आरम्भ डबली ‘अब नरोकिने’

प्रदीप मेन्याङबो

सुनसरी — दर्जनौं नटक मञ्चन र अनेक कलाकार जन्माए पनि आरम्भ नाट्य डबली आर्थिक अभाव, कलाकार पलायन जस्ता कारणले थिलथिलिएको थियो । आफ्नो तीसौं स्थापना दिवसमा आरम्भ लामो समयपछि नाटक लिएर पुस अन्तिम साता देखा परेको थियो ।

रंगमञ्च पारखीहरूलाई खुसीको खबर ! आरम्भले अब मासिक रूपमा नाटक मञ्चन गर्ने भएको छ । पूर्वको रंगमञ्चमा खडेरी आएका बेला यस्तो घोषणा गर्दै आरम्भका अध्यक्ष तथा नाट्य निर्देशक गोपाल देवानले भनेका छन्, ‘धरान र धराने रंगमञ्चलाई विगतमा झैं फेरि राष्ट्रिय रंगकर्मको आधारशिविर बनाएर नियमित नाटक मञ्चन गर्ने संकल्प गरेका छौं ।’

रंगमञ्चको दुनियाँमा समाज निर्माणकै लागि प्रयास गरिरहेको उनले बताए । दर्जनौं नाटक मञ्चन र अनेक कलाकार जन्माएको आरम्भले सिर्जनशीलतालाई व्यवसायीकरण गर्न चुकेको अनुभवलाई पाठका रूपमा सम्झिने पनि उनले सुनाए । ‘पछिल्लो समयमा नयाँ कलाकार पनि जन्मिएकाले हामी आधुनिक प्रविधि र साजसज्जासाथ दर्शकश्रोतामाझ आउने तयारीमा जुटेका छौं,’ उनले भने ।

धरानमा नाटक मञ्चनको इतिहासविसं १९९७ सालसम्म पुग्छ । दुई दशक अघिसम्म नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानसँग समानान्तर रूपमा नाटक प्रदर्शन गरे पनि सुविधायुक्त रंगमञ्चीय हल वा नाटक घर भने धरानमा निर्माण भएको छैन । देवानभन्छन्, ‘काठमाडांैलाई रंगमञ्चमा चुनौतीदिने धरानसँग सुविधायुक्त हल नहुनुअत्यन्त दु:खद र दुर्भाग्यपूर्ण स्थिति हो । यसमा राज्यको नकारात्मक सोचले मुख्य भूमिका खेलेको छ । तैपनि हामीले हार मानेका छैनौं ।’

धरानको रंगमञ्चबाटै नवीन सुब्बा, प्रेम सुब्बा, शोभा खजुम, शारदा सुब्बा, शारदा शाक्य, शशि थापा सुब्बा, सुरज नाल्बो, सुरज थापा, नवीन मेन्याङबो, राजेन्द्र रिमाल, अल्पना कर्माचार्य, विनोद तखाछे, कुलचन्द्र न्यौपानेलगायत फिल्मी कलाकार र निर्देशकसम्म भएर उदाए । आरम्भले प्रज्ञा प्रतिष्ठान र पूर्वका विभिन्न हलमा ‘आदि बिनाको अन्त्य’, ‘अधुरो क्यानभास’, ‘त्याग’, ‘पृथक् पृथक् खोजहरू’, ‘अब बाँसुरी बज्दैन’, ‘यिनीहरू देश खोजिरहेछन्’ जस्ता नाटक मञ्चन गरेको थियो ।

राज्यले साहित्य, कला र रंगमञ्चलाई अनुत्पादक र आफ्नो विरोधी सत्ता मान्ने गरेको भन्दै देवान पछिल्लो राजनीतिक परिवर्तनपछि कलाकारमा आशा पलाएको बताउँछन् ।

आरम्भले स्थापना दिवसमा हालै ‘यातनाको अन्त्य’ नाटक प्रदर्शन गरेको थियो । टिकट दुई सय रुपैयाँ राखिए पनि होटल रत्नहिनको दुई सय जनाक्षमताको हलमा उक्त नाटक पहिलो पटक ‘हाउसफुल’ भएको थियो । दर्शकश्रोताकै अनुरोधमा माघ ११ मा फेरि दुई सो मञ्चन गरिएको थियो ।

प्रकाशित : माघ २४, २०७५ ०८:३२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

किराती मोनालिसा

प्रदीप मेन्याङबो

सुनसरी — मोनालिसालाई पूर्वेली युवतीले लगाउने गरगहना लगाइदिँदा कस्तो देखिएला ? यहाँका चित्रकार धीरज राईले चित्रकार लियोनार्दो दा भिन्चीका त्यही विख्यात सिर्जनालाई त्यही परिकल्पनामा उतारेर नयाँ प्रयोग गरेका छन् ।

चित्रकला प्रदर्शनी अवलोकन गर्दै विद्यार्थीलगायत । तस्बिर : प्रदीप/कान्तिपुर

धरानको बुद्धचोकस्थित कवि विमल स्मृति पुस्तकालयको सभाहलमा बुधबार सम्पन्न तीनदिने कला प्रदर्शनीमा चित्रकार राईले भिन्चीकी मोनालिसालाई कानमा सुनको चेप्टे सुन, शिरबन्दी र शिरफूल, नाकमा ढुंग्री र बुलाकी, गलामा कण्ठलेसजाइदिएका हुन् । एक्रेलिक माध्यमको यो पोट्रेटमा उनले मोनालिसालाई पूर्वेली युवतीका रूपमा उतारेका हुन् । झट्ट हेर्दा लिम्बुनी जस्तै देखिने ।

‘यो एउटा कल्पना हो । धेरैले मन पनि पराए,’ प्रदर्शनी समापन क्रममा राईलेभने । उनले उक्त पोट्रेटलाई बिक्रीका लागि भने राखेनन् ।

पूर्वका चित्रकारहरूको संस्था युवा कलाकेन्द्र पूर्वाञ्चलको सहयोगमा धरान प्रज्ञा प्रतिष्ठानले चित्रकारहरूलाई थप जागरुक र प्रोत्साहित गर्ने उद्देश्यले गरेको प्रदर्शनीमा २४ कलाकारका ५५ भन्दा बढी चित्र थिए । अर्का चित्रकार सञ्जय पाण्डेले जीवित देवी मानिने कुमारीको पोट्रेट प्रदर्शनीमा राखे ।

स्वयंप्रकाश श्रेष्ठले सामाजिक एकता देखाउन एक्रेलिक पेन्टिङ प्रदर्शनी गरे । युवा कला केन्द्र पूर्वाञ्चलका अध्यक्षसमेत रहेका श्रेष्ठले भने, ‘प्रदर्शनीमा राखिएका सबै चित्र कुनै न कुनै थिममा तयार पारिएका हुन् । काठमाडौंपछि सबैभन्दा बढी चित्रकार सक्रिय भएको थलो धरान भएकाले पुराना र नयाँ चित्रकार एकसाथ जुटेका हौं ।’

लेख मगरले एक्रेलिक माध्यमबाट ल्यान्डस्केपमा प्रकृतिलाई उतारेका थिए भने प्रनोद दत्तले सहरको अद्र्ध अमूर्त भीडभाड । चित्रकार महेन्द्र राईले पनि एक्रेलिक माध्यममा चित्र बनाए । उनका समकालीन जीवन पौडेल ‘शिव’ ले सिटिस्केप थिममा धरानको घण्टाघर र आसपासलाई क्यानभासमा उतारे । मूर्तिकारसमेत रहेका पौडेलको उक्त चित्र एक्रेलिक माध्यममा थियो । आइस्था राई र पूजा श्रेष्ठलेआ–आफ्ना क्यानभासमा वाटर कलर खेलाएका थिए । श्रद्धा श्रेष्ठले बलात्कार पीडित महिलाको मानसिक अवस्थालाई पेन्टिङमा उतारेकी थिइन् ।

देवलकुमार राई, दिलकृष्ण आले, युमेनहाङ राई, भिषण परियार, सुधीर सुनुवार, शुक्रराज राई, हरिलाल उदास, मिलन तामाङ, विगेन राई, पवन राई, यशोदा सिंह लम्साल, अनुपम राई, मनीष राई, हेमन्त थापालगायतले बनाएका चित्रहरूले प्रदर्शनीलाई अर्थपुर्ण बनाएको थियो ।

धरान प्रज्ञा प्रतिष्ठानले गत असोज ६ गते गरेको चित्रकला कार्यशालामा तयार गरिएका पेन्टिङमा अन्य पनि समेटेर यो अयोजना गरेको थियो । ‘प्रदर्शनीबाट पक्कै पनि नयाँ कलाकार प्रोत्साहित हुन्छन्,’ प्रतिष्ठान अध्यक्ष अम्बिकाकुमार सम्बाहाम्फेले भने, ‘हाम्रो उद्देश्य पूरा भयो ।’

प्रकाशित : मंसिर ६, २०७५ ०८:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT