क्यानडामा आदिवासी दिवस : सेलो, धिँमेदेखि हाकुपटासीसम्मको प्रस्तुति

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — जहाँ नेपाली, त्यहाँ संस्कृति । २५ औं अन्तर्राष्ट्रिय आदिवासी दिवसका अवसरमा आइतबार क्यानडाका नेपालीहरुले आफ्नै भेषभुषा, लोकनृत्य र संस्कृति प्रस्तुत गरे । नेप्लीज जनजाति एसोसिएसन अफ क्यानडाले मिसीसागा सहरको मेडोभेलस्थित कन्जरभेसन पार्कमा नेपाली आदिवासी समुदायको सांस्कृतिक पहिचान प्रस्तुत गरेको हो ।

एशोसिएसनले विज्ञप्तिमा जनाएअनुसार पहिलोपटक गरिएको कार्यक्रममा तामाङ, ह्योल्मो, गुरुङ, मगर, शेर्पा, नेवार, किरात लगायतका नेपाली आदिवासी जनजाति समुदायले परम्परागत गीत, नृत्य र भेषभुषासहित आ–आफ्ना सांस्कृतिक झाँकी प्रस्तुत गरेका थिए।
नेवारी धिमे बाजा, हाकुपटासी, तामाङ सेलो, स्याब्रु लगायतको प्रस्तुति लोभलाग्दो थियो। गुरुङ समुदायले राडीपाखीसहित प्रस्तुति दिएको थियो। कार्यक्रमका मुख्य पाहुना थिए, क्यानडाका फस्ट नेसन लिडर केथ म्याकक्रेडी। उनले सांस्कृतिक सहकार्यका लागि आफूहरु सदैव तयार रहेको बताए। एनआएनए क्यानडाका सभापति चिरञ्जीवी घिमिरेले पनि कार्यक्रमको प्रशंसा गरे।
तस्बिर सौजन्य : रामकाजी मोक्तान

आदिवासी दिवसका संयोजक रश्मी थापा मगरका अनुसार अमेरिकास्थित मिचिगन युनिभर्सिटी, राजनीतिक विभागका प्राध्यापक डा. महेन्द्र लावतीसँगै जनक चेम्जोङ, सुरेन्द्र लावती, नवराज गुरुङ, चन्द्र राई, डा. हरि गुरुङ, एशोसिएसनका सभापति विरकाजी गुरुङ लगायतले आदिवासी जनजातिको विषयमा प्रकाश पारे। करिब चार सय जनाको उपस्थिति रहेको कार्यक्रममा विभिन्न समुदायले परम्परागत नेपाली खानासमेत पस्केका थिए।

क्यानडास्थित ह्योल्मो समाज, नेवा गुठी, मगर संघ, शेर्पा किदुग, तामाङ सोसाइटी, तमुधिं र किरात कम्युनिटी लगायतका संस्थाहरुले सहकार्य रहेको कार्यक्रमका विभिन्न सेसन गोबा राई, गिरी बुढाथोकी र ऐश्वर्य राईले सञ्चालन गरेका थिए।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७६ २०:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मकवानपुरमा क्षयरोगी बढे   

धुलो, धुवाँ, चुरोट, सुर्ती र मादक पदार्थ सेवनका कारणले क्षयरोगीको संख्या बर्सेनि बढदै गइरहेको स्वास्थ्यकर्मीको दाबी  
प्रताप विष्ट

हेटौंडा — घरमा रहेका तीनै जना एउटै रोगको औषधि सेवन गरिरहेका छन् । मकवानपुरका मनहरी गाउँपालिका १ घैयाडाँडाका शुक्रबहादुर चेपाङको परिवारले क्षयरोगको औषधि सेवन गरिरहेको हो । विगत तीन महिनादेखि उनीहरुले क्षयरोगको औषधि सेवन गरिहेको स्थानीय स्वयंसेविका सोमलक्ष्मी चेपाङले बताइन् । 

यो परिवार विगतमा काठमाडौंका विभिन्न भागमा ढुंगागिटी कुट्ने गर्दै आएका थिए । ६ महिनाअघि मात्र उनीहरु गाउँ फर्केका हुन् । गत जेठमा वडा कार्यालयको सक्रियतामा स्वास्थ्य अनुसन्धान तथा सामाजिक विकास मञ्च (हड) क्षयरोगसम्बन्धी निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरेको थियो ।

शिविरमा स्वास्थ्य परीक्षण गराउँदा शुक्रबहादुरको पत्नी र छोरीमा समेत क्षयरोगको जीवाणु फेला परेको हुडका कार्यक्रम संयोजक विष्णु भण्डारीले बताए । शिविरमा २२ जनाको खकार संकलन गरिएको थियो । संकलित खकार परीक्षण गर्ने क्रममा २ बालिकसहित ११ क्षयरोगी फेला परेको उनले जानकारी दिए । क्षयरोगी सबै घैयाडाँडाका चेपाङ समुदायका हुन् ।

शुक्रकी १३ वर्षीया छोरी ४ कक्षामा पढ्‌छिन । सधैं धुलोधुवाँमा काम गर्ने र चुरोट, सुर्तीसँगै मादक पदार्थ अत्यधिक मात्रामा सेवन गर्ने कारणले गर्दा उनीहरुमा क्षयरोग देखापरेको हुन सक्ने भण्डारीले सुनाए । घैयाडाँडामा मात्र होइन, मकवानपुरमा क्षयरोगीको संख्या बर्सेनि बढो छ ।

धुलो, धुवाँ, चुरोट, सुर्ती र मादक पदार्थ सेवनका कारणले क्षयरोगीको संख्या बर्सेनि बढै गइरहेको स्वास्थ्यकर्मीको दाबी छ । क्षयरोगीको संख्या जुन अनुपातमा वृद्धि भए पनि डट्स प्रोग्रामका कारणले क्षयरोगीको मृत्यु हुन भने पाएको छैन । आव ०७५/७६ मा मकवानपुरमा ६ सय ४५ क्षयरोगी फेला परेका छन् ।

गत आवमा १ सय ५ जना नयाँ क्षयरोगी फेला परेका हुन् । चुरे क्षेत्रमा बस्ने अधिकांश बासिन्दा बालुवा चाल्ने र गिट्टी कुट्ने क्रममा उड्ने धुलोका कारण उनीहरुमा क्षयरोग देखा परेको हो । क्रसर उद्योगको धुलोका कारणले पनि उद्योग नजिक रहेका बस्तीका बासिन्दामा यो रोग बढो छ ।

मकवानपुरको साविकको मनहरी, हाँडीखोला, बसामाडी, पदमपोखरी, चुरियामाई, हर्नामाडी, छतिवन, फापरबारी राईगाउँ गाविस र हेटौंडा उपमहानगरपालिका केही क्षेत्र क्षयरोग प्रभावित क्षेत्र हुन् । प्रभावित क्षेत्र चुरे क्षेत्रमा पर्छन् भने अर्कोतिर फापरबारी, हर्नामाडी र छतिवनबाहेक साविकका गाविस र नगरपालिकामा क्रसर उद्योगहरु छन् ।

‘धुलो र धुवाँका कारण क्षयरोगीको संख्या बढ्ने गर्छ,’ स्वास्थ्य कार्यालय हेटौंडाका क्षयरोग कार्यक्रमका संयोजक भूपनारायण यादवले भने, ‘बालुवा चाल्ने, गिट्टी कुट्ने र क्रसर उद्योगमा काम गर्ने र त्यस वरिपरिका बस्तीका बासिन्दामा क्षयरोगको उच्च जोखिममा हुन्छन् ।’

मकवानपुरमा एक दर्जनभन्दा बढी बहुऔषधि प्रतिरोधी क्षयरोग (एमडीआर) का रोगी पनि छन् । उनीहरुले स्वास्थ्य संस्थाबाट सेवा लिइरहेका छन् । मकवानपुरका सबै स्वास्थ्य संस्थाबाट डट्स कार्यक्रम सञ्चालनमा भइरहेको छ । एमडीआरका रोगीले हेटौंडा, मनहरी र बकैया गाउँपालिका छतिवन स्वास्थ संस्थाबाट सेवा लिइरहेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७६ २०:१७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्