गायक/गायिकाको दसैँ : न स्टेज कार्यक्रम, न हर्षोल्लास- मनोरञ्जन - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

गायक/गायिकाको दसैँ : न स्टेज कार्यक्रम, न हर्षोल्लास

रीना मोक्तान

काठमाडौँ — गायक प्रमोद खरेलले राम्ररी दसैँ मनाउन नपाएको ६ वर्ष भयो । दसैँको समयमा अक्सर विदेशका स्टेज कार्यक्रममा व्यस्त हुन्थे उनी । कोरोना महामारीका कारण अहिले देश/विदेशका कार्यक्रम ठप्प छन् । त्यसै उनी पनि व्यस्त छैनन् । लामो समयपछि दसैँमा घर बस्न पाए पनि दसैँको उल्लास भने उनमा छैन ।

'दसैँ त दसैँजस्तो छैन पहिलोचोटी । दसैँ आएकै छैन। दसैँ आउनलाई त रमाइलो हुनुपर्छ, भेटघाट हुनुपर्छ, उर्जाशील हुनुपर्छ, हर्षोल्लास हुनुपर्छ,' उनले सुनाए, 'लामो समयपछि आफन्तसँग भेट हुने चाड हो यो । तर योपटक कोरोनाले गर्दा भेट गर्न भएन । वल्लो घरदेखि पल्लो घर जानु हुँदैन । रमाइलो जमघट नभएसम्म त दसैँ नै आएको छैन नि ! बजारमा सपिङ गर्न जाउँ मिल्दैन, कोरोनाको बिगबिगी छ ।'

यो दसैँमा त आफन्त पनि घर आइदियोस् भन्ने माहोल नरहेको उनी बताउँछन् । 'चाडपर्व त यसपालि आएन नै भनौं । दसैँ पनि अर्कोपालि आउँछ,' उनी सुनाउँछन्, 'मलाई दसैँ पटक्कै लाग्या छैन । दसैँ त यस्तो हुँदै हुँदैन । दसैँ आउनु १ महिना अगाडिदेखि नै रमाइलो हुन्थ्यो अरुबेला त । दसैँका धुनहरु बज्छन्, घर जाने टिकट खुल्छ । बजारभरि भीड हुन्छ । हामी कलाकारको त कार्यक्रमहरु हुन्थ्यो । यी कुनै कुराहरु छैन नि त त्यसैले दसैँजस्तो छैन । क्यालेण्डरमा मात्र दसैँ आएको छ।'

यसपालि उनको दसैँ यतै बित्दैछ । यता आमा, बुवा र प्रमोदमात्र । आफन्तकहाँ जाने सोचेका पनि छैनन् । 'आफन्तकोमा गए न हामीलाई सुरक्षा हुन्छ न त उहाँहरुलाई नै । त्यैसैले अरुकोमा जान हुँदैन यसपालि,' उनले भने । उनी कतिपटक विदेश कार्यक्रममा भए पनि अन्तिम दिन टिका भ्याउने गरेर घर फर्कन्थे । टिका थाप्न नपाए पनि अरुबेला फ्यानसँग दसैँ मनाउँथे । 'पहिले त दसैँको माहोल टिभी र सामाजिक सञ्जालमा हेरेरै थाहा हुन्थ्यो । कन्सर्टमा बाहिर भए पनि आह्हा ! दसैँ आयो भन्ने अनुभव हुन्थ्यो । रमाइलो हुन्थ्यो । जे होस् देशबाहिर हुँदा त्यताकै आफन्तहरुसँग भेट हुन्थ्यो । अहिले त त्यस्तो छैन,' उनले भने।

अवस्था सामान्य हुँदो हो त दसैँमा उनी काठमाडौंकै आफन्त कहाँ टिका थाप्न जाने थिए । झापाका आफन्तसँग भेटघाट गर्ने थिए । यो वर्ष त गाउँ/घरमै पनि कोरोनाको त्रासले दसैँको उल्लास नरहेको उनी बताउँछन् । 'घर/गाउँतिर रोगसँग डराइरहेका छन् । दसैँभन्दा रोग ठूलो भनिरहेका छन्,' उनले भने, 'अहिले त मजदुरले काम गर्न पाका छैनन् । काम गर्न नपाएपछि हातमा पैसा हुँदैन । कतिलाई खानै गाह्रो छ । यस्तो अवस्थामा दसैँको उल्लास त मनमा आउँदै आउँदैन । भोलि सबै निको भएर, काममा फर्किएपछि सबै खुशी भएर आह्हा ! दसैँ भनेको दिन साँच्चै दसैँ लाग्नेछ मलाई ।'

यसपाली स्टेज कार्यक्रम नभएपछि दसैँभरिको समय परिवारसँग बिताउन पाएकी छन् गायिका मेलिना राईले । गत वर्ष त टिकाको दिनमात्र उनी घर फर्किएकी थिइन् । यसपालि परिवारसँग दसैँ मनाउन पाउँदा उत्साहित छिन् उनी । 'पहिला हामी दसैँमा घरमा बस्न पाइँदैन थियो । यसपालि महामारीले गर्दा परिवारसँग दसैँ मनाउन पाइयो,' उनले सुनाइन् ।

यसपाली परिवारमा जुठो परेको छ । त्यसैले आफन्तसँगको जमघटमै रमाइलो गरेर दसैँ मनाउने योजना बनाएकी छिन् उनले । 'आफन्त आउने तयारीमा हुनुहुन्छ । घरमा रमाइलो गर्ने, खाने पिउने । वर्षमा आउने एउटा चाड हो । मनाउनु त परिहाल्यो । पहिलाको जस्तो छैन अवस्था तर पनि खुशीसँग मनाउने योजनामा छौं,' उनले भनिन् ।

यसपालि कोरोनाले गर्दा दसैँको रौनक हराएको उनी बताउँछिन् । 'यसपालि कोरोनाले खत्तम पारिहाल्यो । पहिलाको जस्तो दसैँको रौनक देखिन्नँ । अहिले कोरोनाको त्रास छ,' उनले सुनाइन् । बाल्यकालमा पिङ खेल्न रुचाउँथिन् मेलिना । अहिले भने ठूलाबडाबाट आशिर्वाद लिएर दसैँ मनाउँछिन् उनी । दसैँले बाल्यकाल फर्काइदिएको अनुभव हुन्छ उनलाई ।

गायक शिव परियार यसपालिको दसैँ उल्लासमय नरहेको बताउँछन् । 'यो वर्ष सदाको जस्तो उल्लासमय अवस्था छैन । उल्लासमय अवस्था हुनको लागि परिवारमा खुशी छाउनु पर्‍यो । छिमेकमा खुशी छाउनु पर्‍यो । छिमेक सँगसँगै टोलमा र देशमा खुशी छाउनु पर्‍यो । त्यसपछि आफ्नो मन पनि खुशी हुन्छ,' उनले भने ।

घरका सदस्यहरुसँग नै दसैँ मनाउने योजना छ उनको । 'कोभिडको चरम संक्रमणको कारणले गर्दाखेरी आफू पनि अरुबाट पीडित नभइयोस् अरुलाई पनि आफूले गर्दा केही नहोस् भनेर स्वास्थ्य सुरक्षाका कुरामा ध्यान दिएर आफ्नै घरभित्र बुवाआमाको हातबाटमात्र टिका जमरा थाप्ने निर्णय गरियो,' उनले आफ्नो योजना सुनाए । परिवारमा आमाबुवा, बहिनी, श्रीमती र छोरी छन् । यसपालिको दसैँ परिवारभित्रै सिमित हुने उनी बताउँछन् । ‍'पहिला त पाहुना आउनुहुन्थ्यो । हामी पनि आफन्त कहाँ जान्थ्यौं । यसपालि त पाहुना जानलाई पनि जोखिम छ । भोलि हामी जम्मा भएको परिवारमा कोरोना संक्रमण देखियो भने हामीलाई नमज्जा हुने भयो,' उनले भने, 'एक हिसाबले स्वास्थ्य संकटकाल नै घोषणा गर्नुपर्ने अवस्था आइसक्दा पनि सरकारले आफ्नो उपचार आफैं गर्नुपर्छ भन्ने निर्णय गर्‍यो । गैरजिम्मेवारीपन देखायो । चाडको समयमा अलिकति 'हामी कोसिस गर्दैछौं है' भन्ने ढाडस दिएको भए पनि दसैँको बेलामा जनतामा खुसी छाउँथ्यो होला ।'

