बहुसांस्कृतिक रंग

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — रंगकर्मी पवित्रा खडका रामेछापको तिल्पुङमा जन्मिहुर्किइन् । तामाङ बाहुल्य रहेको यो गाउँमा उनी सानैदेखि तामाङ संस्कृति र पर्वहरूसँग नजिक थिइन् । तर, तामाङ पहिरनमै सजिने धोको भने पूरा भएको थिएन ।

विश्व आदिवासी दिवसको शुभकामना साट्ने क्रममा बिहीबार अर्की रंगकर्मी शान्ति वाइबाले फेसबुकमा सेयर गरेको तस्बिरमा उनी आङरे, स्यामा र तागीसहित देखिइन् । उनीसँगै थिइन् अल्पसंख्यक उराउ समुदायकी पहिलो रंगकर्मी संगीता, उनी पनि तामाङ पहिरनमै थिइन् ।


‘म त तराईमा जन्मिहुर्कें,’ सुनसरीको सिताहकी संगीताले भनिन्, ‘पहाडी पोसाकप्रति एक प्रकारको प्रेम मात्रै रह्यो, लाउने धोको पूरा भएको थिएन ।’ केहीअघि मात्रै शिल्पी थिएटरमा सम्पन्न सेलो महोत्सवमा उनले ‘रहरै गरेर’ तामाङ पोसाक किनिन् । साथी निशा पाख्रिनले स्यामा (फरिया) र आङरे (चोली) उपलब्ध गराइन् । बाँकी उनले महोत्सवमा किनेकी थिइन् । ‘


‘हाम्रो समाज नै बहुसांस्कृतिक रंगको छ,’ शिल्पीकी आवासीय कलाकारसमेत रहेकी उराउले भनिन्, ‘एकअर्काबीच सद्भाव साट्न यस्ता पहिरन र दिवसले सघाउन सक्छन् ।’ फेसबुकमा सेयर गरिएको तस्बिरमा शिल्पीकै अर्की रंगकर्मी पवित्रा माडवारी रिङ र सुनको सिक्रीमा सजिएकी छन् । उनले चाहिँ यो पहिरन शान्तिबाटै पाएको बताइन् ।


‘तामाङ गाउँमै जन्मिहुर्केकी भए पनि यसरी पोसाकमै सजिने मौका मिलेको थिएन,’ उनले भनिन्, ‘काठमाडौंमा पूरा भयो । मैले त आफूलाई खाँटी तामाङ युवती महसुस गरें । भिन्नै प्रकारको रमाइलो हुँदोरहेछ ।’


शान्तिले चाहिँ अचेल यस्ता पोसाकको बजारीकरणसमेत हुँदै गएकाले सक्कलीभन्दा नक्कलीकै बिगबिगी भएको खुलाइन् । उनीहरूले कानमा लाएका चेप्टे सुन र मुगाको माला सक्कली थिएनन् । ‘सबै रेडिमेड र नक्कली हुन्,’ शान्तिले भनिन्, ‘बौद्ध र स्वयम्भूतिर किनेको।’

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ ०९:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पहिरोले सास्ती: बिरामीले उपचार पाएनन्

कान्तिपुर संवाददाता

दोलखा — पहिरोले थुनिएका बिगु गाउँपालिकास्थित बुलुङका बासिन्दा अस्थायी रूपमा खुलाइएको पदमार्गबाट हिँडडुल गर्न बाध्य छन् । बिरामीले उपचार पाउन सकेका छैनन् सर्वसाधारणको दैनिकी कष्टकर भइरहेको छ ।

पहिरोले जताततै सडक भत्किएपछि सर्वसाधारणले सकस खेप्नुपर्‍यो । घाइते भएकालाई पनि बोकाएर अस्पतालमा लाने सडक नभएपछि हेलिकप्टरबाट उद्धार गरिएको थियो । साबिकका सडक दबदबे हिलो र भत्किएकाले वैकल्पिक मार्ग मर्मत गर्दै घुमाउरो गरी आवतजावत खुलेको छ । प्रहरी नायब उपरीक्षक वासुदेव पाठकले मुस्किले पहिरो प्रभावित क्षेत्र पुगेका प्रहरी र स्थानीयले अस्थायी रूपमा पदमार्ग खुलाएको बताए । तर, पहिरो स्थलमा बिहीबार बिहान मात्रै प्रहरी देखिएको स्थानीयको भनाइ छ ।


मंगलबार रातिको भीषण वर्षापछि बुलुङका १२ घर भत्किएको स्थानीय हरि श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार सिँचाइ कुलो, सडक भत्किएका छन् । केही परिवार विस्थापित भएको उनले बताए । बिगु गाउँपालिका अध्यक्ष युधृष्टि खडकाले उद्धार र राहतका लागि खटिरहेको बताए । बुलुङभरि नै पहिरोले बिजुलीका पोलमा पनि क्षति पुर्‍याएकाले विद्युत् सेवा अवरुद्ध भएका छन् । विद्युत् अवरुद्ध भएसँगै सञ्चार क्षेत्र पनि प्रभावित बनेको छ । सडक बिग्रिएकाले सिंगटीबाट ३ घण्टा लाग्ने बुलुङ पुग्न प्रहरीलाई ७ घण्टा लागेको थियो । अझै, पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार र तथ्यांक संकलनमा प्रहरी परिचालित भइरहेको प्रनाउ पाठकले जानकारी दिए ।


लामाबगर सडक खुल्यो
सिंगटी प्रहरीका अनुसार पहिरोले अवरुद्ध माथिल्लो तामाकोसी आयोजना क्षेत्र जोड्ने लामाबगरसम्मको सडक खुलेको छ । विभिन्न स्थानका अवरोधहरू हटाइएपछि सिंगटीदेखि लामाबगरसम्म यातायात सञ्चालनमा आएको हो । तर, बिगु गाउँपालिका जोड्ने सोरुङ, झोरुङ, लादुक र बुलुङ जाने सडकहरूका अवरोध भने हटेको छैन ।


भासियो सडक, यात्रु अलपत्र
सिन्धुपाल्चोक (कास)– आमा सलमीलाई दमले च्यापेपछि हतारमा बिहानै दौडिएकी भोटेकोसी गाउँपालिका चाकु बजारकी कान्छी तामाङ जुरेमा आएर रोकिइन् । बिरामीसहितको एम्बुलेन्स गुड्ने जुरे सडकखण्डमा अविरल वर्षाले बगर बनाइसकेको थियो । २ घण्टापछि बल्ल अवरोध पन्छाउँदै एक्साभेटरले बाटो मर्मत थाल्यो । झन्डै ४ घण्टाको कुराइपछि जामको लामसँगै बल्ल पक्की सडक भेटाएको एम्बुलेन्स बलेफीमा आएर रोकियो । ‘बिहानै हिँडेको बेलुकी हुन लागिसक्यो, पहिरो खुल्ने छाँट छैन, हेरुँ कति बेला खुल्छ कुदिहाल्नुपर्छ,’ उनले घडी हेर्दै दु:खेसो पोखिन् ।


सीमावर्ती तातोपानीदेखि चाकु बजार हुँदै बाह्रबिसेबाट आधा दर्जन पहिरो छिचोल्दै आएका उनीजस्तै यात्रुको भीड देख्न सकिन्थ्यो । ‘उता महभीर र जुरेमा उस्तै डर लाग्दो छ । बलेफीमा पनि उस्तै धराप देखिन्छ । बर्खामा सधै यस्तै जोखिममा हिँड्नुपर्छ,’ बाह्रबिसे नगरपालिका राम्चेका उद्धवबहादुर तिवारीले भने । पहिरोको त्रासले अत्यधिक वर्षा भएको समयमा सवारीसाधन जुरेपहिरो कटेर आउन मान्दैनन् ।

काठमाडौंबाट बेलुकी अबेर बस चढेका यात्रु लामोसाँघुमै अलपत्र पर्छन् । यहाँको मात्र होइन, सिन्धुपाल्चोक जोड्ने अरनिको राजमार्गभित्रको दर्जनौं सडक अवरुद्ध भएका छन् । बेलुका भएको अविरल वर्षासँगै चौतारा नगरको बजार जोड्ने कुभिन्डे, बजार नजिकका सडकमा पहिरो खसेको छ । महभीर या जुरेदेखि सडक भासिँदा सवारी नचढेका कारण यात्रु हिँडेर गन्तव्यतर्फ लाग्ने गरेका छन् । बर्खालगत्तै बाह्रबिसे–काठमाडौं खण्डको महभीर, जुरे, कल्लेरी र बलेफीजस्ता स्थानमा दैनिक पहिरोले अवरुद्ध बनाउने गरेको छ ।

घण्टौंको जाम
नुवाकोट (कास)– नुवाकोट र धादिङ सीमा क्षेत्रमा पर्ने कोल्पुटारमा सडक बिस्तार नहुँदा यात्रु घण्टौंको जाम झेल्न बाध्य छन् । निर्माणका क्रममा माटो र भीर काटेपछि सडक बिस्तारमा पनि ढिलाइ भएको हो ।


गल्छी–त्रिशूली सवारीको चाप धेरै रहने नाका हो । समयमै गन्तव्यमा पुग्न नसक्दा बिरामी, विद्यार्थी, यात्रुले सकस खेप्नुपरेको छ । ‘छिटो उपचार गर्न भनेर बिहानै बिरामी ल्याएको काठमाडौं पुर्‍याउन सकिएको छैन,’ एम्बुलेन्समा बिरामी लिएर हिँडेका आफन्तले भने, ‘कहिले खुल्ला जाम निश्चित भएन ।’ नुवाकोट सीमा कोल्पुटार हुँदै गल्छीमा रहेको विद्यालयमा अध्ययन गर्न जाने विद्यार्थी र शिक्षक पनि जामको सास्ती खेप्न बाध्य छन् । बर्खायता कोल्पुटार हँ‘दै गल्छी पुग्ने सबैको बाध्यता जान छिचोल्न भएको छ । ‘बिहानै हिँडयो १२/१ बजे नभई विद्यालय पुगिँदैन,’ एक शिक्षकले भने ।


बाटो बनाउने चासो कसैलाई नभएको त्रिशूलीबाट यात्रु लिएर काठमाडौं हिँडेका बा३ ख ५५४७ नम्बर बस चालक श्यामबाबु श्रेष्ठ बताउँछन् । भन्छन्, ‘सरकारले यो बाटो छिटो बनाउन कहिले ध्यान देला खोई ?’ हिलाम्मे सडकमा एउटा गाडी भासिए यात्रु मिलेर ठेल्दा पनि निकाल्नै सकस हुन्छ । बाटोमा खसेको ढुंगा यहाँ परिचालित प्रहरीले पन्छाउने र जाम मिलाउन भ्याईनभ्याई हुने गरेको छ । ‘बिहानदेखि बेलुकासम्म यस्तै हो,’ गल्छी प्रहरी चौकीका हवल्दार रामकुमार श्रेष्ठले भने, ‘जाम खोल्दै पठाउन गरेका छौं ।’

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ ०८:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्