नाटकमा दर्शकको लर्को

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — कालिकास्थानस्थित सर्वनाम थिएटरमा शनिबार साँझ रामबाबु रेग्मीको नाटक ‘विकास भर्सेज निकास’ मञ्चन हुनै लाग्दा दर्शक नअटेर चकटी ओछ्याउनुपर्‍यो । 

नाटकको सो सुरु हुनुभन्दा एक घण्टाअघिदेखि नै दर्शक थिएटर अघिल्तिरको बाटोको सिँढीमा लाम लागेका थिए । दिउँसो उस्तै भीड थियो बत्तिसपुतलीस्थित शिल्पीको गोठाले थिएटरमा । शनिबार दुई सो हुने भएकाले साँझ नभ्याउनेहरू दिउँसो नै पुगेका थिए नाटक ‘योगमाया’ हेर्न । आफैले लेखेको उपन्यासमाथि बनेको नाटक हेर्न अमेरिकावासी लेखिका निलम कार्की निहारिका पनि आइपुगेकी थिइन् ।

‘रंगमञ्चका दर्शक साँच्चिकै बढेछन्,’ कलाकारले अभिनय गर्ने स्पेस छुने गरी अघिल्तिर चकटीमा बसेका दर्शक देखेपछि निलमले भनिन्, ‘नाटक हेर्ने संस्कृतिले साहित्यिक आयाम फराकिलो पार्छ ।’ राणा प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरका पालाका सामाजिक बेथितिकविरुद्ध विद्रोह गर्ने योगमाया न्यौपानेको संघर्षमा आधारित उपन्यास ‘योगमाया’ ले गतवर्षको मदन पुरस्कार पाएको थियो ।

पछिल्लो समय दर्शकको संख्या मात्र नभई रंगमञ्चप्रतिको बुझाइ पनि बढेकाले ‘योगमाया’ नाटक गर्न आँट गरेको निर्देशक टंक चौलागाईंले बताए । उता राष्ट्रिय नाटक महोत्सवअन्तर्गत सर्वनाम थिएटरमा हरेक दिन नयाँ नाटक मञ्चन भइरहेको छ । हरेक सोमा दर्शकको उपस्थिति निकै भएपछि अतिरिक्त स्थानको जोहो गर्नुपरेको छ । सर्वनामका राज शाहका अनुसार दर्शक सहभागिता ‘सोचेभन्दा राम्रो’ छ ।

यसको मूल कारण दर्शकमा बढदै गइरहेको ‘थिएटर लिटरेसी’ मान्छन् ‘योगमाया’ निर्देशक चौंलागाईं । सहरमा थिएटर समूहको योगदानसँगै स्कुल/कलेजले देखाएको चासोले पनि ‘थिएटर लिटरेसी’ बढेको हो ।

घरभित्रको कथा
पछिल्लो समय रंगमञ्चमा आधुनिकताले समस्यामा पार्दै गइरहेको जीवन र समाजको कथा तीव्ररूपमा उठिरहेको छ । केहीअघि शिल्पी थिएटरमै मञ्चन गरिएको घिमिरे युवराजको नाटक ‘आँधीको मनोरम नृत्य’ मा अभिभावक र केटाकेटीबिच बढ्दै गइरहेको दूरीलाई प्रस्तुत गरिएको थियो ।

राष्ट्रिय नाटक महोत्सवअन्तर्गत मञ्चनमा आएको नाटक ‘घरभित्रको अर्को घर’ मा आधुनिक जीवनशैली निम्त्याएको यस्तै अर्को दर्दनाक कथा पस्किएको थियो ।

बाबुआमा आआफ्नै काममा व्यस्त, छोरी मोबाइलका पब्जी गेम खेल्दै । पतिपत्नीबीच फेसबुककै कारण झगडा बढदै छ । सहकार्य, सामूहिकता र विश्वास भत्किँदै छ । एकअर्काको निजी कुराकानी पासवर्डमा कैद छन्, शंका बढ्दै जाँदा सम्बन्धहरूबीच संकट पैदा हुँदै छन् ।

बदलिँदो जीवनशैलीले निम्त्याएका यस्ता समस्याको पोकोलाई ‘घरभित्रको अर्को घर’ ले प्रस्तुत गरेको थियो । क्षितिज नाट्य समूहको प्रस्तुति र जीवन बरालको निर्देशन रहेको नाटकमा बढदो आधुनिकीकरणले निम्त्याएको परिवार विखण्डनको कथा थियो । वैदेशिक रोजगारी, बसाइँसराइ, सहरीकरणजस्ता सामाजिक/आर्थिक परिवर्तनले हाम्रोजीवनमा ल्याइरहेको बदलाब नाटकले प्रस्तुत गरेको थियो ।

वैवाहिक जीवन र प्रेमप्रतिको बदिलिँदो मनोविज्ञान, छोराछोरी र अभिभावकबीच बन्दै गइरहेको खाडल र मर्दै गइरहेको संवेदनाजस्ता पाटोले नाटकलाई मनछुने बनाएको थियो । सहरमा हाकिम बनेको छोराको सल्लाहमा गाउँको जग्गा बेचेर सहर जान लागेको एउटा बुद्ध दम्पतीलाई मूलकथा बनाइएको नाटकले सामाजिक सञ्जालकै कारण सम्बन्ध टुंग्याउने दिशातिर अघि बढिरहेको युवा दम्पतीको पनि कथा भन्छ ।

सम्पत्ति हत्याएर बाबुआमालाई सहरको वृद्धाश्रममा थन्क्याउने असंवेदशील सन्तानको प्रवृत्तिमार्फत नाटकले मर्दै गइरहेको मानवीय संवेदनाप्रति व्यंग्य गर्थ्यो ।

भरत गुरागाईंको लेखन रहेको नाटकमा निर्देशक बरालकै मञ्च परिकल्पना, सुरज माझीको प्रकाश, प्रज्वल काफ्लेको ध्वनि संयोजन रहेको छ । शुक्रबार मञ्चन गरिएको उज्वल शर्मा भण्डारीको प्रस्तुति ‘अमरसिंहको खोजीमा’ ले भने देशभक्ति र राष्ट्रियताको कथा पस्किएको थियो ।

प्रकाशित : असार ८, २०७६ ०९:०८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गुगल स्मृतिमा अमरिश

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विश्वको सर्वाधिक ठूलो सर्च इन्जिन गुगलले शनिबार भारतीय अभिनेता अमरिश पुरीको ८७ औं जन्मदिन पारेर डुडल बनाई उनको जीवनी र करिअरप्रति सम्मान व्यक्त गरेको छ । पुरीको निधन भने २००५ मा नै भएको हो । पुरीले खलपात्रमा गरेको वजनदार अभिनयमार्फत विश्वभर आफ्ना फ्यान कमाएका थिए ।

‘मिस्टर इन्डिया’ फिल्मको ‘मोग्याम्बो खुस हुआ’ संवादलाई उनले आफ्नो सिग्नेचर डायलग नै बनाइदिएका थिए । जसका कारण उनलाई आज पनि दर्शकले मोग्याम्बो भनेर पनि चिन्ने गर्छन् ।

रंगमञ्च हुँदै ३९ वर्षको उमेरमा ‘रेश्मा और शेरा’ मार्फत बलिउड डेब्यु गरेका पुरीले करिअरमा झन्डै चार सय फिल्म खेले । उनले ओस्कार विजयी हलिउड फिल्म ‘गान्धी’ देखि स्टेभन स्पिलवर्गका दुई फिल्ममा पनि खेले । लाहोरमा जन्मेका पुरी फिल्ममा जति आफ्ना डरलाग्दा आँखा र रुखो अनुहारका कारण खलपात्रमा जमेका थिए, उति नै उनको स्वर पनि तर्साउने खालको थियो ।

