सयवर्षे जुरेली जिन्दगी

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — उमेरले सय वर्षमा हिँडिरहेका शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीको योगदान संस्कृतिदेखि, साहित्य र रंगमञ्चसम्म छ । जोशीले आफ्नो जीवनभर गरेका योगदानका विविध आयाम समेट्दै लेखक अनिल पौडेलले ‘जुरेली दर्शन’ पुस्तक प्रकाशनमा ल्याएका छन् ।

पौडेलले जोशीको जीवनी, भाषा, साहित्य, लोकसंस्कृति अन्वेषणलगायतका विविध पक्षहरूको खोजी गरी अनुसन्धानमूलक कृति लेखेका हुन् ।

आइतबार राजधानीमा राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरेले पुस्तकको लोकार्पण गरे । कार्यक्रम राष्ट्रिय नाचघरमा गरिएको भए पनि स्वास्थ्य अवस्थाका कारण लैनचौरस्थित घिमिरेकै निवासमा लेखकसहितको टोली पुगेर पुस्तक लोकार्पण गरिको थियो ।

औपचारिक कार्यक्रममा भने राष्ट्रकवि घिमिरेले रेकर्डेड भिडियो मार्फत सम्बोधन गरेका थिए । घिमिरेले सकारात्मक चिन्तनको प्रतीक मानिने ‘जुरेली दर्शन’ सँग जोशीको जीवनको तुलना गर्दै रिस, राग र अहंकारमुक्त भएर सबैले जोशीको जस्तै सादा जीवन जिउन आग्रह गरे ।

पुस्तकमा जोशीको जीवनका विभिन्न आयाम, नेपाल घुम्दै सुदूरपश्चिम पुगेर लोकसंस्कृतिको उत्खनन गरेको सन्दर्भ, उनकै परिकल्पनामा सांस्कृतिक संस्थानको जन्मेको कथा, अरनिकोको खोजी, सराकात्मक जीवनशैली र चिन्तनसहितको जुरेली दर्शनलगायतका सन्दर्भहरू छन् ।

विभिन्न क्षेत्र र सरकारी विभागमा रहेर जोशीले गरेका महत्त्वपूर्ण कार्य पनि पुस्तकमा छन् । जोशीसँगको तीन वर्षको लगातारको संगतपछि नै कृति लेखिएको लेखक पौडेलले बताए । ‘लेखनका क्रममा भेटाएजतिको विभिन्न शास्त्रको अभिलेखहरू साक्षीका रूपमा राख्ने कोसिस गरेको छु,’ उनले भने ।

पुस्तकमा विसं २०११ सालमा पोखराको महेन्द्र गुफामा पहिलो पटक मानव पाइला राख्ने व्यक्तिको रूपमा जोशी नै रहेको प्रमाणित हुने तथ्य पनि छन् । प्रत्यक्ष साक्षीका रूपमा कार्यक्रममा पोखराका ९७ वर्षका कृष्णबहादुर थापालाई समेत निम्त्याइएको थियो । उनले २०११ को जनगनणा क्रममा जोशीकै अगुवाइमा गुफा छिरेको क्षण सुनाए । जोशीसँग उनको पैंसठ्ठी वर्षपछि आइतबारै भेट भएको थियो ।

पुस्तक सांस्कृतिक संस्थानले छापेको हो । संस्थानका महाप्रबन्धक राजेश थापाले संस्कृतिविद जोशीबाटै जग बसालिएकाले संस्थानको मेघा हलको नाम ‘वाङ्मय शताब्दी पुरुष वरिष्ठ संस्कृतिविद् सत्ममोहन जोशी प्रेक्षालय’ को रूपमा नामकरण गरेको बताए ।

हलको नाम अनावरण आइतबार जोशीबाटै गराइएको थियो । जोशीले २०१६ मा ६ रोपनी जग्गा १ लाख ३७ हजारमा खरिद गरी टहरोको रूपमा संस्थान सुरु गरेको सुनाए । कार्यक्रममा पुस्तकमाथि समालोचक अभि सुवेदी, सुदन पौडेल, विन्दु शर्मा, वासुदेव अधिकारीलगायतले प्रकाश पारे ।

प्रकाशित : असार १६, २०७६ ०८:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

६ महिनामा १२ चेक बाउन्सका मुद्दा

सुम्निमा चाम्लिङ

इटहरी — इटहरीकी शान्ता राईले वर्षा कार्कीलाई ६५ लाख रुपैयाँ सापटी दिएकी थिइन् तर धेरै समयसम्म कार्कीले पैसा फर्काउन सकेकी थिइनन् । ०७५ असार ३१ मा भने उनले ५६ लाखको चेक काटेर राईलाई दिएकी थिइन् ।

उक्त चेकमा हिमालय बैंक लिमिटेड शाखा कार्यालय इटहरी रमेशकुमार कार्की उल्लेख गरिएको थियो । चेक साट्न बैंक पुग्दा खातामा पैसा नभएको पाइन् । राईले ब्युटी पार्लर सञ्चालन गर्दै आएकी थिइन् । पार्लर सिक्ने क्रममा उनको कार्कीसँग चिनजान भएको थियो । कार्कीले राईको पार्लरमा काम पनि गर्दै आएकी थिइन् ।

