हरायो भोजपुरी फिल्म गतिविधि- मनोरञ्जन - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

हरायो भोजपुरी फिल्म गतिविधि

शंकर आचार्य

पर्सा — नेपाली भाषाका फिल्मपछि मुलुकमा बराबर निर्माण भइरहने हैसियत बनाउनेमा गुरुङ र भोजपुरी फिल्म छन् । कोरोना महामारी बढ्दा लकडाउनसँगै गत चैतदेखि बन्द सिनेमाघर अझैसम्म खुलेका छैनन् । फिल्म निर्माणका सबै गतिविधि ठप्प छन् ।

नेपाली भाषाकै फिल्म निर्माण ठप्प छ । तैपनि कलाकार टेलिभिजन र युट्युबका लागि कार्यक्रम बनाउँदै आफ्नो उपस्थिति बलियो पार्दैछन् । गुरुङ र भोजपुरी भाषाका फिल्म निर्माता र कलाकार भने चुपचाप बसेका छन् । बाहिर निस्कँदा संक्रमणको त्रास, ननिस्कँदा फिल्म निर्माणका गतिविधि नै ठप्पको अवस्था छ ।

एक समय तराईका सिनेमाघरमा भोजपुरी फिल्मको बेग्लै धाक थियो । हिन्दी र नेपालीपछि राम्रै व्यापार गर्ने भोजपुरी भाषाका फिल्ममा भारतकै दबदबा रहिआएको छ । यसमा नेपाली सिनेकर्मीले प्रयास नगरेका होइनन् । केही राम्रा फिल्म बने । व्यापार पनि राम्रै हुँदा कलाकर्मीको संख्या पनि थपिँदै थियो । वीरगन्जलाई आधार क्षेत्र मानेर निर्माण हुने भोजपुरी फिल्मका गतिविधि यतिबेला ठप्प छ । कोरोनाले यो उद्योगलाई ठूलो धक्का दिएको छ । कोरोनाबाट भोजपुरी फिल्म उद्योगले दुई कलाकार पनि गुमाएको छ ।

गत साता कोरोनाले पहिलो भोजपुरी टेलिशृंखला ‘कइसे भइल’ का नायक श्रीराम उपाध्यायको निधन भयो । यसै वर्ष भोजपुरी कलाकार पुष्पा पाण्डेको पनि मुटु रोगले निधन भयो । व्यावसायिकतातर्फ उन्मुख हुँदै गएको यो उद्योगलाई कोरोना महामारीले ठूलै धक्का दिएको छ ।

त्यसो त लकडाउनअघि नै भोजपुरी फिल्म उद्योग समस्यामा थियो । भारतीय फिल्मका कारण छायामा परेको नेपाली उद्योगलाई नयाँ उत्साह थप्न भोजपुरी चलचित्रको निर्माण आवश्यक थियो तर अचानक कोभिड महामारी सुरु भएपछि त्यसले झन् समस्या थपेको भोजपुरी फिल्मका निर्देशक अनिल सर्राफ बताउँछन् । वीरगन्जमा सिनेमाघरका सञ्चालकसमेत रहेका उनी महामारीले यो क्षेत्र तहसनहस पारेको बताउँछन् । उनले ‘ना मिलल सास–ससुर के प्यार’ र ‘प्यार करेला हिम्मत चाही’ निर्देशन गरेका फिल्म हुन् ।

भोजपुरी फिल्मका कलाकार प्रदेशी साहले भोजपुरी, मैथिली, थारूजस्ता क्षेत्रीय भाषाका फिल्म र कला क्षेत्रलाई जोगाउन संघ र प्रदेश दुवै सरकार गम्भीर हुनुपर्ने बताए । ‘हालसम्म हामी कलाकर्मीले आफ्नो प्रयासमा भोजपुरी र मैथिली भाषाका फिल्मको जगेर्ना गर्‍यौं,’ उनले भने, ‘अब यो क्षेत्रको संरक्षण र उन्नयनको काम सरकारी स्तरबाट हुन जरुरी छ, त्यो संघ वा प्रदेश सरकार जसले गर्दा पनि हुन्छ, नत्र एउटा पहिचान बनाइसकेको भोजपुरी र मैथिली फिल्म उद्योग इतिहास बन्नेछन् ।’