दसैँको बेला पनि स्टेज कार्यक्रममा व्यस्त हुने गरेका शिव यसपालि घरमै छन् । कोरोनाकै कारण उनी बजार पनि निस्किएनन् । 'दसैँमा गर्ने सपिङको छुट्टै मज्जा छ । दसैँ भन्ने बित्तिकै टिका जमरा, दक्षिणा, नयाँ लुगा, पिङ, चंगा यो सबै जोडिएर आउँछ । अरु बेला जति नै राम्रो लुगा किने पनि दसैँको बेलामा किन्दा 'लुगा किनियो है' भन्ने महसुस हुन्थ्यो,' उनले भने, 'अहिले बजार निस्कन पनि अनुकूल वातावरण छैन । घरमा वृद्ध आमाबुवा हुनुहुन्छ । आफ्नो कारणले घरपरिवारको वृद्ध सदस्यलाई असर नपरोस् भनेर भीडभाडमा जाने काम बन्द नै छ ।'

गायिका एलिना चौहान परिवारसँग दसैँ मनाउन झापा पुगिसकिन् । दुई दिनअघि मात्रै उनी काठमाडौंबाट झापा हिँडेकी हुन् । उनलाई पनि यसपालिको दसैँ खास लागिरहेको छैन । 'पहिलाको जस्तो दसैँ आएको अनुभव नै भएको छैन । पहिला दसैँ भन्नेबित्तिकै तयारी सुरु हुन्थ्यो । लुगा किन्न गइन्थ्यो । यसपालि वास्तै लागेको छैन,' उनले भनिन् । उनी आमा, हजुरबुवा, भाइबहिनीसँग बसेर दसैँ मनाउने सोच्दैछिन् । आफन्त कहाँ टिका थाप्न जाने योजना भने अहिलेसम्म बनाएकी छैनन् एलिनाले । 'आफन्तहरु टिका थाप्न आउनुहुन्छ । म जान्न कतै । कोरोनाको केस बढिरहेको काठमाडौंबाट आको भनेर डराउनुहुन्छ होला ।'

प्रकाशित : कार्तिक ६, २०७७ ११:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रिलिजको ४ वर्षपछि यसरी ब्युँतियो सुगमको 'दसैं/तिहार' 

रीना मोक्तान

काठमाडौँ — दसैं नजिकिन थालेपछि आजभोलि सुगम पोखरेलको दसैं/तिहार गीत सुनिन थालेको छ । गायक सुगम पोख्रेलले गाएको यो गीत हरेक दसैंमा गाउँ/घरदेखि विदेशसम्म गुन्जिन्छ । 'यो गीत सुनेपछि दसैं आएको अनुभव हुन्छ,' फेसबुकमा यस्तो लेख्दै गीतलाई पुन:पोस्ट्याउँछन् दर्शक । सुगमको मन ढक्क फुल्छ । 

'वर्षमा दिनमा लैलै, हर्षका दिन यी लैलै

दसैं/तिहार चाड र वाड, खुशीले सारा भर्‍यो नि संसार

आह खुशीले सारा भर्‍यो नि संसार'


यो वर्ष पनि घटस्थापनाअघिदेखि नै यो गीत गुन्जिन थालिसकेको छ । सुगम आफैंले पनि केही दिनअघि एक डिपार्टमेन्टल स्टोर पुग्दा गीत घन्किइरहेको सुने । यसपालीको दसैंमा पहिलोपटक उनले आफ्नो गीत त्यहीँ सुनेका हुन् । त्यसपछि भाटभटेनी, छरछिमेकमा सुने । सुगमलाई लाग्छ यो गीतले दसैंमा खास अर्थ पाउँछ ।

