मैदानमा मिस नेपाल

विपिन श्रीस

काठमाडौँ — अमेरिकामा अध्ययन गर्दै आएकी ललितपुरकी २० वषर्ीया शुभेच्छा अधिकारीलाई आफ्नो देशका लागि केही गर्नुपर्छ भन्ने लागिरहन्थ्यो । अध्ययनलाई निरन्तरता दिन पनि सकिने र समाजमा केही योगदान गर्न पनि सकिने मञ्च (प्लेटर्फम) को खोजीमा थिइन् उनी ।

उनलाई लाग्यो, 'त्यो उपयुक्त मञ्च 'मिस नेपाल' हुन सक्छ ।' कलेज बिदा भएको अवसरमा मिस नेपालको अडिसनमा भाग लिने अवसर पनि थियो । छनोट भइन् र टप २५ मा पर्न सफल पनि भइन् । शुभेच्छा इँटाभट्टामा काम गर्न बाध्य बालश्रमिकको हितका लागि काम गर्न चाहन्छिन् । मिस नेपाल भएपछि आफ्नो उद्देश्य पूरा गर्न सहज हुने विश्वास छ उनमा । मिस नेपाल हुने भनेपछि अलिअलि डर पनि छ । भन्छिन्, 'डरले सफलतातर्फ दोहोर्‍याउँछ, अझै तयारी गर्नुपर्छ भन्ने प्रेरणा मिल्छ ।'

गीत गाउनु, नाच्नु र नाटक गर्नु काठमाडौंकी २३ वषर्ीया प्रथा अधिकारीका रुचि हुन् । सरकारी सेवामा प्रवेश गरी देशको सेवा गर्न मन लाग्छ प्रथालाई । त्यसका लागि तयारी पनि गरिरहेकी छन् । उनलाई रोजगारीका लागि बिदेसिन बाध्य भएका नेपालीको कथाले दुख्छ । उनी चाहन्छिन्, 'कामका लागि बिदेसिएका नेपालीलाई स्वदेशमै फर्काउन पाए हुन्थ्यो ।' उनी पनि आफ्नो सोचाइ पूरा गर्न मद्दत मिल्ने प्लेटर्फमको खोजीमा थिइन् । यद्यपि, मिस नेपाल बन्ने उनको सपना तीन कक्षामा पढ्दादेखिकै हो ।

भैरहवाकी संस्कृति घिमिरेले पनि मिस नेपाल बन्ने सपना देखेको धेरै वर्ष भयो । उनी पनि सपना पूरा गर्ने यात्राको अन्तिम घडीमा छिन् । 'मिस नेपाल' को विभिन्न तालिमबाट धेरै सिक्ने अवसर पाएको बताउने उनी मिस नेपालको ताज पहिरिनेमा विश्वस्त छिन् । 'मिस नेपाल जित्छु भन्नेमा विश्वस्त छु, हुनु पनि पर्छ,' आफ्नो दाबेदारी प्रस्तुत गरिरहँदा उनी यत्तिकैमा रोकिइनन् । भनिन्, 'सबै डिजर्भिङ हुनुहुन्छ ।' २५ जना प्रतियोगीकै सम्भावना उत्तिकै छ । कम्प्युटर साइन्सकी विद्यार्थी उनले मिस नेपाल बनेपछि प्राविधिक शिक्षामा काम गर्न चाहेको बताइन् ।

गर्भवती आमा र नवजात शिशुको स्व्ाास्थ्य क्षेत्रमा काम गर्न चाहने प्रदीप्ता अधिकारीको भने मिस नेपाल मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय सौन्दर्य प्रतियोगिताको ताज उचाल्ने सपना छ । 'मिस नेपालको ताज जित्छु भन्नेमा आशावादी छु, आत्मविश्वास छ,' एमबीबीएस गरिरहेकी प्रदीप्ता भन्छिन्, 'यद्यपि, जितिनँ भने पनि आफूले गर्न चाहेको काममा लागिरहन्छु ।'

सानामा मिस नेपालको ताज देखेर लोभिएकी रक्षा उप्रेतीले सुन्दरता भनेको बाहिरी रूप मात्र होइन भन्ने बुझेकी छन् । उनलाई मिस नेपालको तालिमले आत्मविश्वास दिएको छ । जित्नु मात्र ठूलो कुरा होइन भन्ने सिकाएको छ । रक्षा भन्छिन्, 'ताज पहिरिनेमा आशावादी छु, पाइनँ भने पनि अगाडि बढ्छु ।' रक्षा या शुभेच्छाको मात्र होइन, २५ जना प्रतियोगीलाई नै मिस नेपालको ताज पहिरिने आशा छ, आत्मविश्वास छ । त्यसको फैसला भने बिहीबार राजधानीमा हुँदै छ ।

मिस नेपाल नभए पनि निराश नहुनेमा उनीहरू ढुक्क छन् किनभने मिस नेपालको गु्रमिङले उनीहरूलाई हरेक व्यक्ति आफैंमा प्रतिभाशाली हुन्छन् भन्ने शिक्षा दिएको छ । आयोजक हिडेन टे्रजरका अध्यक्ष गोपाल सुन्दरलाल कक्षपति यसपालिको मिस नेपाल प्रतियोगी सबै उत्तिकै प्रतिभावान् रहेको बताउँछन् । 'अघिल्ला संस्करणमा अनुमान गर्न सकिने स्थिति थियो, यो संस्करणमा छैन,' उनले भने ।

कोरियोग्राफर रचना गुरुङले सबै प्रतिस्पर्धीले कडा मिहेनत गरेको बताइन् । 'तालिमका लागि समय कम थियो । त्यसका बाबजुद पनि सबै प्रतिस्पर्धीले कडा मिहेनत गरेका छन्,' उनले भनिन् । हरेक वर्ष विशेष हुने भए पनि यो वर्ष सिल्भर जुब्ली भएकाले झनै उत्साहित भएको उनले बताइन् । कक्षपतिले २५ वर्षअघि मिस नेपाल सुरु गर्दा सिल्भर जुब्लीसम्म आइपुग्छौं त भन्नेमा शंका रहेको उल्लेख गर्दै भने, 'विभिन्न कठिनाइका बीच यहाँसम्म आइपुग्यौं, एकदम खुसी छौं ।'

उनले प्रतियोगिता सुरु गर्दा भौतिक पूर्वाधार र समाजको मनोवैज्ञानिक स्थिति अहिलेको जस्तो नभएको सम्झना गरे । 'त्यतिबेला सुरु गर्दा सौन्दर्य प्रतियोगिता भनेको के हो भन्ने जस्ता जिज्ञासा थिए, अहिले अन्तर्राष्ट्रिय ताज कहिले पाउने भन्ने अपेक्षा आइरहेको छ,' कक्षपतिले भने, 'प्रमुख उपाधि नै नजिते पनि सात वर्षको अवधिमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेका छौं ।' उनले सौन्दर्य प्रतियोगिताबारे चल्ने विभिन्न हल्लाप्रति इंगित गर्दै चुनौतीमा काम गर्न आनन्द लाग्ने पनि बताए । उनले यो अवधिमा सकारात्मक सुझावलाई ग्रहण गर्दै आएको र नकारात्मक टिप्पणीप्रति कुनै आग्रह पूर्वाग्रह नरहेको सुनाए ।

पच्चीस वर्षको अवधिमा झन्डै पाँच सय जना प्रतियोगीलाई तालिम प्रदान गरी उनीहरूको जीवनमा सकारात्मक परिवर्तन गर्न सफल भएको कक्षपतिले दाबी गरे । यसपालि पहिलो पटक आउटडुरमा कार्यक्रम आयोजना गरेको छ । यस वर्ष १८ सय दर्शकले कार्यक्रमस्थलबाटै अवलोकन गर्न सक्ने गरी ल्याब्रेटोरी बोर्डिङ स्कुलमा मञ्च व्यवस्थापन गरेको छ । आगामी वर्षमा उपत्यकाबाहिर जाने योजना रहेको उनले सुनाए । 'यो मिस काठमाडौं, मिस पाटन, मिस भक्तपुर मात्रै त होइन नि,' उनले भने, 'पहिले पूर्वाधार थिएन, जान्छौं भनेर पनि जान सक्थेनौं, अहिले धेरै परिवर्तन भएका छन् ।'

मेकअपलाई लिएर भएको हल्लाप्रति प्रतिक्रिया दिँदै कक्षपतिले भने, 'मेकअप त अप्सराहरूले पनि गर्थे, मध्ययुगीन समयमा पनि गर्थे, अहिले पनि आफ्नो छालाको स्वास्थ्यका लागि गर्दा हल्ला गर्नुपर्ने कारण नै के छ र ?' बेलाबेलामा आफूहरूमाथि लाग्ने आरोपमाथि जानकार रहको बताउँदै कक्षपतिले भने, 'हामीले के गरिरहेका छौं भन्नेप्रति हामी सचेत छौं, सबैलाई खुसी बनाउन सक्दैनौं, धेरै खुसी नै छन् । नभए त 'मिस नेपाल' पाँच वर्षमै बन्द हुन्थ्यो नि ।'

मिस नेपाल २०१८ शृंखला खतिवडाले पहिलेभन्दा व्यवस्थापनका पक्षमा सुधार हुँदै गएको प्रतिक्रिया दिइन् । मिस नेपाल भइसकेपछि जिम्मेवारी थपिने भन्दै आफ्नो धरातल नबिर्सीकन जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्ने सुझाव दिइन् ।

यो उपाधि यात्रामा रहेका २५ जना युवतीमा निशा पाठक, एलिशा जोशी, सोफिया भुजेल, रिया बस्नेत, संस्कृति घिमिरे, अनुष्का श्रेष्ठ, जेनी महर्जन, अस्मिता महर्जन, किरण थापा, प्रदीप्ता अधिकारी, नीतिका सराह कर्माचार्य, रोज लामा, सारा बजिमय, लक्ष्मी राउत, रक्षा उप्रेती, मीरा कक्षपति, जेनिशा थपलिया, पूजा श्रेष्ठ, विपना सुवेदी, शुभेच्छा अधिकारी, प्रकृति कटवाल, न्यान्सी बोगटी, शिवानी घिमिरे, सान्त्वना मालाकार तथा प्रथा अधिकारी छन् ।

प्रकाशित : वैशाख २६, २०७६ ०८:४९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

चित्रसँगै विश्वयात्रा

विपिन श्रीस

काठमाडौँ — प्रिन्ट मेकिङ चित्रकार उमाशंकर शाहको ‘जनकुपर जयनगर रेल वे’ सिरिजले चीनको प्रतिष्ठित सियुवान इन्टरनेसनल आर्ट महोत्सव २०१८ मा उत्कृष्ट भएबापत् १५ हजार अमेरिकी डरल जित्यो । ६ कलाकृतिको सिरिज बेइजिङमा प्रदर्शन भइरहेको छ ।

त्यहाँ प्रिन्ट मेकिङ आर्टिस्ट सीमा शर्मा शाहको बुद्ध र गणेशको पाँचपाँच चित्र पनि प्रदर्शन हुनेछन्, विश्वप्रसिद्ध प्रिन्ट मेकिङ आर्टिस्टको चित्रको साथमा ।

सोही चित्र भियानाको वेल्ट म्युजियममा अप्रिल ११ देखि चलिरहेको ‘नेपाल आर्ट नाउ’ शीर्षकको प्रदर्शनीमा ३८ नेपाली चित्रकारको चित्रसँगै पनि देख्न सकिन्छ । प्रदर्शनीमा उमाशंकरले ‘जनकुपर जयनगर रेल वे’ सिरिजसँगै काठमाडौंको ‘सिटी स्केप’ पनि राखेका छन्, सीमाले ‘बुद्ध सर्किट’ र ‘गणेश अन लोटस’ । स्वयस्भूस्थित ‘एटेलियर टु’ स्टुडियोमा दुवैको चित्र सधैं सँगै देख्न सकिन्छ किनभने उमाशंकर र सीमाको सम्बन्ध कलाकृतिसँग मात्रै हैन, जीवनसँगै जोडिएको छ । यी दम्पतीका चित्रहरू यति बेला एकसाथ संसारका विभिन्न थलोमा प्रदर्शनी भइरहनु सुखद संयोग हो ।

यति बेला सीमाको ‘बुद्ध सर्किट’ चित्र अस्ट्रियाको भियानास्थित विश्वप्रसिद्ध कुन्थिसटोरिस्क म्युजियममा देख्न सकिन्छ, उनकै चित्र छेउ १६ औं शताब्दीका महान् चित्रकार पिटर पल रुबिन्सको चित्र पनि छ । उनको चित्र प्रदर्शन गर्न म्युजियमले नै मागेको हो । वेल्ट म्युजियमका डाइरेक्टर क्रिस्टियन एल्बिनमार्फत् ‘बुद्ध सर्किट’ कुन्थिसटोरिस्क म्युजियम पुगेको सीमाले बताइन् ।

‘त्यस म्युजयममा यसअघि कुनै नेपाली चित्रकारको चित्र प्रदर्शन गरिएको थिएन,’ उनले भनिन्, ‘यो मेरो लागि गर्वको कुरा हो ।’ उमाशंकरले पनि चित्रकारको लागि सो म्युजियममा प्रदर्शनी गर्न पाउनु ठूलो कुरा भएको दाबी गरे ।

सीमाले पशुपतिको शिवलिङ्गबारे कोरेको ‘फोर फेसेज अफ शिव’ शीर्षकको चित्र विश्वभरका चित्रकारको चित्रबाटै टप टेन छनोटमा परेर छैटौं इन्डोनेसिया इन्टरनेसनल प्रिन्ट महोत्सवमा पनि प्रदर्शनरत छ । यस्तै, थाइल्यान्डमा आगामी जुनमा हुने पाँचौ बैंकक ट्रिनाले इन्टरनेसनल प्रिन्ट एन्ड ड्रइङ एक्जिबिसनमा पनि सीमाको सहभागिता हुनेछ । उमाशंकर भने एक ‘हप्ताअघि मात्रै चीनको लु जोङ्लीको चोङविङ्गबब फाइन आर्ट इन्स्ट्यिुट म्युजियममा ‘रामायण सिरिज’ प्रदर्शन गरीफर्किएका हुन् ।

शाह दम्पतीले सन् २०१३ र २०१४ मा लगातार दुई वर्ष अमेरिकाको ‘मायामी आर्ट फेस्टिभल’ मा संयुक्त रूपमा फर्स्ट अर्वाड इन इचिङ जितेका थिए । शाह दम्पती हाल त्रिभुवन विश्वविद्यालयको ललितकला केन्द्रीय विभागमा प्राध्यापन गर्छन् । उमाशंकर प्रिन्टमेकिङले नै नेपाली कलालाई विश्वमा चिनाएको दाबी गर्छन् । ‘सन् १९९९ मा जापानमा भएको पहिलो ट्रिनाले एसियन आर्ट सोमा पहिलो पटक मैले सहभागिता जनाएँ । त्यसबाट पुरस्कार पनि जितेँ,’ उमाशंकरले थपे, ‘त्यसपछि पनि थुप्रै अवार्डहरू प्रिन्टमेकिङले नै पाएका छन् ।’

प्रिन्टमेकिङको गुनगान गरिहँरदा अन्य विधि र यसमा के फरक छ त ? उमाशंकरले भने, ‘प्रिन्टमेकिङमा एउटा चित्रको एक पटक प्लेट निर्माण गरेपछि १० प्रतिसम्म छाप्न मिल्छ । साधारण पेन्टिङमा त्यो सम्भव हुँदैन ।’

उनले चित्र निर्माणको विधि फरक हुँदैमा सिर्जनात्मकतामा सानो वा ठूलो भने नहुने बताए । शाह दम्पतीको नजरमा नेपालमा चित्रकलाको भविष्य उज्वल छ । अहिले चित्रकलाको बजार विस्तार भइरहेको उनीहरूले बताए । चित्रकलाको प्राध्यापन र बजारलाई जोडदै उमाशंकर भन्छन्, ‘विश्वविद्यालयमा दुई थरी विद्यार्थी आउँछन्, एक थरी कलामै भविष्य खोज्ने र अर्काथरी रुचि भएका अन्य पेसा पनि अँगाल्दै एक दुई प्रदर्शनी पनि गर्ने । जे भए पनि पहिलेको तुलनामा बजार धेरै फराकिलो भएको छ, हाम्रै विद्यार्थीहरूले लाखौंको पेन्टिङ बेचिरहेका छन् ।’

हाल करिब २ लाखमा प्रिन्टमेकिङ र ४/५ लाखमा पेन्टिङ बेच्ने गरेका उमाशंकरले करिअर सुरु गर्दा सात सयदेखि बढीमा २ हजार रुपैयाँमा चित्र बेचेको सुनाए । ‘सन् १९९१/०९२ तिर मैले अधिकतम दुई हजार रुपैयाँमा चित्र बेच्थेँ, अहिले १५/१६ लाखसम्मको पेन्टिङ बेच्दै छु ।’

उमाशंकरको चीनमा हालै पुरस्कृत ‘जनकपुर जयनगर रेल वे’ सिरिजको मूल्य १० हजार अमेरिकी डलर अर्थात् ११ लाख रुपैयाँभन्दा बढी छ । ‘नेपालमा झन्डै सय डेढ सय आधुनिक चिक्रकार त्रियाशील होलान्,’ उमाशंकरलाई लाग्छ, ‘आर्ट मार्केट बढाउन कम्तीमा हजार बढी कलाकारले काम गर्नुपर्छ, त्यसो भयो भने सिर्जनामा विविधता हुन्छ, गुणस्तर बढ्छ, कलाप्रेमीले छनोटको अवसर पाउँछन् ।’

शाह दम्पतीले स्वयम्भूमा दुईवटा प्रिन्टमेकिङ इचिङ मेसिनसहित २०/२५ लाख लगानीमा ५ स्टुडियो बनाएका छन् । सुरुसुरुमा लगानी र स्टुडियोको समस्या हुने बुझेका उनीहरूले नयाँ कलाकारलाई पनि स्थान दिने गरेका छन् । आफ्नै निवासमा थप ३ स्टुडियो बनाउन लागिरहेका शाह दम्पतीले एकै पटक यो सब गरेका होइनन्, वर्षौंको मिहिनेतले बनाएका हुन् । उनीहरूले साढे चार आनामा फैलिएको घर पनि चित्रकलाबाटै जोडे । उनीहरूले भारतको दिल्ली र मुम्बईमा पनि स्टुडियो खोलेका छन् । यसले अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा पनि नेपाली चित्रकलाको बजार विस्तार गर्न सहयोग पुग्ने उनीहरूको विश्वास छ ।

प्रसिद्ध अन्तर्राष्ट्रिय अवार्ड पाएका शाह दम्पतीले अर्वाड पाउनकै लागि भनेर काम नगर्ने बताए । ‘हामीले कुनै प्रतिस्पर्धामा भाग लिएर पुरस्कार जितौला भनी पेन्टिङ गर्दैनौं, आफ्नो भाव अभिव्यक्त गर्न गर्छौं, सन्तुष्टिका लागि गर्छौं । त्यसरी तयार पारिएका पेन्टिङले पुरस्कार पाउँदा खुसी त लाग्छ नै ।’ थुप्रै अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कारबाट सम्मानित उमाशंकरले कुनै पनि राष्ट्रिय पुरस्कार नपाएको खुलाए । ‘निवेदन हालेर पुरस्कार पाउन मन छैन,’ उनले व्यवस्थाप्रति व्यंग्य गरे ।

‘मैले चीनको लु जोङ्ली म्युजियम चिनेको थिएन, वेल्ट म्युजियमलाई चिनेको थिएन,’ उमाशंकरले भने, ‘काम गर्नुपर्छ, कामले नै चिनाउँछ, संकलकहरू आफैं खोज्दै आउँछन् ।’

प्रकाशित : वैशाख २५, २०७६ ०९:३२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×