लन्डनमा नेपालको द्वन्द्व, शिक्षा र शान्तिका विषयमा चर्चा- प्रवास - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

लन्डनमा नेपालको द्वन्द्व, शिक्षा र शान्तिका विषयमा चर्चा

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — लन्डनमा नेपालको द्वन्द्व, शिक्षा र शान्तिका विषयमा चर्चा भएको छ ।  मंगलबार साँझ लन्डनको युनिभर्सिटी कलेज लन्डनमा आयोजित पुस्तक विमोचन समारोहमा वुद्धिजीवीहरूले उल्लेखित विषयमा चर्चा गरेका हुन् ।

युनिभर्सिटी कलेज लन्डन (यूसीएल) का प्राध्यापक डा. तेजेन्द्र फेरालीले आफ्नो पुस्तक 'कन्फ्लिक्ट, एडुकेसन एन्ड पिस इन नेपाल : रिबिल्डिङ एडुकेसन फर पिस डेभलेपमेन्ट' मा सन् १९९६ देखि २००६ सम्म नेपालमा भएको दशक लामो माओवादी द्वन्द्वका कारण शिक्षा क्षेत्रमा परेको प्रभावलाई विश्लेषण गर्ने प्रयत्न गरेको बताए ।

'धेरै सीमान्तिकृत समूहले शिक्षाबाट लाभ लिन सकेनन् । राज्यले नै ‘एक भाषा, एक संस्कृति’ लाई बढावा दिए पछि नेपाली भाषा र उच्च जातीय अहंकारविरुद्ध प्रतिरोध बढेको थियो,' उनले भने ।

नाइजेरियामा बोको हराम लडाकुले शैक्षिक संस्थाहरुमा गरेको आक्रमणको उदाहरण दिँदै प्राध्यापक फेरालीले द्वन्द्वमा बालबालिकाको सुरक्षाका लागि शिक्षकको गहन जिम्मेवारी रहने धारणा राखे । 'जहाँ जोखिम उच्च हुन्छ, अस्थायी विद्यालय बन्द गर्न पनि सोच्नुपर्छ । जस्तो कोभिडका बेला वैकल्पिक पठनपाठनको व्यवस्था गरिएको थियो,' उनले भने ।

नेपालमा द्वन्द्वका बेला विद्यालयहरूलाई माओवादीहरूले आफ्नो राजनीतिक तथा सामाजिक प्रयोगको थलोको रूपमा हेरेका थिए। द्वन्द्वका कारण सयौं विद्यार्थी र शिक्षक पीडित बनेका थिए भने कतिपयले सक्रियतापूर्वक आन्दोलनमा भाग लिएका थिए।

माओवादी युद्ध र मधेस आन्दोलनले नेपाली समाजमा उपल्लो भनिने जातले 'डोमिनेट' गरिरहेको सामाजिक राजनीतिक प्रणालीलाई परिवर्तन गरि ऐतिहासिक रुूपमै सीमान्तिकृतहरुको आवाजलाई प्रस्फुटन गरेको पनि फेरालीले सुनाए ।

बेलायतका लागि नेपाली राजदूत ज्ञानचन्द्र आचार्यले लेखक डा. फेरालीले आफ्नो किताबमा द्वन्द्वको इतिहासमात्र नहेरी शिक्षाको आयाम र द्वन्द्व अनि यसको कारण पनि खोतलेको बताए । 'त्यसो भनिरहँदा नेपालमा मानव विकास र आर्थिक समृद्धि पनि एकसाथ गइरहेको छ,' राजदूत आचार्यले भने, 'नेपाल हरेक नागरिकको शिक्षाको अधिकारका लागि कटिवद्ध छ । हामीले खुद भर्ना र लैंगिक समानताको हकमा धेरै प्रगति पनि गरेका छौं । तर, माध्यमिक शिक्षा र अन्तर प्रादेशिक स्तरमा भने धेरै चुनौती छन् ।'

द्वन्द्वपछिको एक दशकमा नेपालले धेरै क्षेत्रमा राम्रो प्रगति गरेको उल्लेख गर्दै राजदूत आचार्यले यसमा सरोकारवाला र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको सहयोग तथा सहभागिताका लागि धन्यवादसमेत दिए । नेपालको उद्देश्य शान्ति प्रवर्धन र सबैको समृद्धि रहेको पनि उनले बताए ।

पुस्तक समीक्षा गर्दै यूसीएलस्थित इन्सटिच्यूट अफ एजुकेसनकी फ्याकल्टी सदस्य डा. उमा प्रधानले पुस्तकले नेपालको शिक्षामा सामाजिक, राजनीतिक प्रभावलाई फराकिलो ढंगले उजागर गरेको बताइन् । उनले माओवादी द्वन्द्वका बेला विद्यालयहरुलाई हिंसाको मुख्य तारो बनाइएको पनि स्मरण गरिन् । विद्यालय कसरी बन्द गरिएका थिए र विद्यार्थीहरुलाई द्वन्द्वमा सामेल गराउन प्रेरित गरिएको थियो भन्ने पनि पुस्तकले समेटेको प्रधानले बताइन् ।

कार्यक्रममा सोआस लन्डन विश्वविद्यालयमा नेपाल तथा हिमालय अध्ययनका प्राध्यापक माइकल हट र युनिभर्सिटी अफ ससेक्सका प्राध्यापक मारियो नोभेलीले मन्तव्य राख्दै पुस्तक आंशिक व्यक्तिगत र आंशिक बौद्धिक भएको धारणा राखे ।

प्रकाशित : पुस २९, २०७९ १०:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मस्कले कसरी गुमाए १६५ अर्ब डलर ?

ट्वीटर खरिद गरेसँगै मस्कले टेस्लाका लागि समय नदिने भन्दै लगानीकर्ताले चिन्ता जनाएपछि टेस्लाको सेयरमा भारी गिरावट आउँदा सन् २०२१ नोभेम्बरदेखि २०२२ डिसेम्बरसम्ममा उनले जति सम्पत्ति गुमाए त्यसलाई गिनिज बुकले ‘रेकर्ड’ मानेको छ ।
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विद्युतीय कार निर्माण कम्पनी टेस्ला र सामाजिक सञ्जाल ट्वीटरका मालिक इलन मस्कले सबैभन्दा धेरै व्यक्तिगत सम्पत्ति गुमाउने नयाँ विश्व कीर्तिमान राखेका छन् ।

विश्वका धनाढ्यहरूको सूचीको दोस्रोमा रहेका उनले सन् २०२१ को नोभेम्बरदेखि २०२२ को डिसेम्बरसम्म १ खर्ब ६५ अर्ब अमेरिकी डलर गुमाएका हुन् ।

विश्व कीर्तिमानबारे अभिलेख राख्ने गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्डस्ले आफ्नो वेबसाइटमा प्रकाशित गरेको ब्लगमा यसबारे विस्तृतमा उल्लेख गरिएको छ ।

ब्लगमा उल्लेख गरिएका विवरणहरू फोर्ब्सले सार्वजनिक गरेका तथ्यांकमा आधारित भएका गिनिजले जनाएको छ । अन्य स्रोतबाट उपलब्ध विवरणहरूअनुसार भने मस्कले एक वर्षको अवधिमा गुमाएको सम्पत्ति अझै धेरै हुन सक्ने देखिएको ब्लगमा उल्लेख छ । विद्युतीय कार निर्माण कम्पनी टेस्लाको सेयरमा आएको उच्च गिरावटका कारण उनले उक्त सम्पत्ति गुमाएका जनाइएको छ । पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जाल ट्वीटर खरिद गरेपछि उनी थप चर्चामा आएका थिए । मस्कले गत वर्ष ४४ अर्ब डलरमा ट्वीटर खरिद गरेका थिए । जसका कारण टेस्लाको सेयर अप्रत्याशित रूपमा घटेको थियो । ट्वीटर खरिद गरेसँगै टेस्लाका लगानीकर्ताहरू मस्कले कार निर्माण कम्पनीलाई समय नदिने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका थिए ।

यसअघि जापानी प्रविधि लगानीकर्ता मासायोसी सोनले सन् २००० मा ५८.६ अर्ब अमेरिकी डलर गुमाएका थिए । उक्त कीर्तिमान मस्कले तोडेका हुन् । मस्कले गुमाएको सम्पत्तिको विवरण उनको स्वामित्वमा रहेका सेयरमा आएको गिरावटका आधारमा निकालिएको हो । जसका कारण सेयरको मूल्य पुनः बढेको खण्डमा भने उनको गुमेको सम्पत्ति फेरि बढ्न सक्छ ।

मस्क गत डिसेम्बरमा विश्वका धनीको सूचीमा पहिलो स्थानबाट दोस्रोमा झरेका थिए । थिए । उनलाई फ्रान्सेली विलासी सामग्री उत्पादक कम्पनी एलभीएमएचका मालिक बेअर्नार अर्नोले पछि पारेका थिए । मस्कसँग हाल १ खर्ब ७८ अर्ब डलर बराबरको सम्पत्ति रहेको फोर्ब्सले जनाएको छ । अर्नोको सम्पत्ति १ खर्ब ८८ अर्ब डलर छ । मस्को टेस्ला कम्पनीको सेयरमा सन् २०२२ मा ६५ प्रतिशतसम्म गिरावट आएको थियो ।

कम्पनीले गत वर्ष जम्मा १३ लाख वटा गाडी मात्रै बजारमा पुर्‍याएका कारण सेयर मूल्य घटेको जनाइएको छ । त्यसका साथै, ट्वीटर खरिद गरेपछि ठूलो संख्यमा कर्मचारीलाई बर्खास्त गर्ने र सामग्रीसम्बन्धी नीतिमा ल्याएको हेरफेरका कारण सेयरमा गिरावट आएको हो । मस्कले आफ्ना कम्पनीहरू टेस्ला र स्पेस एक्सले झैं ट्वीटरबाट पनि मनग्य पैसा कमाउने उद्देश्य राखेका कतिपयको दाबी थियो । तर व्यवसायका प्रयोगकर्ताका लागि निःशुल्क रहेको ट्वीटरबाट अर्थोपार्जन गाह्रो छ । त्यसका साथै, ट्वीटरमा विज्ञापन पनि कम छैन । फेसबुक र गुगलसरह ट्वीटरका उल्लेख्य प्रयोगकर्ता छैनन् ।

मस्कले भने ट्वीटरको ‘बृहत् सम्भावना’ उजागर गर्ने बताउने गरेका छन् । उनको जुन प्रकारको पृष्ठभूमि छ वा जसरी उनले अनलाइन भुक्तानी प्रणाली, विद्युतीय सवारीसाधन, रकेट कम्पनी, न्युरो टेक्नोलोजी लगायतलाई असाध्यै लोकप्रिय र आर्थिक रूपमा सबल बनाए, उनका कुरामा विश्वास गर्ने आधार देखिन्छ । इलनले हात हालेका जुन कुनै कम्पनी सफल भएका छन् । कतिसम्म भने हिजोआज त उनको एक ट्वीटले नै बजारमा उथलपुथल निम्त्याउने गरेको छ ।

ट्वीटर किनेर सेयर मूल्य ह्वात्तै बढेपछि यसलाई बेच्ने मस्कको रणनीति रहेको कतिपयको दाबी थियो । तर तत्कालका लागि त्यो पनि हुने अवस्था देखिएको छैन । उनले यसअघि पनि कम्पनीहरू बेचेर राम्रो नाफा हात पारेका थिए । ५० वर्षअघि दक्षिण अफ्रिकामा जन्मिएका मस्कले सन् १९९९ मा अनलाइन पेमेन्ट सिस्टम पेपाल स्थापना गरेका थिए । सन् २००२ मा उनले १.५ अर्ब डलरमा पेपाल इबे कम्पनीलाई बेचे । यसबाट उनलाई १८ करोड डलर फाइदा भएको टाइम म्यागजिनको रिपोर्टमा उल्लेख छ । त्यसपछि इलनले स्पेस एक्स नामक रकेट कम्पनी स्थापना गरे । यसले नासासँग मिलेर अन्तरिक्षका मिसनहरूमा काम गर्छ । मंगल ग्रहमा उपनिवेश खडा गर्ने इलनको लक्ष्य छ । उनी मान्छेको टाउकोभित्र कम्प्युटर जडान गर्ने परियोजनामा पनि काम गरिरहेका छन् ।

न्युरोलिंक नामक उनको कम्पनीले मानिसको खोपडीमा माइक्रोचिप्स जडान गर्ने र रोबर्टद्वारा मस्तिष्कको सर्जरी गर्ने प्रणाली निर्माणको काम गरिरहेको छ । आफूहरूले मानव मस्तिष्क र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको सहअस्तित्व विकास गर्न खोजेको मस्क बताउने गर्छन् । न्युरोलिंकलाई उनको अनौठो र भविष्यवादी (फ्युचरिस्टिक) कम्पनीका रूपमा लिइन्छ ।