सरकारी पक्षबाट भोजपुरी चलचित्र क्षेत्रलाई जोगाउने काम नभए ‘धर्ती मैया’, ‘गंगा किनारे मोरा गाँव’, ‘नदिया के पार’, ‘सजनवा बैरी भइले हमार’ जस्ता पुराना भारतीय भोजपुरी फिल्म हेरेर हुर्किएका आफूहरूको पुस्ता फेरि भारतीय भोजपुरी फिल्मतिरै आकर्षित हुने बाध्यता रहेको कलाकार शिवजी विश्वकर्माले बताए । ‘राजनीति’ र ‘मेला’ नेपाली चलचित्रका निर्माता/निर्देशक हरि पन्त स्थानीय कलाकारहरूलाई समेटेर नयाँ भोजपुरी फिल्म बनाउने योजना कोभिड महामारीले स्थगित भएको बताउँछन् ।

पछिल्लो समय मैथिली चलचित्र उद्योगमा सक्रिय रहेको भोर फिल्म्स प्रालि पनि कोभिड महामारीले आफ्ना नयाँ योजना तुहिएका कारण निष्क्रिय बन्न पुगेको छ । भोरका संस्थापक राजकुमार महतो कोभिड महामारीकै कारण ठूलो बजेटको महात्त्वाकांक्षी मैथिली फिल्म ‘सलहेस’ को छायांकन पछि धकेलिएको बताउँछन् । ‘हामी सुटिङ थाल्ने सुरसारमा थियौं,’ उनले भने, ‘तर कोरोनाले गाह्रो पार्‍यो । स्थिति सामान्य नभएसम्म हामी पछि हटेका छौं ।’

यसै कम्पनीले गत वर्ष नेपाली चलचित्र ‘राज्जा रानी’ लाई मैथिलीमा डब गरेर प्रदर्शन गरेको थियो । यसबाहेक कम्पनीले नेपाल, भारत र बंगलादेशमा रहेका मुसहर जातिको स्वास्थ्य समस्या समेटेर निर्माण गरेको एउटा डकुमेन्ट्री पनि प्रदर्शनमा समस्या भएको महतो बताउँछन् ।

नेपाली भोजपुरी फिल्मको इतिहास करिब दुई दशकको छ । वीरगन्जमै बसेर मूलधारका आधा दर्जन बढी नेपाली चलचित्र बनाइसकेका निर्माता/कलाकार नन्दु श्रीवास्तवले २०५८/५९ सालतिर पहिलो भोजपुरी फिल्म ‘कब होइ मिलनवा हमार’ बनाएका थिए । नेपाली फिल्मका स्थापित निर्देशक किशोर रानाको निर्देशनमा बनेको उक्त चलचित्रमा रवि किशन, निरुता सिंह, कमल किसन, विजय खरेलगायत बलिउड र कलिउडका कलाकारले अभिनय गरेका थिए । पहिलो चलचित्रको व्यावसायिक सफलतापछि श्रीवास्तवले २०६२ मा अर्को भोजपुरी चलचित्र ‘सास ननद भौजाई’ बनाए । यो चलचित्रमा कलिउडका कल्याण घिमिरे, गरिमा पन्त, गीता घिमिरेलगायत अनुहार थिए ।

२०६४ मा नन्दु श्रीवास्तवको दोस्रो भोजपुरी फिल्म ‘सजनवा अनाडी सजनी खिलाडी’ प्रदर्शनमा आयो । उनले किशोर रानालाई निर्देशनमा दोहोर्‍याए भने बलिउडका कृष्णा अभिषेक, कलिउडका निखिल उप्रेती, अरुणिमा लम्साललाई नायक–नायिकाको भूमिकामा राखे ।

