सात दिने लकडाउनलाई ७ फिल्म– ७- मनोरञ्जन - कान्तिपुर समाचार

सात दिने लकडाउनलाई ७ फिल्म– ७

यज्ञश

काठमाडौँ — मैले पहिले पनि लेखेको छु, स्कुलबाट भागेर फिल्म हेर्न आउँदा प्रायः फिल्म सकिने बेलातिर मेरो डर बढ्न थाल्थ्यो । यस्तो लाग्थ्यो– यो फिल्म कहिल्यै नसिध्दियोस् । र, म यो स्वप्‍निल संसारमा पंख फिँजाइ उडिरहुँ ।

एकैछिनमा फिल्म सकिन्थ्यो । अनि फेरि उही दमौली बजार, उही पतेनी र नेपालटार हुँदै अम्रेनी । बाटोमा कोही भेटिएला कि भन्ने डर । फिल्म हेर्न भागेर फलानो बिग्रियो भन्ने बदनामीको डर !


यसपाली संसारकै प्रतिष्ठित बर्लिन फिल्म फेस्टिभलमा हाभियर ब्राडमको नयाँ फिल्म 'द रोड नट टेकन' को वर्ल्ड प्रिमियर हेर्दा मैले फिल्म हेर्न दगुरेका ती खेतका आलीहरुलाई खुब सम्झिएँ । आखिर मानिस कि विगतको सम्झनामा कि भविष्यको आशामा न धेरै बाँच्छ। वर्तमानको तराजुको एउटा पल्लामा विगत र अर्को पल्लामा आगत हुन्छन् । वर्तमान त खाली कताको वजन बढी छ भन्ने देखाउने सुइरोजसरी बीचमा घरी यता, घरी उता हल्लिइरहन्छ !


कुरो के भने हरेक कुराको अन्त्य छ। जसरी फिल्म हलमा सो सिद्धिन्छ। जसरी मैदानमा खेल सिद्धिन्छ। र, जसरी हरेक चुनावपछि मन्त्रीहरुको सत्ताभोग सिद्धिन्छ। कोही भने फेरि जितेर आउँछन् । अनि तिनको म्याद केही दिनलाई फेरि थपिन्छ, जसरी अहिले लकडाउनको म्याद थपिएको छ।


पक्का छ, एक दिन यो पनि सकिन्छ ।


सातौं दिनमा आइपुग्दा लकडाउनले एउटा कुरा भने सिकाएको छ– यो संसारमा नभइ हुने ठानिएका कतिपय चिजहरु त्यस्ता होइन रहेछन् कि ! साह्रै नै महत्वपूर्ण भनिएका मिटिङहरु नहुँदा पनि संसार चल्दो रैछ ! साह्रै विशेष ठानिएका मानिसहरुलाई नभेट्दा पनि जीवन चल्दो रैछ । सँधै गइने अड्डाहरु नगए पनि समय रोकिँदैन रहेछ । त्यसो भए के ती कम महत्वपूर्ण थिए त ? होइन, ती साँच्चिकै महत्वपूर्ण थिए । भएको के थियो भने हामीलाई तिनको बानी परेको थियो । र, हामी आफ्नै बानी वा लतले गर्दा तिनको तलतलमा थियौं । थपिएका लकडाउनका दिनहरुले त्यो लतलाई कति कम गर्छ, हेरौं ।


मैले यो श्रृंखलाको पहिलो दिन भनेको थिएँ– म ७ दिनलाई सातवटा एशियाली देशका सात फिल्म सिफारिस गर्नेछु। प्रत्येक दिन एउटाको दरले । र, आज सातौं दिन । यो श्रृंखला बिसौनीमा आइपुगेको छ ।


हरेक साल संसारमा हज्जारौं फिल्म बन्छन् । तिनमा केही राम्रा हुन्छन् । केही साह्रै झुर हुन्छन् । धेरैजसो औसत । यो कुरा सायद, धेरै चिजमा लागु हुन्छ । चाहे किताब हुन् वा मान्छे, संसारमा औसतको संख्या भयंकर धेरै छ ।

मेरो उद्देश्य धेरै दर्शकमाझ नपुगेका केही राम्रा फिल्महरुसँग तपाईंहरुको परिचय गराउनु थियो । भन्दा ७ वटा फिल्म भने पनि यो श्रृंखलामा मैले धेरै फिल्मको नाम लिएको छु, चर्चा गरेको छु ।


आजको फिल्म

इट ड्रिंक म्यान वुमन (१९९४, ताइवान)


यो चाहिँ अलि अगाडिको फिल्म, जो अलि पछि हेरियो । कुनै फिल्म हुन्छन्, डिभिडीको चाङमा वा हार्ड डिस्कको मेमोरीमा पहिलेदेखि । तर केके नमिलेर ती फिल्म बेलैमा हेरिँदैन । त्यो फिल्मले पर्खिइरहन्छ । अनि एक दिन कुन मुडमा लौ न त यो पनि हेरौं भनेर हेर्दा त्यसले अचम्मित पारिदिन्छ ।


आङ लीको ‘इट ड्रिंक म्यान वुमन’ले मलाई त्यस्तै बनाइदिएको थियो । ‘ब्रोकब्याक माउन्टेन’ र ‘लाइफ अफ पाइ’का लागि दुईपटक ओस्कर पाएका ताइवानका आङ ली अहिलेको समयका सफलतम निर्देशकमध्येका हुन् । ‘क्राउचिङ टाइगर हिडेन ड्रयागन’जस्तो मार्सल आर्ट फिल्मबाट ओस्करमा प्रवेश गरेका आङ लीले पछि ‘हल्क’को समेत निर्देशन गरे । उनी कुनै एक जनरामा मात्रै रमाउने निर्देशक होइनन् ।


‘इट ड्रिंक म्यान वुमन’ चाहिँ ताइवानको कथा हो । ताइपेई सहरको । यो एउटा परिवारको कथा हो । यो कथामा छन्- एउटा सेफ बाबु र उनका तीन अविवाहित छोरी । एउटै घरमा बस्ने भए पनि परिवार टुक्रिएजस्तो लाग्छ । हरेक आइतबार छुट्टीका दिन सेफ बाबुले आफ्नी छोरीहरुका लागि बनाउने परिकारले यिनलाई जोड्छ । हरेक आइतबार पारिवारिक भोजजस्तो हुन्छ । त्यसदिन टेबलभरी खाना लिएर बाबु पर्खिन्छन्, मनभरी कुरा लिएर छोरीहरु आउँछन् । र, कुनै कुरा उद्‍घोष गर्नु छ भने पनि सबैले यही टेबलमा घोषणा गर्छन् ।


नौ वर्षअघि नै दिल टुटेर अध्यात्मतिर लागेकी जेठी छोरी । एयरलाइन्सकी एक्जुकेटिभ, आधुनिक सोचकी माइली छोरी । र, प्रेममा चुर्लुम्म डुबेकी कान्छी छोरी । यिनको आपसी खिचातानी र ईष्याको कुरा छुट्टै । फिल्मले नजानिँदो पाराले परिवारको लिगेसी र छोरीको उत्तराधिकारको पनि कुरालाई छुन्छ ।


अहिले सबै परिवारमा भेला भएर बसिरहेको लकडाउनका बेला परिवारकै कथा हेर्न पनि स्वाद हुन्छ होला । विस्तारै, प्याजका पत्रजसरी खुल्दै जाने पात्रहरुको चरित्र र कथाको बहाबले पनि तपाईंलाई तान्ला । मलाई भने फिल्मको सुरुकै सिक्वेन्सले तान्यो । खाना पकाउनु कति ठूलो कला हो भन्ने यही एउटा सिक्वेन्सले देखाउँछ । साथै, कुनै पेशाबारेको फिल्म बनाउनलाई त्यसको कतिसम्म ज्ञान चाहिन्छ भन्ने पनि ।


फिल्मले एउटा प्रश्न बोकेको छ । के खानापिना, महिला–पुरुष र यौनले नै मानिसको जीवन पूर्ण हुन्छ ? कि जीवनमा मानिसका अरु पनि केही लक्ष्य हुनुपर्छ ? फिल्मको बाबु पात्रले यो प्रश्न गर्छ पनि– मान्छेको जुनी यत्तिकै हो त ?


यतिमै खुशी हुनु सुखी हुनु हो कि धेरै ठूला लक्ष्य र उद्देश्य लिएर ती पूरा नभएकोमा दु:खी भइरहनु ?


वैकल्पिक फिल्म– ह्वाट टाइम इज इट दिअर, २००१


साइ मिन लियाङ ताइवानका अर्का भेट्रान हुन् । उनको २००१ को यो फिल्म कथा भन्ने शैलीका कारण चर्चित छ । फिल्मको शीर्षकजस्तै यसको कथा फुटपाथमा घडी बेच्ने एक युवा र उसको ‘अब्सेसन’को हो । तर, बलिउडी शैलीको भने होइन ।


संयोगले यसपालीको ७० औं बर्लिन फिल्मफेस्टिभलमा यी दुवै फिल्ममेकर उपस्थित थिए । मैले आङ लीले जापानी निर्देशक हिरोकाजु कोरेइदासँग गरेको संवाद सुनें भने साइ मिनको नयाँ फिल्म ‘रिजी’ हेरें । ‘रिजी’मा यति लामा स्टिल सटहरु छन् कि हलमै दर्शकहरु निदाउन थाले । मैले सोपछि प्रेस कन्फरेन्स रुममा उनलाई सोधें, ‘यति लामा सटहरु त्यो पनि फ्रिज गरेर किन ?’


उनले भने– ‘दर्शकलाई त्यसबाट आफ्नै अर्थ खोज्न र आफ्नै कथा बनाउनलाई समय दिएको । दर्शकलाई हामीले फटाफट काटेर, अनेक म्युजिक र इफेक्ट हालेर मैले भन्ने खोजेको यस्तो हो, तिमीले यही बुझ भन्ने होइन ।’


यो पनि हेर्नहोस्

सात दिने लकडाउनलाई ७ फिल्म– ६

सात दिने लकडाउनलाई ७ फिल्म–५

७दिने लकडाउनलाई ७ फिल्म–४

७ दिने लकडाउनलाई ७ फिल्म–३

७ दिने ‘लकडाउन’लाई ७ फिल्म-२

७ दिने ‘लकडाउन’लाई ७ देशका ७ फिल्म

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७६ १९:१७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सात दिने लकडाउनलाई ७ फिल्म– ६

यज्ञश

काठमाडौँ — दस वर्षे सशस्त्र युद्ध, प्रलयकारी भूकम्प, छिमेकीको नाकाबन्दी र अहिले कोरोनाको महामारी । कुनै समाजको एउटा पुस्ताका लागि यीमध्ये कुनै एउटा पनि घटना सकसपूर्ण हुनसक्छन् ।

वर्तमान नेपालको २०३६ सालको जनमत संग्रह र २०४६ सालको जनआन्दोलनको सेरोफेरोमा हुर्किएको पुस्ताले यी सबै कुरा भोग्यो र भोगिरहेको छ । यसैले यो पुस्ता निस्सासिँदा खबरहरु सुन्न अभ्यस्त भइसकेका छ ।

लकडाउनको आज छैटौं दिन । लकडाउनको सात दिने अवधि सिद्धिन लाग्दा सरकार यसलाई तन्‍काउने तयारीमा लागेको समाचारहरु आइरहेका छन् ।