'बाहिर निस्कँदा बाटोतिर पनि सुनिरहको हुन्छु । दसैंमा यो गीत बज्दा मनमा के लाग्छ भने हाम्रो काम सबैले रुचाइदिनु भएको छ भन्ने हुन्छ । दसैंको माहोलमा यो गीतको अर्थ अझ बढी खुल्छ जस्तो लाग्छ,' उनले सुनाए ।

आफूले सिर्जेको यो गीत यसरी हरेक दसैंमा घन्किएला भनेर सुगमले सोचेका थिएनन् । केही वर्षयता दसैंमा सँधै बज्ने गीतहरुको सूचीमा यो गीतले पनि स्थान पाउन थालेको छ । 'आफ्नो चाडपर्व, सँस्कृति आफ्नै तरिकाले मनाउनुपर्छ भन्ने हिसाबले गरेको हो यो गीत । खुशी लाग्छ, यो लेभलसम्म पुग्ला भनेर सोचेको थिएन । हरेक वर्ष दर्शकले प्रतिक्रिया दिइरहनुहुन्छ । बालबालिकादेखि वृद्धासम्मको मनलाई यो गीतले छुन सकेको छ,' दंग पर्दै सुनाउँछन् ।

सन् २००८ तिर स्टेज कार्यक्रमका लागि अमेरिका पुगेका थिए सुगम । अरुबेला पनि दसैं/तिहारमा स्टेज कार्यक्रमका लागि उनी विदेश पुगिरहन्थे । तर त्यो वर्ष दसैंमा देशबाट टाँढिनु पर्दाको अनुभव गीत बनेर उनको मुखबाट फुत्कियो,'वर्षमा दिनमा लैलै, हर्षका दिन यी लैलै ।' त्यसपछाडिका पङ्ति फुरेन । तर, पुर्वेली भाकामा 'लाला' शब्द घुसाएर गीतको पहिलो हरफ गुनगुनाए ।

'दसैंमा बाहिर हुँदा मैले देश नै 'मिस' गरें । परिवार मिस गरें । विदेशमा पनि एकखालको रमाइलो त हुन्छ । तर गाउँ/ठाउँमा आफ्नै देशमा दसैं मनाउँदाको मज्जा अर्कै हुन्छ,' उनले गीत बुन्दाको समय सम्झे, 'त्यो अनुभवलाई नोस्टाल्जिक भएर मैले १/२ लाइन लेखें । मेलोडी बनाएँ ।'

पछि काठमाडौं फर्केर उनले संचारकर्मी रवि श्रेष्ठलाई गीत लेख्न लगाए । मेलोडी दिए । सुरुका दुई लाइन पनि सुनाइदिए । त्यसपछि एकै दिनमा रविले गीत लेखिदिए । 'एकै दिनमा गीत लेखेर दियो । मेरो अनुभव ठ्याक्कै शब्दमा उतारिदिएको थियो । मैले तिहारको पनि जोडौं भनेर एक लाइन लेखेको थिएँ । उसले त्यसमा थपिदिएको रहेछ । उसको शब्दलाई चलाउनै परेन,' सुगमले भने, 'मैले अलिकति सुरु गरेको थिएँ, उसले पूरा गरिदियो गीत । उसले गीत लेखेर दिएको कागज अहिलेसम्म पनि मसँग सुरक्षित छ ।'

गीत लेखिसकेपछि बिवश पौडेललाई अरेन्ज गर्न दिए । त्यसको केही समयपछि गीत रेकर्ड भयो । सन् २०१० तिर युट्युबमा सार्वजनिक भएको गीतले सोचेजस्तो चर्चा भने कमाएन । सिमित दर्शकबीच नै रुमल्लियो ।

चार वर्षपछि चर्चा

सार्वजनिक भएको चार वर्षपछि यो गीत एकाएक चर्चामा आयो । दर्शकको नजरमा नपरेको गीत चार वर्षपछि अचानक चर्चामा आउँदा सुगम आफैं चकित भएका थिए । 'मलाई जहाँसम्म लाग्छ २०१४ को दसैंबाट यो गीतलाई दर्शकले ह्वात्तै रुचाइदिनु भयो । म आफैंलाई पनि अचम्म लागेको थियो,' खुशी हुँदै सुनाए ।