२०६७ मा श्रीवास्तवले किशोर रानाकै निर्देशनमा अर्को फिल्म ‘तु हमार साथी रे’ ल्याए । यस फिल्ममा रवि किशन, निखिल उप्रेती, मिथिला शर्मा, उषा पौडेल, सौजन्य सुब्बालगायत बलिउड र कलिउडका कलाकारले अभिनय गरेका थिए । यो फिल्मपछि श्रीवास्तवले फेरि भोजपुरी फिल्ममा हात हालेनन् । हाल उनी अमेरिकामा छन् ।

त्यसपछि शोभा देवी निर्माता रहेको ‘ना मिलल सास ससुरके प्यार’ २०६८ मा आयो । अनिल सर्राफको निर्देशनको यो फिल्ममा कल्याण घिमिरे, गरिमा पन्त, कमल किशन र शिवजी विश्वकर्माले अभिनय गरेका थिए । २०७० मा शोभा देवीको दोस्रो फिल्म ‘प्यार करेला हिम्मत चाही’ प्रदर्शनमा आयो । अनिल सर्राफकै निर्देशनमा बनेको यो फिल्ममा बिराज भट्ट, सुदीप पाण्डे, रेजिना उप्रेती, प्रिया शर्माले अभिनय गरेका थिए । यसै चलचित्रबाट कलिउडका एक्सन नायक विराज भट्ट भारतीय भोजपुरी चलचित्र उद्योगमा स्थापित हुन पुगे ।

२०७४ मा ‘एसपी खरेल द रियल हिरो’ प्रदर्शनमा आयो । ३ वर्षको अन्तरालपछि गत माघको चौथो साता रमन बस्नेतको निर्देशनमा रहेको फिल्म ‘मधेसी बाबु’ प्रदर्शनमा आयो तर एक महिना नबित्दै सुरु भएको कोरोना महामारीका कारण यो फिल्मले राम्रो व्यापार गर्न पाएन ।

प्रकाशित : कार्तिक १६, २०७७ १२:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बस्ती नै लालपुर्जाविहीन

५० को दशकपछि खल्लामा बस्ती विस्तार तीव्र रुपमा भयो । त्यसपछि वनका कर्मचारीहरु आएर छाप्रो जलाउने र खेतीपातीमा गाईभैंसी चराउने गर्न थाले । यहाँका बासिन्दा दिनमा भाग्थे भने राति मात्रै टहरा बनाएर बस्थे । पछिल्लो समय यहाँ बाटोघाटो, विद्यालय र विद्युत् सेवा विस्तार भएको छ । तर बस्तीवासी भने सुकुम्बासीसरह छन् ।
भवानी भट्ट

कञ्‍चनपुर — दार्चुलाको गोकुलेश्वरबाट २०४२ मा तराई झरेका उनी साथीहरूसँगै तीर्थ यात्रीका रूपमा खल्ला आइपुगेका थिए । छेवैको सिद्धबाबाको मन्दिरको दर्शनपश्चात् ठाउँ राम्रो देखेपछि हरिदत्त जोशी यहीँ बस्न थाले । कहीँ कतै मात्र रुख भएको उक्त क्षेत्रमा ढुंगामुडा पन्छाएर खेतीपाती गरे । भीमदत्त नगरपालिका–९ मा पर्ने चुरे फेदीको यो बस्ती त्यसपछि मात्रै विस्तार भएको हो ।

जोशीलगायत स्थानीय यहाँ बसेको साढे तीन दशक बितिसकेको छ । ‘हामी आउँदा यहाँ जंगल मात्रै थियो, बीचको खाली ठाउँमा ढुंगाहरू थिए,’ ८४ वर्षीय जोशीले भने, ‘तिनै ढुंगा पन्छाएर हामीले खनजोत गरेका हौं ।’ वनमा खनजोत गरेको भन्दै जोशीलाई पटकपटक वन प्रशासनले पक्राउ पनि गर्‍यो ।

