बैदेशिक रोजगारीका कारण विचल्लीमा परेका बालबालिका- फिचर - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बैदेशिक रोजगारीका कारण विचल्लीमा परेका बालबालिका

कुम्भराज राई

ओखलढुंगा — यहाँको मानेभन्ज्याङ गाउँपालिका–५, जेरुङ गाउँका प्रदीप राई र उनका भाई जीवन क्रमश: १३ र ११ वर्षका भए । उनीहरुको बाबु वैदेशिक रोजगारीका लागि कतार गएको १२ वर्ष भईसक्यो । उनी सम्पर्क विहिन छन् । आमाले दोश्रो विवाह गरेर हिँडिन् । आमाले छोडेकै आठ वर्ष भईसक्यो ।

बुवा विदेशमै सम्पर्क विहिन र आमा दोश्रो विवाह गरेर गएपछि विचल्लीमा परेका मानेभन्ज्याङ गाउँपालिका–५, जेरुङ गाउँका प्रदीप राई र उनका भाई जीवन (बायाँ) र आमाले छोडेर हिँडेपछि विचल्लीमा परेका सिनपा ३ का जेठी निरुपा भुजेल, कान्छी रश्मिका र माईली रुपमा (दायाँ) । तस्बीरहरु: कुम्भराज राई/कान्तिपुर ।

आमाले छोडेर हिँडेपछि शुरुमा उनीहरु मावली हजुरबासँग बसे । तर खाने, बस्ने टुंगो भएन । स्याहार पुगेन । घर पनि भुकम्पले भत्कायो । हजुरबासँगको बसाई सुरक्षित नभएपछि केही समय सानीमा (आमाकी बहिनी) अनिशा राईसँग बसे । तर सानीमा पनि गाउँ छाडेर राजधानी गएपछि उनीहरु आफन्तकहाँ बस्दै आएका छन् ।


उनीहरु कक्षा ४ र ५ मा पढ्छन् । नजिकको भनिएका आफन्तहरु कसैले पनि उनीहरुलाई जिम्मा लिन तयार छैनन् । उनीहरुका बुवा नवराजको नाममा प्रशस्त जग्गा जमिन भएपनि उनीहरुको उमेर सानै छ । पढाई बिग्रिएको छ । भर्खरै मात्र उनीहरुमा पैसा चोरेको आरोप पनि लाग्यो ।

सिद्धिचरण नगरपालिका ३, जंगले गाउँका खिलबहादुर भुजेल वैदेशिक रोजगारीको लागि कतार गए । उनी विदेश गएको ११ महिनामै उनकी श्रीमति लक्ष्मीले दोश्रो विवाह गरि घर छाडिन् । लक्ष्मीले घरसँगै काखको छोरीसहित तीन जनालाई छाडेर हिँडिन् ।

दश वर्षकी ठूली छोरी निरुपा, ९ वर्षकी माहिली रुपमा र डेढ वर्षकी कान्छी छोरी रेश्मीका छोडेर लक्ष्मीले दोश्रो विवाह गरिन् । त्यतिमात्र कहाँ हो र ? उनले घरको भाँडाकुँडादेखि ओढ्ने ओछ्याउने समेत लिएर हिँडेपछि केटाकेटीले खाने, सुत्ने ठाउँ समेत रहेन । अहिले उनीहरु हजुरबुवा हजुरआमासँग बस्छन् । हजुरबुवा कुलबहादुर भुजेलले भने, ‘पेट पाल्नै गाह्रो छ । पढाउन त झनै कठिन छ ।’


लिखु गाउँपालिका २ रगनीका १८ वर्षीय मुकेश सुनुवार, उनका भाई १३ वर्षीय दिपका सुनुवार र १० वर्षीया दिपिका सुनुवारको बुवा गएको ०७२ वैशाख १२ को भुकम्पमा परेर बिते । छोराहरुको लालनपालनका लागि उनीहरुको आमा विदेशिइन् । तर विदेशिएको महिनौंसम्म पनि कुनै खबर आएन ।

हजुरआमासँग बस्दै आएका मुकेश र दिपकलाई बुढी हजुरआमाले पाल्नै धौधौ भयो । भर्खरै मात्र उनीहरुको आमा सम्पर्कमा आएकी छन् । कहिलेकाँही घरखर्च पठाउन थालेपछि केही सहज भएको छ । तर पनि नियमित विद्यालय पठाउन समस्या हुने गरेको छ । बुवा बितेर आमासँगै नभएपछि मानसिक रुपले बालबालिका प्राय विक्षिप्त हुने गरेका छन् । उनीहरु सामान्य बालबालिका सरह हुँदैनन् ।


जोखिम उत्तिकै

यकिन तथ्यांक नभएपनि जिल्लामा वैदेशिक रोजगारीमा गएका अभिभावकहरुको सयौँ बालबालिकाहरु बिचल्लीमा छन् । उनीहरु विभिन्न किसिमले जोखिममा रहेका छन् । भुकम्प पश्चात मात्रै युनिसेफको सहयोगमा जोखिममा परेका बालबालिकाहरुको तथ्यांक संकलन गरिएको थियो ।