आजको फिल्म
‘इन द मुड फर लभ’ (२०००, हङकङ)
गत वर्षको कुनै एक बिहान म पनौती नगर पुगेको थिएँ, फोटोपत्रकार अंगद ढकालको मोटरसाइकलमा । चल्तीको भाषामा यो एउटा सुटिङ रिपोर्टका लागि थियो । तर, खासमा भने यो सेटमा केही मानिसहरु थिए, जसलाई भेट्नु थियो । प्रसिद्ध भुटानी फिल्ममेकर एवं रिम्पोछे खिन्से नोर्वुको फिल्मको सुटिङ यहाँ चलिरहेको थियो– ‘लुकिङ फर अ लेडी विथ फ्याङ्य एन्ड मुस्टाच’ । ‘ट्राभलर एन्ड दि मजिसियन’ फिल्म बनाएदेखि नोर्वु फिल्म जगतमा चर्चित छन् ।

यो सेटमा अर्का एकजना ‘मास्टर’ कलाकार थिए– मार्क ली पिङ विङ । जसरी एउटा धुनले संगीतकार, एउटा किताबले लेखक र एउटा विश्वकपले म्याराडोना जन्माउँछ, त्यसरी नै कलाकारको पनि एउटा मास्टर स्ट्रोक हुन्छ । ‘इन द मुड फर लभ’ मार्क लीको त्यो मास्टर स्ट्रोक हो ।

खासमा यो फिल्मभन्दा अघि मलाई कुनै सिनेम्याटोग्राफरले फिल्मलाई ‘बनाइदिन्छ’ भन्ने बोध थिएन । वङ कर वाई हङकङका उस्ताद फिल्ममेकर हुन् । उनको व्यक्तित्व र र फिल्मोग्राफीको आफ्नै उचाइ छ । तर, यो फिल्मचाहिँ मार्क लीको क्यामेराको कमाल हो ।

सट साइज कसरी डिजाइन गर्नुपर्छ ? क्यामेराले अब्जेक्टलाई कसरी ग्लोरिफाइ गर्छ ? साँघुरा गल्लीहरु कसरी मानिसको मनभित्र छिर्ने चेपजस्ता लाग्न सक्छन् ? फराकिला सडकहरुमा लाइट कसरी लगाउनु पर्छ ? र, चरित्रको मुडलाई दृश्यमा कसरी व्याख्या गर्नुपर्छ ? यसको एउटा आख्यान हो, ‘इन द मुड फर लभ’ । यो फिल्मका लागि मार्क लीलाई कानले विशेष सम्मान पनि प्रदान गरेको थियो ।

जसरी एक्सन– ग्याङस्टर फिल्म बनाउनेहरु फ्रान्सिस फोर्ड कोप्पोलाको ‘गडफादर’ र क्विन्टन टोरेन्टिनोको ‘पल्प फिक्सन’लाई कुनै ग्रन्थजस्तो मान्छन्, रोमान्टिक फिल्म बनाउनेहरुका लागि ‘इन द मुड फर लभ’ त्यस्तै हो । समीक्षकहरुले यसलाई क्यामेराले लेखिएको सुन्दर प्रेम कविता पनि भन्ने गरेका छन् ।

यो फिल्म मैले धेरैपटक हेरेको छु । कहिले आधामात्रै रंग देखिने कम्युटरमा त कहिले डिभीडीमा । डिभिडीमा हेर्दा त केसम्म भयो भने बीचतिर पुगेपछि फिल्म पूरा नभइ मेकिङमात्र आउने । चलचित्र समीक्षक समाजको फिल्म प्रदर्शन सन्डे सिनेमामा यसको प्रदर्शन गरेपछि बल्ल धीत मरेको थियो ।

यो कथा हो, सँगै डेरा जोडिएका दुई प्राणीको । १९६२ को हङकङ । ब्रिटिस शासित समय । एउटा पत्रकार र सिपिङ कम्पनीकी कर्मचारी संयोगले एउटै अर्पाटमेन्टका भिन्न कोठा भाडामा लिएर बसेका छन् । एउटै टोलमा बसेपछि बाटो त काटिन्छ ! उनीहरु पनि एकअर्काको बाटोमा फुत्त फुत्त देखा पर्न थाल्छन् । कहिले सिग्रेट सल्काउँदै । कहिले आँखा झुकाउँदै ।

