अस्ट्रेलियाबाट नेपाल फर्कन १३०० ले भरे फारम

नेपाली विमान रित्तै फर्किने
नारायण खड्का

सिड्नी — नेपाल सरकारले आफ्ना नागरिक नेपाल फर्काउने घोषणा गरेसँगै अस्ट्रेलियाबाट नेपाल फर्कनका लागि १ हजार २ सय ८३ जनाले आवेदन दिएका छन् । ठूलो संख्यामा नेपाल फर्कन चाहे पनि तेस्रो पटक आउने राष्ट्रिय ध्वजावाहक विमान भने यसपटक पनि रित्तै फर्किने भएको छ ।

अस्ट्रेलियास्थित नेपाली दूतावासले एक साताअघि नेपाल फर्कन चाहनेहरुलाई विभिन्न सर्तसहित फारम भर्न आग्रह गरेको थियो । सोही आग्रहअनुसार यहाँ अस्थायी भिसामा रहेका नेपालीले नेपाल जान इच्छा व्यक्त गर्दै फारम भरेका थिए । तर गत सोमबार काठमाडौैंमा अस्ट्रेलियाली अधिकारीहरुसँग भएको छलफलपछि विभिन्न प्राविधिक कुरा नमिलेका कारण जुन ८ तारिखमा अस्ट्रेलिया आउन लागेको नेपाली ध्वजावाहक विमानमा नेपालीको उद्दार नहुने भएको हो । तर पनि फारम भरिसकेका नेपालीलाई कसरी नेपाल लैजान सकिन्छ भन्ने विषयमा नेपाल सरकार र अन्य विमान कम्पनीसँग छलफल भइरहेको दूतावासले जनाएको छ ।

आफ्नो विमानबाट यहाँ रहेका नेपालीको उद्धार गर्न नसकिने भएपछि परराष्ट्र मन्त्रालयले दूतावासलाई प्राथमिकताका आधारमा उद्धार गरिनुपर्ने नेपालीको नामावली पठाउन आदेश दिएको छ । दूतावासले बिहीबारसम्ममा सरकारलाई उक्त लिस्ट पठाइसक्ने र नेपाल फर्कंदा कसरी र कहाँ व्यवस्थापन गर्ने, स्वास्थ्य उपचार आवश्यक परे के गर्नेलगायतका विभिन्न प्रावधानमा निर्णय भएपछि उद्धार प्रक्रिया सुरु गरिने भएको छ ।

अस्ट्रेलियाका लागि नेपाली राजदूत महेशराज दहालले ठूलो संख्यामा नेपालीले स्वदेश फर्कने इच्छा व्यक्त गरेका कारण उनीहरुलाई प्राथमिकताका आधारमा फर्काइने दाबी गरे । ‘आफ्नै विमानबाट केहीलाई फर्काउन पाएको भए धेरै राम्रो हुने थियो तर विभिन्न प्राविधिक समस्याका कारण यसपटक समेत आफ्नो विमानबाट कोही पनि नेपाली फर्कन नपाउने अवस्था आएको हो ।’

दूतावासले नेपाल फर्कन चाहने नेपालीलाई विभिन्न ७ सर्त राखेको छ । जसमा नेपाल फर्कंदा लाग्ने सम्पूर्ण हवाइखर्च यात्रु आफैले बेहोर्नुपर्नेछ भने क्वारेन्टाइनमा बस्दा लाग्ने खर्चका साथै यातायातलगायतका अन्य खर्चसमेत उनीहरुले नै तिर्नुपर्नेछ । दूतावासले भनेअनुसार सबै खर्च बेहोर्न तयार भए पनि नेपाल फर्काउने प्रक्रिया ढिलो भएकोमा भने उनीहरुले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । राजदुत दहालले भने सरकारी तवरमै अन्य विमान कम्पनीहरुसँग छलफल गरेर दुबई, कतारलगायतका स्थानसम्म ट्रान्जिट गराएर भए पनि निवदेन दिएका नागरिकलाई यथासक्य चाँडो नेपाल फर्काइने बताएका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ २१, २०७७ ११:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कसरी फैलिन्छन् महामारी गराउने भाइरसहरू ?

डा. सन्तोष ढकाल

कोरोना भाइरस (कोभिड १९) को महामारीले विश्व नै आतंकित बनेको छ । हालसम्म ६० लाखभन्दा बढी मानिसमा संक्रमण पुष्टि भएको छ भने ३ लाख ७५ हजारभन्दा धेरैले ज्यान गुमाएका छन् । अहिले फैलिरहेको कोरोना भाइरसलाइ सार्स कोरोना भाइरस २ नाम दिइएको छ ।

मानव समुदायले यस्ता महामारी हरेक १० देखि ५० वर्षको अन्तरालमा भोग्दै आइरहेको छ । कुनै महामारी केही महिनामै सकिन्छ भने कुनै केही वर्षसम्म पनि रहन सक्छ । केही महामारी सीमित देशमा मात्र असर गर्न सक्ने हुन्छन् भने कुनैले विश्वमै असर गर्छ । कोरोना महामारी पनि केही समयमा कम भएर जाला तर यसले सिर्जना गरेको आर्थिक तथा सामाजिक असर धेरै वर्षसम्म रहिरहन्छ ।

कुनै पनि भाइरसले महामारीको रूप लिन निश्चित अवस्था र कारणहरू हुन्छन् । सबैभन्दा पहिले त त्यो भाइरस नयाँ हुनुपर्छ जसले गर्दा मान्छेको शरीरमा त्यसविरुद्ध प्रतिरोधात्मक क्षमता हुँदैन । त्यसै गरी महामारी बन्न त्यो भाइरस सजिलै एक मान्छेबाट अर्कोमा सर्ने हुनुपर्छ । अहिलेको सार्सकोभ–२ नयाँ भाइरस हो । यसका विरुद्ध लड्ने प्रतिरोधात्मक क्षमता मान्छेमा थिएन । साथै, यो भाइरस श्वासप्रश्वासको माध्यमबाट सर्न सक्ने हुनाले छिट्टै फैलन सफल भयो । यसका विरुद्ध कुनै खोप वा औषधि उपलब्ध छैन ।अहिलेसम्मको अनुसन्धानले देखाएअनुसार सार्सकोभ–२ को स्रोत चमेरो हो । चमेरालगायत अन्य जंगली जनावरमा धेरै भाइरस पाइन्छन् जुन मान्छेमा सरे महामारीको रूप लिन सक्छ । कोरोना मात्र नभई चमेराहरूमा इन्फ्लुएन्जालगायत अन्य धेरै भाइरस भेटिएको अध्ययनले देखाएका छन् । यी भाइरसले चमेरालाई कुनै नोक्सानी गर्दैनन् । यी भाइरस सजिलै अरू जनावर तथा मान्छेमा सर्दैनन् पनि । तर समयक्रममा आनुवंशिक परिवर्तन हुँदा चमेराबाट कुनै जंगली जनावरमा सर्न सक्छन् । तिनबाट बिस्तारै अन्य घरपालुवा जनावर हुँदै मान्छेमा संक्रमण हुन सक्छ । तर यस्तो प्रक्रिया पूरा हुन धेरै वर्ष लाग्ने गर्छ ।

सन् २००२ मा सार्स नाम गरेको कोरोना भाइरस चीनबाट फैलिएको थियो । कम्तीमा २७ देशमा फैलिएको उक्त भाइरसले करिब ८ हजार जनालाई संक्रमित बनायो भने ७ सय ५० भन्दा धेरैको ज्यान लिएको थियो । त्यसै गरी सन् २०१२ मा ‘मर्स’ नाम गरेको अर्को कोरोना भाइरस साउदी अरबमा देखियो । मर्स पनि कम्तीमा २७ देशमा फैलियो । यसको संक्रमण २५ सयजति मान्छेमा पुष्टि भयो भने ज्यान गुमाउनेको संख्या ८५० भन्दा धेरै थियो ।

सार्स र मर्सको स्रोत पनि चमेरो हो । सार्स चमेराबाट नीर बिरालो हुँदै मान्छेमा सरेको मानिन्छ । त्यसै गरी मर्स चमेरोबाट कुनै माध्यमद्वारा उँटमा सरेको र त्यसबाट मान्छेमा सरेको मानिन्छ । अनुसन्धानमा उँटमा मर्स भाइरस मान्छेमा देखिनुभन्दा ३ दशकपहिलेदेखि नै फैलिएको पाइयो । कुनै समयमा जनावरबाट सरेको भए पनि अन्ततः यी भाइरस मान्छेबाट मान्छेमा सजिलै सर्न सक्ने बनेकाले मात्रै महामारीको रूप लिएको हो ।

अहिले फैलिरहेको सार्स कोरोना भाइरस–२ को स्रोत चमेरो भए पनि यो कुन माध्यम हुँदै मान्छेमा सर्‍यो भन्ने प्रस्ट भइसकेको छैन । केही अनुसन्धानमा सालकको माध्यमबाट यो भाइरस मान्छेमा सरेको हुन सक्ने अनुमान गरिए पनि पुष्टि हुन बाँकी छ । यो भाइरस मान्छेमा सार्न कुनै घरपालुवा जनावरको भूमिका अहिलेसम्म देखिएको छैन । यसको उत्पत्ति र संक्रमणबारे आगामी दिनमा वैज्ञानिक अनुसन्धानले पक्कै पत्ता लगाउला । अहिलेचाहिँ यसबाट बच्न सकेसम्म भिडभाडमा नजाने, जानै परे पनि सामाजिक र व्यक्तिगत दुरी कायम राख्ने, मास्क लगाउने, खोक्दा अथवा हाच्छ्युँ गर्दा नाक, मुख छोप्ने, साबुनपानीले हात धुनेजस्ता उपाय जारी राख्नुपर्ने हुन्छ ।

यस्ता महामारी भविष्यमा पनि फैलन सक्ने भएकाले राज्यले जनस्वास्थ्यको क्षेत्रमा गरिने अनुसन्धान र विकासमा मनग्य लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ । भाइरसको पहिचान, डायग्नोस्टिक किट निर्माण, खोप विकास, औषधि उत्पादनजस्ता क्षेत्रमा लगानी गरेर देशलाई भविष्यमा फैलन सक्ने महामारीविरुद्ध तयार राख्न अत्यावश्यक छ ।

(डा. ढकाल जोन होप्किन्स विश्वविद्यालयमा कार्यरत छन् । उनी इन्फ्लुएन्जा र कोरोना भाइरसको संक्रमण र खोपको उपयोगिताको बारे अनुसन्धान गर्छन् । )

प्रकाशित : जेष्ठ २१, २०७७ ११:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×