महिला बालबालिका कार्यालय र एकिकृत स्रोत व्यवस्थापन समितिले ३ हजार ९ सय ८ बालबालिकाको प्रारम्भिक तथ्यांक संकलन गरेको थियो । त्यसमध्ये परिवारबाट अलग्गिएका बालबालिकाको संख्या मात्र ३ सय ६४ जना रहेको बालबालिका कार्यालयको सूचना व्यवस्थापन अधिकृत सुमन राईले बताए ।

जोखिममा परेका मध्ये प्राथमिकीकरण गरि करिब १ हजार भन्दा बढीलाई आर्थिक सहयोग समेत वितरण गरिएको छ । आर्थिक सहयोग पाउने अधिकांशलाई ५ हजार रुपैयाँका दरले सहयोग दिइएको हो । केहीलाई जिविकोपार्जनका लागि भनि १० देखि १५ हजारसम्म दिइएको राईले बताए । ‘तर यो सहयोग त हाम्रो आपतकालीन सहयोग मात्र हो’ राईले भने, ‘दीर्घकालीन हिसाबले हेर्ने हो भने त उनीहरु जोखिममै छन् ।’


१३ वर्ष मुनिकाहरु स्वास्थ्य, शिक्षा, पोषण लगायतको जोखिममा छन् । १३ वर्षदेखि माथिकाहरु बालविवाह, बालश्रम, यौन शोषण, वेचविखनको जोखिममा रहेको जनाइएको छ । १८ वर्षमुनिका जोखिमका बालबालिकाको तथ्यांक संकलन गर्दा प्रत्येक २० जना बराबर २ देखि ५ जनासम्मको अभिभावक रोजगारीको लागि विदेशिएको भेटिएको सामाजिक कार्यकर्ता बालाराज कार्कीले बताए ।


जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा आउने अधिकांश सामाजिक विचलनको मुद्दामा बालबालिका जोडिएर आउने गरेका छन् । ‘कतिपय अवस्थामा त आमाहरुले प्रहरीकै अगाडी बालबच्चा छोडेर हिँड्ने सम्म पनि भेटिएको छ ।’ प्रहरी निरिक्षक टिका कार्कीले भने, ‘तर हामीले सकेसम्म नाबालक बच्चाको केसमा भने आमालाई नै जिम्मा लगाउने गरेका छौँ ।’


पहिले बुवा विदेश र आमाले छोडेर हिँड्ने समस्या बढी थियो । तर अहिले आमा वैदेशिक रोजगारीमा जानेका बालबालिकाहरु पनि विचल्लीमा पर्ने गरेका छन् । पछिल्लो वर्षहरुमा पुरुषसँगै महिलाको विदेशिने संख्या समेत बढ्दो छ । वैदेशिक रोजगार विभागको तथ्यांक अनुसार ओखलढुंगाबाट आर्थिक वर्ष ०७२/७३ मा संस्थागत स्वीकृति लिएर रोजगारीको लागि विदेशिनेको संख्या २ हजार ८ सय ९४ थिए । त्यसमध्ये पुरुष २ हजार ७ सय ६ र महिला १ सय ८८ थिए ।


त्यसैगरि व्यक्तिगत रुपमा रोजगारीका लागि जानेको संख्या भने सोही आर्थिक वर्षमा कुल २ सय ५० रहेका छन् । जसमध्ये पुरुष २ सय ७ र महिला ४३ जना छन् ।

प्रकाशित : माघ १४, २०७४ १६:२२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

राष्ट्रियसभा निर्वाचन : प्रदेश नम्बर २ का सबै सांसद निर्विरोध

श्यामसुन्दर शशि

जनकपुर — प्रदेश नम्बर २ बाट राष्ट्रियसभा सदस्यका आठवटै प्रत्यासी निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् । अन्य समूहबाट उम्मेदवारी दिएका समाजवादी पार्टी नेपालका मोहम्मद अख्तर हुसैनले आइतबार आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता लिएपछि उक्त प्रदेशका आठै सांसद निर्विरोध निर्वाचित भएका हुन् ।

प्रदेश नम्बर २ को राष्ट्रिय सभाका लागि अन्य समूहबाट नेपाली कांग्रेसका जीतेन्द्र देव, राजपाका रमेशप्रसाद यादव तथा एमालेका सुमनराज प्याकुरेल निर्वाचित भएका छन् भने महिला क्लस्टरमा माओवादी केन्द्रकी शशिकला दाहाल, नेपाली कांग्रेसकी मुक्ताकुमारी यादव तथा संघीय समाजवादी फोरमकी प्रमिला कुमारी निर्विरोध निर्वाचित भइसकेकी छिन् भने अल्पसंख्यक/अपाङ्ग क्लस्टरमा राजपाका वृषेशचन्द्र लाल तथा दलित क्लस्टरमा संघीय समाजवादी फोरमका रामप्रित पासमान निर्विरोध भइसकेका छन् ।

प्रमुख निर्वाचन अधिकृत रामकृष्ण उप्रेतीले निर्विरोध निर्वाचित उम्मेदवारहरुको नाम सोमबार सूचना टाँस गरिने भए पनि निर्वाचन तालिकाअनुसार आठवटै सांसदलाई माघ २४ गतेमात्र प्रमाणपत्र प्रदान गरिने छ ।

प्रकाशित : माघ १४, २०७४ १६:१५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×