उनीहरु दुवैलाई आफ्ना पति र पत्नीमाथि शंका छ– कतै उनीहरुले धोका दिइरहेका त छैनन् ? विस्तारै उनीहरुलाई यो सत्य लाग्न थाल्छ । र, लाग्छ– ती दुई नै एकअर्काको प्रेममा छन् । अर्थात्, पत्रकारकी श्रीमती र कर्मचारीको पति नै अफेयरमा छन् । यहींबाट कथा अघि बढ्छ । के आफ्नै प्रेमी वा प्रेमिकासँग बदला लिनलाई त्योभन्दा घनघोर प्रेम गर्नु पर्छ ?

फिल्ममा एउटा सानो लोककथा टाइपको किस्सा छ । उहिल्यै जब कुनै मानिसले केही रहस्यको भेउ पाउँथ्यो तर त्यो कसैलाई भन्न मिल्ने खालको हुन्थेन भने त्यसलाई बिसर्जन गर्ने एउटा उपाय हुन्थ्यो । डाडामा जाने, रुखमा एउटा प्वाल खोप्ने र त्यही प्वालबाट रुखलाई रहस्य भन्ने । अनि माटोले त्यो प्वाललाई टालिदिने । रहस्यलाई सुरक्षित तरिकाले संग्रहित गर्ने यो सबभन्दा उत्तम तरिका मानिन्थ्यो ।

यो फिल्म पनि त्यस्तै सम्बन्धको कथा हो– जो कसैलाई बताउन मिल्दैन । बतासलाई सुनाउदै हिँड्न मिल्दैन । खोलामा बगाइपठाउन मिल्दैन । कहिलेकाहीं फिल्ममेकरले आफ्नो ठूलो कुरा भन्नलाई निकै झिनो बिम्वको उपयोग गर्छन् । र, अन्ततः आफ्नो शिल्पद्वारा त्यो बिम्वको आयातन नै बढाइदिन्छन् । वङ कर वाइले यसमा रुखको टोड्कोवाला बिम्वलाई त्यसरी नै प्रयोग गरेका छन् ।

अव्यक्त प्रेम र आशक्तिको सुन्दर चित्रणका लागि यो फिल्म हेर्नुस् । यसै पनि लकडाउन अर्को एक हप्ता बढाउने सिफारिस भएको छ, तपाईं पनि आफ्ना जीवनका रहस्यहरुलाई उधिन्नुस् । धुलैधुलो जमेका जीवनका स्मृतिहरुलाई यो समयमा टल्काउनुस् । र, कुनै रुख वा भित्तालाई सुनाउनुस् । र, टालेर छोड्नुस् । यो महामारीमा यसरी जोगाएको स्मृति धेरै वर्षपछि फेरि काम लाग्छ कि ! वा भविष्यमा कोही तपाईंका स्मृतिहरु खोज्दै आउँदा त्यसलाई फेला पारेर जिल पो पर्छ कि !

वैकल्पिक फिल्म– ‘माइ ब्लुबेरी नाइट्स’ (२००७)

यो पनि वङ कर वाइकै फिल्म हो । तर, अंग्रेजी भाषाको । फिल्ममा छन्– सुन्दरी गायिका नोरा जोन्स । पण्डित रविशंकरकी छोरी । यसको प्रदर्शनताका वङ कर वाइलाई एउटा अन्तर्वार्तामा सोधिएको थियो– नोरा जोन्सलाई किन फिल्ममा लिनुभएको ? उनको उत्तर थियो– उनले राम्रो अंग्रेजी बोल्छिन्, त्यही भएर ! फिल्ममा जुडी ल र नताली पोर्टम्यानलगायतका कलाकार पनि छन् ।

प्रकाशित : चैत्र १६, २०७६ २०:२७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×