वन मुद्दा लगाएर जेल पनि हालियो । तर अन्त जाने र बस्ने आधार नभएका कारण जेल परे पनि उनले यो ठाउँ छाडेनन् । जोशी पाँच पटक गरी पाँच वर्षभन्दा बढी जेल बसेका छन् । तर हालसम्म आफूले भोगचलन गरेको जग्गाको लालपुर्जा पाउन सकेका छैनन् । जग्गाधनी पुर्जा पाएर मर्न पाए हुन्थ्यो भन्ने उनको मनमा लागिरहन्छ । यही विषयमा सोधीखोजी गर्न उनी लौरी टेकेर गाउँ चहार्दै हिँड्छन् ।

गोकुलेश्वरमा उनको घर नजिकै सुक्खा पहिरो जाने समस्या थियो । पहिरोले भिरालो पाखाहरू सबै भत्काइसकेको थियो । घर पनि कति बेला लैजान्छ भन्ने चिन्ता थियो । त्यही भएर तीर्थयात्रीका रूपमा आएका उनी यहीँ बसे । खल्ला जिल्लाकै दुर्गम क्षेत्र मानिन्छ । सामान्य किनमेलदेखि स्वास्थ्य उपचारसम्मका लागि यहाँका बासिन्दाले महेन्द्रनगर वा सीमावर्ती टनकपुर धाउनुपर्छ । बर्खाका बेला चुरेबाट बग्ने खहरे खोलाका कारण यहाँ आउजाउ ठप्प हुन्छ ।

५० को दशकपछि खल्लामा बस्ती विस्तार तीव्र रूपमा भयो । त्यसपछि वनका कर्मचारीहरू आएर छाप्रो जलाउने र खेतीपातीमा गाईभैंसी चराउने गर्न थाले । यहाँका बासिन्दा दिनमा भाग्थे भने राति मात्रै टहरा बनाएर बस्थे । यस्तो ८/१० वर्ष चल्यो । ‘धान गहुँ पाक्ने बेला वनपाले आउँथे, छाप्रोमा आगो लगाइदिन्थे, खेतमा गाईभैंसी पसाएर बाली सखाप पार्थे,’ जोशी भन्छन्, ‘जब यहाँ माओवादी आउन थाले त्यसपछि भने बस्न सहज भयो ।’ २०५७ मा उनीसहित पाँच जनालाई जिल्ला वन कार्यालयबाट आएको टोलीले पक्राउ गरेपछि एक वर्ष जेल बसे । त्यसपछि पनि पटकपटक जेल बसेको उनी बताउँछन् ।

खुल्ला क्षेत्रमा तीन बस्ती छन् । खल्ला, टुँडीखेल र मसेट्टी । ती बस्तीमा तीन सयभन्दा बढी परिवारको बसोबास छ । पछिल्लो समय यहाँ बाटोघाटो, विद्यालय र विद्युत् सेवा विस्तार भएको छ । यहाँका बासिन्दा भने अहिले पनि सुकुम्बासीसरह छन् । निर्वाचनका बेला सबैले जग्गाधनी पुर्जा दिने आश्वासन दिए पनि चुनाव जितेपछि फर्केर नआएको जोशीलगायत स्थानीयको गुनासो छ । ‘हामीलाई जहिल्यै भोट बैंकका रूपमा मात्रै प्रयोग गरियो,’ जोशी भन्छन्, ‘जितेपछि कोही आउँदैन ।’ खल्ला क्षेत्रको जग्गा दर्ता नहुने भए अन्यत्रै बसाइदिनसमेत उनीहरूले आग्रह गरेका छन् । पछिल्लो पटक तीन वटै तहका निर्वाचनमा यस क्षेत्रका बासिन्दालाई जग्गाधनी बनाउने सबै दलका उम्मेदवारको चुनावी एजेन्डा थियो । हालसम्म पनि यसतर्फ कुनै प्रगति भएको छैन । यसअघिका निर्वाचनमा पनि उम्मेदवारले यस्तै सपना बाँडेको स्थानीय बताउँछन् ।

२०४२ मा खल्लामा जोशीसँगै रामदत्त कलौनी र एक जना माता आएर बसेका हुन् । कलौनी वन मुद्दा लड्दालड्दै बिते । महाकाली नदी किनारमा रहेको यो ठाउँ प्राचीन ब्रह्मदेव मण्डीसँगै किसान नेता सहिद भीमदत्त पन्तको कर्मथलोका रूपमा पनि चिनिन्छ । नदी किनारमै बस्ती भएकाले महाकालीको बाढीले पनि बर्सेनि जमिन कटान र डुबान गर्दै आएको छ । २०७० मा आएको बाढीले नदी किनारका २५ परिवार विस्थापित भएका थिए । उनीहरू अहिले सिद्धबाबाको मन्दिर क्षेत्रमा बस्छन् । ‘यो ठाउँमा नापी नहुने र जग्गाधनी पुर्जा नपाइने भए हामीलाई अन्तै बसाइ दिनुपर्‍यो,’ रामदत्त कलौनीका छोरा देवेन्द्रले भने, ‘जग्गा प्राप्तिका लागि हामी सर्वोच्चसम्म पुगिसक्यौं, मुद्दा विचाराधीन छ ।’ सर्वोच्चमा मुद्दा परेपछि वनका कर्मचारी पनि आउन छाडेको उनले बताए । खल्लामा बस्ती विस्तार हुन थालेपछि ब्रह्मदेववासीले समेत विरोध गरेको स्थानीय बताउँछन् । उनीहरूले वनपालेसँगै आएर घर टहरा जलाउनेदेखि खेतीपातीमा गाईगोरु चराएर दुःख दिएको खल्लावासी बताउँछन् । ‘हाम्रो पानीघाट र गौचर हो भनेर छाप्रा जलाइदिन्थे,’ देवेन्द्र भन्छन्, ‘हामीलाई वनका कर्मचारीले मात्रै होइन ब्रह्मदेवका स्थानीयले समेत दुःख दिए ।’ उनका अनुसार ब्रह्मदेवका स्थानीयले टहरामा आगो लगाउँदा एक बालिका घाइते भइन् ।

खुट्टा जलेकी ती बालिका अहिले पनि राम्ररी हिँड्न सक्दिनन् । पछिल्लो समय खल्लामा विद्युत् लाइन विस्तार हुँदै छ । तर वनले रुख काट्न नदिएर विद्युत् विस्तारमा समस्या भएको छ । ‘रुखका हाँगा काट्दा पनि सामुदायिक वनका पदाधिकारीसँगै वनका कर्मचारीहरू आइहाल्छन्,’ बैतडीको डिलासैनीबाट आएर खल्लामा बसोबास गरिरहेका पदमसिंह कार्कीले भने, ‘विद्युत् लाइन तानेर पनि बीचमा रुख काट्न नसक्दा करेन्ट छाडेको छैन ।’

पछिल्लो पटक यहाँका स्थानीयले प्रतिकट्ठा ५० रुपैयाँका दरले नगरपालिकालाई कर पनि बुझाइरहेका छन् । विद्युत् मिटर जडानका लागि उक्त कर निर्धारण गरिएको कार्कीले बताए । खल्ला, टुँडीखेल र मसेट्टीमा चुरेबाट बग्ने आधा दर्जन खोलानालाहरू पर्छन् । बर्खामा यी खोलानाला बस्तीमै पस्ने गर्छन् । बर्सेनि कटानसँगै डुबानको समस्या झेल्नुपर्ने स्थानीय बताउँछन् ।

प्रकाशित : कार्तिक १६, २०७७ १२:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×