“काँडामा हाँसेको जिन्दगी”

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेपाली गीत र कवितामा कालीप्रसाद रिजालको भिन्न नाम छ । थुप्रै कालजयी गीतका यी स्रष्टाका कविता पनि उत्तिकै दमदार छन् । यिनै पाका स्रष्टा संस्मरणात्मक कृतिसहित आएका छन् । उनको ‘काँडामा हाँसेको जिन्दगी’ जीवनीकथालाई नेपालयले आफ्नो नियमित सांगीतिक शृंखला ‘पलेंटी’ मा सार्वजनिक गर्‍यो ।

लामो समय कालीप्रसाद सरकारी सेवामा रहे । विराटनगरमा जन्मेका ७९ वर्षीय रिजालले कृतिमा उसबेलाको विकट नेपालदेखि आफ्नो व्यक्तिगत जीवनयात्रासम्मलाई समेटेका छन् । पलेंटीको दोस्रो दिन रिजालले रचना गरेका आठवटा गीत प्रस्तुत थिए भने उनले भोगेको त्यही समय र उनको गीति तथा कविता यात्राको चर्चा गरिएको थियो । रिजालको शब्दमा नारायण गोपालले गाएको ‘केही मीठो बात गर...’ बाट सुरु भएको कार्यक्रममा नारायणगोपालको गीत सुनेर हुर्केकी गायिका मीना निरौलाले गाएकी थिइन् । यसपछि नारायणगोपालकै स्वर रहेको ‘यसैगरी बिताइदिन्छु दुई दिनको जिन्दगी...’ लाई योगेन्द्र उपाध्यायले सुनाएका थिए ।

‘म सूचना विभागमा हुँदा, नारायणगोपालसँग नियमित भेटघाट हुन्थ्यो,’ रिजालले पुरानो समयको अनुभूति सुनाए, ‘गीतका स्थायी, अन्तरा र भावजस्ता सन्दर्भमा छलफल गथ्यौं हामी ।’ उनले एकै दिन ‘आँखा छोपी नरोऊ भनी’ र ‘झरेको पातझैं भयो’ दुई गीत लेख्दाको अनभूति पनि सुनाए । पलेंटीमा यी गीत भने मीनाले नै गाइन् । दोस्रो चरणमा कविता वाचन गरियो । कालीप्रसादले आफू सरकारी ओहोदामा हुँदा नेपालको पश्चिमी बादीबस्तीमा पुगेको कारुणिक सस्मरणसँगै ‘हामरी बिटियाको नत्था तोडिदिनुहोस्’ सुनाउँदा माहोल भावुक बन्यो । देह व्यापारको विवश दृश्य अंकित उनको कविताले दर्शकका आँखा रसाइरहेका देखिन्थे ।

कवितापछि कृति ‘काँडामा हाँसेको जिन्दगी’ र उनको काव्यिक व्यक्तित्वमाथि रजनी ढकालले समीक्षात्मक टिप्पणी गरिन् । ‘यो पुस्तक पढेपछि सफलता प्राप्त गर्न मान्छेले कसरी संघर्ष गर्दो रहेछ भन्ने पाटो खुल्छ,’ उनले भनिन्, ‘संघर्षबाट उचाइमा पुगेको व्यक्तिको कथाबाहेक त्यसबेलाको परिवार र समाज बुझ्न पनि कृति लाभकारी छ ।’ कृति भने रिजालले आफ्नी नातिनी अपूर्वालाई उपहार दिएर सार्वजनिक गरेका थिए । उनले नातिनीमार्फत् नयाँ पुस्तामा आफ्नो कथा पुगोस् भन्ने ध्येयले यसो गरिएको बताए । पुस्तक नेपालय पब्लिकेसन्सले बजारमा ल्याएको हो ।

अंग्रेजी महिनाको अन्तिम हप्ता हुँदै आएको पलेंटीमा आइतबार भने कवि मञ्जुलका गीतहरू प्रस्तुति साथै उनको गीति–यात्रा संस्मरण ‘सम्झनाका पाइलाहरू’ सार्वजनिक गरियो ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७६ ०९:४१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वर्ल्ड नेपाली म्युजिक अवार्ड

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — पछिल्लो समय नेपाली गीत–संगीतको आयाम विश्वव्यापी बन्दै गइरहेको छ । प्रविधिको सहजता र सामाजिक सञ्जालले यसलाई सघाइदिएकै छ । यसमाथि मुलुकबाहिरका नेपाली समुदायले खोज्न थालेको सांस्कृतिक अपनत्व उत्तिकै उत्प्रेरक मानिन्छ ।

यही उत्प्ररेणामा टेक्दै अमेरिकामा ‘वर्ल्ड नेपाली म्युजिक अवार्ड–२०१९’ हुँदै छ । नेपाली गीतसंगीतलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विस्तार गर्ने उद्देश्यले विविध विधाका नेपाली गीतसंगीत र स्रष्टा समेट्दै न्युयोर्कमा अवार्ड हुन लागेको आइतबार काठमाडौंमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा जनाइयो ।

वर्ल्ड कनेक्सन यूएसले आउँदो नोभेम्बर २३ तारिखमा गर्न लागेको अवार्डका लागि १८ विधाका उत्कृष्ट १० लाई छनोट गरिएको पत्रकार सम्मेलनमा जनाइयो । विश्वभरि नेपाली छरिएर बसेको नेपाली लक्ष्यित गरि अवार्ड हुन लागेको वर्ल्ड कनेक्सनका उपाध्यक्ष दावा शेर्पाले जनाए । उनका अनुसार अवार्डमा ३२ मुलुकका नेपाली गीतसंगीत स्रष्टा सहभागी हुने छन् । दरबारमार्गस्थित होटल अन्नपूर्णमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अवार्डका लागि ‘उत्कृष्ट पाँच राष्ट्रिय गीततर्फ’ मिलन लामाको ‘नेपालको माया त मर्दैन’, रञ्जिता थापाको ‘नेपाल प्यारो लाग्छ’ लगायतका गीत, ‘उत्कृष्ट पप गीततर्फ’ ‘विजय लामाको ‘मैले तिमीलाई’, सन्तोष लामाको ‘मंसिर’ जस्ता गीत छनोटमा परेको जनाइयो । त्यस्तैगरी ‘उत्कृष्ट लोक सेलो गीत’ मा मेलिना राईको ‘कमल फुल्यो हिल्यैमा’, मीना राईको ‘माझी है दाइले’ लगायत, ‘उत्कृष्ट रचना’ मा सुरेश वाग्लेको ‘जितेर पनि हारमा छु’, कल्पना खरेलको ‘सेतो कात्रोमा’ लगायत छन् ।

‘उत्कृष्ट लोपोन्मुख गीत’ मा उर्मिला राईको ‘सेवा स्यामुना’, लक्ष्मी आचार्यको ‘गासौंला मायाको डोरी’ र ‘उत्कृष्ट फिल्मी गीत’ मा प्रताप दासको ‘फूल होइन’, अञ्जु पन्तको ‘भिजिट भिसामा’ लगायत छनोट गरिएका छन् । ‘पुरुषतर्फ उत्कृष्ट दोहोरी गीत गायन’ मा प्रकाश सपुतको ‘गलबन्दी’, सन्दिप न्यौपानेको ‘लालुमै’ लगायतका लोक गीत तथा महिलातर्फ लक्ष्मी कार्की मल्लको ‘लोभीआँखा’, जैकाली मगरको ‘जाम सुस्तै’ जस्ता लोकगीत छन् । अभिनयतर्फ भने ,‘उत्कृष्ट दोहोरी गीत महिला मोडल’ मा ‘सालको पात’ का लागि मरिश्का पोखरेल, ‘मायाको झण्डा’ का लागि अञ्जु निरौलालगायत अन्य गीतका १० मोडल परेका छन् । लोक गीत पुरुष मोडल’ तर्फ ‘बुट्टे रुमाल’ बाट नरेन्द्र विष्ट, ‘हाक्का हाकी’ बाट दीपक डोटेललगायत छानिएका छन् ।

‘उत्कृष्ट पप मोडेल’ पुरुषतर्फ भने ‘किन पल पल’ र ‘एउटा कुरा’ बाट क्रमशः सुरज गराज, प्रेमबहादुर खड्का लगायत र महिलातर्फ ‘महल’बाट इशा परियार, ‘पिच रोड’ बाट आँचल शर्मा लगायत छनोटमा परेका छन् । ‘महिलातर्फ उत्कृष्ट आधुनिक गीत’ तर्फ भने ‘प्यार हुन्छ’ बाट उदय सोताङ, ‘मायामा’ बाट मनिला सोताङ लगायतका गीत र गायकगायिका छनोटमा परेका छन् । त्यस्तै ‘उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो निर्देशन’ मा ‘सालको पात’ बाट शिवराम विकेलगायतका भिडियो निर्देशकहरू, ‘उत्कृष्ट म्युजिक एरेन्जर’ मा सम्राट न्यौपानेको ‘तिम्रो रूपले’ लगायत छानिएका छन् । उत्कृष्ट मातृभाषाका गीतमा भने प्रदीपकुमार घलानको ‘जेबा जेबा छामे’, सुशन साम्सोहाङको माकसे फेक्तेलगायत छन् ।

२०१८ को जनवरीदेखि २०१९ अगस्ट ३० सम्म सार्वजनिक भएका गीतमध्ये उत्कृष्ट १० का लागि गायिका तारा थापा, गायक लाक्पा शेर्पा, संगीतकार शान्तिराम राई, रचनाकार तुलसी बस्नेत लगायतका निर्णायकले शब्द, लय, शुद्ध नेपालीपनलगायतका पक्ष हेरेर छनोट गरिएको गायक शेर्पाले बताए । अवार्डमा जुरीबाट ५०, एसएमएस भोटिङबाट ३०, अनलाइनबाट १० र फेसबुकबाट १० प्रतिशत गणना गरिने बताइयो ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७६ ०९:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्