हार्वर्ड विश्वविद्यालयकी इतिहासविद् जिल लेपोरेले ‘दि इभनिङ रकेट’ नामक आफ्नो पडकास्टमा मस्कलाई साइन्स फिक्सनमा आधारित चरम पुँजीवादका प्रतिनिधि पात्रका रूपमा अर्थ्याउने गरेकी छन् । अन्तरिक्ष कब्जा गर्नुका साथै मानवताको रक्षा गर्ने जस्ता अजीव योजना बनाउने मस्कको पारालाई उनी ‘मस्किजम’ को संज्ञा दिन्छिन् । उनको परिभाषामा मस्किजम भनेको टेक्नो–युटोपियनिजम (प्रविधिसँग सम्बन्धित आदर्शवाद) हो, जुन असाध्यै आकर्षक र उत्तिकै खतरनाक छ ।

आफ्ना महत्त्वाकांक्षी परियोजनाबाहेक मस्क इन्टरनेटलाई ध्रुवीकरण गर्ने व्यक्तिका रूपमा पनि परिचित रहेको यूएसए टुडेको समाचारमा भनिएको छ । ६ सन्तानका पिता उनी ट्वीटरमा खुब चर्चित छन् । यहाँ उनी राजनीति र व्यवसायहरूबारे खुलेर अभिव्यक्ति दिन्छन् । इन्टरनेटको मिम कल्चरलाई उनले आत्मसात् गरेका छन् । उनका केही ट्वीटले कानुनी उल्झनसमेत निम्त्याएका छन् । आफ्ना प्रशंसकसँग बोल्न र जोडिन उनी ट्वीटर प्रयोग गर्छन्, यसलाई उनले मूलतः मनोरञ्जनको माध्यम बनाएको देखिन्छ ।

ट्वीटरका सहसंस्थापक एवं पूर्वप्रमुख कार्यकारी अधिकृत ज्याक डोर्सेले मस्कलाई ट्वीटरका आइडल युजर (आदर्श प्रयोगकर्ता) भन्ने गरेका थिए । डोर्सेका अनुसार मस्कले जुन तरिकाले ट्वीटर प्रयोग गर्छन्, यो वास्तवमा त्यसरी नै प्रयोग गरियोस् भन्ने हेतुले विकास गरिएको थियो । डोर्से र मस्क मिल्ने साथी पनि हुन् । मस्कका धेरैजसो ट्वीट ठट्टा, ट्रोल वा वाहियात चुट्किलाका रूपमा आउँछन् । अन्टसन्ट ट्वीट, अभिव्यक्ति र व्यवहारलाई लिएर कतिपय सूचना प्रविधिविज्ञहरूले उनलाई एक ‘वयस्क बच्चा’ भन्छन् । तसर्थ केही दिनअघि मस्कले ट्वीटर किन्न चाहेको कुरा ट्वीट गर्दा कतिपयले उनी ‘यस विषयमा गम्भीर छैनन्, पहिलेझैं ठट्टा मात्रै गरेका हुन्,’ भनेका थिए ।

उनले केही समयअघिदेखि नै ट्वीटरको सेयर किन्दै आएको र पछिल्लो समय आफूसँग सबैभन्दा धेरै ९.२ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको खुलासा गरे । त्यसपछि ट्वीटरले उनलाई व्यवस्थापन बोर्डमा आउन आग्रह गरेको थियो । सुरुमा उनले मानेका भएपनि पछि बोर्ड सदस्य बन्दिनँ भने । त्यसको केही दिनपछि उनले ५४.२० डलर प्रतिकित्ता मूल्यमा ट्वीटर खरिद गर्न चाहेको बताए ।

त्यसपछि ट्वीटरको बोर्ड समितिले कम्पनी बेच्ने निर्णय गरेको जनाएपछि इलनले ४४ अर्ब अमेरिकी डलरमा ट्वीटर खरिद गरेका हुन् । सन् २००६ मा स्थापना भएदेखि नै ट्वीटर सधैं खराब व्यवस्थापकको हातमा परेको जानकारहरूको भनाइ छ । तर इलनले पनि यसलाई प्रभावकारी ढंगले अघि बढाउनेमा भने शंकै छ ।

प्रकाशित : पुस २९, २०७९ ०९:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×