनीमा आधारित विभिन्न कथालाई नाट्य रूपमा प्रस्तुत गर्ने गर्छन् । यो क्रम रावण बध नहुञ्जेलसम्म चल्छ ।

मुलुकभित्र यसका लागि कलाकार पाइँदैनन् । त्यसैले रामलीलाको मञ्चन यहाँ महँगो पर्ने गरेको सरोकारवालाले बताए ।

कलाकारको पारिश्रमिकदेखि खाने, बस्ने र मञ्च व्यवस्थापनका लागि खर्च हुने गर्छ । घटस्थापनादेखि सुरु रामायणमा आधारित रामलीला रामको राज्याभिषेक अर्थात् विजयादशीको रातिसम्म चल्छ । ‘महँगीसँगै हरेक वर्ष रामलीला मञ्चन खर्च पनि बढ्दै गएको छ,’ कार्यवाहक अध्यक्ष कनोडियाले भने, ‘यस वर्ष पनि १५ लाख रुपैयाँको हाराहारीमा खर्च हुने अनुमान गरिएको छ । अझ पनि दाताको पर्खाइमै छौं ।’

रामलीला सञ्चालक समितिका प्रचारमन्त्री विष्णुलाल कुमालले रामलीला पश्चिम नेपालकै सम्पदा भएको बताए । ‘रामलीला संस्कार र परम्पराको धरोहर हो,’ उनले भने, ‘यसको संरक्षण अहिलेको नयाँ पुस्ताका लागि पनि आवश्यक छ ।’

बाँके बगियाको खुला चौरलाई रामलीला मैदान नामकरण गरेर मञ्च निर्माण गरिएको छ । ‘रामलीला हाम्रो संस्कृति बनिसक्यो । भगवान् रामको आदर्श र मर्यादाको प्रचारका लागि पूर्वजले सुरुआत गरेका हुन्,’ प्रचारमन्त्री कुमालले भने, ‘रामले आफ्ना प्रजाका लागि गरेको त्याग, परिवारप्रतिको समर्पण र एउटा राजाले प्रजालाई गर्ने व्यवहारबारे कथा प्रस्तुत गरिन्छ ।’ पारिवारिक सम्बन्धमा आइरहेको विचलनका कारण र परिवारभित्र एकता, प्रेम र सद्भाव कायम गर्न रामलीलाले सकारात्मक सन्देश दिने उनले बताए ।

‘दसैंको अवसरमा मञ्चन गरिने रामलीलाले नयाँ पुस्तामा धार्मिक महत्त्वको स्मरण गराउँछ,’ स्थानीय बलराम हेमकारले भने, ‘प्रजा र राजाको मात्र होइन, परिवारमा पनि कस्तो सम्बन्ध हुनुपर्छ भन्ने यस लीलाले दर्शाएको छ ।’

प्रकाशित : आश्विन १३, २०७६ १०:१२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×