सूचना प्रविधिको विकास सँगसँगै दर्शकको हातहातमा मोबाइल पुग्यो । उनका अनुसार दर्शक युट्युबतिर पनि सक्रिय हुन थालेपछि गीतको चर्चा चुलिएको हो । 'सायद दर्शकले युट्युबमा दसैं गीत खोजेर सुन्ने भयो होला । गीत खोज्दाखेरी यो गीत पनि आयो होला,' अनुमान लगाउँछन्, 'त्यो साल सोच्दै नसोचेको प्रतिक्रिया पाएँ । त्यसपछि सबैको मुखमै झुण्डियो । २०१४ पछिका दसैंको एन्थम नै बन्यो यो गीत ।'

गीत सुनेर एकजना सेनाका जवानले रुँदै फोन गरेपछि भने सुगमलाई पनि आफ्नो गीतले प्रभाव पार्‍यो भन्ने लागेको थियो । 'फोन गरेर उहाँ रुनु भो', नेपालमै भए पनि दसैंमा घर जान नपाउँदाको पीडा साट्नु भो । त्यसपछि मलाई गीतले मान्छेलाई छुन सफल भएछ भन्ने अनुभव भएको थियो । रुवाउनेसम्मको गीत बनाएछु भन्ने लागेपछि गीतले काम गरेछ भन्ने भयो,' उनले २०१४ को त्यो क्षण सम्झे ।

सुगम कति गीतले दर्शकलाई छुन समय लाग्ने बताउँछन् । 'दसैं/तिहार'मा सामान्य शब्दहरुको प्रयोग छ । विदेशिएकाहरुको पीडा समेटिएकै कारण गीतलाई अत्यधिक दर्शकले रचाइदिएको उनी बताउँछन् । नेपालमा हरेक परिवारका १/२ जना सदस्य विदेश पुगेकै हुन्छन् । पढाईका लागि होस् या कामका लागि नेपाली अमेरिका अस्ट्रेलिया, खाडी मुलुक पुगेका छन् । त्यसैले पनि गीतमा नेपाली दर्शकले अपनत्व अनुभव गरेको सुगमको भनाई छ । 'विदेशिनु हाम्रो जीवनशैली नै हो । सायद त्यसैले दर्शकको मन छोयो गीतले । शब्दले पनि दर्शकलाई छोएको छ,' उनले भने, 'यो म एक्लैले गरेको होइन । यो हाम्रो टिमको उपलब्धि हो ।'

'अर्काको देशमा लैलै सम्झना आको नि मैलाई,

सयपत्री फूलेको आँगन रातो अक्षता जमरा लगाई

यता मेरो आँशुको धारा, उता होलान् रातै ती निधार',

गीतको यो अंशले दसैं/तिहारमा विदेशमा हुनेहरुको मन हुँडल्छ । यो गीत धेरै चलेपछि के अन्य गीत विस्थापति भए त ? सुगमलाई त्यस्तो लाग्दैन । 'मेरो गीतले रिप्लेस गरिदिएको त म मान्दिनँ,' उनी भन्छन्, 'सबै गीतको कालखण्ड हुन्छजस्तो लाग्छ । समसामयिक विषय समेटेको हुनाले अहिलेको कालखण्डमा यो गीतलाई अलि बढीले रुचाइदिनु भएको हो । यो गीत पुर्वेली भाकामा छ । समला बिट प्रयोग गरिएको छ । पुर्वको हाकपारेसँग अलिकति नजिक छ यो भाका ।'

चाडबाडसम्बन्धि गीत कम बन्ने समयमा बजारमा ल्याएकै कारण यो गीतले दर्शकको साथ पाएको सुगम सुनाउँछन् । दसैंसम्बन्धि हरेक वर्ष गीतहरु सार्वजनिक भइरहेका हुन्छन् । सबै गीतले यत्तिकै चर्चा पाउँदैनन् । सुगम आफैंले दसैंका अरु २ गीत सार्वजनिक गरेका छन् । उनकै दुई गीतले पनि यसलाई उछिन्न भने सकेका छैनन् । उनले २ वर्षअगाडि 'दसैं आयो' बोलको गीत बजारमा ल्याएका थिए । त्यसमा जो जहाँ छन् त्यसमै रमाइलो गरौं भन्ने सन्देश मिसिएको थियो । गत वर्ष छोरी एञ्जेलिजासँगै 'शुभ दसैं' बोलको गीत सार्वजनिक गरेका थिए । गीत बालबालिका केन्द्रित छ । 'त्यसमा मामाघर जाने, चंगा, लङ्गुरबुर्जा खेल्ने कुराहरु समेटेको छु । त्यो संस्कार अहिले हराउँदै आएको जस्तो लाग्यो मलाई । हामीले जसरी दसैं मनायौं अहिलेको बच्चाहरुले त्यसरी मनाएजस्तो लाग्दैन । त्यसैले त्यो गीत बनाएँ,' उनले गीतबारे भने ।

यो गीतलाई दर्शकले 'दसैं/तिहार'सँग तुलना गरिदिएका थिए । तर, फरक स्वादको गीत ल्याउन रुचाउने उनी दसैंसम्बन्धि यी तीन गीतसँग सन्तुष्ट छन् । स्टेज कार्यक्रममा दर्शकले 'डिमान्ड' गर्ने गीत बनेको छ 'दसैं/तिहार' । विदेश होस् या नेपालकै कति ठाउँमा कार्यक्रममा यो गीत गाउँछन् सुगम । 'स्टेजमा यो गीत गाइरहेको हुन्छु । गीतलाई माया दिनु भएको खुशी शब्दमा बयान गर्न सक्दिनँ,' उनले आफ्नो खुशी साटे ।

'सालोको दौरा सुरुवाल मागेर भिडियो'

यो गीतको भिडियोको कन्सेप्ट सुगमकै हो । सुगमले 'वान लाइन' सुनाएपछि त्यसमा इनलाइन क्रियसनले भिडियो तयार पारेका हो । गीतको भिडियोमा नेपाली भेषभुषा देखाउने रहर थियो सुगमको । त्यसैले दौरा सुरुवाल लगाउने निर्णय गरे । त्यो बेला उनीसँग दौरा सुरुवाल थिएन । 'त्यो बेला मैले दौरा सुरुवाल सिलाएको थिइनँ । मैले मेरो सालोलाई फोन गरें, उसको दौरा सुरुवाल मागें । त्यही लगाएर सुटिङ गरें । मेरो भाग म बसेको घरकै छतमै बनाएको हो,' उनले सम्झे ।

भिडियो नाटकीय नदेखियोस् भनेर आफूहरुले दसैंको रौनक देखाउन केही फुटेज अरुसँग मागेर साभार गरेको सुगम सुनाउँछन् । यसअघि यो गीत 'इनलाइन क्रियसन'बाट सार्वजनिक भएको थियो । गीतमा ९० लाख बढी भ्युज प्राप्त थियो । तर, आफ्नो युट्युब च्यानल खोलेपछि सुगमले त्यो गीतलाई आफ्नै च्यानलबाट सार्वजनिक गरेका छन् । गीतलाई १ करोड बढीले युट्युबमा हेरिसकेका छन् ।

'सहमतिमै भिडियो मेरो युट्युब च्यानलमा राखेको हुँ । गीतको भ्युज अर्गानिक नै हो । त्यो गीतमा मेरो छोरी सानी छ । अहिले मेरो छोरी ठूली भइसकी,' भिडियोबारे भन्छन्, 'भिडियोको अन्तिमतिर विदेशबाट घर फर्किएको देखाइएको छ । मलाई यसमा विरहभन्दा पनि ह्याप्पी इन्डिङ देखाउने मन थियो । त्यसैले तिहारमा घर फर्केको देखाएको छु ।'

प्रकाशित : कार्तिक ३, २०७७ १४:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×