आफ्नो श्रीमान् कोरियामा रहेको बताउने कार्की घर व्यवहारको कुरासमेत सुनाउने गर्थिन् । राई र कार्कीबीच आर्थिक लेनदेनसमेत हुने गरेको थियो । यद्यपि पछिल्लो समय भने कार्कीले चेकमार्फत झुक्याएका कारण राईले उजुरी दिएकी थिइन् । हाल इलाका प्रहरी कार्यालय इटहरीले वर्षालाई पक्राउ गरी चेक बाउन्सको आरोपमा अनुसन्धान थालेको छ ।

यस्तै, चितवनका अल्विन चौधरी र तीर्थबाबु परियार इटहरीमा बस्दै आएका थिए । उनीहरू गाउँका छिमेकी हुन् । तीर्थ कक्षा १० सम्मका विद्यार्थीलाई ट्युसन पढाउँथे । अल्विन भने चाँदीका ब्रास्लेट बनाएर घर–घरमा गई बेच्ने गर्दथे । छिमेकी भएको नातालेअप्ठ्यारो पर्दा दुवैबीच आर्थिक लेनदेन पनि हुने गरेको थियो । अन्तिम पटक चौधरीले २ लाख १५ हजार ५ सय रुपैयाँ तीर्थलाई सापटी दिएका थिए । यद्यपि उनले समयमा पैसा पाएनन् । उल्टै तीर्थले ०७५ भदौ २९ गते मेगा बैंक नेपाल लिमिटेड इटहरी शाखाको चेक दिएरचौधरीलाई फसाए ।

हाल धरौटीमा पैसा तिरेर तीर्थ छुटिसकेका छन् । शान्ता र अरविन्द बाउन्स चेकको मारमा पर्ने प्रतिनिधि पात्र हुन् । पछिल्लो समय वित्तीय अपराध इटहरीमा बढ्दो क्रममा छ । चेक बाउन्स भन्नाले भुक्तानीका निम्ति दिएको चेक बैंकबाट भुक्तान हुन नसकी फिर्ता हुनु हो ।

खातावालाले कसैलाई चेकमार्फत भुक्तानी दिँदा खातावालाको खातामा पर्याप्त रकम नभएमा वा चेकमा हस्ताक्षर नमिलेमा चेक बाउन्स हुने गर्छ । तीन पटकसम्म पनि चेक बाउन्स भएमा भुक्तानी पाउनुपर्ने व्यक्ति वा संस्थाले प्रहरीमाउजुरी गर्न सक्छन् ।

इलाका प्रहरी कार्यालय इटहरीको तथ्यांकअनुसार आव ०७५/७६ को साउन १ देखि जेठ ३२ सम्म चेक बाउन्ससम्बन्धी २० वटा मुद्दा दर्ता भएको थियो । जसमध्ये बैंकिङ कसुरअन्तर्गत ९ पुरुष र २ महिला पक्राउ परिसकेका छन् । ९ जना भने फरार छन् ।

दर्ता भएको चेक बाउन्समार्फत १ करोड ३० लाख रुपैयाँ ठगी भएको उजुरी परेको छ । इलाका प्रहरी इटहरीका निरीक्षक बुद्धि चौलागाईंका अनुसार जग्गा कारोबारी र आर्थिक लेनदेनबीचको कारोबारका चेक बढीबाउन्स हुने गरेको छ ।

‘नियतवश र लेनदेन मिलाउन नसक्दा चेक बाउन्स हुने गरेको पाइएको छ,’ चौलागाईंले भने, ‘साना तथा ठूला चेक बाउन्सका उजुरी आउने गरेको छ ।’ चेक बाउन्स भएको प्रमाणसहित आएमा सिधै मुद्दा दर्ता गरिने उनले बताए ।
नेपाल बैंक इटहरी शाखामा वार्षिक ५ देखि ७ वटासम्म चेक बाउन्सका घटना हुने गरेको तथ्यांक छ । डेढ लाखदेखि ४ लाख रुपैयाँसम्मका चेक बाउन्स हुने गरेको शाखा प्रमुख अशोक कार्कीले बताए ।

‘चेक बाउन्सका घटना कम गर्न जनतालाई सचेत गराउन सक्नुपर्छ,’ कार्कीले भने, ‘सरकारी तवरबाट समेत कडा गर्न सके घटना कम हुने थियो ।’ नेपाल वाणिज्य बैंक इटहरी शाखाको तथ्यांकअनुसार ६ महिनामा एक दर्जन चेक बाउन्सका घटना हुने गरेको पाइएको छ । शाखामा १ देखि १० लाख रुपैयाँसम्मका चेक बाउन्स हुने गरेको निमित्त प्रमुख भरत पोखरेलले बताए ।

प्रकाशित : असार १६, २०७६ ०८:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्