पुरीको जन्मदिनको अवसर पारेर उनका छोरा राजीवले बुबासँग जोडिएका केही किस्सा सुनाएका छन् । ‘परिवारमा त हामीले बुबालाई फिल्ममा आउनु केही वर्ष अघिदेखि नै पनि थिएटरमा देख्दै आएका थियौं । हामीलाई थाहा थियो, बुबाले केवल चरित्र मात्रै निर्वाह गर्नुभएको हो ।

तर जब उहाँ फिल्ममा खतरनाक खलपात्रका रूपमा देखिन थाल्नुभयो, तब मेरा साथीहरू घरमा आउँदा बुबालाई देख्नेबित्तिकै डराएर भाग्थे । पछिपछि बल्ल डराउन छोडे ।’ खलपात्र खेलेरै ठूलो स्टारडम बनाउन सफल पुरी फिल्ममा जति डरलाग्दा, रुखो र आततायी देखिन्थे, त्यसको विपरीत वास्तविक जीवनमा भने नरम स्वभाव रहेको राजीवले बताए । भने, ‘अहँ, बुबा कत्ति पनि कठोर स्वभावको हुनुहुन्नथ्यो । बरु हिम्मतिलो र पारिवारिक व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो । अनुशासित जीवन बिताउन चाहने र सही तरिकाबाट काम गर्न रुचाउने व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो ।’

त्यसो त स्टेभन स्पिलवर्गले नै विभिन्न अन्तरवार्तामा पुरी आफ्नो सर्वाधिक मनपर्ने भिलेन भनी टिप्पणी दिने गर्थे । ८० र ९० को दशकमा बनेका अधिकांश बलिउड फिल्ममा भिलेनमा पुरी नै हुने गर्थे । ‘हम पाँच’ बाट खलचरित्रमा एकाएक जमेका पुरीले त्यसपछि आफ्नो डरलाग्दो छविलाई ‘विधाता’, ‘शक्ति’, ‘हिरो’ लगायत फिल्ममार्फत बढाउँदै लगे । ‘मेरी जंग’, ‘त्रिदेव’, ‘घायल’, ‘करण अर्जुन’ हुँदै ‘दिलवाले दुल्हानियाँ ले जायगें’, ‘फूल और काँटे’, ‘परदेश’, ‘घातक’, ‘चाइना गेट’, ‘मोहम्बतें’ जस्ता फिल्मबाट पुरीले आफूलाई चिरस्मरणीय बनाउन सफल रहे । यी फिल्ममा पुरी यति घटिया भूमिकामा देखिन्थे कि हिन्दी फिल्मका लागि उनी सर्वाधिक ‘नराम्रो व्यक्ति’ बन्न सफल भए । ‘बुबाले भूमिकालाई जुन तरिकाले निर्वाह गर्नुहुन्थ्यो, त्यस्तो त आजसम्म सायद कसैले पनि गर्न सकेको छैन । उहाँको जस्तो भिलेनका लागि प्रयोग आजसम्म कसैले गर्ने हिम्मत गरेको छैन,’ छोरा राजीवले एक अन्तरवार्तामा भनेका छन् ।

‘नसिब’, ‘अन्धा कानुन’, ‘अर्धसत्य’, ‘गदर’ जस्ता फिल्मबाट त पुरीले खलनायकका रूपमा यस्तो छाप छोड्न सफल रहे कि दर्शकको मनमा उनीप्रति सधैं एकखाले डर कायम रहन्थ्यो । राजीवलाई भने आफ्नो बुबाका आठ फिल्म ‘विरासत’, ‘घातक’, ‘कोयला’, ‘त्रिदेव’, ‘विश्वात्मा’, ‘मिस्टर इन्डिया’, ‘गदर’ र ‘नागिन’ सबैभन्दा मन पर्नेमा पर्दा रहेछन् । पुरीले छोरालाई भने कहिल्यै बलिउडमा ल्याउन चाहेनन् । उनी फिल्म क्षेत्रमा खास भविष्य नरहेको ठान्थे । तर यतिबेला पुरीका नाति हर्षवर्धन भने सहायक निर्देशकका रूपमा बलिउडमा क्रियाशील छन् ।

प्रकाशित : असार ८, २०७६ ०९:०६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT